فایننشالتایمز به نقل از یک دیپلمات آگاه گزارش داد بر اساس یادداشت تفاهم آمریکا و جمهوری اسلامی، دولت ترامپ به تهران اجازه خواهد داد به ۶ میلیارد دلار از درآمدهای نفتی مسدودشده خود در قطر برای خرید کالاهای بشردوستانه و کالاهای غیرمشمول تحریم از آمریکا دسترسی پیدا کند.
این دیپلمات گفت: «ترامپ توافق نامناسب دولت بایدن را گرفت، فروش کالاها را به اقلام بشردوستانه و غیرمشمول تحریم محدود کرد و اطمینان یافت که این پول صرف خرید محصولات آمریکایی میشود. این وضعیت به سود هر دو طرف است.»
او افزود: «ایرانیان کالاهای بشردوستانه مورد نیاز مردم خود را دریافت میکنند و پول ایران برای حمایت از کشاورزان آمریکایی به کار گرفته میشود.»
یک مقام آمریکایی گفت واشینگتن در جریان مذاکرات نهایی بخشی از داراییهای مسدودشده ایران را آزاد خواهد کرد، مشروط بر اینکه تهران «رفتار مناسبی» از خود نشان دهد؛ از جمله تحویل اورانیوم غنیشده خود.
خبرگزاری رویترز پنجشنبه ۲۸ خرداد نوشت که اسرائیل پس از انتشار تصویری از جنوب لبنان که نشان میدهد منطقه تحت کنترل نیروهای نظامی این کشور گسترش یافته است، اعلام کرد احتمال انجام حملات در بیرون از این محدوده را نیز رد نمیکند. این اقدام که با نخستین بند یادداشت تفاهم تهران و واشینگتن در تضاد است، این پیمان را به چالش میکشد.
شبکه المیادین، وابسته به حزبالله لبنان، نیز گزارش داد که در پی تداوم حملات اسرائیل به جنوب لبنان، هیات مذاکرهکننده جمهوری اسلامی سفر خود به سوئیس را تعلیق کرده است.
المیادین افزود تهران هشدار داده است که ادامه عملیات و حملات اسرائیل تا عمق ۱۰ کیلومتری داخل خاک لبنان، نقض آشکار بند نخست تفاهمنامه به شمار میرود.
ماده نخست این یادداشت تفاهم بهروشنی اعلام میکند که آمریکا و متحدان او به پایان فوری و دائمی عملیات نظامی در تمامی جبههها از جمله لبنان و تضمین تمامیت ارضی و حاکمیت این کشور متعهدند. این بند همچنین تاکید میکند که توافق نهایی نیز باید شامل پایان دائمی جنگ در لبنان باشد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، دقایقی پیش از اعلام غیررسمی تعلیق سفر هیات مذاکرهکننده جمهوری اسلامی، در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت انتظار دارد آتشبس کامل در تمام جبههها، از جمله لبنان، حزبالله و اسرائیل برقرار شود. او در ادامه این پست تاکید کرد از همه طرفها در منطقه خاورمیانه میخواهد به پیشبرد موفق مذاکرات متعهد باشند.
اسرائیل در روزهای گذشته درخواستها برای خروج نیروهایش از جنوب لبنان را رد کرده است. این منطقه اسفند ۱۴۰۴ پس از حملات تلافیجویانه حزبالله به اسرائیل در حمایت از جمهوری اسلامی، به تصرف نیروهای اسرائیلی درآمد.
از سوی دیگر، حزبالله نیز در روزها گذشته به حملات خود به مواضع اسرائیل در جنوب ادامه داده است. این حملات که بیشترشان با پهپادهای انفجاری انجام شدهاند، به کشته و زخمی شدن نیروهای اسرائیلی انجامید.
ارتش اسرائیل که در فروردین ماه نقشهای را با مشخص کردن آنچه «منطقه حائل» خود در جنوب لبنان مینامد منتشر کرده بود، پنجشنبه ۲۸ خرداد نقشه تازهای منتشر کرد که نشان میدهد نیروهایش چندین کیلومتر عمیقتر در خاک لبنان فعالیت میکنند؛ از جمله در نزدیکی پایگاه حزبالله در نبطیه، در شمال رودخانه لیتانی.
یک مقام نظامی اسرائیل به رویترز گفت: «ارتش به رفع تهدیدهایی که علیه سربازان و غیرنظامیان دولت اسرائیل در بیرون از منطقه امنیتی شناسایی میشوند، ادامه خواهد داد.» این اظهارات در عمل به این معناست که اسرائیل میتواند حملاتی را در عمق بیشتری از لبنان انجام دهد.
شکاف میان نتانیاهو و ترامپ در پی امضای یادداشت تفاهم
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، و جیدی ونس، معاون او، در روزهای گذشته بارها انتقادهای تند و کمسابقهای علیه بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و کابینه او بیان کردهاند.
یکی از این موارد ۲۴ خرداد، ساعاتی پیش از اعلام دستیابی به توافق برای امضای تفاهمنامه اولیه میان آمریکا و جمهوری اسلامی رخ داد. در آن روز اسرائیل در واکنش به حملات حزبالله، منطقه ضاحیه بیروت را هدف قرار داد. اکسیوس نوشت ترامپ از شنیدن خبر این حملات غافلگیر و از نتانیاهو بهشدت خشمگین شد.
پس از آن ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال از اسرائیل بابت حمله به بیروت انتقاد کرد و نوشت: «حمله صبح امروز به بیروت، بهویژه در یک روز خاص که ما به توافق صلح با ایران بسیاری نزدیک هستیم، نباید اتفاق میافتاد.» او افزود: «همه طرفها باید عقبنشینی کنند و هیچ حملهای از سوی اسرائيل به هیچ کجای لبنان نباید انجام شود.»
او در ابتدای این پست نوشت هرچند اسرائیل «حق دارد» در برابر تهدیدها از خود دفاع کند، اما حملاتی که به آن پاسخ داد «بسیار کوچک و بیمعنی بود، کسی آسیب ندید و زخمی یا کشته نشد.»
صحبتهای ترامپ در نشست رسانهای ۲۷ خرداد در حاشیه اجلاس گروه هفت نیز حاوی حاوی اظهارنظرهایی درباره عملکرد سیاسی و نظامی اسرائیل بود. او با اشاره به اینکه متن یادداشت تفاهم را با این کشور به اشتراک گذاشته است، اسرائیل را «یک شریک خوب» توصیف کرد و بلافاصله عملکرد ارتش این کشور در لبنان را مورد انتقاد قرار داد. ترامپ گفت: «همچنان معتقدم اسرائیل میتواند در قبال حزبالله عملکرد بهتری داشته باشد. نمیگویم اسرائیل نباید از خود دفاع کند، اما وقتی دو پهپاد به سمت بیابان شلیک میشوند و بدون خسارت سقوط میکنند، ضرورتی ندارد ساختمانهایی در بیروت ویران شوند.»
جیدی ونس، معاون او، نیز پنجشنبه ۲۸ خرداد در نشست خبری کاخ سفید به درگیریهای حزبالله و اسرائیل اشاره کرد و گفت تهران حزبالله را مهار کند و مانع حمله این گروه به اسرائیل شود. او تاکید کرد که این حملات سبب میشود پاسخ نظامی اسرائیل موجه باشد.
ونس با اشاره به اینکه وضعیت در لبنان «پیشرفت چشمگیری» داشته و «تیراندازیها کمتر شده است»، تاکید کرد: «هرچند در شرایط آتشبس نیز هر از گاهی شاهد این تنشهای کوچک خواهید بود، اما اسرائیلیها در لبنان از کنترل خارج نخواهند شد.»
این اظهارات در حالی مطرح شد که تبادل آتش میان حزبالله و اسرائیل با وجود امضای یادداشت تفاهم همچنان در ۲۴ ساعت گذشته جریان داشته است. نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، نیز وعده داده است نیروهای اسرائیلی «تا هر زمان که نیازهای امنیتی اسرائیل ایجاب کند» در جنوب لبنان باقی خواهند ماند.
