تام باراک: سوریه از منبع تروریسم به شریکی متعهد در مبارزه جهانی با تروریسم تبدیل میشود
تام باراک، سفیر آمریکا در ترکیه و فرستاده ویژه ریاستجمهوری در امور عراق و سوریه، در شبکه اجتماعی ایکس حذف نام سوریه از فهرست کشورهای حاکی تروریسم را «گامی تاریخی دیگر در راستای چشمانداز جسورانه» دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، «برای فراهم کردن فرصتی» برای آن کشور دانست.
او نوشت: «امروز، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، بهطور رسمی سوریه را از فهرست کشورهای حامی تروریسم خارج کرد؛ گامی تعیینکننده دیگر در مسیر چشمگیر سوریه، از انزوا به شراکت و از منبع تروریسم به شریکی متعهد در مبارزه جهانی با تروریسم.»
باراک افزود: «این نامگذاری برای مدت طولانی، دیوار دیگری بود که مردم سوریه را از سرمایهگذاری، کارآفرینی و فرصتهای لازم برای بازسازی کشورشان جدا میکرد. امروز، دیوار دیگری فرو ریخت. سرمایه میتواند جایگزین درگیری شود، کارآفرینی جایگزین انزوا شود و تجارت همچنان بر هرجومرج غلبه کند.»
او اضافه کرد این فقط حذف یک نامگذاری نیست؛ بلکه سنگبنای دیگری در شکلگیری روابط جدید آمریکا و سوریه بر پایه منافع مشترک، امنیت متقابل و رفاه مشترک است و نمونه دیگری از تحقق چشمانداز ترامپ با عنوان «اول امنیت، سپس رفاه» به شمار میرود.
باراک نوشت: «وعدهها داده شد؛ وعدهها عملی شد.سوریه فرصتی به دست آورده است؛ اکنون وظیفه این است که این فرصت به صلح و رفاه پایدار تبدیل شود.»
حذف نام سوریه از فهرست کشورهای حامی تروریسم پس از پایان دوره ۴۵ روزه بررسی کنگره اجرایی شد. این روند زمانی آغاز شد که دونالد ترامپ در ۸ ژوئیه رسما کنگره را از تصمیم خود برای این اقدام مطلع کرد.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، دوشنبه در بیانیهای گفت: «همه این اقدامات در به رسمیت شناختن گامهای مثبت و تعهدات بیشتر دولت سوریه به ریاست احمد الشرع برای فاصله گرفتن کامل از اقدامات تروریستی بینالمللی انجام شده است.»
اسعد الشیبانی، وزیر امور خارجه سوریه، شنبه به رویترز گفته بود دولت امیدوار است برداشته شدن آنچه او آن را «آخرین مانع» توصیف کرد، به اتصال دوباره سوریه به نظام مالی و اقتصادی جهانی و افزایش سرمایهگذاریها در این کشور کمک کند.
او گفت: «دیگر هیچ مانعی برای سرمایهگذاری، انجام فعالیتهای تجاری و بازسازی حیات اقتصادی سوریه وجود ندارد.»
سوریه از سال ۱۹۷۹ در فهرست کشورهای حامی تروریسم آمریکا قرار داشت؛ زمانی که واشینگتن دولت حافظ اسد، رییسجمهوری وقت سوریه، را به حمایت از گروههای مسلح متهم کرد. سوریه در سراسر دوران حکومت پسر او، بشار اسد، نیز در این فهرست باقی ماند. بشار اسد در دسامبر ۲۰۲۴ به دست شورشیانی که احمد الشرع، رییسجمهوری کنونی، رهبری آنها را بر عهده داشت سرنگون شد.
دولت آمریکا دوشنبه نه تنها دولت سوریه را از فهرست کشورهای حامی تروریسم حذف کرد، بلکه گروه هیات التحریر را نیز از فهرست سازمانها تروریستی برداشت.
کوبا، جمهوری اسلامی و کره شمالی همچنان در فهرست
با حذف سوریه از فهرست کشورهای حامی تروریسم اکنون، جمهوری اسلامی، کوبا و کره شمالی سه کشوری هستند که همچنان از سوی واشینگتن بهعنوان کشورهای حامی تروریسم شناخته میشوند.
قرار گرفتن در این فهرست محدودیتهایی در زمینه کمکهای خارجی آمریکا، صادرات و فروش تجهیزات دفاعی، برخی کالاهای دارای کاربرد دوگانه و معاملات مالی به همراه دارد. حتی پس از آنکه واشینگتن بخش عمده برنامه تحریمهای خود علیه سوریه را برچید، باقی ماندن این عنوان همچنان یکی از عوامل اصلی بازدارنده برای بانکها و سرمایهگذاران بود.
دولت ترامپ در ژوئیه ۲۰۲۵ تحریمهای جامع آمریکا علیه سوریه را لغو کرد، اما تحریمهای هدفمند علیه بشار اسد و افراد مرتبط با او، ناقضان حقوق بشر، قاچاقچیان مواد مخدر، گروههای وابسته به داعش و القاعده و نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی را حفظ کرد.
وزارت خزانهداری آمریکا از آن زمان اعلام کرده است که موسسات مالی آمریکایی میتوانند به سوریه خدمات ارائه دهند، پرداختهای مرتبط با بانکهای سوری را پردازش کنند و با آنها روابط کارگزاری بانکی برقرار کنند، مشروط بر اینکه اشخاص و نهادهای تحریمشده در این معاملات دخیل نباشند.
با این حال، قرار داشتن سوریه در فهرست حامیان تروریسم همچنان برای شرکتهایی که قصد ورود به بازار این کشور را داشتند، خطرات حقوقی و مربوط به رعایت مقررات ایجاد میکرد.
دولت سوریه برای بازسازی کشور پس از نزدیک به ۱۴ سال جنگ، بهدنبال جذب میلیاردها دلار سرمایهگذاری است.
حتی پیش از حذف رسمی سوریه از این فهرست نیز نشانههای افزایش علاقه سرمایهگذاران دیده میشد.
وزارت دارایی سوریه این ماه اعلام کرد محمد یسر برنیه، وزیر دارایی، با مدیران بانک آمریکا درباره همکاری احتمالی و بازگشت سوریه به نظام مالی بینالمللی گفتوگو کرده است. بهگفته این وزارتخانه، مدیران بانک برای سفر به سوریه و ادامه مذاکرات ابراز آمادگی کردهاند.
مسترکارت گامهای بیشتری برداشته و در ماه مه اعلام کرده بود که با گروه کیوانبی، QNB، و بانک مرکزی سوریه برای آمادهسازی زیرساخت پرداختهای بینالمللی با کارت در این کشور همکاری میکند.
این شرکت خود را از سرمایهگذاران اولیه در سوریه معرفی کرده و گفته است قصد دارد به اتصال مصرفکنندگان و کسبوکارهای سوری به شبکههای جهانی پرداخت کمک کند.
ادامه همکاری دمشق و واشینگتن
ترامپ پس از دیدار با احمد الشرع در ماه ژوئیه در آنکارا، کنگره را از تصمیم خود برای حذف سوریه از این فهرست مطلع کرد.
او در نامهای به رییسجمهوری سوریه که رویترز آن را مشاهده کرده است، وعده داده بود «تمام موانعی» را که از بازسازی سوریه جلوگیری میکنند، برطرف کند.
حذف سوریه از فهرست همچنین پس از ماهها مذاکره میان دمشق و واشینگتن درباره سیاستهای اقتصادی و خارجی سوریه صورت گرفت.
رویترز این ماه بهنقل از سه منبع آگاه گزارش داد که دمشق در جریان مذاکرات با واشینگتن درباره لغو عنوان حامی تروریسم، با کاهش شدید واردات نفت از روسیه موافقت کرده است.
ترامپ در ماههای اخیر به شکل فزایندهای از احمد الشرع حمایت کرده است. الشرع فرمانده پیشین جبهه النصره، شاخه سابق القاعده در سوریه، بود که در سال ۲۰۱۶ روابط خود را با شبکه جهانی القاعده قطع کرد و سپس ائتلاف شورشیانی را رهبری کرد که حکومت بشار اسد را سرنگون کردند.
واشینگتن از همکاری دولت الشرع در مقابله با داعش تمجید کرده و گفته است کاهش محدودیتها با هدف فراهم کردن فرصتی برای سوریه صورت میگیرد تا ثبات خود را بازیابد، سرمایهگذاری خارجی جذب کند و روند بازسازی کشور را پیش ببرد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری ایالات متحده، دوشنبه دوم شهریور در یک نشست خبری در واشینگتن، این کارزار را با اشاره به عملیات پیادهسازی متفقین در نرماندی در جنگ جهانی دوم که به روز دی (D-Day) مشهور است، روز عملیات بزرگ اقتصادی علیه جمهوری اسلامی (اکونومیک دی دِی) نامید و گفت: «ما حملهای اقتصادی را علیه ارتباطات مالی ایران در سراسر جهان آغاز میکنیم. هدف ما قطع تمام شریانهای اقتصادی است که این حکومت را سرپا نگه میدارند تا تهران تنها بماند.»
بسنت افزود وزارت خزانهداری شبکهها، واسطهها و مسیرهای مالی مورد استفاده جمهوری اسلامی برای قاچاق نفت و دور زدن تحریمها را شناسایی کرده و رویکردی مبتنی بر جلوگیری از هرگونه «نشت» درآمد به سوی حکومت را در پیش گرفته است.
به گفته او، دونالد ترامپ با رهبران کشورهای مختلف تماس گرفته و بهطور مشخص از آنها خواسته است تعاملات خود با جمهوری اسلامی را متوقف کنند. تیمهایی از وزارتخانههای خزانهداری و خارجه و ارتش آمریکا نیز در حال مذاکره با مقامهای دیگر کشورها هستند.
وزیر خزانهداری آمریکا در سخنانش گفت پنج بخش داراییهای دیجیتال، فناوری، طلا، هوانوردی و کشتیرانی هدف تصمیمهای تازه قرار گرفتهاند.
۲۴ فرد، ۴۸ نهاد و شش کشتی در فهرست تحریمها
با پایان نشست رسانهای بسنت، دفتر کنترل داراییهای وزارت خزانهداری، اوفک، نام ۷۸ فرد، نهاد، شرکت و کشتی را منتشر کرد که به فهرست تحریمهای این کشور علیه جمهوری اسلامی اضافه شدهاند.
وزارت خارجه آمریکا امیر حاتمی، فرمانده کل ارتش جمهوری اسلامی؛ محمدباقر ذوالقدر، مشاور سیاسی مجتبی خامنهای؛ و رضا طلایینیک، سخنگو و معاون وزارت دفاع جمهوری اسلامی، را تحریم کرد و اوفک نام آنان را به فهرست افراد تحریمشده افزود.
صابر شهبازی بالوجه، کیوان فیاض قرهبلاغ، محسن فراهی، مجتبی قلعهکوهی، محمدرضا کدخدایی، آرمان کهزادیان و محمدحسین اصلانی مقدم نیز در میان افراد تازهتحریمشده ایرانی هستند.
۱۴ فرد دیگر از اتباع چین، هند، یونان، ترکیه، سنگاپور، سوریه، اوکراین و جمهوری آذربایجاناند که به گفته آمریکا، در شبکههای تامین فناوری، حملونقل و صادرات نفت جمهوری اسلامی نقش داشتهاند.
اوفک همچنین اطلاعات و مبانی تحریمی مربوط به علی عبداللهی، رییس ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی؛ احمد وحیدی، فرمانده کل سپاه پاسداران؛ و مجید موسوی، فرمانده نیروی هوافضای سپاه، را بهروزرسانی کرد. این سه نفر پیشتر در فهرست تحریمهای آمریکا قرار داشتند و جزو ۲۴ فرد تازهتحریمشده محسوب نمیشوند.
دو شرکت ایرانی «آمیزههای پلیمری ابهر» و «شرکت نوآوران اکسیس» نیز به فهرست تحریمها اضافه شدند.
از میان ۴۸ شرکت و نهاد تازهتحریمشده، ۲۲ مورد در چین و هنگکنگ، هشت مورد در امارات متحده عربی، چهار مورد در هند، چهار مورد در ترکیه، سه مورد در سنگاپور و دو مورد در ایران ثبت شدهاند. پنج شرکت دیگر در بریتانیا، فرانسه، مالزی، جزایر مارشال و سوییس قرار دارند.
به گفته واشینگتن، این شرکتها با وزارت دفاع جمهوری اسلامی، سپاه پاسداران، نیروی قدس، شرکت ملی نفت ایران، کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران، دانشگاه صنعتی مالک اشتر و شبکههای حملونقل، صادرات نفت و تامین فناوری ایران ارتباط دارند.
شش کشتی با نامهای تِلا، استار پیون، سیفرا، کوانتوم هُپ، جی سیلور و وُیاژ اِلیت نیز به دلیل نقش ادعایی در شبکههای دریایی و انتقال محمولههای مرتبط با جمهوری اسلامی تحریم شدند.
جزییات بیانیه وزارت خزانهداری
پس از سخنان بسنت، وزارت خزانهداری آمریکا بیانیهای منتشر کرد و جزییات بیشتری از عملیات «طرد اقتصادی» ارائه داد. در این بیانیه، شمار اهداف تحریمشده «نزدیک به ۶۰» فرد، نهاد و کشتی اعلام شده بود.
بر اساس این بیانیه، تصمیمهای تازه درباره پنج بخش اقتصادی، دامنه اشخاص و شرکتهای خارجی را که ممکن است بهدلیل فعالیت در این بخشها یا ارائه خدمات به آنها مشمول تحریمهای ثانویه شوند، گسترش میدهد.
وزارت خزانهداری اعلام کرد جمهوری اسلامی از داراییهای دیجیتال برای دور زدن تحریمها، از فناوریهای پیشرفته برای توسعه برنامههای تسلیحاتی و از طلا برای تثبیت ارزش ریال در برابر تورم استفاده میکند.
به گفته این وزارتخانه، شرکتهای هواپیمایی تحت کنترل حکومت و سپاه پاسداران نیز برای انتقال نیرو، سلاح، فناوریهای حساس، طلا و پول نقد به گروههای نیابتی به کار گرفته میشوند. خطوط کشتیرانی و نفتکشهای ایران نیز قطعات حساس تسلیحاتی و نفت را جابهجا میکنند.
وزارت خزانهداری افزود تحریمهای تازه، شبکهای از شرکتهای واسطه و کشتیهای «ناوگان سایه» را در امارات متحده عربی، هنگکنگ، چین، سنگاپور، سوییس و اروپا هدف گرفته است. واشینگتن گفت این شبکهها نفت ایران را منتقل و درآمد حاصل از آن را در اختیار نیروی قدس سپاه پاسداران و دیگر نهادهای حکومتی قرار میدهند.
این وزارتخانه چند مجوز عمومی را که برخی حوالههای مالی به ایران و دسترسی ایرانیان به نظام فرهنگی و دانشگاهی آمریکا را مجاز میکرد، تعلیق و راهنمای تازهای درباره خطر تحریم در صورت پذیرش خواستههای جمهوری اسلامی از کشتیها در تنگه هرمز منتشر کرد.
مجازات شرکای تجاری هنوز اعمال نشده است
رویترز گزارش داد با وجود آغاز این عملیات و تحریم نزدیک به ۶۰ هدف مشخص، واشینگتن هنوز مجازاتهای تهدیدشده علیه کشورها و شرکتهای طرف معامله با ایران را اعمال نکرده است.
بسنت در جریان نشست رسانهای نام کشورهای هدف و مدت مهلت تعیینشده برای آنها را اعلام نکرد و از اظهارنظر درباره ارتباط آمریکا با چین بر سر ایران طفره رفت. او گفت واشینگتن میخواهد پیش از اعمال مجازاتها، به کشورها فرصت اصلاح رفتار بدهد، اما هشدار داد این روند بهسرعت پیش خواهد رفت و صبر آمریکا «بینهایت نیست».
چین طی سالهای گذشته بزرگترین خریدار نفت ایران بوده است، اما واشینگتن تاکنون بانکهای بزرگ چینی را که ممکن است در معاملات نفت ایران نقش داشته باشند، تحریم نکرده است. بسنت در پاسخ به پرسشی در این زمینه گفت آمریکا دیپلماسی پشت پرده را موثرتر میداند، اما «هیچکس فراتر از دسترس تحریمهای آمریکا نیست».
او همچنین از اعلام تحریم یک موسسه مالی مهم تا پایان هفته خبر داد، اما نام آن را فاش نکرد.
پیش از شکست مذاکرات، توافقی روی میز بود که بر اساس آن تعرفه خودروها و کامیونهای سبُک کانادایی از ۲۵ درصد به ۱۵ درصد و تعرفه آلومینیوم و فولاد از ۵۰ درصد به ۲۵ درصد کاهش مییافت.
با این حال، مذاکرات جمعه بر سر چند موضوع اختلافی، از جمله اینکه آیا کاهش تعرفههای آمریکا شامل کامیونهای متوسط و سنگین نیز خواهد شد یا نه، شکست خورد.
ترامپ در تروث سوشال نوشت: «در آمریکا تولید کنید، هیچ تعرفهای در کار نخواهد بود. آمریکا دیگر با کانادا مثل یکی از ایالتهای خود رفتار نخواهد کرد.»
او همچنین کانادا را در زمینه تجارت و دیگر حوزهها یکی از دشوارترین کشورهای جهان برای تعامل خواند و گفت: «آنها احساس میکنند مستحق برخورد ویژهاند، اما ما به کانادا نیاز نداریم؛ آنها به ما نیاز دارند.»
رییسجمهوری آمریکا ساعاتی بعد در پستی دیگر در تروث سوشال حملات لفظی خود به مقامهای کانادا را تشدید کرد و مارک کارنی، نخستوزیر این کشور، و داگ فورد، نخستوزیر استان انتاریو، را هدف قرار داد.
او نوشت آمریکا دههها از کانادا حمایت کرده است، اما این وضعیت دیگر ادامه نمییابد. او افزود: «بدون ایالات متحده، کانادا نمیتواند دوام بیاورد.»
ترامپ همچنین هشدار داد اگر مقامهای کانادایی «تمکین نکنند»، پیامدها برای این کشور «بسیار بدتر» خواهد شد.
او نرخ بیکاری کانادا را ۱۰ درصد اعلام کرد و گفت این رقم بهسرعت در حال افزایش است و شرکتهای کانادایی در حال انتقال فعالیتهای خود به آمریکا هستند.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، دوشنبه گفت ترامپ خواهان بازگشت کانادا به میز مذاکره و مذاکره «با حسن نیت» است.
کارنی نیز دوشنبه در یک نشست خبری در کبک گفت دستیابی به توافقی «به سود دو طرف» با آمریکا ممکن است، اما به شرط آنکه واشینگتن به حاکمیت کانادا احترام بگذارد.
او افزود اگر آمریکا با رویکردی مناسب نسبت به صنایع کانادا و با نگاه به یک «شراکت واقعی» پای میز مذاکره بیاید، اتاوا نیز آماده بازگشت به مذاکرات خواهد بود.
نگرانی از تاثیر تعرفهها بر صنعت خودروی آمریکا
کانادا بهطور مداوم یکی از دو شریک تجاری بزرگ آمریکا بوده است. ارزش تجارت کالا و خدمات میان دو کشور در سال گذشته به ۸۷۲.۳ میلیارد دلار رسید که ۴.۶ درصد کاهش یافته بود.
کانادا بیش از سهچهارم کالاهای خود را به آمریکا صادر میکند و تقریبا نیمی از کالاهای وارداتی این کشور نیز از آمریکا تامین میشود.
تولید خودرو در آمریکا بهشدت با صنایع خودروسازی کانادا و مکزیک درهمتنیده است و تعرفههای مورد تهدید، بسته به جزییات نحوه اجرای آنها، میتواند تولید آمریکا را بهشدت تحت تاثیر قرار دهد.
فلاویو ولپه، رییس انجمن تولیدکنندگان قطعات خودروی کانادا، گفت هزینه تعرفه احتمالی آمریکا بر قطعات خودرویی کانادا را صنعت مونتاژ خودرو در آمریکا خواهد پرداخت و بدون این قطعات، مونتاژ خودرو در سراسر آمریکا متوقف خواهد شد.
تهدید ترامپ بر سهام خودروسازان نیز تاثیر گذاشت. سهام فورد ۳.۶ درصد، استلانتیس ۴.۲ درصد و جنرال موتورز ۱.۶ درصد کاهش یافت. سهام تویوتا و هوندا نیز در معاملات نیویورک بهترتیب ۱.۵ و ۲.۱ درصد افت کرد.
خبرگزاری رویترز نوشت کاخ سفید بلافاصله به درخواست این رسانه برای ارائه جزییات بیشتر درباره تعرفههای مورد تهدید پاسخ نداد. نمایندگان دولت کانادا نیز بلافاصله به درخواست اظهارنظر پاسخ ندادند.
کانادا تعرفههای تلافیجویانه اعمال میکند
کانادا قرار است از ۱۷ شهریور بر برخی کالاهای آمریکایی تعرفه وضع کند. این اقدام در واکنش به تعرفههای ۵۰ درصدی ترامپ بر ۲۰ میلیارد دلار کالای کانادایی صورت میگیرد.
نخستوزیر کانادا، شنبه در پاسخ به این سوال که آیا کانادا وارد جنگ تجاری شده است، گفت: «وقتی به شما حمله میشود، در جنگ هستید. اکنون به ما حمله شد.»
کارنی تنها فردی است که ریاست بانک مرکزی دو اقتصاد بزرگ جهان را در کارنامه دارد. او از سال ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۳ رییس بانک مرکزی کانادا و از سال ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۰ رییس بانک مرکزی انگلستان بود.
او سال ۲۰۲۵ با وعده ایستادگی در برابر ترامپ در انتخابات کانادا به پیروزی رسید و همچنان از محبوبیت بالایی در این کشور برخوردار است.
بر اساس نظرسنجی موسسه «انگس رید» که یکشنبه منتشر شد، سه نفر از هر چهار کانادایی از تصمیم کارنی برای ترک مذاکرات تجاری با آمریکا حمایت کردند.
بسیاری از خودروسازان از برنامههای خود برای کاهش تولید خودرو در کانادا خبر دادهاند یا در حال بررسی چنین اقدامی هستند و مناقشه تجاری دو کشور به کاهش ۲۲ درصدی واردات خودروهای آمریکایی به کانادا منجر شده است.
رویترز نوشت شرکتهای بزرگ خودروسازی بلافاصله درباره اعلام ترامپ اظهارنظر نکردند.
با این حال، مدیران صنعت خودرو که به شرط فاش نشدن نامشان با رویترز گفتوگو کردند، درباره عملی شدن تهدید ترامپ ابراز تردید کردند و یادآور شدند او پیشتر نیز تعرفههایی اعلام کرده بود که بعدتر کاهش یافتند یا اجرای آنها به تعویق افتاد.
این مدیران همچنین اشاره کردند زمان تعیینشده برای اجرای تعرفهها در ژانویه، چند ماه پس از انتخابات میاندورهای نوامبر آمریکا است و احتمال دادند تهدید ترامپ با هدف ازسرگیری مذاکرات مطرح شده باشد.
ترامپ در ژانویه نیز گفته بود آمریکا گواهی هواپیماهای تجاری «گلوبال اکسپرس» شرکت کانادایی بمباردیه را لغو خواهد کرد و تهدید کرده بود تا زمانی که نهاد ناظر کانادا شماری از هواپیماهای ساخت شرکت آمریکایی گلفاستریم را تایید نکند، بر همه هواپیماهای ساخت کانادا تعرفه وارداتی ۵۰ درصدی وضع خواهد کرد.
هیچیک از این دو اقدام عملی نشد، اما کانادا ماه بعد چند هواپیمای گلفاستریم را تایید کرد.
او دوشنبه دوم شهریور در گفتوگویی زنده با کانال ۱۴ اسرائیل، در پاسخ به پرسشی درباره تدابیر امنیتی برای محافظت از پسرانش، گفت: «ایران یکی از پسرانم را هدف قرار داد. ایران تلاش کرد یکی از پسرانم را ترور کند، بکشد. تلاش کرد او را ترور کند.»
این موضوع زمانی مطرح شد که از نتانیاهو درباره بحثها بر سر حفاظت امنیتی از گادی آیزنکوت و مقایسه آن با حفاظت از پسران نخستوزیر سوال شد.
نتانیاهو گفت پیشتر با رییس شینبت، سازمان امنیت داخلی اسرائیل، صحبت کرده و خواسته است برای فردی که نامزد نخستوزیری است، حفاظت امنیتی مناسب در نظر گرفته شود.
وقتی از نتانیاهو پرسیده شد آیا این گفته بر اساس اطلاعات امنیتیای است که در اختیار او قرار گرفته است، او جزئیات بیشتری ارایه نکرد و تنها گفته خود را تکرار کرد.
او افزود حفاظت از پسرانش اقدامی تجملی نیست و گفت: «بدون آن، بهسادگی در این کار موفق خواهند شد.»
رسانه اسرائیلی «سروگیم» نیز گزارش داد اطلاعات مربوط به تلاش برای کشتن یکی از پسران نتانیاهو ماهها به دلیل محدودیتهای سانسور اجازه انتشار نداشته است.
این رسانه نوشت نتانیاهو مشخص نکرد کدامیک از پسرانش هدف بوده و درباره چگونگی این اقدام نیز جزئیاتی ارایه نکرد.
تهدید مقامهای جمهوری اسلامی علیه خانواده ترامپ و نتانیاهو
در ماههای گذشته، مقامها و رسانههای وابسته به جمهوری اسلامی بارها نتانیاهو و دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، و اعضای خانوادههای آنها را به کشتن و ترور تهدید کردهاند.
در یکی از آخرین موارد، عباس محمدحسنی، رییس سازمان عقیدتی سیاسی ارتش جمهوری اسلامی، ۲۹ مرداد با تهدید ترامپ و همسرش ملانیا ترامپ گفت: «ما با کسی که پدر ما را کشته است، کوتاه نخواهیم آمد و شمشیر را غلاف نخواهیم کرد، ولو اینکه این امر زمان ببرد.»
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، نیز پیش از آن با انتشار ویدیویی درباره محل رفتوآمد ملانیا ترامپ، طرفداران جمهوری اسلامی را به کشتن او ترغیب کرده بود.
در این ویدیو، محلهای رفتوآمد بانوی اول آمریکا، مکانهای مورد علاقه او و فروشگاههایی که از آنها خرید میکند، نشان داده شده بود. در پایان ویدیو، بارون ترامپ، پسر دونالد ترامپ، نیز تهدید شد و خطاب به او گفته شد: «باید منتظر ما باشد.»
شهرداری تهران نیز ۲۴ تیر از طرح جدید دیوارنگاره میدان فلسطین با شعار «خون در برابر خون» رونمایی کرد که با محوریت خونخواهی علی خامنهای، تصاویر تهدیدآمیزی از ترامپ، نتانیاهو و اعضای خانوادههای آنها در آن دیده میشد.
مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، ۲۰ تیر در نخستین پیام کتبی خود پس از تشییع و دفن پدرش، انتقام را «خواست ملت» خواند و گفت این انتقام «بهطور حتمی باید صورت بگیرد».
ساعاتی بعد، روزنامه همشهری، وابسته به شهرداری تهران، یک اینفوگرافی با عنوان «فهرست انتقام» منتشر کرد که تصاویر ۱۳ رهبر خارجی، از جمله ترامپ، نتانیاهو و فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، در آن دیده میشد.
ششم تیر نیز ۶۶ عضو مجلس خبرگان رهبری در بیانیهای، ترامپ و نتانیاهو را «مهدورالدم» خواندند و قتل آنان را بر «هر مکلفی که به آنان دسترسی یابد» واجب دانستند.
همزمان، مقامها و رسانههای حکومتی جمهوری اسلامی بارها بر «قصاص» و «انتقام» تاکید کردند و در مواردی ترامپ و نتانیاهو را بهطور مستقیم به مرگ تهدید کردند.
کارزار برونمرزی برای هدف قرار دادن مخالفان
تهدیدها و طرحهای منتسب به جمهوری اسلامی برای هدف قرار دادن افراد در خارج از ایران تنها به مقامهای سیاسی و خانوادههای آنها محدود نبوده است.
مجله نیویورکر دوم شهریور در گزارشی مفصل با مرور پرونده حمله به پوریا زراعتی، مجری ایراناینترنشنال، نوشت حکومت ایران برای ساکت کردن مخالفان و روزنامهنگاران خارج از کشور از اعضای مافیا، باندهای موتورسوار، مجرمان محلی و حتی نوجوانان اروپایی استفاده میکند.
این نشریه پرونده زراعتی را نقطه آغاز بررسی ابعاد و شیوههای کارزار جمهوری اسلامی برای قتل مخالفان در خارج از ایران قرار داد و با بررسی پروندههای مشابه، نوشت همزمان با افزایش ناکامیها و آسیبپذیریهای حکومت در داخل و منطقه، توسل آن به عملیات کمهزینه برونمرزی نیز افزایش یافته است.
به نوشته نیویورکر، متیو لویت، پژوهشگر ارشد موسسه واشینگتن برای سیاست خاور نزدیک، طی پنج سال گذشته بیش از ۲۰۰ توطئه و طرح ترور مورد حمایت جمهوری اسلامی در خارج از کشور ثبت کرده است. این رقم نزدیک به دو برابر کل موارد ثبتشده از سال ۱۹۷۹ تا ۲۰۲۱ است.
روزنامه «چوسان ایلبو» چاپ کره جنوبی دوشنبه دوم شهریور به نقل از منابع آگاه گزارش داد اولکساندر کامیشین، مشاور ارشد راهبردی ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، اوایل تیر به کرهجنوبی سفر کرد و با مقامهای وزارت دفاع ملی و اداره برنامه خریدهای دفاعی این کشور دیدار داشت.
بر اساس این گزارش، کامیشین در این دیدار از مقامهای کره جنوبی خواست در زمینه موشکهای رهگیر «PAC-3»، جدیدترین نمونه پاتریوتهای ساخت آمریکا که در اختیار این کشور قرار دارد، از اوکراین حمایت کنند.
ارتش کرهجنوبی به نسخه ارتقایافته این موشک، موسوم به «PAC-3 MSE»، مجهز است که حداکثر ارتفاع رهگیری آن ۴۰ کیلومتر است و ارزیابی میشود قابلیت رهگیری موشکهای «اسکندر-ام» روسیه با مانورهای نامنظم را داشته باشد.
آندری سیبیها، وزیر امور خارجه اوکراین، نیز اواخر خرداد در دیدار با چو هیون، همتای کره جنوبی خود، بهصراحت خواستار «حمایت در زمینه تسلیحات دفاع هوایی» شده بود.
حمایت متحدان از تقویت پدافند هوایی اوکراین
درخواست کییف برای تقویت دفاع هوایی همزمان با سیوپنجمین سالگرد استقلال اوکراین مطرح شده است.
زلنسکی دوم شهریور در پیام خود به مناسبت سیوپنجمین سالگرد استقلال اوکراین گفت کییف خواهان صلح است اما «آماده نیست به سادگی تسلیم شود» و از آمریکا، اروپا و چین خواست برای واداشتن روسیه به مذاکره و پایان دادن به جنگ، فشار بیشتری بر مسکو وارد کنند.
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، نیز در شبکه اجتماعی ایکس به مناسبت روز استقلال اوکراین نوشت فرانسه به مردمی درود میفرستد که از آزادی، حاکمیت و آینده خود دفاع میکنند.
او افزود: «نمیتوان مردمی آزاد را به تسلیم واداشت. اوکراین ایستاده است. فرانسه، اروپا و همه شرکای ائتلاف کشورهای داوطلب در کنار آن هستند.»
همزمان رهبران شماری از کشورهای حامی اوکراین در کییف گرد آمدند تا درباره تقویت پدافند هوایی، تولید موشکهای دوربرد، افزایش فشار اقتصادی بر روسیه و تضمینهای امنیتی احتمالی پس از برقراری آتشبس گفتوگو کنند.
اندی برنهام، نخستوزیر بریتانیا، دوم شهریور در نخستین سفر خارجی خود پس از آغاز به کار وارد کییف شد و آنتونیو کوستا، رییس شورای اروپا، نیز برای شرکت در مراسم روز استقلال اوکراین به این شهر رفت. برنهام قرار است همراه مکرون و فریدریش مرتس نشست «گروه کشورهای داوطلب» را اداره کند.
رییس شورای اروپا در شبکه اجتماعی ایکس نوشت هماهنگی میان اعضای «ائتلاف کشورهای داوطلب» برای ارائه حمایت همهجانبه به اوکراین و آمادهسازی این کشور برای زمستان پیشرو ضروری است.
او افزود اتحادیه اروپا روند اجرای «وام حمایت از اوکراین» را برای تقویت پدافند هوایی و زیرساختهای انرژی این کشور تسریع میکند و فشار بر اقتصاد روسیه و «ناوگان سایه» این کشور ادامه مییابد و افزایش خواهد یافت.
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، نیز در ایکس نوشت در نشست «ائتلاف کشورهای داوطلب» شرکت کرده و درباره تقویت پدافند هوایی اوکراین، حمایت از این کشور در زمستان پیشرو و افزایش فشار بر مسکو گفتوگو کرده است.
او افزود اتحادیه اروپا تاکنون از طریق «وام حمایت از اوکراین» ۸.۴۷ میلیارد یورو کمک دفاعی پرداخت کرده و حمایتهای بیشتری، از جمله برای پدافند هوایی، در دست آمادهسازی است.
دولت کره جنوبی در برابر درخواست کییف برای دریافت این تسلیحات پیشرفته محتاطانه برخورد کرده و ضرورت آمادگی برای مقابله با حملات احتمالی موشکی کره شمالی را از دلایل تردید خود عنوان کرده است.
بر اساس گزارش «چوسان ایلبو»، نگرانی از واکنش شدید احتمالی روسیه به ارسال تسلیحات به اوکراین نیز در ملاحظات دولت کره جنوبی نقش داشته است.
زلنسکی ۱۷ مرداد بار دیگر بر درخواست کییف تاکید کرد و گفت اوکراین «بهشدت امیدوار» است کره جنوبی در زمینه سامانههای دفاع هوایی از این کشور حمایت کند.
بررسی یک گزینه جایگزین برای پاتریوت
دولت کره جنوبی گزینه ارسال سامانه موشکی زمینبههوای بومی «چونگونگ-۲» به اوکراین به جای پاتریوت را نیز بررسی کرده است.
با این حال، تامین تعداد بیشتری از این سامانه دشوار ارزیابی میشود، زیرا کرهجنوبی پیشتر قراردادهایی برای صادرات «چونگونگ-۲» به عربستان سعودی و امارات متحده عربی منعقد کرده است.
در همین حال، برخی کارشناسان معتقدند در بررسی کمک تسلیحاتی به اوکراین باید تاثیر احتمالی آن بر بازگرداندن اسرای کرهشمالی که در این کشور نگهداری میشوند نیز در نظر گرفته شود.
سیم سانگ-مین، پژوهشگر ارشد موسسه مطالعات سیاستگذاری آسان، گفت کرهجنوبی باید ارسال تسلیحات دفاع هوایی مورد نیاز اوکراین را در محدودهای بررسی کند که به آمادگی دفاعی این کشور لطمه نزند.
او افزود چنین حمایتی میتواند بر بازگرداندن اسرای کره شمالی نیز «تاثیر مثبتی» داشته باشد.
روسیه از اسفند ۱۴۰۰ جنگ تمامعیار علیه اوکراین را آغاز کرد و در ماههای اخیر حملات موشکی و پهپادی خود به کییف و دیگر شهرهای این کشور را افزایش داده است.
بر اساس آمار سازمان ملل، در شش ماه نخست سال ۲۰۲۶ دستکم هزار و ۳۹۶ غیرنظامی در اوکراین کشته و هفت هزار و ۹۷۸ نفر زخمی شدند؛ مجموع این تلفات ۳۷ درصد بیشتر از دوره مشابه سال قبل بود.
همزمان با ادامه نبردهای سنگین در جبهه شرقی، اوکراین با کمبود شدید موشکهای رهگیر پاتریوت روبهروست؛ سامانهای که کییف برای مقابله با موشکهای بالستیک روسیه به آن متکی است.
تلاشهای دیپلماتیک برای پایان جنگ نیز تاکنون به نتیجه نرسیده و مسکو و کییف همچنان بر سر شرایط پایان جنگ و آینده مناطق تحت اشغال روسیه اختلافهای اساسی دارند.
