مریم شکرانی، روزنامهنگار، در ایکس نوشت که به اتهام انتشار عکسهایی با پوشش اختیاری در شبکههای اجتماعی باید ۲۷ مهر ۱۴۰۵ در دادگاه کیفری دو مجتمع قضایی کارکنان دولت تهران حاضر شود. او افزود: «علت ارسال پرونده خبرنگاران به دادگاه کارکنان دولت را نمیدانم!»
دو گزارش منتشرشده از سوی خبرگزاری حکومتی رکنا و سازمان حقوق بشری کردپا، روایتهایی با جزئیات متفاوت از چگونگی خروج نیلوفر مجاور از خانه، آسیبدیدن او و انتقالش به بیمارستان ارائه کردهاند. رکنا نوشته است که پلیس و دستگاه قضایی همچنان در حال بررسی علت جراحات و نقش افراد مرتبط با این پروندهاند.
در گزارشها حتی درباره سن و محل سکونت نیلوفر نیز اختلاف وجود دارد. رکنا او را دختری ۲۸ ساله و اهل اشنویه معرفی کرده، اما کردپا نوشته است که او ۲۷ سال داشت و اهل و ساکن پیرانشهر بود.
نیلوفر چگونه از خانه خارج شد؟
سهیلا مهدیزاده، خاله نیلوفر، در گفتوگو با کردپا گفته است که خواهرزادهاش شامگاه یکشنبه اول شهریور ۱۴۰۵ از خانه خارج شد. به گفته او، نیلوفر قرار بود صبح روز بعد همراه مادرش سر کار برود و شب هنگام مشغول آمادهکردن غذا بود؛ اما مادرش پس از بیدارشدن متوجه شد که قابلمه غذا روی اجاق و شعله گاز روشن مانده و نیلوفر در خانه نیست.
براساس روایت خاله نیلوفر، او هنگام خروج تنها تلفن همراه و کارت ملی خود را برده بود و لباس یا وسایل شخصی دیگری همراه نداشت.
کردپا به نقل از خانواده گزارش داده است که مردی به نام «سید عزتالدین سیدطاهری» پس از خروج نیلوفر از خانه، با تلفن همراه او به مادرش زنگ زد و گفت که نیلوفر به میل خود همراه او رفته و آنها قصد ازدواج دارند. نیلوفر نیز در همان تماس کوتاه این موضوع را تایید کرد، اما پس از آن خانواده دیگر نتوانستند با او گفتوگو کنند.
خانواده گفتهاند این مرد در روزهای بعد با پدر و مادر نیلوفر تماس میگرفت و وعده میداد برای گفتوگو درباره ازدواج نزد آنها برود. خاله نیلوفر در عین حال تاکید کرده است که خانواده نمیداند نیلوفر دقیقا چگونه خانه را ترک کرده است. او احتمال داده که خواهرزادهاش فریب خورده یا ترسانده شده باشد، اما گفته است خانواده شاهد نحوه خروج او نبوده است.
رکنا نیز، بدون نامبردن از این مرد، گزارش داده است که نیلوفر پس از آشنایی با فردی، مدتی را در محلی در اطراف پیرانشهر گذراند. به نوشته این خبرگزاری، خانواده مدعی است آن فرد بدون خواستگاری رسمی و با وعدههایی اعتماد نیلوفر را جلب کرده و او را به خانهای در اطراف پیرانشهر برده بود. خانواده همچنین گفته است که نیلوفر بعدتر قصد بازگشت داشت، اما امکان آن برایش فراهم نشد. رکنا تصریح کرده است که این روایت هنوز در حد ادعای خانواده است.
انتقال به درمانگاه با ادعای «تصادف»
کردپا نوشته است که نیلوفر روز سهشنبه ۱۰ شهریور با جراحات شدید به مرکز درمانی روستای اندیزه منتقل شد. براساس اطلاعات این منبع، مرد همراه او خود را همسر نیلوفر معرفی کرد و گفت جراحاتش در یک سانحه رانندگی ایجاد شده است.
به گزارش کردپا، کادر درمان به دلیل وخامت وضعیت نیلوفر خواستار انتقال فوری او به بیمارستان پیرانشهر شد. مرد همراه ابتدا از رفتن با آمبولانس خودداری کرد، اما در نهایت تا فلکه قرآن همراه آن رفت و سپس به بهانه آوردن مدارک از آمبولانس پیاده شد و بازنگشت.
این سازمان حقوق بشری به نقل از خاله نیلوفر نوشته است که همان مرد حدود ساعت ۱۱:۳۰ شب با مادر نیلوفر تماس گرفت و گفت او و نیلوفر تصادف کردهاند و مادر باید به بیمارستان «امام خمینی» پیرانشهر برود.
نیلوفر ابتدا به بیمارستان «امام خمینی» پیرانشهر، سپس به بیمارستان نقده و در نهایت به بیمارستان «امام خمینی» ارومیه منتقل شد. رکنا نیز انتقال او به بیمارستان در وضعیت وخیم و اعلام مرگ مغزی را تایید کرده، اما جزئیات مربوط به مسیر انتقال و ادعای تصادف را در گزارش خود نیاورده است.
خانواده از شکنجه و تعرض جنسی میگوید
کردپا به نقل از خاله نیلوفر و آنچه گفته شده نظر پزشکان بیمارستان بوده، تاکید کرده که نیلوفر طی ۱۰ روز با خشونت شدید جسمی و جنسی روبهرو شده و از آب و غذا محروم بوده است. براساس این روایت، سراسر بدن او آثار کبودی و ضربوجرح داشت، چانه و استخوانهای پهلویش شکسته و به پشت سرش نیز ضربه شدیدی وارد شده بود.
کردپا به نقل از خاله قربانی در تشریح «آثار شکنجه و تجاوز خشونتآمیز» نوشته «آسیب شدید به ناحیه واژن و مقعد او وارد شده و بدنش تمام دچار کبودی شده و انگار با یک چیز سنگین از روی تمام بدنش رد شده است. از سمت چانه و ناحیه استخوانهای پهلو شکستگی داشت و از پشت سر به او ضربه وارد شده بود.»
خاله نیلوفر با بیان این جزییات گفته که آثار تعرض جنسی و جراحات شدید در بدن او مشاهده شده است. کردپا این آسیبها را نتیجه شکنجه و تجاوز توصیف کرده است. با این حال، در گزارشهای منتشرشده به هیچ سند پزشکی یا اظهارنظر رسمی پزشکی قانونی اشاره نشده است.
رکنا نیز از ادعای خانواده درباره آزار و صدمات شدید جسمانی خبر داده، اما تاکید کرده است که علت دقیق جراحات، چگونگی ایجاد آنها و ادعاهای مربوط به آزار، تا زمان تکمیل تحقیقات پلیس، بررسی پزشکی قانونی و اعلام نظر دستگاه قضایی قطعی نیست.
دو کلیه نیلوفر اهدا شد
کردپا گزارش داده است که پزشکان پس از تشخیص مرگ مغزی، از خانواده خواستند اعضای سالم نیلوفر را اهدا کنند. خانواده روز جمعه ۱۳ شهریور با اهدای دو کلیه او موافقت کرد. به گفته خاله نیلوفر، کلیهها تنها اعضای قابل اهدا بودند و قلب او به دلیل ضعف شدید امکان اهدا نداشت.
رکنا نیز تصمیم خانواده برای اهدای اعضا را گزارش کرده و به نقل از مادر نیلوفر نوشته است: «اعضای بدن دخترم را اهدا میکنم تا دخترم نمیرد و روحش زنده بماند.» این خبرگزاری هنگام انتشار گزارش خود گفته بود انجام اهدا به تکمیل مراحل پزشکی و قانونی بستگی دارد؛ کردپا در گزارش همان روز، انجام اهدای دو کلیه را قطعی اعلام کرده است.
مظنون پرونده بازداشت نشده است
کردپا مردی ۴۱ ساله، اهل و ساکن پیرانشهر، را مظنون این پرونده معرفی کرده و نوشته است که خانواده پس از بستریشدن نیلوفر در پلیس آگاهی پیرانشهر از او شکایت کردهاند. براساس گزارش این رسانه حقوق بشری، این فرد تا زمان انتشار گزارش بازداشت نشده و متواری بوده است.
خاله نیلوفر همچنین به کردپا گفته است پس از رسانهایشدن پرونده، دو خانواده دیگر مدعی شدند دخترانشان نیز از سوی همین فرد هدف خشونت و تعرض قرار گرفتهاند، اما نخواستهاند نامشان منتشر شود. او از ادعاهایی درباره کشتهشدن سه زن دیگر نیز سخن گفته، ولی تاکید کرده است که شخصا نمیتواند آنها را تایید کند.
رکنا به نقل از دادستان اشنویه گزارش داده است که با هماهنگی دادستانی پیرانشهر، نیروهای پلیس آگاهی و انتظامی دو شهرستان عملیات شناسایی محل حضور و بازداشت فرد موردنظر را آغاز کردهاند. دادستان گفته است که پرونده با حساسیت در حال پیگیری است و پس از روشنشدن جزئیات و نقش احتمالی افراد مرتبط، اقدامات قانونی انجام خواهد شد.
محمدرضا افتخاری، عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران، جمعه ۱۳ شهریور در مصاحبه با خبرگزاری ایلنا گفت سکته قلبی در افراد بالای ۳۰ سال، بهویژه مردان، مشاهده میشود.
او استرس، عوامل محیطی، سبک زندگی ناسالم و رژیم غذایی نامناسب را از عوامل موثر در کاهش سن سکته قلبی دانست.
افتخاری ادامه داد: «در کشور ما بهدلیل کاهش ارزش پول و افزایش فشارهای اقتصادی، بسیاری از افراد مجبورند ساعات بیشتری کار کنند و مانند گذشته فرصت بازگشت به منزل و صرف غذای مناسب را ندارند. در نتیجه، به غذاهای آماده و سریع روی میآورند.»
این پزشک افزود در گذشته، مصرف سبزیجات و غذاهای سالم جایگاه پررنگتری در فرهنگ غذایی ایرانیان داشت، اما اکنون گرایش به مواد غذایی فرآوریشده، بهویژه در میان جوانان، افزایش یافته است.
در ماههای اخیر، سفره مردم روزبهروز کوچکتر شده و فشارهای معیشتی امان شهروندان را بریده است.
همزمان، ادامه سیاستهای تنشآفرین جمهوری اسلامی در منطقه به تشدید تحریمها، سقوط ارزش پول ملی و افزایش بهای کالاهای اساسی انجامیده و قدرت خرید مردم را بیش از پیش کاهش داده است.
فشار اقتصادی، تغذیه ناسالم و کمتحرکی
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران در ادامه به نقش کمتحرکی در افزایش موارد سکته قلبی اشاره کرد و گفت مشغلههای کاری، استفاده گسترده از وسایل نقلیه و تغییر ماهیت مشاغل، بهویژه در شهرها، فعالیت بدنی را کاهش دادهاند.
افتخاری مصرف مواد غذایی سرشار از روغن، نمک و افزودنیها، از جمله سوسیس و کالباس، را از دیگر عوامل موثر دانست و تاکید کرد فشارهای اقتصادی و کاری فرصت تهیه و مصرف غذای سالم را از بسیاری از افراد گرفتهاند.
او افزود گرایش به فستفودها بهدلیل آمادهسازی سریع و سازگاری با برنامههای کاری فشرده، تنها به ایران محدود نیست و در کشورهای غربی نیز دیده میشود.
افتخاری کاهش سالانه سن ابتلا به سکته قلبی را «هشداری جدی» خواند و خواستار توجه بیشتر به پیامدهای سبک زندگی کمتحرک و تغذیه ناسالم شد.
بحران اقتصادی ناشی از ناکارآمدی جمهوری اسلامی در سالهای اخیر، سلامت عمومی و نظام درمانی کشور را با تهدیدی جدی مواجه کرده است.
تداوم این وضعیت در کنار سرکوب خونین اعتراضات، امید به آینده را در میان شهروندان کمرنگ کرده و به گسترش ناامیدی و سرخوردگی، بهویژه در میان جوانان، دامن زده است.
بر اساس نتایج نظرسنجی آنلاین ایراناینترنشنال که دوم شهریور منتشر شد، ۹۰ درصد از شرکتکنندگان گفتند در وضعیت فعلی کشور، تمایلی به ازدواج یا فرزندآوری ندارند.
وزارت امور خارجه کانادا همچنین بر تعهد تزلزلناپذیر خود در حمایت از آزادی بیان و مقابله با سرکوب فراملی تهران تاکید کرد.
وزارت امور خارجه کانادا در این موضعگیری رسمی اعلام کرد: «کانادا به عنوان یکی از اعضای بنیانگذار "ائتلاف آزادی رسانهها" (Media Freedom Coalition)، تهدیدهای حکومت ایران علیه روزنامهنگاران، چه در داخل و چه در خارج از کشور را به شدت محکوم میکند. روزنامهنگاران، فعالان و اهالی رسانه ستون اصلی جوامع عادل، مقتدر و پویا هستند و باید آزاد باشند تا بدون ترس از اقدامات تلافیجویانه، مداخلات سیاسی یا تهدید و ارعاب، وظایف حرفهای خود را انجام دهند.»
در پاسخ وزارت امور خارجه کانادا به ایراناینترنشنال همچنین تاکید شده است: «کانادا عمیقا بر این باور است که آزادی رسانهها بخش مهمی از جوامع دموکراتیک و لازمه حفاظت از حقوق بشر و آزادیهای بنیادین است. شهروندان به رسانههای آزاد نیاز دارند تا با دستیابی به اطلاعات دقیق و تحلیلهای آگاهانه، بتوانند حکومتها را پاسخگو نگه دارند. کانادا قاطعانه از حقوق روزنامهنگاران و رسانهها در سراسر جهان برای فعالیت در محیطی عاری از ارعاب و اذیت و آزار نهادهای حکومتی حمایت میکند.»
از شلیک به هواپیمای مسافربری تا اعلام جنگ علیه رسانهها
ابوالفضل شکارچی، چهارشنبه چهارم شهریور رسانههای فارسیزبان خارج از کشور از جمله ایراناینترنشنال، بیبیسی فارسی و رادیو فردا را به ارتباط مستقیم با سرویسهای اطلاعاتی متهم کرد و بدون ارائه هیچگونه سندی مدعی شد این مجموعهها «رسانه نیستند» و خبرنگاران آنها «میتوانند در بانک اهداف نظامی قرار بگیرند».
شکارچی پیش از این نیز نقشی پررنگ در پروندههای کلیدی امنیتی جمهوری اسلامی داشته است.
او از چهرههای اصلی بود که پس از سرنگونی پرواز پیاس۷۵۲ با موشکهای پدافند هوایی سپاه پاسداران در دی ۱۳۹۸، حقیقت ماجرا را «دروغ محض» و «مضحک» خواند. شکارچی علاوه بر این، در سرکوب اعتراضات سراسری و ارعاب زنان مخالف حجاب اجباری، پیوسته از ادبیات تند نظامی علیه منتقدان استفاده کرده است.
اکنون گسترش این تهدیدها به سطح «اهداف نظامی»، کارزار بینالمللی ارعاب و تلاش حکومت برای بستن مسیر گردش آزاد اطلاعات را آشکارتر کرده است.
پیگیری نقض حقوق بشر و اقدامات بازدارنده اتاوا
وزارت امور خارجه کانادا در پاسخ خود به ایراناینترنشنال با تاکید بر اینکه کارزار سرکوب حکومت ایران تنها به داخل مرزها ختم نمیشود، یادآور شد: «کانادا نقض گسترده و مداوم حقوق بشر از سوی رژیم ایران، ارعاب مردم این کشور و کارزار سرکوب فراملی آن را محکوم مینماید. ما در کنار مردم ایران که خواهان احترام به حقوق بنیادین خود هستند و صدایشان باید شنیده شود، میایستیم و با آنان اعلام همبستگی میکنیم.»
کانادا در همین چارچوب اعلام کرد که کمتر از سه هفته دیگر در هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل، کانادا برای بیست و چهارمین سال پیاپی رهبری قطعنامه وضعیت حقوق بشر در ایران را بر عهده خواهد داشت تا فشارهای بینالمللی بر تهران، بهویژه در زمینه محکومیت سرکوب مدافعان حقوق بشر و روزنامهنگاران، بدون وقفه حفظ شود.
وزارت امور خارجه کانادا همچنین تاکید کرد که این کشور طی ماههای گذشته تحریمهای گستردهای را علیه مقامها و شبکههای مرتبط با اقدامات نظامی، تسلیحاتی و همچنین عاملان سرکوب فراملی جمهوری اسلامی اعمال کرده است و پس از قرار دادن رسمی سپاه پاسداران در فهرست سازمانهای تروریستی ذیل قانون کیفری کانادا در ژوئن ۲۰۲۴، اتاوا موضع خود مبنی بر شناختن جمهوری اسلامی به عنوان «دولت حامی تروریسم» را تثبیت کرده است.
نفوذ و سرکوب فراملی؛ زنگ خطر در خاک کانادا
موضع قاطع وزارت امور خارجه کانادا در قبال تهدیدهای فرامرزی جمهوری اسلامی بازتابدهنده بحرانی است که اکنون به یکی از دغدغههای امنیتی محوری در سیاست داخلی و خارجی این کشور بدل شده است.
در سالهای اخیر، «سرکوب فراملی» (Transnational Repression) از چارچوب یک نگرانی حقوق بشری فراتر رفته و بهعنوان تهدیدی مستقیم برای حاکمیت ملی کانادا شناسایی شده است.
جامعه بزرگ ایرانیان مقیم کانادا سالهاست که با ارسال پیامهای تهدیدآمیز، ارعاب اعضای خانواده در ایران و تلاش عوامل نفوذی برای رصد و پروندهسازی مواجه بودهاند. با این حال، گزارشهای مکرر نهادهای اطلاعاتی از جمله سازمان اطلاعات و امنیت کانادا (CSIS) و پلیس سوارهنظام سلطنتی (RCMP) نشان میدهد که نفوذ عناصر وابسته به جمهوری اسلامی و بهرهگیری آنها از ابزارهای بزهکاری فرامرزی، امروز به نگرانی مشترک تمام احزاب و شهروندان کانادایی تبدیل شده و ضرورت اقدامات بازدارنده ملموس در برابر تروریسم دولتی تهران را دوچندان کرده است.
بر اساس این گزارش که جمعه ۱۳ شهریور منتشر شد، آمریکا به همراه فرانسه، بریتانیا و آلمان، موسوم به تروئیکای اروپایی، میکوشند اعضای شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی را برای تصویب قطعنامهای در نشست هفته آینده متقاعد کنند.
دیپلماتها گفتند پیشنویس این قطعنامه هنوز بهطور رسمی در اختیار شورای حکام قرار نگرفته و رایزنیها درباره متن دقیق آن ادامه دارد.
نشست دورهای شورای حکام قرار است از ۱۶ تا ۲۰ شهریور در وین، پایتخت اتریش، برگزار شود.
احتمال ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت پس از ۲۰ سال
قطعنامه مورد نظر آمریکا و تروئیکای اروپایی در ادامه مصوبه ۲۲ خرداد ۱۴۰۴ شورای حکام خواهد بود؛ قطعنامهای که یک روز پیش از آغاز جنگ ۱۲ روزه تصویب شد.
در جریان جنگ ۱۲ روزه، سه سایت هستهای نطنز، فردو و اصفهان هدف حملات آمریکا و اسرائیل قرار گرفتند.
در قطعنامه پیشین، حکومت ایران بهدلیل عدم همکاری کامل با تحقیقات آژانس درباره کشف آثار اورانیوم در مکانهای اعلامنشده، ناقض تعهدات خود شناخته شده بود.
تصویب قطعنامه جدید میتواند به ارجاع دوباره پرونده هستهای جمهوری اسلامی به شورای امنیت پس از ۲۰ سال بینجامد.
پیشتر در بهمن ۱۳۸۴، شورای حکام پرونده هستهای حکومت ایران را به شورای امنیت ارجاع داده بود.
شورای امنیت در ماههای بعد با تصویب قطعنامه ۱۶۹۶، توقف غنیسازی اورانیوم را الزامی کرد و سپس در قطعنامه ۱۷۳۷ و چند قطعنامه دیگر، تحریمهایی علیه تهران اعمال کرد.
این تحریمها در روز اجرای توافق برجام، ۲۶ دی ۱۳۹۴، لغو شدند.
بنبست در پرونده هستهای تهران
ارجاع احتمالی پرونده جمهوری اسلامی به شورای امنیت با رای شورای حکام ۳۵ عضوی آژانس، نقطه اوج بنبستی خواهد بود که بر سر دسترسی بازرسان به تاسیسات اتمی بمبارانشده ایران شکل گرفته است.
تهران طی ماههای گذشته اجازه نداده است بازرسان آژانس به این تاسیسات بازگردند یا میزان باقیمانده ذخایر اورانیوم غنیشده را راستیآزمایی کنند.
شورای حکام طی یک سال گذشته دو قطعنامه تصویب کرده و در آنها از حکومت ایران خواسته است موجودی اورانیوم غنیشده خود را اعلام کند و دسترسی کامل آژانس برای راستیآزمایی این ذخایر را فراهم آورد.
ایران تنها کشوری است که بدون برخورداری از سلاح هستهای، اورانیوم را تا سطح ۶۰ درصد غنی میکند. آژانس این میزان غنیسازی را «مایه نگرانی جدی» میداند.
سرنوشت مبهم ذخایر اورانیوم غنیشده
رویترز ۱۰ شهریور با استناد به گزارشهای محرمانه آژانس بینالمللی انرژی اتمی خبر داد در روابط تهران و این نهاد پیشرفتی حاصل نشده و بازرسان همچنان نتوانستهاند به سایتهای هستهای بمبارانشده در جنگ ۱۲ روزه بازگردند.
پیش از این حملات، آژانس برآورد کرده بود حکومت ایران حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار دارد؛ سطحی که با غنای حدود ۹۰ درصدی مورد نیاز برای تولید اورانیوم با درجه تسلیحاتی فاصله چندانی ندارد.
بر اساس معیارهای آژانس، این میزان مواد در صورت غنیسازی بیشتر میتواند برای ساخت ۱۰ سلاح هستهای کافی باشد. جمهوری اسلامی همچنین مقادیر دیگری اورانیوم با غنای پایینتر در اختیار داشت.
آژانس برآورد میکند بیش از ۲۰۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای بالا از بمبارانها در امان مانده و در تونلهای مجتمع هستهای اصفهان و تاسیسات نطنز نگهداری میشود.
مقامهای جمهوری اسلامی در ماههای گذشته از مذاکره درباره برنامه هستهای خودداری کرده و بر ادامه غنیسازی اورانیوم پافشاری کردهاند.
اقدام آمریکا و سه کشور اروپایی بخشی از تلاشها برای افزایش فشار بر جمهوری اسلامی با هدف بازگرداندن تهران به میز مذاکره و یافتن راهحلی برای مناقشه هستهای، بحران تنگه هرمز و تنشهای منطقهای است.
