ترامپ پس از دیدار با زلنسکی: روسیه باید با اوکراین به توافق صلح برسد
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، پس از دیدار با ولودیمیر زلنسکی، همتای اوکراینی خود، در حاشیه نشست سران گروه هفت اعلام کرد مسکو باید با کییف به یک توافق صلح دست یابد.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، پس از دیدار با ولودیمیر زلنسکی، همتای اوکراینی خود، در حاشیه نشست سران گروه هفت اعلام کرد مسکو باید با کییف به یک توافق صلح دست یابد.
ترامپ سهشنبه ۲۶ خرداد دیدار غیرعلنی خود با زلنسکی را «بسیار خوب» توصیف کرد و گفت تمام توان خود را برای پایان دادن به جنگ اوکراین به کار خواهد گرفت.
او از کشته شدن شمار زیادی از جوانان در دو سوی جبهه این جنگ ابراز تاسف کرد و افزود: «روسیه باید به یک توافق برسد. من به پایان هشت جنگ کمک کردهام. این جنگ همان موردی بود که فکر میکردم حلوفصل آن از همه آسانتر خواهد بود.»
خبرگزاری رویترز ۲۶ خرداد گزارش داد زلنسکی و رهبران اروپایی در نشست گروه هفت کوشیدند به ترامپ نشان دهند که موقعیت اوکراین در میدان نبرد بهبود یافته و کییف برای تقویت جایگاه خود در مذاکرات احتمالی صلح با مسکو به حمایتهای بیشتری نیاز دارد.
نشست گروه هفت که از ۲۵ تا ۲۷ خرداد در منطقه اویان-له-بن فرانسه برگزار میشود، رهبران کشورهای فرانسه، بریتانیا، کانادا، آلمان، ایتالیا، ژاپن و ایالات متحده را به همراه نمایندگان اتحادیه اروپا گرد هم آورده است.
روسیه اسفند ۱۴۰۰ کارزار نظامی خود را علیه اوکراین کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
زلنسکی: تمرکز اصلی بر تقویت پدافند هوایی اوکراین است
زلنسکی پس از دیدار با ترامپ، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «تمرکز اصلی بر تقویت پدافند هوایی اوکراین و پیشبرد دیپلماسی است تا روسیه وادار شود جنگ خود را به پایان ببرد.»
رییسجمهوری اوکراین همچنین خاتمه درگیریها و برقراری صلح را ضروری دانست.
به گزارش رویترز، دیپلماتهای اروپایی نیز فضای دیدار زلنسکی و ترامپ را «سازنده» خواندند.
یک دیپلمات اروپایی در همین زمینه گفت: «به نظر میرسد که در تحلیل مشترک به این نتیجه رسیدهایم که روسیه در حال حاضر در موضع دفاعی قرار دارد.»
یک دیپلمات فرانسوی نیز خبر داد رهبران گروه هفت معتقدند با توجه به حملات پهپادی اخیر اوکراین به خاک روسیه، روند تحولات میدان نبرد اکنون به سود کییف است.
به گفته او، کشورهای گروه هفت متعهد شدهاند توانمندیهای بیشتری در زمینه پدافند هوایی در اختیار کییف قرار دهند.
به گزارش رویترز، رهبران اروپایی در این نشست کوشیدند ترامپ را متقاعد کنند که پیشنهادهای پیشین واشینگتن برای پایان دادن به جنگ اوکراین، «بیش از اندازه به نفع مسکو» بوده است.
اورسولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا، در همین رابطه در ایکس نوشت: «ورق دارد به نفع اوکراین برمیگردد. شرایط سال ۲۰۲۶ با سال ۲۰۲۵ بسیار متفاوت است.»
او اضافه کرد: «اوکراین با شجاعت خط مقدم را حفظ کرده و خستگی روسیه اکنون آشکارا قابل مشاهده است. حالا زمان آن رسیده که حمایت خود را دوچندان کنیم.»
اوکراین در هفتههای اخیر حملات خود را به زیرساختهای صنعتی و انرژی روسیه شدت بخشیده است؛ اقدامی که کییف آن را بخشی از تلاشها برای کاهش منابع مالی مسکو و تسریع روند پایان جنگ میداند.
ترامپ سهشنبه ۲۶ خرداد در حاشیه دیدار با تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، به برخی گزارشها درباره اختصاص منابع مالی به تهران در چارچوب توافق اخیر واکنش نشان داد و گفت: «ما پولی در ایران سرمایهگذاری نمیکنیم. دیروز هم شایعهای در این باره منتشر شد که مضحک بود.»
او با انتقاد از سیاستهای باراک اوباما، رییسجمهوری پیشین آمریکا، در قبال پرونده هستهای جمهوری اسلامی افزود: «ما مثل اوباما برای این موضوع پول پرداخت نکردیم. او میلیاردها دلار پرداخت کرد. ۱.۷ میلیارد دلار را با هواپیما بهصورت نقدی پرداخت کرد. این دیوانگی بود.»
امیر قطر نیز در دیدار با ترامپ، از توافق اخیر تهران و واشینگتن استقبال کرد و در عین حال یادآور شد: «هنوز کارهای زیادی باقی مانده است.»
در هفتههای گذشته، ترامپ بارها برجام را مورد انتقاد قرار داده و آن را «توافق بد» خوانده بود.
آمریکا و حکومت ایران بامداد ۲۵ خرداد از دستیابی به تفاهمی برای پایان دادن به جنگ خبر دادند. این یادداشت تفاهم قرار است جمعه ۲۹ خرداد بهطور رسمی در سوئیس امضا شود.
روزنامه فایننشالتایمز ۲۵ خرداد به نقل از یک مقام ارشد آمریکایی گزارش داد دولت ترامپ آماده است در صورت دستیابی به توافق نهایی با جمهوری اسلامی بر سر برنامه هستهای و پایان دادن به جنگ، زمینه ایجاد یک صندوق سرمایهگذاری ۳۰۰ میلیارد دلاری را برای حکومت ایران فراهم آورد.
ترامپ: به تغییر رژیم اعتقادی ندارم
رییسجمهوری آمریکا در ادامه اظهارات خود در حاشیه نشست گروه هفت اعلام کرد به «تغییر حکومت» اعتقادی ندارد.
ترامپ گفت: «من به تغییر رژیم اعتقاد ندارم. سالها شاهد تغییر رژیمهای مختلف بودهام. هرگز نتیجه نمیدهند.»
او حاکمان کنونی جمهوری اسلامی را «افرادی بسیار منطقی» خواند و اضافه کرد آنها «افراطی نیستند و در پی کمک کردن به کشورشان هستند».
رییسجمهوری آمریکا بار دیگر اظهارات پیشین خود را درباره کنار رفتن دو گروه از رهبران ارشد جمهوری اسلامی در جریان جنگ اخیر تکرار کرد و گفت حاکمان فعلی «باهوشتر از گروههای اول و دوم هستند».
ترامپ همچنین پیشبینی کرد مرحله بعدی مذاکرات با حکومت ایران «آسانتر» خواهد بود.
او در عین حال هشدار داد اگر تهران به دنبال دستیابی به سلاح اتمی باشد، «جهنم بر آنها نازل خواهد شد».
نشست گروه هفت که از ۲۵ تا ۲۷ خرداد در منطقه اویان-له-بن فرانسه برگزار میشود، رهبران کشورهای فرانسه، بریتانیا، کانادا، آلمان، ایتالیا، ژاپن و ایالات متحده را به همراه نمایندگان اتحادیه اروپا، گرد هم آورده است.
به گزارش خبرگزاری رویترز، رهبران اروپایی در این نشست به ترامپ گفتند که یک توافق «موقت و سطحی» ممکن است به تثبیت برنامههای هستهای و موشکی جمهوری اسلامی منجر شود.
رویترز نوشت فرانسه، بریتانیا و آلمان میکوشند جایگاه خود را در مذاکرات آینده درباره پرونده هستهای جمهوری اسلامی بازیابند.
ترامپ: اسرائیل رسیدگی به مساله حزبالله را به سوریه واگذار کند
ترامپ در ادامه سخنان خود، مناقشه لبنان را «جزئی» خواند و اعلام کرد با وجود ادامه تنشها بر سر پرونده لبنان، توافق با حکومت ایران میتواند پابرجا بماند.
رییسجمهوری آمریکا تاکید کرد حزبالله بهعنوان نیروی نیابتی جمهوری اسلامی، همچنان مشکل اصلی در لبنان به شمار میرود.
او در عین حال از عملکرد اسرائیل انتقاد کرد و گفت: «اسرائیل مدت زیادی است با حزبالله میجنگد و افراد بسیار زیادی کشته میشوند. لازم نیست هر بار که به دنبال یک نفر هستید، یک ساختمان مسکونی را ویران کنید، زیرا افراد زیادی در آن ساختمانها زندگی میکنند و همه آنها عضو حزبالله نیستند.»
ترامپ همچنین خبر داد به اسرائیل پیشنهاد کرده است سوریه مسئولیت مقابله با حزبالله را بر عهده بگیرد.
ترامپ رابطه خود را با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، «بسیار خوب» توصیف کرد و در عین حال افزود او باید اکنون در قبال لبنان «مسئولانهتر رفتار کند».
اظهارات ترامپ یک روز پس از آن مطرح شد که مقامهای اسرائیلی تاکید کردند با وجود تفاهم تهران و واشینگتن، نیروهای اسرائیلی از جنوب لبنان عقبنشینی نخواهند کرد.
به گزارش خبرگزاری رویترز، ترامپ سهشنبه ۲۶ خرداد اعلام کرد تفاهم برای توقف درگیری میان تهران و واشینگتن «انجام شده» و اکنون وارد مرحله دوم میشود.
با این حال، جزییات این توافق هنوز منتشر نشده و هر دو طرف تاکید کردهاند مذاکرات برای دستیابی به آتشبس دائمی، همچنان ادامه خواهد داشت.
بر اساس چارچوب توافق موقت، آتشبسی که ۱۹ فروردینماه اعلام شد، برای ۶۰ روز دیگر تمدید میشود و تنگه هرمز نیز بازگشایی خواهد شد. گذرگاهی راهبردی که تهران از زمان حملات آمریکا و اسرائیل به مواضع جمهوری اسلامی در اسفندماه، عملا آن را مسدود کرد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، گفت مذاکرات مرحله بعدی از جمعه ۲۹ خرداد در سوئیس آغاز خواهد شد و موضوعهای پیچیدهتری، از جمله آینده برنامه هستهای ایران، در آن بررسی میشود.
آمریکا و حکومت ایران بامداد ۲۵ خرداد از دستیابی به تفاهمی برای پایان دادن به جنگ خبر دادند. قرار است این یادداشت تفاهم ۲۹ خرداد بهطور رسمی در سوئیس امضا شود.
با این حال، دو موضوعی که ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، از آنها به عنوان دلایل آغاز جنگ نام میبردند - یعنی حمایت جمهوری اسلامی از گروههای نیابتی خود در منطقه و برنامه موشکی تهران - ظاهرا در دستور کار مذاکرات آینده قرار ندارند.
ترامپ در حاشیه نشست گروه هفت گفت: «توافق ما با ایران انجام شده و باید موفقیتآمیز باشد. اکنون وارد مرحله دوم میشود که به گمان من حتی آسانتر خواهد بود.»
قرار است جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، و محمدباقر قالیباف، رییس مجلس و مذاکرهکننده ارشد جمهوری اسلامی، در مراسم رسمی امضای توافق در ژنو حضور داشته باشند.
توافق نهایی هنوز شکل نگرفته است
همزمان با انتشار خبر توافق، قیمت نفت به پایینترین سطح خود در سه ماه گذشته رسید. با این حال، فعالان صنعت انرژی میگویند بازگشت کامل تولید و صادرات نفت و گاز خاورمیانه به شرایط عادی، ممکن است ماهها زمان ببرد.
مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، ۲۷ خرداد در شبکههای اجتماعی نوشت توافق موقت «گامی مهم» برای توقف جنگ است، اما تاکید کرد توافق نهایی برای برقراری آتشبس پایدار هنوز شکل نگرفته است.
ونس نیز در گفتوگو با سیانان، یادداشت تفاهم امضاشده را «سندی بسیار کلی» توصیف کرد و گفت جزییات آن طی دو روز آینده منتشر خواهد شد.
او افزود این توافق شامل «بستهای بسیار مهم از کاهش تحریمها» برای ایران است. ونس همچنین به فاکسنیوز گفت ترامپ ممکن است پیش از مراسم جمعه متن توافق را منتشر کند.
جنگی که از ۹ اسفندماه آغاز شد، دستکم هفت هزار کشته بر جای گذاشت که بیشتر آنها در ایران و لبنان بودند و همزمان بازارهای جهانی انرژی را با بحران مواجه کرد.
رویترز نوشت که این توافق برای ترامپ نیز بدون هزینه سیاسی نیست: «بخشی از جمهوریخواهان و حامیان سیاست فشار حداکثری نگراناند که تهران از مزایای اقتصادی توافق بهرهمند شود، بیآن که امتیازهای اساسی در زمینه برنامه هستهای خود بدهد.»
در مقابل، مقامهای جمهوری اسلامی امیدوارند رفع تحریمها، آزادسازی داراییهای بلوکهشده و احتمال ایجاد صندوقی ۳۰۰ میلیارد دلاری برای بازسازی خسارتهای جنگ، فشار اقتصادی داخلی را کاهش دهد. فشاری که در سالهای اخیر یکی از عوامل اصلی نارضایتیهای اجتماعی بوده است.
تنگه هرمز و لبنان؛ دو گره مهم توافق
با وجود توافق بر سر بازگشایی تنگه هرمز، شرکتهای کشتیرانی هشدار دادهاند بازگشت کامل عبور و مرور دریایی به وضعیت عادی، ممکن است هفتهها طول بکشد.
یکی از نگرانیهای اصلی، احتمال وجود مینهای دریایی در آبراه میان ایران و عمان است.
یک مقام شرکت امنیت دریایی یونانی «دیاپلوس» به رویترز گفت عملیات کامل مینروبی ممکن است از چند هفته تا چند ماه زمان ببرد.
در حالی که تهران اعلام کرده قصد دارد همراه با عمان، نقش خود را در مدیریت تنگه هرمز حفظ کند، آمریکا میگوید این گذرگاه دستکم برای ۶۰ روز بدون دریافت عوارض باز خواهد بود و انتظار دارد این موضوع در توافق نهایی نیز گنجانده شود.
موضوع لبنان نیز همچنان یکی از پیچیدهترین بخشهای پرونده باقی مانده است.
جمهوری اسلامی میگوید توافق مستلزم توقف کامل درگیریها در لبنان است، اما نتانیاهو اعلام کرده اسرائیل نیروهای خود را در جنوب لبنان حفظ خواهد کرد و همچنان حق پاسخگویی به حملات حزبالله را برای خود محفوظ میداند.
نتانیاهو ۲۵ خرداد گفت: «ایران میخواست ما از لبنان خارج شویم، اما من ایستادگی کردم.»
ترامپ ۲۶ خرداد از نحوه عملکرد اسرائیل در لبنان ابراز نارضایتی کرد و گفت از رفتار این کشور در زمانی که او در تلاش برای دستیابی به توافق با ایران بوده، «خوشحال نیست».
یک مقام آمریکایی نیز به رویترز گفت خروج نیروهای اسرائیلی از لبنان یکی از شروط توافق با ایران نبوده است. موضوعی که نشان میدهد حتی در صورت اجرای موفق این توافق، برخی از مهمترین اختلافهای منطقهای همچنان حلنشده باقی خواهند ماند.
این نشست که از ۲۵ تا ۲۷ خرداد در منطقه اویان-له-بن فرانسه در ساحل دریاچه ژنو برگزار میشود، رهبران کشورهای فرانسه، بریتانیا، کانادا، آلمان، ایتالیا، ژاپن و ایالات متحده را به همراه نمایندگان اتحادیه اروپا گرد هم آورده است.
ترامپ شامگاه ۲۵ خرداد پس از ورود به فرانسه گفت توافق اخیر میان تهران و واشینگتن «موفقیتهای زیادی به همراه خواهد داشت».
آمریکا و حکومت ایران بامداد ۲۵ خرداد از دستیابی به تفاهمی برای پایان دادن به جنگ خبر دادند. این یادداشت تفاهم قرار است جمعه ۲۹ خرداد بهطور رسمی در سوئیس امضا شود.
تاکید بر ضرورت دستیابی به توافق نهایی
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، ۲۵ خرداد با اشاره به روند گفتوگوها با جمهوری اسلامی اعلام کرد اولویت اصلی دستیابی به «یک توافق محکم، جدی و نهایی» است.
او افزود گفتوگوهای ظهر سهشنبه بر تضمین امنیت عبور و مرور در تنگه هرمز متمرکز خواهد بود.
این موضوع شامل بررسی تشکیل احتمالی یک ماموریت دریایی به رهبری فرانسه و بریتانیا و همچنین شناسایی مسیرهای جایگزین انرژی برای دور زدن این آبراه است.
این در حالی است که ترامپ ابراز اطمینان کرده است تنگه هرمز ۲۹ خرداد «بهطور کامل» برای کشتیرانی باز خواهد بود.
رهبران امارات متحده عربی، قطر و مصر قرار است در اجلاس گروه هفت در فرانسه حضور یابند.
رویترز به نقل از منابع دیپلماتیک گزارش داد این کشورها احتمالا وارد جزییات پرونده هستهای جمهوری اسلامی نخواهند شد، اما انتظارات خود را درباره روند آینده تحولات منطقهای و مذاکرات مطرح خواهند کرد.
بر اساس یادداشت تفاهم تهران و واشینگتن، یک دوره ۶۰ روزه برای گفتوگوهای تخصصی در نظر گرفته شده است. مذاکراتی که قرار است بر موضوعات حساسی همچون سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده حکومت ایران و چگونگی رفع تحریمها تمرکز داشته باشد.
به گزارش رویترز، کشورهای اروپایی بیم آن دارند که تیم مذاکرهکننده آمریکا بهدلیل «کمتجربگی» نتواند در مرحله بعدی به یک توافق هستهای مستحکم دست یابد یا برنامه موشکهای بالستیک تهران را در مذاکرات بگنجاند. موضوعی که میتواند به ادامه تنشها و طولانی شدن بنبست دیپلماتیک منجر شود.
رویترز نوشت فرانسه، بریتانیا و آلمان میکوشند جایگاه خود را در مذاکرات آینده درباره پرونده هستهای جمهوری اسلامی بازیابند. این گفتوگوها در ماههای اخیر عمدتا با محوریت واشینگتن و تهران پیش رفته و نقش کشورهای اروپایی در آن کمرنگ شده است.
تروئیکای اروپایی از سال ۲۰۰۳ درگیر گفتوگوهای هستهای با حکومت ایران بوده و در ادامه نیز در کنار دولت باراک اوباما نقش مهمی در شکلگیری توافق هستهای سال ۲۰۱۵، موسوم به برجام، ایفا کرده است.
در هفتههای گذشته، رییسجمهوری آمریکا بارها برجام را مورد انتقاد قرار داده و آن را «توافق بد» خوانده است.
تلاش برای تغییر راهبرد ترامپ در قبال اوکراین
رویترز در ادامه گزارش داد دیپلماتهای اروپایی اجلاس گروه هفت را فرصتی میدانند تا ترامپ را متقاعد کنند که پیشنهادهای پیشین واشینگتن برای پایان دادن به جنگ اوکراین، «بیش از اندازه به نفع مسکو» بوده است.
بر اساس این گزارش، کشورهای اروپایی قصد دارند به ترامپ این پیام را منتقل کنند که علیرغم تشدید تحریمها علیه مسکو و افزایش حمایتهای نظامی از اوکراین، همچنان آماده گفتوگو با ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، هستند.
به باور متحدان اروپایی کییف، این روسیه است که مانع پیشرفت روند صلح شده و نه اوکراین.
ترامپ ۲۵ خرداد اعلام کرد به باور او، پوتین و ولودیمیر زلنسکی، رییسجمهوری اوکراین، برای برداشتن گامهایی در جهت خاتمه جنگ آمادگی دارند.
زلنسکی قرار است در نخستین نشست گروه هفت در ۲۶ خرداد که به موضوع «برقراری صلح در اوکراین» اختصاص دارد، حضور یابد و احتمال دیدار جداگانه او با ترامپ نیز مطرح شده است.
در شرایطی که مذاکرات صلح متوقف شده، زلنسکی در تلاش است با فعالتر کردن مسیر دیپلماسی و تقویت نقش اروپا، روند مذاکرات را احیا کند.
او ۲۵ خرداد اعلام کرد پیشنهاد دیدار با پوتین را در حاشیه اجلاس گروه هفت مطرح کرده است، اما مسکو آماده پذیرش چنین پیشنهادی نیست.
اورسولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا، پیشتر در مصاحبه با خبرنگاران در اویان گفت: «اوکراین خط مقدم را حفظ کرده و حتی در برخی مناطق موفق به بازپسگیری بخشی از سرزمینهای خود شده است.»
او اضافه کرد: «اوکراین توانایی هدف قرار دادن اهداف راهبردی در عمق خاک روسیه را توسعه داده است. همچنین به یکی از پیشگامان جهانی در تولید تجهیزات نظامی پیشرفته و نوآورانه تبدیل شده است.»
روسیه اسفند ۱۴۰۰ کارزار نظامی خود را علیه اوکراین کلید زد و از آن زمان، درگیریهای مرگبار میان دو کشور ادامه داشته است.
اوکراین در هفتههای اخیر حملات خود را به زیرساختهای صنعتی و انرژی روسیه شدت بخشیده است. اقدامی که کییف آن را بخشی از تلاشها برای کاهش منابع مالی مسکو و تسریع روند پایان جنگ میداند.
به نوشته والاستریت ژورنال، ترامپ عصر یکشنبه ۲۴ خرداد، ساعاتی پیش از اعلام عمومی تفاهم برای توافق، نسخهای از سندی را امضا کرد که قرار است چارچوب پایان جنگ چهار ماهه میان آمریکا و حکومت ایران را فراهم کند.
او روز تولد ۸۰ سالگی خود را در حالی سپری کرد که میان تماسهای تبریک و گفتوگوهای فشرده با مقامهای ارشد دولت و رهبران خارجی در رفتوآمد بود تا توافق اولیه میان تهران و واشینگتن را نهایی کند.
ترامپ پس از امضای این سند، از «توافقی بزرگ» سخن گفت که به گفته او «صلح و امنیت را برای سراسر منطقه به ارمغان خواهد آورد». با این حال، این اعلام حتی برخی از مقامهای ارشد دولت او را غافلگیر کرد، زیرا آنان همچنان تصور میکردند مذاکرات درباره مفاد توافق ادامه دارد.
بر اساس گزارش والاستریت ژورنال، متن کامل توافق هنوز منتشر نشده و مقامهای ارشد آمریکایی گفتهاند این سند تنها حدود یک صفحه و نیم است.
تلاش برای جلوگیری از شکست توافق
والاستریت ژورنال نوشت در ساعات پایانی پیش از اعلام توافق، ترامپ سرگرم مهار تنشهایی بود که میتوانست کل روند مذاکرات را از مسیر خارج کند.
او پس از حملات اسرائیل به لبنان، در تماس با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، از این اقدام ابراز نارضایتی کرد.
ترامپ گفت: «آنها حمله میکنند، طرف مقابل پاسخ میدهد، بعد دوباره حمله میشود و این چرخه در خاورمیانه هرگز پایان نمییابد.»
او همچنین گفت: «بیبی نباید این کار را میکرد.»
به نوشته والاستریت ژورنال، توافق کنونی پس از آخر هفتهای پرتنش شکل گرفت. دورهای که ترامپ از تهدید تهران به «گزینه نهایی» در صورت شکست مذاکرات، به ستایش آنچه «عاقلترین گروه از رهبران ایران» خواند، رسید.
با وجود اعلام توافق، ابهامها درباره محتوای آن همچنان ادامه دارد. بسیاری از جمهوریخواهان و حامیان سیاست فشار حداکثری علیه جمهوری اسلامی، میگویند هنوز متن توافق را ندیدهاند و نمیدانند آیا این توافق میتواند مساله برنامه هستهای در ایران را حل کند یا نه.
جیمز لنکفورد، سناتور جمهوریخواه، در این باره گفت: «همه ما سوال داریم. هیچکس متن را ندیده است.»
توافقی که جزییاتش هنوز روشن نیست
به نوشته والاستریت ژورنال، ترامپ از زمان آغاز حملات نظامی آمریکا به جمهوری اسلامی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، بارها گفته بود توافق با تهران نزدیک است، اما مذاکرات هر بار بدون نتیجه نهایی پایان یافت.
بر اساس اطلاعاتی که تاکنون از چارچوب تفاهم منتشر شده، جمهوری اسلامی تنگه هرمز را بازگشایی خواهد کرد و در مقابل، آمریکا محاصره دریایی بنادر و کشتیرانی ایران را پایان خواهد داد.
همچنین آتشبس برای ۶۰ روز تمدید میشود تا دو طرف درباره برنامه هستهای تهران مذاکره کنند.
رسانههای حکومتی در ایران نیز گزارش دادند این توافق شامل پایان درگیریها در همه جبههها، از جمله لبنان، است و کنترل جمهوری اسلامی بر تنگه هرمز را حفظ میکند.
با این حال، هیچ یک از دو طرف هنوز متن توافق را منتشر نکردهاند و قرار است این کار در روزهای آینده انجام شود.
بر اساس سندی که کاخ سفید در اختیار متحدان سیاسی خود قرار داده و والاستریت ژورنال به آن دست یافته است، دولت ترامپ این توافق را دستاوردی برای شهروندان آمریکایی معرفی کرده است.
واشینگتن گفته است بازگشایی تنگه هرمز به کاهش قیمت انرژی کمک خواهد کرد و آمریکا را از گرفتار شدن در یک جنگ طولانی دیگر، دور نگه میدارد.
این سند همچنین تاکید دارد فشارهای نظامی و اقتصادی آمریکا، برنامه هستهای حکومت ایران را به شدت تضعیف کرده است.
فاصله با شعارهای آغاز جنگ
به نوشته والاستریت ژورنال، مفاد شناختهشده توافق بسیار محدودتر از خواسته «تسلیم بیقید و شرط» است که ترامپ پس از آغاز جنگ مطرح کرده بود.
او ۲۴ خرداد گفت هرگز بهدنبال تغییر حکومت در ایران نبوده است. موضعی که با سخنانش در روزهای آغازین جنگ، تفاوت آشکاری دارد.
ترامپ همچنین برخلاف اظهارات پیشین خود درباره ضرورت تصرف فوری ذخایر اورانیوم غنیشده در ایران، اکنون گفته است مواد هستهای باقیمانده، خطری فوری ایجاد نمیکنند.
مقامهای آمریکایی به والاستریت ژورنال گفتند زمانی که میانجیهای قطری در اواسط هفته گذشته با پیشنهاد تازهای از تهران بازگشتند، دولت آمریکا به این جمعبندی رسید که توافق موجود، هرچند کامل نیست، اما بهترین گزینه در دسترس است.
ترامپ سپس حملات برنامهریزیشده جدید علیه جمهوری اسلامی را متوقف کرد و به نتانیاهو اطلاع داد انتظار دارد ظرف چند روز، توافق نهایی شود.
در روزهای پایانی مذاکرات، برخی چهرههای تندرو در آمریکا و همچنین گروههایی در داخل جمهوری اسلامی از توافق انتقاد کردند، اما به گفته یک مقام ارشد آمریکایی، مخالفان توافق نیز راهکار جایگزین مشخصی ارائه نکردند.
در نهایت، به گزارش والاستریت ژورنال، ایران با چارچوب توافق موافقت کرد و محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی، یادداشت تفاهم را به صورت الکترونیکی امضا کرد.
قرار است مراسم رسمی امضای این توافق، جمعه ۲۹ خرداد در ژنو برگزار شود.
سه ساعت پس از امضای سند، ترامپ در میان تشویق هزاران نفر در محوطه کاخ سفید حاضر شد؛ در حالی که جیدی ونس و استیو ویتکاف، دو تن از مذاکرهکنندگان اصلی توافق، پایان یکی از فشردهترین تلاشهای دیپلماتیک ماههای اخیر را جشن میگرفتند.
جوتارو تامورا، مدیرعامل شرکت کشتیرانی میتسویی، در گفتوگو با روزنامه فایننشالتایمز که سهشنبه ۲۶ خرداد منتشر شد، اعلام کرد با وجود توافق تهران و واشینگتن برای بازگشایی تنگه هرمز، بسیاری از شرکتها در خصوص ازسرگیری تردد شناورهای خود در این آبراه محتاط هستند و ترجیح میدهند تا روشنتر شدن شرایط، صبر کنند.
او افزود: «آنچه باید اتفاق بیفتد، صرفا یک توافق ساده میان کشورهای ذیربط نیست. این توافق باید واقعی و ملموس باشد و آثار آن بهصورت عملی در تنگه هرمز دیده شود، بهگونهای که خطوط کشتیرانی برای عبور دوباره از این مسیر، آسودگی خاطر داشته باشند.»
آمریکا و جمهوری اسلامی بامداد ۲۵ خرداد از دستیابی به تفاهمی برای پایان دادن به جنگ خبر دادند. این یادداشت تفاهم قرار است جمعه ۲۹ خرداد بهطور رسمی در سوئیس امضا شود.
اظهارات تامورا در شرایطی مطرح شد که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۲۵ خرداد اعلام کرد پس از تفاهم اخیر، کشتیها در حال آغاز حرکت از تنگه هرمز هستند و بسیاری از آنها نفت بارگیری کردهاند.
ترامپ وضعیت این گذرگاه راهبردی را «کاملا امن» توصیف کرد.
یک مقام ارشد آمریکایی نیز ۲۵ خرداد در مصاحبه با خبرگزاری رویترز گفت روند افزایش تردد کشتیها در تنگه هرمز «از همین حالا آغاز شده و بهتدریج در طول زمان شتاب خواهد گرفت».
روند بازگشایی تنگه هرمز شاید حتی یک ماه طول بکشد
مدیرعامل شرکت کشتیرانی میتسویی در ادامه اظهارات خود گفت از زمان آغاز جنگ اخیر، تلاشهایی برای بازگشایی تنگه هرمز انجام گرفته، اما هیچ یک به نتیجه نرسیده است.
تامورا افزود: «با توجه به تجربه چند ماه گذشته، گمان میکنم منطقی است فرض کنیم که این روند دستکم چند هفته و شاید حتی یک ماه زمان ببرد.»
فایننشالتایمز نوشت مصاحبه با تامورا پیش از اعلام رسمی تفاهم میان تهران و واشینگتن در ۲۵ خرداد انجام شده است. با این حال، شرکت میتسویی اعلام کرد تامورا پس از اعلام توافق نیز همچنان بر ارزیابی پیشین خود تاکید دارد.
پیش از آغاز جنگ با جمهوری اسلامی در ۹ اسفند ۱۴۰۴، بیش از ۲۰ درصد نفت و گاز طبیعی مایع (الانجی) جهان از تنگه هرمز عبور میکرد. این مسیر همچنین یکی از شریانهای اصلی انتقال غلات و کالاهای مصرفی به خلیج فارس به شمار میرود.
شرکت میتسویی ژاپن بیش از ۹۰۰ کشتی را در ناوگان خود مدیریت میکند که بیش از ۲۰۰ فروند از آنها به حمل نفت خام، فرآوردههای نفتی و مواد شیمیایی اختصاص دارند.
این شرکت از نظر تعداد نفتکشها، بزرگترین اپراتور نفتکش جهان محسوب میشود.
تلاش برای تخلیه ملوانان گرفتار
فایننشالتایمز به نقل از شرکتهای کشتیرانی و مالکان شناورها گزارش داد مسئولیت هماهنگی برای خروج حدود ۵۰۰ کشتی گرفتار در خلیج فارس باید بر عهده سازمان بینالمللی دریانوردی قرار گیرد.
آرسنیو دومینگز، دبیرکل سازمان بینالمللی دریانوردی، اعلام کرد این نهاد وابسته به سازمان ملل در حال ارزیابی امکان عبور کشتیها و انجام تجارت «بهصورت ایمن و مطمئن» است و میکوشد از خطرات احتمالی مانند مینهای دریایی و همچنین ازدحام ترافیکی که میتواند به بروز حوادث منجر شود، جلوگیری کند.
به گفته او، سازمان بینالمللی دریانوردی همچنان در تلاش است تا «کریدوری امن» برای تخلیه دریانوردانی که بیش از ۱۰۰ روز در خلیج فارس گرفتار شدهاند، ایجاد کند.
رویترز اول خرداد نوشت بیش از ۲۰ هزار ملوان در حدود دو هزار کشتی در آبهای خلیج فارس سرگردان ماندهاند. بسیاری از آنها امکان ترک شناورهای خود را ندارند و با کمبود غذا، آب آشامیدنی و عدم اطمینان نسبت به آینده، دست و پنجه نرم میکنند.
