واشینگتن پست: ترامپ مخفیانه از ترکیه پرواز کرده بود


روزنامه واشینگتنپست با استناد به مدارکی که بررسی کرده است و به نقل از یک مقام آمریکایی و یک فرد آگاه، گزارش داد تهدید جمهوری اسلامی به کشتن دونالد ترامپ، ماه گذشته به عملیاتی فوقالعاده منجر شد که طی آن، او مخفیانه با یک هواپیمای نظامی دیگر از ترکیه پرواز کرد. این در حالی است که کاخ سفید اعلام کرده بود ترامپ سوار بر ایر فورس وان است.
واشینگتنپست به نقل از یک مقام آگاه افزود ترامپ در آنکارا در مقابل دوربینهای تلویزیونی سوار هواپیمای قدیمی ایر فورس وان شد ، اما دقایقی بعد، مخفیانه با استفاده از یک کامیون حمل غذای فرودگاه به هواپیمایی کوچکتر از نوع سی-۳۲ ای نیروی هوایی منتقل شد. به این ترتیب، ایر فورس وان که خبرنگاران و برخی کارکنان کاخ سفید در آن حضور داشتند، به یک «هواپیمای فریب» تبدیل شد.
واشینگتنپست به نقل از یک مقام دیگر آمریکایی نوشت در ۳۰ سال گذشته، موارد دیگری نیز وجود داشته که به دلیل تهدیدی جدی علیه رییسجمهوری یا سفر او به مکانی خطرناک، ایر فورس وان بهعنوان هواپیمای فریب استفاده شده است.







وبسایت اکسیوس بهنقل از مقامهای آمریکایی و اسرائیلی گزارش داد پس از دستیابی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، به تفاهماتی با سوریه و اسرائیل، آژانس بینالمللی انرژی اتمی بهزودی مواد هستهای ذخیرهشده در یک سایت مخفی در سوریه را از این کشور خارج خواهد کرد.
وبسایت اکسیوس بهنقل از مقامهای آمریکایی و اسرائیلی گزارش داد پس از دستیابی دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، به تفاهماتی با سوریه و اسرائیل، آژانس بینالمللی انرژی اتمی بهزودی مواد هستهای ذخیرهشده در یک سایت مخفی در سوریه را از این کشور خارج خواهد کرد.
بهنوشته اکسیوس دولت ترامپ و آژانس بینالمللی انرژی اتمی با شتاب برای رسیدن به یک توافق دیپلماتیک تلاش کردند تا این مواد را ایمن کنند و مانع از تشدید تنشی شوند که میتوانست اسرائیل، سوریه و احتمالا حتی ترکیه را بر سر این سایت حساس درگیر کند.
مقامهای آمریکایی میگویند این ماجرا موید رویکرد دونالد ترامپ در قبال سوریه است و نشان میدهد که ایالات متحده چگونه از روابط نزدیک خود با دولت جدید سوریه برای خنثی کردن یک بحران بالقوه استفاده کرده است.
بهنوشته اکسیوس این روند پرتنش و پشتپرده که تاکنون محرمانه نگه داشته شده و پیش از این گزارش نشده بود، ترکیبی از تهدید و دیپلماسی بر سر این سایت محرمانه بود و ماهها ادامه داشت تا اینکه چند هفته پیش به راهحلی منتهی شد.
حکومت بشار اسد یک برنامه مخفی هستهای ایجاد کرده بود که محور آن را راکتور مخفی الکبر تشکیل میداد.
پس از آنکه اسرائیل در سال ۲۰۰۷ این راکتور را بمباران کرد، بخش عمده برنامه هستهای سوریه از بین رفت. با این حال، چند سایت تحقیق و توسعه و تاسیسات ذخیرهسازی باقی ماندند که عمدتا غیرفعال بودند.
پس از سقوط حکومت اسد، آژانس بینالمللی انرژی اتمی توافقی با دولت جدید سوریه امضا کرد که به بازرسان آژانس اجازه میداد از راکتور الکبر و چند سایت دیگر مرتبط با فعالیتهای هستهای گذشته سوریه بازدید کنند.
چارلز لیستر، پژوهشگر مقیم موسسه خاورمیانه، به اکسیوس گفت دولت جدید سوریه مشتاق است مسائل حساس بهجامانده از حکومت اسد، از جمله پروندههای هستهای و تسلیحات شیمیایی، را حلوفصل کند؛ مسائلی که میتوانند به تلاشهای دمشق برای بازسازی جایگاه بینالمللی این کشور آسیب بزنند.
بهنوشته اکسیوس یکی از تاسیساتی که اسرائیل طی دو سال گذشته از نزدیک زیر نظر داشته، مکانی موسوم به «سایت ۹۹» بوده است.
دو مقام اسرائیلی به این رسانه گفتند که حکومت اسد در این محل مواد هستهای مرتبط با پروژه راکتور الکبر را ذخیره کرده بود.
یک مقام آمریکایی نیز گفت این مواد شامل «کیک زرد» است؛ پودری حاصل از سنگ معدن اورانیوم که میتواند در مراحل بعدی فرآوری و در نهایت، در چارچوب چرخه سوخت هستهای، غنیسازی شود.
این مقام آمریکایی همچنین گفت حکومت اسد بقایا و «مواد باقیمانده» دیگری از سایت الکبر را نیز در «سایت ۹۹» انبار کرده بود.
بهنوشته اکسیوس اگرچه مواد موجود در این سایت قابل استفاده در یک سلاح هستهای نیستند، اما میتوان از آنها برای ساخت «بمب کثیف» استفاده کرد؛ یعنی یک وسیله انفجاری متعارف که به جای ایجاد انفجار هستهای مواد رادیواکتیو را در محیط پراکنده میکند تا منطقهای را آلوده کند.
مقامهای اسرائیلی گفتند ارتش اسرائیل اندکی پس از سقوط حکومت اسد ورودیهای این سایت را بمباران کرد تا مانع دسترسی به آن شود.
به گفته یک مقام آمریکایی، اسرائیل و ایالات متحده بیش از یک سال است درباره بهترین شیوه برخورد با «سایت ۹۹» گفتوگو میکنند.
مقامهای ارشد شورای امنیت ملی کاخ سفید و نهاد همتای آن در دفتر نخستوزیر اسرائیل در این زمینه همکاری نزدیکی داشتهاند.
بهگفته یک مقام اسرائیلی، اسرائیل برای دولت ترامپ روشن کرده بود که باقی ماندن مواد هستهای در این سایت را تحمل نخواهد کرد.
مقامهای اسرائیلی گفتند اسرائیل حتی تهدید کرده بود که اگر مواد هستهای خارج نشوند یا نشانههایی دیده شود که سوریه در تلاش برای دسترسی به آنهاست، بار دیگر این سایت را بمباران خواهد کرد.
با این حال، یک مقام آمریکایی گفت اگرچه اسرائیلیها نگران بودند، اما هیچگاه واقعا در آستانه بمباران این سایت قرار نداشتند.
سرانجام، به گفته یک مقام آمریکایی، آمریکا و اسرائیل به این نتیجه رسیدند که بهترین راه، جلب موافقت دولت سوریه برای خارج کردن این مواد است.
هنگامی که دولت ترامپ موضوع را با دولت سوریه در میان گذاشت، مقامهای سوری گفتند از وجود مواد هستهای در این سایت اطلاعی نداشتهاند.
یک مقام آمریکایی گفت: «افراد بسیار اندکی در آمریکا، اسرائیل و سوریه از این موضوع اطلاع داشتند.»
همین مقام گفت ایالات متحده رابطهای سازنده با حکومت پس از اسد برقرار کرده است. او گفت: «وقتی با سوریها روی مسائل مختلف کار میکنیم، آنها شرکای خوبی هستند.»
بهنوشته اکسیوس چند هفته پیش، اسرائیلیهایی که سایت را زیر نظر داشتند تحرکاتی را در اطراف آن مشاهده کردند که باعث شد گمان کنند دولت جدید سوریه در حال عقبنشینی از تفاهمهای انجامشده و تلاش برای دسترسی به مواد هستهای است. اسرائیلیها حتی نگران بودند که ترکیه به دولت سوریه برای دستیابی به این مواد هستهای کمک کند.
یک مقام آمریکایی گفت: «اسرائیلیها همیشه مسائل مختلف را محک میزنند تا مطمئن شوند همه چیز درست به نظر میرسد و مشکلی وجود ندارد؛ و خوب است که این کار را میکنند.»
دولت ترامپ از اسرائیل خواست هیچ اقدامی انجام ندهد و آژانس بینالمللی انرژی اتمی را وارد ماجرا کرد.
نتیجه این تلاشها توافقی بود که سه هفته پیش میان آژانس بینالمللی انرژی اتمی و دولت سوریه برای خارج کردن مواد هستهای از این سایت امضا شد.
کاخ سفید، آژانس بینالمللی انرژی اتمی و دفتر نخستوزیر اسرائیل از اظهارنظر در این باره خودداری کردند.
مقامهای آمریکایی میگویند عملیات مربوط به «سایت ۹۹» همچنان ادامه دارد و مواد هستهای هنوز از محل خارج نشدهاند.
با این حال، یک مقام آمریکایی گفت: «فکر میکنیم همه از نتیجه راضی هستند. امیدواریم بتوانیم روند خارج کردن مواد را بهزودی آغاز کنیم و پیش از پایان سال آن را به اتمام برسانیم.»
با مبهم ماندن سرنوشت مذاکرات جمهوری اسلامی و عمان و کم شدن امیدها به بازگشایی سریع تنگه هرمز از یکسو و ادامه حملات حوثیهای مورد حمایت تهران، قیمت نفت بار دیگر روندی صعودی در پیش گرفت.
قراردادهای آتی نفت برنت عصر دوشنبه ۱۹ مرداد در نزدیکی ۸۷ دلار در هر بشکه بسته شد؛ آن هم پس از آنکه طی سه جلسه معاملاتی پیشین بیش از پنج درصد افزایش یافته بود. جمهوری اسلامی در آخر هفته اعلام کرد که توافق «بسیار نزدیک» است، اما دوشنبه بار دیگر تاکید کرد که بازگشایی تنگه هرمز مستلزم پایان محاصره کشتیرانی ایران از سوی آمریکا و پرداخت غرامت بابت خسارتهای واردشده است.
شروط تهران در روزهای اخیر واکنش تند دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا را در پی داشت.
او خطاب به جمهوری اسلامی گفت باید به خانواده افرادی که به گفته او در حملات، جنگها و سرکوب اعتراضات داخلی کشته شدهاند، غرامت بپردازد.
ترامپ دوشنبه ۱۹ مرداد در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت مقامهای جمهوری اسلامی خواستار دریافت غرامت برای خسارتهای ناشی از جنگ پنج ماه گذشته شدهاند؛ جنگی که به گفته ترامپ با هدف جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای آغاز شد.
او افزود درخواست غرامت جمهوری اسلامی پیشتر در هیچیک از مذاکرات یا دیدارهای دو طرف مطرح نشده بود.
ترامپ نوشت: «اما ایده جالبی است؛ زیرا من نیز اکنون از ایران برای همه کسانی که با بمبهای کنار جادهای و در درگیریهای متعدد کشته یا بهشدت زخمی کرده است، غرامت میخواهم.»
او همچنین گفت که امکان یک حمله بسیار بزرگ علیه جمهوری اسلامی همچنان وجود دارد.
حملات در نقاط مختلف منطقه نیز بر وضعیت بازار تاثیر گذاشته است. روز شنبه یک نفتکش متعلق به شرکت ملی نفت ابوظبی در تنگه هرمز هدف قرار گرفت.
همزمان، شبهنظامیان حوثی مورد حمایت جمهوری اسلامی در یمن مسئولیت حمله به پالایشگاه جیزان عربستان سعودی را بر عهده گرفتند. وزارت انرژی عربستان اعلام کرد آتشسوزی در جازان بامداد یکشنبه مهار شده است، اما جزئیاتی درباره علت آن ارائه نکرد.
زیرا ایران و عمان همچنان نتوانستهاند به توافقی برای بازگشایی تنگه هرمز دست یابند. همزمان، پس از حمله به یک پالایشگاه عربستان سعودی در نزدیکی دریای سرخ، قیمت گازوئیل در اروپا جهش کرد.
حمله به این پالایشگاه فشار بیشتری بر بازار جهانی گازوئیل وارد کرد و باعث جهش قیمت گازوئیل در اروپا شد؛ بازاری که از پیش با محدودیت عرضه روبهرو بود. اختلال در انتقال محمولهها از تنگه هرمز نیز تاثیر ممنوعیت صادرات سوخت روسیه را تشدید کرده است. قراردادهای آتی گازوئیل اروپا در معاملات پس از بستهشدن بازار بیش از ۱۰ درصد جهش کرد. قراردادهای آتی گاز طبیعی اروپا نیز تا ۱۲ درصد افزایش یافت.
حمد حسین، اقتصاددان حوزه اقلیم و کالا در موسسه کپیتال اکونومیکس، به بلومبرگ گفت: «به نظر نمیرسد توافقی برای بازگشایی تنگه قریبالوقوع وجود داشته باشد.»
او افزود: «قیمت نفت برنت احتمالا در کوتاهمدت همچنان در محدوده ۸۰ تا ۹۰ دلار در هر بشکه نوسان خواهد کرد، مگر اینکه نشانههایی از تغییری آشکار در وضعیت موجود دیده شود.»
پیش از آغاز جنگ، حدود یکپنجم نفت و گاز طبیعی جهان از طریق تنگه هرمز به بازارهای جهانی منتقل میشد. چند عامل، از جمله تقاضای کمتر چین و آزادسازی ذخایر اضطراری، تاکنون مانع از شکلگیری یک بحران بسیار شدید شدهاند، اما حاشیه اطمینان موجود در عرضه اکنون به سطحی بهشدت خطرناک کاهش یافته است.
فاکسنیوز دوشنبه بهنقل از دادههای منتشر شده از سوی وزارت انرژی آمریکا نوشت ذخایر نفت استراتژیک دولت ایالات متحده«به پایینترین سطح خود از سال ۱۹۸۳ رسیده است»، و اشاره کرد: «ذخایر نفت که پیش از آغاز جنگ با ایران نیز در سطح پایینی قرار داشتند، اکنون تحت فشار فزایندهای قرار گرفتهاند.»
بر اساس این دادهها، میزان نفت موجود در ذخایر نفت استراتژیک این کشور طی هفته گذشته ۶.۱ میلیون بشکه کاهش یافت و در پایان هفته به ۲۹۸.۷میلیون بشکه رسید.
فاکسنیوز نوشت رییسجمهوری آمریکا، در ماه مارس مجوز آزادسازی حداکثر ۱۷۲ میلیون بشکه نفت را در واکنش به تأثیر جنگ ایران بر بازار انرژی صادر کرده بود.
با وجود آنکه دونالد ترامپ دوشنبه از مینروبی تنگه هرمز خبر داد و تاکید کرد که این آبراه باز است و نیروی دریایی آمریکا کنترل کامل آن را در اختیار دارد، تردد قابل مشاهده کشتیها از تنگه هرمز همچنان اندک است.
آمریتا سن، بنیانگذار و مدیر اطلاعات بازار در موسسه انرژی اسپکتس، در گفتوگو با تلویزیون بلومبرگ گفت روزانه حدود پنج کشتی از تنگه عبور میکنند؛ رقمی بسیار پایینتر از حدود ۱۴ کشتی در روز که پس از دستیابی آمریکا و جمهوری اسلامی به تفاهمنامه اسلامآباد ثبت شده بود.
هریس خورشید، مدیر ارشد سرمایهگذاری در شرکت کاروبار کپیتال در شیکاگو، نیز به بلومبرگ گفت: «تا زمانی که بازار به جای قطعیت عادیشدن شرایط، در حال قیمتگذاری بر مبنای "احتمال" اختلال باشد، گرایش بازار همچنان صعودی خواهد ماند.»
او افزود: «تا زمانی که شاهد عادیشدن واقعی جریان عبور و مرور نباشیم، فکر میکنم ریسک ژئوپلیتیکی همچنان مانع از افت قابل توجه قیمت نفت خام خواهد شد.»
در همین حال ترامپ معافیت از قانون جونز را تمدید کرد. معافیت فعلی عملا نفت خام و برخی دیگر از محصولات را از الزامات این قانون مستثنی میکند؛ قانونی که بر اساس آن، حمل کالا میان بندرهای آمریکا باید با کشتیهایی انجام شود که تحت پرچم آمریکا باشند، در ایالات متحده ساخته شده باشند و مالکیت آمریکایی داشته باشند.
در پی وقوع زمینلرزهای قدرتمند در غرب کلمبیا در ساعات اولیه روز دوشنبه، دستکم ۱۱۱ نفر کشته و ۸۷ نفر دیگر زخمی شدند. این زمینلرزه ساختمانهای متعددی را در چندین شهر ویران کرد و هنوز شماری از ساکنان زیر آوار گرفتارند.
این زمینلرزه تنها چند روز پس از ادای سوگند آبلاردو د لا اسپریلا بهعنوان رییسجمهوری کلمبیا رخ داد و دولت جدید را با نخستین بحران بزرگ خود روبهرو کرد؛ آن هم در شرایطی که خاطره زمینلرزههای دوقلوی ویرانگر ماه ژوئن در ونزوئلای همسایه همچنان تازه است.
د لا اسپریلا حدود ساعت یک بعدازظهر به وقت محلی، همزمان با اعلام وضعیت اضطراری ملی، در سخنرانی خطاب به مردم گفت: «دولت ملی تمام ظرفیتهای خود را برای حفاظت از جان مردم، کمک به جوامع آسیبدیده و رساندن امداد به هر نقطهای که به آن نیاز باشد، به کار گرفته است. اولویت نخست، نجات افرادی است که زیر آوار گرفتار شدهاند.»
بهگزارش سازمان زمینشناسی ایالات متحده، بزرگی این زمینلرزه ۷.۴ و عمق آن ۱۰۷ کیلومتر بود. کانون زلزله در نزدیکی سن خوزه دل پالمار در استان چوکو، منطقهای کمجمعیت در ساحل اقیانوس آرام کلمبیا، قرار داشت، اما لرزش آن در شهرهای بزرگ سراسر کشور احساس شد.
به نظر میرسد بیشترین شمار قربانیان مربوط به استان غربی ریسارالدا، در منطقه قهوهخیز کلمبیا، باشد. کالی، یکی از بزرگترین شهرهای کشور، نیز بهشدت آسیب دیده است، هرچند مقامهای محلی هنوز مرگ کسی را در این شهر تایید نکردهاند.
خوان کارلوس اوسوریو که در کالی به خارج کردن آوار از یک ساختمان فروریخته کمک میکرد، به تلویزیون کاراکول گفت: «ساختمان کاملا فروریخت. صدایش مثل انفجار بمب بود. وحشتناک بود. همه ما همسایهها با هم کار میکنیم و زنجیرههای انسانی تشکیل دادهایم. به ماشینآلات سنگین نیاز داریم. افراد زیادی زیر آوار گرفتار شدهاند.»
سازمان هواپیمایی کشوری کلمبیا اعلام کرد پروازها در فرودگاههای پریرا، مانیسالس، کیبدو، ارمنیا، کارتاگو و بوئناونتورا به حالت تعلیق درآمده است تا بازرسان خسارتهای احتمالی سازهای را بررسی کنند.
سرزمین زمینلرزهها
کلمبیا معمولا هر ماه هزاران زمینلرزه کوچک را ثبت میکند.
با این حال سوزان فن در لی، زلزلهشناس دانشگاه نورثوسترن، گفت بزرگی این زمینلرزه، قرار گرفتن کانون آن در خشکی و در نزدیکی درههای رودخانهای با خاک نرم و همچنین حرکت صفحات زمینساختی ممکن است بر میزان و شدت خسارتها افزوده باشد.
او گفت: «این زمینلرزه در عمقی بسیار پایینتر از پوسته زمین رخ داد و از نظر تئوری نباید چنین لرزش شدیدی ایجاد میکرد. اما با این بزرگی، در عمل لرزش بسیار زیادی ایجاد کرد.»
او افزود: «یک زمینلرزه با بزرگی ۷.۴ حدود ۳۲ برابر قدرتمندتر از زمینلرزهای با بزرگی ۶.۴ است.»
شهرهای منطقه قهوهخیز کلمبیا، از جمله ارمنیا و پریرا، در سال ۱۹۹۹ نیز با زمینلرزهای ویرانگر به بزرگی ۶.۲ مواجه شدند که بیش از هزار کشته بر جای گذاشت.
ارتش دولت مورد حمایت عربستان سعودی در یمن دوشنبه ۱۹مرداد اعلام کرد که حوثیهای تحت حمایت جمهوری اسلامی به شهرهای مارب و بندر مخا حمله کردهاند. بهگفته ارتش یمن، در حمله یکشنبه شب به مخا هفت نفر شامل نظامیان و غیرنظامیان و کشته و ۳۰ نفر دیگر زخمی شدند.
ارتش یمن اعلام کرد در حمله حوثیها به شهر بندری مخا در ساحل دریای سرخ که زیرساختهای غیرنظامی و نیروهای مسلح را نیز هدف قرار داد، چهار نظامی و سه غیرنظامی کشته و ۳۰ نفر دیگر زخمی شدند.
بهگفته ارتش یمن، سامانههای پدافند هوایی ۱۱ پهپاد حوثی را که در این حمله شرکت داشتند، رهگیری و سرنگون کردند.
بندر مخا تحت کنترل دولت رسمی یمن است و این حمله نگرانیها درباره تهدید مسیرهای راهبردی کشتیرانی و احتمال بازگشت جنگ داخلی را افزایش داده است. عربستان از دولت یمن که در سطح بینالمللی به رسمیت شناخته شده، حمایت میکند.
شبکه المسیره، وابسته به حوثیها، تصاویری از شلیک چندین موشک بالستیک و پهپاد را پخش کرد و یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثیها، نیز در پستی در تلگرام نوشت این حملات تجمع نیروهای سعودی و انبارهای تسلیحاتی را هدف قرار دادهاند.
بهگفته ارتش یمن در حملات حوثیها محلههای مسکونی در مخا نیز هدف قرار گرفتهاند.
حمله به مخا تازهترین مورد از یکی از بزرگترین موجهای حملات حوثیها علیه مواضع نظامی یمن و مناطق تحت کنترل دولت مورد حمایت عربستان سعودی از زمان آتشبس سال ۲۰۲۲ است.
این حمله در شرایطی صورت میگیرد که تهدیدها علیه کشتیرانی در تنگه هرمز بار دیگر توجهها را به دریای سرخ و تنگه بابالمندب در انتهای جنوبی آن معطوف کرده است. با بسته شدن نسبی تنگه هرمز، شمار فزایندهای از کشتیهای تجاری به این مسیر روی آوردهاند.
حوثیها همچنین ماه گذشته در واکنش به آنچه «محاصره سعودی» علیه خود در یمن خواندند، محاصره دریایی عربستان سعودی در دریای سرخ را اعلام کردند؛ ادعایی که ریاض آن را رد کرده است.
حوثیها همچنین اعلام کردند که روز یکشنبه ۱۸ مرداد پالایشگاه جیزان متعلق به آرامکوی عربستان را نیز هدف قرار داده است. این حمله دو روز پس از آن صورت گرفت که عربستان سعودی در واکنش به بیثباتی فزاینده منطقهای ناشی از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی، با متحدان مسلمان سنی خود، ترکیه و پاکستان، یک پیمان دفاعی امضا کرد.
وزارت انرژی عربستان سعودی اعلام کرد در این پالایشگاه آتشسوزی رخ داده، اما حریق بعدا مهار شده و هیچکس آسیب ندیده است. این وزارتخانه علت آتشسوزی را اعلام نکرد.
هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، گفت ائتلاف جدید علیه ایران یا هیچ کشور دیگری نیست و اگر کشوری به آنها حمله نکند، مورد حمله قرار نخواهد گرفت.
مجتبی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، همزمان با انتصاب علی عبداللهی به ریاست ستاد کل نیروهای مسلح، دستور تکمیل ادغام این نهاد با قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا، عالیترین مرکز فرماندهی عملیاتی نظامی ایران، را صادر کرد.
خامنهای دوشنبه ۱۹ مرداد در حکم انتصاب عبداللهی، تکمیل روند ادغام این دو نهاد را یکی از سه اولویت رییس جدید ستاد کل برشمرد و خواستار پایان یافتن آن بر اساس طرح پدرش، علی خامنهای، شد. او در متن حکم از این طرح بهعنوان «تدبیر امام شهید» یاد کرد.
این اقدام از آن رو اهمیت دارد که ستاد کل نیروهای مسلح و قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا بهطور سنتی وظایف متفاوتی بر عهده داشتهاند.
ستاد کل سیاستها و راهبردهای نظامی را تعیین میکند، هماهنگی میان ارتش، سپاه پاسداران، فرماندهی انتظامی و دیگر اجزای نیروهای مسلح را بر عهده دارد و بر آمادگی آنها نظارت میکند.
در مقابل، قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا مرکز فرماندهی مشترک عملیاتی نیروهای مسلح است و هدایت و هماهنگی نیروها را در جنگها، بحرانها و عملیاتهای بزرگ نظامی بر عهده دارد. این قرارگاه با قرارگاه سازندگی خاتمالانبیا، بازوی اقتصادی و عمرانی سپاه پاسداران، متفاوت است.
ادغام این دو ساختار میتواند سیاستگذاری راهبردی، آمادهسازی نیروها و فرماندهی عملیات در زمان جنگ را در یک زنجیره فرماندهی متمرکزتر گرد آورد.
فرماندهی عملیاتی جنگ در راس ستاد کل
علی عبداللهی از تابستان ۱۴۰۴ فرماندهی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا را بر عهده داشت و در جنگ کنونی نیز در مقام ارشدترین فرمانده عملیاتی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی فعالیت میکرد.
رسانههای حکومتی ۲۰ اردیبهشت گزارش دادند عبداللهی در دیدار با مجتبی خامنهای، گزارشی از میزان آمادگی ارتش، سپاه پاسداران، فرماندهی انتظامی، نیروهای امنیتی و مرزبانی، وزارت دفاع و بسیج ارائه کرده است. زمان دقیق آن دیدار اعلام نشد.
انتصاب عبداللهی به ریاست ستاد کل، همراه با دستور تکمیل ادغام دو نهاد، میتواند اختیارات راهبردی و عملیاتی را که او پیشتر در قرارگاه خاتمالانبیا در اختیار داشت، به جایگاه جدیدش منتقل کند. در مجموعه احکام منتشرشده در روز دوشنبه نیز فردی بهعنوان جانشین او در فرماندهی قرارگاه معرفی نشد.
عبداللهی جانشین سید عبدالرحیم موسوی شد که در حملات آمریکا و اسرائیل در نهم اسفند ۱۴۰۴ کشته شده بود.
بازگشت به ساختار پیش از سال ۱۳۹۵
دستور جدید، تا حدی ساختاری را که علی خامنهای در سال ۱۳۹۵ با تفکیک ریاست ستاد کل از فرماندهی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا ایجاد کرده بود، معکوس میکند.
حسن فیروزآبادی، رییس پیشین ستاد کل نیروهای مسلح، گفته بود در دوران ریاست خود، فرماندهی هر دو ساختار را بر عهده داشت. علی خامنهای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی، پس از کنار رفتن او، محمد باقری را به ریاست ستاد کل و غلامعلی رشید را به فرماندهی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا منصوب کرد.
در ساختار ایجادشده پس از این تغییر، ستاد کل مسئول سیاستگذاری، هماهنگی و آمادهسازی نیروها بود، اما قرارگاه خاتمالانبیا در زمان جنگ مسئولیت مستقیم طراحی و هدایت عملیات مشترک را بر عهده داشت.
مجتبی خامنهای در حکم جدید همچنین از عبداللهی خواست آمادگیهای دفاعی و امنیتی نیروهای مسلح و بسیج را افزایش دهد و امکان پاسخ سریع و موثر به تهدیدهای نظامی متعارف، شناختی و ترکیبی را فراهم کند.