درخشش ژاپن در جام جهانی ۲۰۲۶ باعث شده تا بار دیگر برنامههای صد ساله و ۴۵ ساله این کشور برای توسعه فوتبال و قهرمانی در جام جهانی، به تیتر یک رسانههای جهان تبدیل شود؛ آیا ژاپن میتواند در جام جهانی ۲۰۵۰ قهرمان جهان شود؟
آنژه پوستکوگلو، سرمربی پیشین تاتنهام که در بین سالهای ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۱ هدایت یوکوهاما اف مارینوس را بر عهده داشت و این تیم را در سال ۲۰۱۹ به قهرمانی جیلیگ رساند، در جریان کارشناسی بازی ژاپن و تونس برای شبکه آیتیوی، گفت: «ژاپنیها خودشان را کشوری در حال توسعه میبینند و برای آینده برنامهای روشن دارند. آنها چشمانداز ۱۰۰ ساله فوتبالشان را با دقتی مثالزدنی دنبال میکنند.»
هرچند میان «چشمانداز صدساله» جیلیگ که در سال ۱۹۹۲ تدوین شد و برنامه بلندمدت فدراسیون فوتبال ژاپن برای قهرمانی در جام جهانی تا سال ۲۰۵۰ که در سال ۲۰۰۵ شکل گرفت، تفاوت وجود دارد. هر دو برنامه کاملا با فرهنگ ژاپنی هماهنگ هستند؛ موضوعی که تضاد آشکاری با بسیاری از فدراسیونهای دیگر دارد، از جمله تونس که درست پیش از دیدار با ژاپن سرمربی خود را اخراج کرد.
بر اساس گزارش دیلیمیل، از جمله پایههای اصلی برنامه سال ۱۹۹۲، ایجاد فضاهای سبز و امکانات ورزشی در شهرها و همچنین توسعه فوتسال و فراهم کردن شرایطی بود که خانوادهها و جوامع محلی بتوانند بهراحتی از آن لذت ببرند.
شان کارول، روزنامهنگار فوتبال ساکن توکیو و نویسنده کتاب «میان خطوط؛ مسیریابی در دنیای فوتبال ژاپن» میگوید: «رویکرد بلندمدت و جزئینگر فوتبال ژاپن طی بیش از ۳۰ سال گذشته معجزه کرده و نادیده گرفتن آنها اشتباه بزرگی خواهد بود. باشگاههایی که بهجای وابستگی به شرکتها در دل جوامع محلی شکل گرفتند، پیوندهای عمیقی با مردم ایجاد کردند. سطح فنی بازی افزایش یافت و فوتبال در کشوری که نه آن زمان و نه امروز ورزش شماره یک محسوب نمیشود، توجه بیشتری جلب کرد.»
او در ادامه اشاره میکند که این روند به کودکان هدف و انگیزه داد. آنها بزرگ شدند، وارد جیلیگ شدند و سپس راهی اروپا شدند. به این ترتیب چرخه پیشرفت سرعت گرفت، چون نسلهای بعدی دیدند که حضور در بزرگترین لیگهای جهان یک هدف دستیافتنی است.
تام بایر، مربی آمریکایی که در سال ۱۹۸۸ دوران بازیگری خود را در ژاپن به پایان رساند و از آن زمان در توکیو زندگی میکند، یکی از افرادی بود که در راهاندازی زنجیرهای از مدارس فوتبال بر پایه روشهای ویل کوور، مربی مشهور هلندی، نقش داشت. روش کوور بر کنترل توپ، حرکات سریع پا و نبردهای تکبهتک تمرکز داشت.
برنامه سال ۱۹۹۲ جیلیگ بستر مناسبی برای توسعه این ایدهها فراهم کرد. بایر خیلی زود به چهرهای شناختهشده در ژاپن تبدیل شد و در برنامههای تلویزیونی کودکان و همچنین مجموعه مانگایی با عنوان «بیایید فوتبال را امتحان کنیم با تامسان» حضور یافت. فلسفه اصلی این طرح آن بود که فوتبال باید از خانه آغاز شود؛ از زمانی که کودکان نوپا برای نخستین بار توپ را زیر پای خود احساس میکنند.
بایر میگوید: «آنچه ژاپن را متمایز میکند، فرهنگی است که تمرین بیش از حد را میپذیرد. والدین ژاپنی قبول میکنند که فرزند ششسالهشان پس از ورود به ورزش سازمانیافته، چهار بار در هفته و هر بار سه ساعت، در تمام ۱۲ ماه سال تمرین کند.»
او در ادامه میگوید: «بهترین سن برای یادگیری مهارتها بین دو تا پنج سالگی است. مدارس کوور نیز نقش مهمی ایفا کردند و دو کاپیتان فعلی تیم ملی، اندو و مینامینو که متاسفانه مصدوم هستند، محصول همین سیستم بودند. بسیاری از بازیکنان کنونی تیم ملی نیز در چنین فضایی رشد کردهاند.»
بایر گفت: «ژاپن نخستین بار در سال ۱۹۹۸ به جام جهانی راه یافت و از آن زمان در تمام دورههای این رقابتها حضور داشته است. فرهنگ ژاپنی فرهنگی فروتنانه است، اما سه عامل اصلی در پیشرفت فوتبال این کشور نقش داشتهاند؛ انضباط، تکرار و تعهد به کسب مهارت. سه عاملی که شاید خیلی زودتر از آنچه تصور میشد، ثمره نهایی خود را نشان دهند.»
