مارک روته، دبیرکل ناتو، گفت سایر اعضای ناتو با افزایش مشارکت خود در نیروها و ظرفیتهایی که در شرایط بحرانی در اختیار این ائتلاف قرار میدهند، بسیاری از خلاءهای ناشی از کاهش تعهدات آمریکا را جبران کردهاند.
خبرگزاری رویترز چهارشنبه ۲۷ خرداد گزارش داد آمریکا ماه گذشته به متحدان خود اطلاع داد که تصمیم گرفته است دامنه توانمندیها و ظرفیتهای نظامی اختصاصیافته به ناتو در شرایط بحرانی را کاهش دهد.
روته همچنین گفت در برخی حوزهها هنوز به اقدامات بیشتری نیاز است، اما در مجموع شرایط امیدوارکننده به نظر میرسد.
او این سخنان را در مقر ناتو در بروکسل و پیش از نشست پنجشنبه وزیران دفاع این ائتلاف بیان کرد و جزییات بیشتری ارائه نداد.
این اقدام پرسشهایی را درباره چگونگی و زمان جبران این خلاء از سوی کشورهای اروپایی مطرح کرده؛ آن هم در شرایطی که رهبران ناتو خود را برای نشست ۱۶ و ۱۷ تیر آماده میکنند.
همزمان، رویترز گزارش داد دانمارک پاییز سال جاری یک گردان متشکل از ۸۵۰ نیروی نظامی را به لتونی، عضو ناتو، اعزام خواهد کرد تا جایگزین نیروهای سوئدی مستقر در این منطقه شود.
یپه بروس، وزیر دفاع دانمارک، گفت این اقدام بخشی از تلاشها برای بازدارندگی در برابر روسیه است.
رویترز نوشت اروپا در میانه انتقادهای دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، از اعضای اروپایی ناتو و همزمان با اعلام کاهش حضور نیروهای آمریکایی در آلمان، مسئولیت بیشتری برای تامین امنیت خود بر عهده میگیرد.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که رویترز ۲۲ خرداد به نقل از نیویورکتایمز گزارش داده بود آمریکا قصد دارد بخشی از جنگندهها، هواپیماهای شناسایی، هواپیماهای سوخترسان، زیردریاییها، ناوهای هواپیمابر و شناورهای جنگی اختصاصیافته به عملیات ناتو در اروپا را کاهش دهد.
رویترز در گزارش تازهتر خود به نقل از یک منبع نظامی نوشت کاهش تعهدات آمریکا طیف گستردهای از توانمندیهای نظامی، از جمله جنگندهها، پهپادها، هواپیماهای سوخترسان، هواپیماهای گشت دریایی، ناوشکنها، زیردریاییهای حامل موشکهای کروز، بمبافکنهای راهبردی و ناوهای هواپیمابر را در بر میگیرد.
رویترز ۱۳ خرداد گزارش داده بود آمریکا از متحدان اروپایی ناتو و کانادا خواسته است همزمان با کاهش نیروهای اختصاصیافته واشینگتن به برنامههای دفاعی ناتو در اروپا، سهم خود از هواپیماهای نظامی، پهپادها و شناورهای دریایی را در برنامههای دفاعی این ائتلاف افزایش دهند.
الکسوس گرینکویچ، فرمانده ارشد ناتو و فرمانده نیروهای آمریکا در اروپا، نیز گفته بود ناتو بیش از اندازه به نیروهای آمریکا وابسته شده و این وضعیت باید تغییر کند.
رویترز پنجم خرداد به نقل از دو مقام آگاه گزارش داد ناتو قصد دارد با ایجاد ساختاری تازه، دفاع از جناح شرقی خود را تقویت و امکان استقرار سریع نیروها در لتونی و استونی را در صورت وقوع جنگ با روسیه فراهم کند؛ تغییری که اهمیت راهبردی کشورهای بالتیک را برجسته میکند.
روته ۳۰ اردیبهشت نیز گفته بود کاهش تدریجی حضور نظامی آمریکا در اروپا بهصورت «ساختارمند» انجام خواهد شد و بر برنامههای دفاعی ناتو تاثیر نخواهد گذاشت.
او همچنین گفته بود گفتوگوها درباره میزان مشارکت آمریکا در ناتو در شرایط بحرانی، بیش از یک سال پیش آغاز شده و افزایش هزینههای دفاعی اروپا و کانادا، این روند را منطقیتر کرده است.
رویترز نوشت ناتو در حالی با فشارهای بیسابقه روبهروست که برخی کشورهای اروپایی نگراناند واشینگتن تهدیدهای مکرر ترامپ برای خروج از این ائتلاف را عملی کند.
مجموع این تحولات نشان میدهد ناتو در حال حرکت بهسوی بازتوزیع مسئولیتهای دفاعی میان آمریکا، اروپا و کانادا است؛ روندی که همزمان با کاهش بخشی از نقش نظامی واشینگتن، فشار بیشتری بر متحدان اروپایی برای پر کردن خلأهای دفاعی این ائتلاف وارد میکند.
در پی تفاهم اخیر بهمنظور رسیدن به توافق میان تهران و واشینگتن، شمارش معکوس برای آغاز دور جدیدی از این گفتوگوها آغاز شده است. رویدادی که بار دیگر افکار عمومی را با دورهای از بلاتکلیفی، انتظار، خشم، و بیم و امید همراه خواهد کرد.
کارزار نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد، پس از حدود ۴۰ روز سرانجام در ۱۹ فروردین با برقراری آتشبس موقت میان طرفهای درگیر متوقف شد.
از آن زمان تاکنون، رایزنیها میان تهران و واشینگتن ادامه داشته و کشورهایی چون پاکستان و قطر نیز در نقش میانجی به پیشبرد گفتوگوها کمک کردند.
۲۲ فروردین، محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی و جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، در راس هیاتهای دو طرف با یکدیگر در اسلامآباد دیدار کردند.
با این حال، این دور از مذاکرات پس از حدود ۲۱ ساعت گفتوگوی فشرده، به نتیجهای ختم نشد و هیاتهای آمریکا و جمهوری اسلامی بدون دستیابی به توافق پاکستان را ترک کردند.
این پایان راه نبود و تلاشها برای دستیابی به توافقی با هدف خاتمه دادن به جنگ همچنان ادامه یافت.
سرانجام آمریکا و حکومت ایران بامداد ۲۵ خرداد از دستیابی به تفاهمی برای پایان جنگ خبر دادند. این یادداشت تفاهم قرار است جمعه ۲۹ خرداد بهطور رسمی در سوئیس امضا شود.
بر اساس این سند، یک دوره ۶۰ روزه برای گفتوگوهای تخصصی در نظر گرفته شده است. مذاکراتی که قرار است بر موضوعات حساسی همچون سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده حکومت ایران و چگونگی رفع تحریمها تمرکز داشته باشد.
در بیش از دو دهه گذشته، مذاکرات بر سر برنامه هستهای جمهوری اسلامی بهصورت متناوب ادامه داشته، اما تاکنون به نتایج دلخواه آمریکا و جامعه بینالمللی منجر نشده است.
این بار نیز چشمانداز گفتوگوها در هالهای از ابهام قرار دارد و هنوز روشن نیست که دو طرف میتوانند به توافقی پایدار دست یابند یا خیر.
خبرگزاری رویترز ۲۶ خرداد گزارش داد رهبران اروپایی در نشست گروه هفت در فرانسه به ترامپ هشدار دادند که یک توافق «موقت و سطحی» ممکن است به تثبیت برنامههای هستهای و موشکی جمهوری اسلامی منجر شود.
بر اساس این گزارش، کشورهای اروپایی بیم آن دارند که تیم مذاکرهکننده آمریکا بهدلیل «کمتجربگی» نتواند در مرحله بعدی به یک توافق هستهای مستحکم دست یابد یا برنامه موشکهای بالستیک تهران را در مذاکرات بگنجاند. موضوعی که میتواند به ادامه تنشها و طولانی شدن بنبست دیپلماتیک منجر شود.
ژان نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه، ۲۵ خرداد جمهوری اسلامی را «نیروی بیثباتکننده» منطقه توصیف کرد و خواستار پایان حمایت تهران از گروههای نیابتی خود شد.
روایت بیش از دو دهه مذاکرات هستهای ایران
این گزارش، در ادامه گاهشمار تحولات و فراز و فرودهای مذاکرات هستهای با جمهوری اسلامی را بازخوانی میکند.
در آغاز دهه ۱۳۸۰ و بهدنبال افشای فعالیتهای هستهای اعلامنشده جمهوری اسلامی، این پرونده به یکی از مهمترین نگرانیهای جامعه بینالمللی تبدیل شد، زیرا قدرتهای جهانی نمیخواستند ایران به نمونهای مشابه کره شمالی بدل شود.
مذاکرات هستهای در سال ۱۳۸۲ آغاز شد و در جریان آن، حسن روحانی به نمایندگی از جمهوری اسلامی در کاخ سعدآباد با وزیران امور خارجه سه کشور فرانسه، آلمان و بریتانیا دیدار و گفتوگو کرد.
پس از روی کار آمدن محمود احمدینژاد در سال ۱۳۸۴ بهعنوان رییس دولت و اتخاذ رویکردی تقابلی در سیاست خارجی، بحران برنامه اتمی حکومت ایران ابعاد گستردهتری یافت و در نهایت، پرونده هستهای جمهوری اسلامی به شورای امنیت سازمان ملل متحد ارجاع شد.
این دوره سرآغاز اعمال گسترده تحریمهای بینالمللی علیه حکومت ایران بود.
در دوره نخست ریاستجمهوری روحانی، مسیر دیپلماسی با غرب در خصوص برنامه هستهای ایران بار دیگر فعال شد؛ روندی که ابتدا به توافق موقت ژنو در آذر ۱۳۹۲ و سرانجام به توافق برجام در تیر ۱۳۹۴ انجامید.
برجام در دوران ریاستجمهوری باراک اوباما به امضا رسید. با این حال، دونالد ترامپ در نخستین دوره حضور خود در کاخ سفید، سیاست فشار حداکثری را در برابر حکومت ایران در پیش گرفت و سرانجام سال ۱۳۹۷ از برجام خارج شد.
در واکنش به این اقدام ترامپ، جمهوری اسلامی روند کاهش تعهدات هستهای خود را در دستور کار قرار داد.
پس از پیروزی جو بایدن در انتخابات ریاستجمهوری آمریکا در سال ۱۳۹۹، این بار مذاکرات بهصورت غیرمستقیم میان تهران و واشینگتن از سر گرفته شد، اما به نتیجهای نینجامید.
ورود مجدد ترامپ به کاخ سفید در سال ۱۴۰۳، بار دیگر به اعمال سیاست فشار حداکثری علیه حکومت ایران منجر شد.
پنج دور مذاکرات هستهای میان تهران و واشینگتن برگزار شد، اما با تاکید مقامهای جمهوری اسلامی بر ادامه غنیسازی در خاک ایران، گفتوگوها به بنبست رسید.
بر پایه گزارشها، ترامپ در نامهای خطاب به علی خامنهای، ضربالاجلی ۶۰ روزه برای دستیابی به توافق در مذاکرات تعیین کرده بود؛ اما با ناکام ماندن گفتوگوها، روند تقابل وارد مرحلهای تازه شد و کارزار نظامی علیه حکومت ایران در دستور کار قرار گرفت.
در جریان جنگ ۱۲ روزه، بمبافکنهای بی-۲ ایالات متحده سایتهای نطنز، فردو و اصفهان را هدف قرار دادند.
پس از آغاز انقلاب ملی ایرانیان در دیماه ۱۴۰۴، حمایت علنی ترامپ از معترضان و کشتار دهها هزار نفر به دست نیروهای سرکوب، فشارها بر جمهوری اسلامی افزایش یافت و تهران بار دیگر به میز مذاکره با واشینگتن بازگشت.
این دور از گفتوگوها نیز با میانجیگری عمان برگزار شد، اما دستاوردی فراتر از مذاکرات پیش از جنگ ۱۲ روزه به همراه نداشت و بار دیگر، دور تازهای از حملات علیه ایران آغاز شد.
علی خامنهای، دیکتاتور تهران، علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، اسماعیل خطیب، وزیر اطلاعات، عبدالرحیم موسوی، رییس ستاد کل نیروهای مسلح، محمد پاکپور، فرمانده کل سپاه پاسداران، علی شمخانی، دبیر شورای دفاع، غلامرضا سلیمانی، رییس سازمان بسیج و عزیز نصیرزاده، وزیر دفاع جمهوری اسلامی، از جمله مقامهای بلندپایهای بودند که در جریان جنگ اخیر از پا درآمدند.
فصل جدید مذاکرات
اکنون آمریکا و جمهوری اسلامی بار دیگر پای میز مذاکره خواهند نشست. گفتوگوهایی که نتیجه آن میتواند بر تحولات منطقهای و جهانی تاثیرگذار باشد.
خبرگزاری رویترز ۲۶ خرداد نوشت دو موضوعی که ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، از آنها بهعنوان دلایل آغاز جنگ نام میبردند، یعنی حمایت جمهوری اسلامی از گروههای نیابتی و برنامه موشکی تهران، ظاهرا در دستور کار مذاکرات آینده قرار ندارند.
شاهزاده رضا پهلوی ۲۶ خرداد تاکید کرد توافق آمریکا با جمهوری اسلامی خواسته مردم ایران را نادیده میگیرد.
او افزود ۴۰ هزار ایرانی در عرض دو روز جان خود را از دست ندادند تا درباره یک توافق هستهای یا باز ماندن تنگه هرمز مذاکره شود.
در بیانیه مشترک رهبران گروه هفت که چهارشنبه ۲۷ خرداد منتشر شد، آمده است: «در این چارچوب، تحریمهای خود علیه روسیه، از جمله در بخشهای نفت و گاز را تقویت خواهیم کرد.»
رهبران این کشورها که برای شرکت در نشست گروه هفت در شهر اویان-له-بن فرانسه گرد هم آمدند، همچنین از توافق میان آمریکا و حکومت ایران استقبال کردند و گفتند آمادهاند به اجرای آن کمک کنند.
آنها افزودند برای متنوعسازی مسیرهای تامین انرژی، کاهش وابستگی به تنگه هرمز و افزایش ذخایر انرژی، تلاش خواهند کرد.
کارنی: نگاه ترامپ به جنگ اوکراین واقعبینانهتر شده است
مارک کارنی، نخستوزیر کانادا، ۲۸ خرداد گفت آمریکا و دونالد ترامپ، رییسجمهوری این کشور، در نگاه خود به جنگ اوکراین تغییر موضع دادهاند و اکنون رویکردی را در پیش گرفتهاند که دیگر رهبران گروه هفت آن را نسبت به این جنگ «واقعبینانهتر» میدانند.
کارنی که در جریان نشست گروه هفت در اویان-له-بن فرانسه سخن میگفت، افزود در ۳۶ ساعت گذشته هفت یا هشت بار با ترامپ درباره طیفی گسترده از موضوعات گفتوگو کرده است؛ از جمله سقف تعیینشده از سوی کانادا برای خودروهای برقی چینی که به گفته او، ترامپ ساختار آن را پسندیده است.
کارنی همچنین گفت کانادا در مسیر تولید ۱۵۰ مگاتن گاز طبیعی مایعشده تا پایان سال جاری قرار دارد و هدفش این است که توافق تجاری کشورش با هند تا زمان برگزاری نشست گروه ۲۰ در پاییز امسال، نهایی شود.
استارمر در حاشیه نشست جی۷: اقدام ناو روسی در کانال مانش بیملاحظه بود
کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، ۲۸ خرداد شلیک تیرهای هشداردهنده از سوی یک ناوچه روسی برای منحرف کردن مسیر یک قایق تفریحی غیرنظامی با پرچم بریتانیا در نزدیکی آبهای سرزمینی این کشور را «بیملاحظه» و «بسیار نگرانکننده» توصیف کرد.
بر اساس بیانیههای وزارت دفاع بریتانیا و روسیه، این حادثه سهشنبه ۲۷ خرداد رخ داد. دو طرف اعلام کردند این تیراندازی برای جلوگیری از برخورد احتمالی انجام شد؛ پس از آن که تلاشهای ناوچه «آدمیرال گریگوروویچ» برای تماس با قایق تفریحی بینتیجه ماند.
استارمر که برای شرکت در نشست گروه هفت در فرانسه حضور دارد، به بیبیسی گفت: «آنچه در کانال مانش رخ داد بسیار نگرانکننده بود. این اقدام بیملاحظه بود.»
او گفت ارزیابی وزارت دفاع بریتانیا این است که ناو روسی «در حال تغییر مسیر بود و تیرهای شلیکشده هشداردهنده بودند».
استارمر افزود: «این اتفاق نباید رخ میداد. این اقدام بیملاحظه است و زوجی که در قایق تفریحی بودند، حتما وحشتزده شدهاند.»
وزارت دفاع روسیه ۲۷ خرداد اعلام کرد خدمه ناوچه یک قایق تفریحی را مشاهده کردند که در مسیری حرکت میکرد که خطر برخورد با ناو را در پی داشت.
به گفته این وزارتخانه، پس از چندین تلاش ناموفق برای برقراری تماس رادیویی، ناوچه روسی در مقابل قایق تیرهای هشداردهنده شلیک کرد که شامل شلیک با سلاح سبک نیز میشد.
وزارت دفاع روسیه گفت پس از آن، قایق مسیر خود را تغییر داد و دور شد.
وزارت دفاع بریتانیا این رویداد را «حادثهای منفرد» توصیف کرد و گفت ارتباطی با رهگیری یک کشتی متعلق به ناوگان سایه روسیه که در آخر هفته از سوی نیروهای ویژه بریتانیا انجام شد، ندارد.
بر اساس متن ۱۴ بندی که شامگاه سهشنبه ۲۶ خرداد منتشر شد، آمریکا متعهد میشود بلافاصله پس از امضای یادداشت تفاهم و تا زمان لغو تحریمها، معافیتهایی برای صادرات نفت خام ایران، محصولات پتروشیمی و مشتقات آنها، و همچنین خدمات مرتبط از جمله بانکداری، بیمه و حملونقل صادر کند.
همزمان، روزنامه والاستریت ژورنال نیز در گزارشی اختصاصی به نقل از افراد آگاه از مفاد این تفاهمنامه نوشت که ایالات متحده بعد از امضای آن به جمهوری اسلامی اجازه خواهد داد فروش نفت و سوخت را بیدرنگ آغاز کند. این منابع تاکید کردهاند که این بند بر ایجاد مشوق مالی زودهنگامی برای تهران متمرکز است تا حاضر شود درگیری را پایان دهد.
این منابع همچنین تاکید کردند که بند مربوط به معافیت از تحریمها برای فروش نفت، بلافاصله پس از امضای توافق در این هفته اجرایی میشود و خدمات ضروری از جمله بانکداری، حملونقل و بیمه را هم در بر میگیرد. این خدمات برای تسهیل فروش نفت ضروری توصیف شدهاند.
یک مقام ارشد آمریکایی نیز به این روزنامه آمریکایی گفت هرچند جمهوری اسلامی برای فروش نفت از معافیت فوری تحریمها برخوردار خواهد شد، اما تداوم این معافیتها به عملکرد حکومت ایران در قبال خواستههای آمریکا درباره موضوعاتی مانند بازگشایی تنگه راهبردی هرمز و برنامه هستهای این کشور وابسته خواهد بود.
این مقام تاکید کرد: «با این حال، تهران همچنان به میلیاردها دلار دارایی مسدودشده دسترسی فوری نخواهد داشت.»
همزمان با انتشار این متن از سوی العربیه، جیدی ونس، معاون رییسجمهوری ایالات متحده، در گفتوگو با برنامه یوتیوبی مگین کلی، گفت که متن تفاهمنامه با جمهوری اسلامی هنوز منتشر نشده، زیرا مقامهای آمریکایی باید «این روند را به شکل درستی مدیریت کنند.»
او افزود: «برخی مسائل حساس دیپلماتیک در جریان است و ایرانیها و برخی میانجیها از جمله پاکستانیها و قطریها از ما خواستهاند این روند را به شکل درستی پیش ببریم.»
لغو تحریمها پس از توافق نهایی
متن منتشرشده العربیه در بخش مرتبط با رفع تحریمها میگوید آمریکا متعهد میشود طبق جدول زمانی مورد توافق در چارچوب توافق نهایی، همه انواع تحریمهایی را که در حال حاضر علیه ایران اعمال شدهاند، پایان دهد. این تحریمها شامل قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل، مصوبات شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی و همه تحریمهای یکجانبه آمریکا، اعم از اولیه و ثانویه، عنوان شده است.
احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی و پرهیز از دخالت در امور داخلی
به گزارش العربیه، در این سند آمده است که جمهوری اسلامی و آمریکا متعهد میشوند به حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر احترام بگذارند، از مداخله در امور داخلی هم خودداری کنند و ظرف حداکثر ۶۰ روز، با امکان تمدید در صورت توافق دو طرف، برای دستیابی به توافق نهایی مذاکره کنند.
رفع محاصره دریایی
یکی از بندهای کلیدی این یادداشت تفاهم به رفع محاصره دریایی مربوط است. بر اساس این بند، آمریکا بلافاصله پس از امضای یادداشت تفاهم، محاصره دریایی را لغو میکند، مانع هرگونه مداخله یا اخلال علیه ایران میشود و همچنین متعهد میشود رفتوآمد دریایی را حداکثر ظرف ۳۰ روز به ظرفیت کامل بازگرداند.
در مقابل، جمهوری اسلامی نیز بلافاصله پس از امضای یادداشت تفاهم اقداماتی را برای ازسرگیری تردد کشتیهای تجاری از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس آغاز میکند تا این تردد ظرف ۳۰ روز به سطح پیش از جنگ بازگردد. در متن منتشر شده تاکید شده است که این روند با در نظر گرفتن ضرورت رفع موانع فنی و خنثیسازی مینها از سوی حکومت ایران انجام خواهد شد.
بر اساس این متن، آمریکا همچنین متعهد میشود نیروهای خود را ظرف ۳۰ روز پس از توافق نهایی از مناطق اطراف ایران خارج کند.
صندوق بازسازی و توسعه ایران
العربیه نوشت در بخش اقتصادی، آمریکا همراه با شرکای منطقهای خود، متعهد میشود طرحی جامع برای بازسازی و توسعه اقتصادی ایران تهیه کند؛ طرحی که باید مورد توافق دو طرف باشد و تامین مالی دستکم ۳۰۰ میلیارد دلار را تضمین کند. سازوکار اجرای این طرح نیز قرار است بهعنوان بخشی از توافق نهایی، ظرف ۶۰ روز تدوین شود.
روزنامه فایننشال تایمز صبح سهشنبه ۲۵ خرداد به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی از آمادگی دولت ترامپ برای فراهم کردن مقدمات ایجاد یک صندوق سرمایهگذاری ۳۰۰ میلیارد دلاری با هدف بازسازی آسیبهای جنگ در ایران خبر داد.
ساعاتی پس از آن، خبرگزاری رویترز جزئیاتی از این طرح ارائه داد و نوشت شرکتهایی از آمریکا، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، آسیا، آفریقا و آمریکای جنوبی، تاکنون تعهد کردهاند که بیش از ۱۵۰ میلیون دلار از اعتبار صندوق ۳۰۰ میلیاردی «بازسازی و توسعه» را تامین کنند.
برنامه هستهای
بر اساس متن منتشر شده از سوی العربیه، جمهوری اسلامی بار دیگر اعلام میکند که هرگز سلاح هستهای تولید نخواهد کرد.
دو طرف همچنین توافق کردهاند که سرنوشت مواد غنیشده و دیگر مسائل هستهای مورد توافق، از جمله نیازهای هستهای ایران، در توافق نهایی بهطور مناسب تعیین تکلیف شود.
همچنین تا زمان زمان دستیابی به توافق نهایی، وضعیت موجود حفظ خواهد شد؛ به این معنا که جمهوری اسلامی وضعیت فعلی برنامه هستهای خود را تغییر نمیدهد، آمریکا نیز تحریمهای جدیدی علیه جمهوری اسلامی اعمال نخواهد کرد و نیروهای خود را در منطقه تقویت نمیکند.
در بخش پایانی متن منتشرشده آمده است که پس از امضای یادداشت تفاهم و پس از دریافت تضمینهایی درباره آغاز اجرای بندهای مربوط به رفع محاصره دریایی، خروج نیروهای آمریکا، تعهد هستهای جمهوری اسلامی و تعیین تکلیف مسائل هستهای، هر دو طرف وارد مذاکرات مربوط به توافق نهایی خواهند شد.
بر اساس این متن، توافق نهایی قرار است از طریق یک قطعنامه الزامآور شورای امنیت سازمان ملل متحد تصویب شود.
این گزارش که شامگاه سهشنبه ۲۶ خرداد منتشر شد، جزییات تازهای درباره صندوقی ارائه میدهد که پیشتر فایننشال تایمز به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی از آن بهعنوان یکی از مشوقهای مالی واشینگتن برای دستیابی به توافق با جمهوری اسلامی یاد کرده بود.
رویترز به نقل از منبع آگاهی که بهطور مستقیم از جزئیات توافق مطلع است، هدف از ایجاد این صندوق را ایجاد انگیزه اقتصادی برای هر دو طرف خواند تا بر دستیابی به یک توافق نهایی متمرکز شوند.
به گفته این منبع اول، صندوق جدید یک سازوکار سرمایهگذاری خصوصی است، نه برنامهای برای بازسازی یا پرداخت غرامت، و هیچ پول دولتی یا کمک بلاعوضی در آن وجود نخواهد داشت. او افزود شرکتهایی مستقر در آمریکا، کشورهای عربی خلیج فارس، آسیا، آمریکای جنوبی و آفریقا با تعهد به تامین مالی موافقت کردهاند.
این منبع گفت سرمایهگذاریهای تعهدشده حوزههایی از جمله انرژی، لجستیک، تولید و حملونقل را دربر میگیرد.
یک منبع ارشد ایرانی نیز به رویترز گفت ایجاد این صندوق پس از درخواست تهران مبنی بر دریافت غرامت ۴۰۰ میلیارد دلاری از آمریکا بابت جنگ ۴۰ روزه مطرح شد. واشینگتن در مواجهه با این درخواست گفته بود چنین پولی را پرداخت نخواهد کرد.
به گفته منبع ایرانی، سازوکار مورد نظر مشارکت کشورهای منطقه را به شیوههای مختلف پیشبینی میکند. این شیوهها شامل تضمین وامها، ایجاد خطوط اعتباری یا تامین مالی مستقیم برای بازسازی مکانهای آسیبدیده در جنگ است؛ از جمله تاسیساتی مانند مجتمع فولاد مبارکه، پالایشگاهها، فرودگاهها و، در سطحی گستردهتر، زیرساختهایی که از درگیری آسیب دیدهاند.
به گفته این منبع، صندوق سرمایهگذاری کاملا جدا از مسیر مذاکرات درباره رفع تحریمهای آمریکا و آزادسازی داراییهای حاکمیتی ایران است که در خارج مسدود شدهاند. او این دو را سازوکارهای مالی متمایزی توصیف کرد که اهداف و جدولهای زمانی متفاوتی دارند.
این منبع تاکید کرد: «این صندوق تنها زمانی ایجاد خواهد شد که توافق نهایی امضا شود. در این ۶۰ روز، مدیران صندوق با ایرانیها و سرمایهگذاران همکاری خواهند کرد تا پروژهها را برنامهریزی و دامنه آنها را مشخص کنند.»
در گزارش فایننشال تایمز نیز تاکید شده بود که دولت آمریکا در صورتی زمینه ایجاد صندوق سرمایهگذاری ۳۰۰ میلیارد دلاری را فراهم میکند که جمهوری اسلامی با یک توافق نهایی بر سر برنامه هستهای خود و پایان دادن به جنگ موافقت کند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، صبح سهشنبه در حاشیه اجلاس سران گروه هفت در فرانسه، به گمانهزنیها درباره اختصاص منابع مالی به جمهوری اسلامی در چارچوب تفاهمنامه واکنش نشان داد و تاکید کرد که قرار نیست کشورش در ایران سرمایهگذاری کند.
منابع رویترز درباره چگونگی اداره صندوق و نهاد ناظر بر آن توضیحی ندادند و اضافه کردند که جزییات کلیدی هنوز نهایی نشده است.
منبع ایرانی رویترز از شرکتهایی از کره جنوبی، ژاپن، سنگاپور، مالزی و ایالات متحده به عنوان شرکتهایی نام برد که تعهداتی دادهاند، اما از ارائه فهرست کامل خودداری کرد.
تفاهمنامه ۶۰ روزه که یکشنبه ۲۴ خرداد بهصورت الکترونیکی امضا شد و قرار است جمعه ۲۹ خرداد در یک برنامه رسمی در سوئیس نیز امضا شود، یک چارچوب برای گفتوگوهایی است که طی ۶۰ روز پس از امضای رسمی میان مذاکرهکنندگان جمهوری اسلامی و آمریکا با هدف رسیدن به یک توافق نهایی برگزار خواهد شد. انتظار میرود مذاکرهکنندگان در این دوره در چند مسیر مختلف، شامل مسائل هستهای، تحریمها و امنیت منطقهای کار کنند.
