ارتش اسرائیل اعلام کرد هر دو فرد «مهاجم» که تیراندازی در منطقه کوخاو یایر را انجام دادند، به دست نیروهای امنیتی کشته شدند. به گفته ارتش، یکی از این افراد در نزدیکی تسور ییتسحاک به ضرب گلوله پلیس کشته شد و فرد دوم زخمی شد و پس از عملیات تعقیب، در نزدیکی طیبَه کشته شد.
میلشتاین، پژوهشگر ارشد مرکز موشه دایان دانشگاه تلآویو، در این یادداشت استدلال میکند شکاف قابل توجهی میان اهداف اولیه عملیات موسوم به «شیر خروشان» و نتایج واقعی آن وجود دارد. به گفته او، در حالی که یکی از اهداف اصلی این عملیات تضعیف یا سرنگونی حکومت ایران بود، جمهوری اسلامی نهتنها پابرجا مانده، بلکه ممکن است پس از جنگ مواضعی رادیکالتر از گذشته اتخاذ کرده باشد.
او نوشت با وجود این واقعیت، در محافل سیاسی و امنیتی اسرائیل همچنان از افزایش احتمال فروپاشی حکومت ایران سخن گفته میشود؛ ادعاهایی که به گفته او پیشتر نیز درباره حماس و حزبالله مطرح شده بود اما در عمل تحقق نیافت.
تکرار روایتهای آشنا درباره «فروپاشی دشمن»
به نوشته این تحلیلگر اسرائیلی، فضای رسانهای و سیاسی اسرائیل بار دیگر مملو از روایتهایی درباره سردرگمی، یأس، شکافهای داخلی و ناتوانی ساختاری در جبهه دشمن شده است؛ در حالی که تجربه نشان داده این گروهها و حکومتها با وجود تحمل ضربات سنگین، توانایی بالایی برای بقا و بازسازی خود دارند.
میلشتاین تاکید کرد که حزبالله در هفتههای اخیر نمونهای از همین توانایی را به نمایش گذاشته و برخلاف پیشبینیها همچنان فعال باقی مانده است.
شکست راهبرد «قطع سر»
این پژوهشگر دانشگاه تلآویو معتقد است راهبردی که علیه حکومت ایران طراحی شده بود، بر مجموعهای از اقدامات شامل حذف رهبران ارشد، تخریب زیرساختهای نظامی و حکومتی، تحریک اعتراضات داخلی و استفاده از گروههای قومی و اقلیتها برای بیثبات کردن حکومت استوار بود.
به گفته او، طراحان این عملیات تصور میکردند ترکیب این عوامل میتواند به فروپاشی جمهوری اسلامی منجر شود، اما این راهبرد در برابر نظامی که بر پایه ایدئولوژی مذهبی و گفتمان «مقاومت» شکل گرفته، موفق نبوده است.
او نوشت نیروهای ایدئولوژیک در خاورمیانه ممکن است خسارتهای سنگینی را تحمل کنند، اما الزاماً تسلیم نمیشوند یا از مواضع خود عقبنشینی نمیکنند.
سوءبرداشت از ساختار سیاسی و اجتماعی ایران
میلشتاین در بخش دیگری از مقاله خود از برخی طرحهای مطرحشده در جریان جنگ به شدت انتقاد کرد.
او به ایده استفاده از نیروهای کرد برای بیثبات کردن حکومت ایران اشاره کرد و نوشت طراحان این سناریو به این پرسش اساسی توجه نکردند که آیا یک اقلیت قومی میتواند مرکز قدرت در ایران را سرنگون کند و چنین اقدامی از سوی اکثریت جامعه چگونه ارزیابی خواهد شد.
به نوشته او، حتی پس از ناکامی این طرح نیز برخی کوشیدند آن را با استناد به مخالفت ترکیه توجیه کنند.
انتقاد از طرح نام احمدینژاد
نویسنده همچنین از طرحهایی که در آنها نام محمود احمدینژاد به عنوان گزینهای برای آینده سیاسی ایران مطرح شده بود انتقاد کرد.
او این رویکرد را نشانهای از درک نادرست ساختار قدرت در جمهوری اسلامی دانست و یادآور شد که احمدینژاد نیز دیدگاههای تند ضداسرائیلی و یهودستیزانه دارد و نمیتوان او را گزینهای معتدلتر یا مطلوبتر تلقی کرد.
نبود بررسی جدی درباره اشتباهات
میلشتاین معتقد است مشکل اصلی صرفاً شکست یک راهبرد نیست، بلکه ناتوانی اسرائیل در بررسی صادقانه اشتباهات و پذیرش ناکامیهاست.
او نوشت هیچ ارزیابی جدی از دلایل شکست اهداف اولیه صورت نگرفته و در عوض تلاش میشود همان رویکردها بدون بازنگری اساسی ادامه پیدا کنند.
به گفته او، این وضعیت مانع از یادگیری درسهای لازم و اصلاح سیاستها شده است.
سایه هفتم اکتبر بر تصمیمگیریهای اسرائیل
این پژوهشگر اسرائیلی در ادامه تاکید کرد که حمله هفتم اکتبر باید اسرائیل را وادار میکرد نگاه خود به دشمنانش را بازبینی کند، اما شواهد نشان میدهد بسیاری از همان الگوهای فکری همچنان پابرجا هستند.
او هشدار داد که خودداری از بررسی ریشههای اشتباهات گذشته، خطر تکرار شکستهای مشابه را افزایش میدهد.
هشدار درباره تکرار اشتباهات
میلشتاین در پایان نوشت مشکل تنها تکرار اشتباهات نیست، بلکه عادیسازی این اشتباهات و امتناع از پذیرش مسئولیت است.
او استدلال کرد که بخشی از نخبگان سیاسی و امنیتی اسرائیل همچنان از پذیرش خطاها، پاسخگویی و بازنگری در فرضیات خودداری میکنند؛ روندی که به گفته او میتواند زمینهساز بحرانها و شکستهای جدید در آینده شود.
این تحلیلگر اسرائیلی نتیجه گرفت که بسیاری از فرضیات و برداشتهایی که زمینهساز ناکامیهای گذشته بودند، همچنان در تفکر تصمیمگیران اسرائیلی حضور دارند و همین مساله احتمال بروز «تراژدیهای جدید» را در آینده افزایش میدهد.
در این گزارش آمده است که استفاده فزاینده حزبالله از پهپادهای کوچک و ارزانقیمت مجهز به فناوری دید در شب، نگرانیهای جدیدی را در میان فرماندهان نظامی اسرائیل ایجاد کرده و ارتش این کشور را وادار به بازنگری در بخشی از تاکتیکهای عملیاتی خود کرده است.
کامرون چل، کارشناس فناوریهای دفاعی و مدیرعامل شرکت دراگانفلای، به فاکسنیوز گفت حزبالله در ماههای اخیر استفاده از پهپادهای بسیار کوچک موسوم به «دسته یک» و «دسته دو» را گسترش داده است؛ پهپادهایی که علاوه بر ماموریتهای شناسایی، میتوانند برای حملات تاکتیکی نیز مورد استفاده قرار گیرند.
به گفته او، مهمترین تحول در این زمینه تجهیز این پهپادها به حسگرهای حرارتی است که به اپراتورها اجازه میدهد در تاریکی شب و از طریق شناسایی ردپای گرمایی، نیروهای ارتش اسرائیل را ردیابی کنند.
چل این توانایی را «تغییردهنده قواعد بازی» توصیف کرد و هشدار داد که حزبالله در حال توسعه شکل جدیدی از جنگ نامتقارن است که بیش از گذشته بر پهپادهای کوچک، ارزان و دشوار برای رهگیری متکی خواهد بود.
این گزارش در حالی منتشر شده که حملات اخیر موشکی و پهپادی حزبالله موجب برگزاری نشست اضطراری امنیتی به ریاست بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، شده است. رسانههای اسرائیلی گزارش دادهاند که ارتش این کشور از حجم حملات و همچنین تغییر الگوی عملیاتی حزبالله غافلگیر شده است.
بر اساس گزارش شبکه ۱۳ اسرائیل، حمله اخیر حزبالله پس از گسترش عملیات زمینی اسرائیل در مناطق شمالی و فراتر از رودخانه لیتانی انجام شد و همزمان با شلیک موشکها، موجهایی از حملات پهپادی نیز علیه اهداف مختلف به اجرا درآمد.
فاکسنیوز همچنین به گزارشهایی اشاره کرده که از «هرجومرج کامل» در برخی مناطق شمال اسرائیل در جریان این حملات خبر دادهاند.
در همین حال، کارشناسان میگویند ارتش اسرائیل برای مقابله با این تهدیدات ناچار شده از راهکارهای موقتی و غیرمتعارف نیز استفاده کند. برخی گزارشها حاکی است که نیروهای اسرائیلی برای مقابله با پهپادهای مهاجم به استفاده از تورهای ماهیگیری و حتی تورهای فوتبال روی آوردهاند تا بتوانند پهپادها را پیش از اصابت به هدف متوقف کنند.
به گفته چل، این وضعیت نشان میدهد که ارتش اسرائیل باید مجموعهای از سامانههای دفاعی جدید از جمله ابزارهای جنگ الکترونیک، سامانههای اخلالگر، تجهیزات پرتاب تور و دیگر روشهای مقابله با پهپادهای کوچک را به سرعت توسعه دهد.
او همچنین تاکید کرد که توانایی جدید حزبالله میتواند نحوه اجرای عملیاتهای شبانه ارتش اسرائیل را تغییر دهد، زیرا نیروهای اسرائیلی اکنون باید احتمال شناسایی شدن از طریق دوربینهای حرارتی و حمله در تاریکی را نیز در محاسبات خود لحاظ کنند.
فاکسنیوز در ادامه گزارش خود به اظهارات نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله، اشاره کرد که اخیراً از توان پهپادی این گروه به عنوان یکی از مؤثرترین ابزارها علیه نیروهای اسرائیلی در جنوب لبنان یاد کرده بود.
بنیامین نتانیاهو نیز پیشتر هشدار داده بود که پهپادهای حزبالله به دلیل اندازه کوچک و دشواری رهگیری، به یکی از مهمترین تهدیدهای امنیتی علیه اسرائیل تبدیل شدهاند.
این گزارش همچنین به موضوع تامین تجهیزات مورد استفاده حزبالله پرداخته است. چل تاکید کرد که فناوری مورد استفاده این گروه پیچیده یا نوظهور نیست و بسیاری از این تجهیزات سالهاست در بازار جهانی وجود دارند، اما وجود یک شبکه تامین فعال باعث شده حزبالله بتواند به شکل مستمر به این فناوریها دسترسی داشته باشد.
او گفت مشخص نیست این تجهیزات دقیقاً از چه مسیری به دست حزبالله میرسد، اما احتمال میرود بخشی از آنها از طریق ایران، چین، روسیه، افغانستان یا بازارهای غیررسمی تسلیحاتی تامین شود.
به نوشته فاکسنیوز، گسترش استفاده از پهپادهای کوچک مجهز به حسگرهای حرارتی نشان میدهد که حزبالله در حال تطبیق تاکتیکهای خود با شرایط جدید میدان نبرد است؛ روندی که به اعتقاد کارشناسان میتواند چالشهای امنیتی تازهای برای اسرائیل در ماههای آینده ایجاد کند.
نویسنده میگوید حزبالله بار دیگر بر راهبرد «بقا بهعنوان پیروزی» تکیه کرده و اسرائیل برای تغییر معادله نیازمند رویکردی چندجانبه است.
وبسایت اسرائیلی واینت در تحلیلی به قلم رون بنیشای، کارشناس ارشد نظامی، استدلال کرده است که چهار دهه درگیری میان اسرائیل و حزبالله نشان میدهد اتکا به بمباران و عملیات نظامی محدود به تنهایی نمیتواند تهدید این گروه را از بین ببرد.
به نوشته این تحلیلگر، نابودی صدها نیروی حزبالله، تخریب ساختمانهای بلندمرتبه در ضاحیه بیروت، ویران شدن روستاهای جنوب لبنان و هدف قرار گرفتن تاسیسات نظامی در دره بقاع، اگرچه خسارات قابل توجهی به حزبالله وارد کردهاند، اما نتوانستهاند این گروه را از ادامه حملات علیه اسرائیل بازدارند.
واینت مینویسد حزبالله تا زمانی که توانایی شلیک موشک و بهکارگیری پهپادها را حفظ کند، به حملات خود علیه اسرائیل ادامه خواهد داد و همچنان از حمایت حکومت ایران برخوردار خواهد بود.
این گزارش ریشههای «پایداری حزبالله» را در ترکیبی از انگیزههای ایدئولوژیک، حمایت سپاه پاسداران، تجربه طولانی نبرد با اسرائیل و همچنین پشتوانه اجتماعی در میان بخش بزرگی از جامعه شیعه لبنان میداند. به نوشته نویسنده، بسیاری از شیعیان لبنان حزبالله را نیروی اصلی محافظ کشور در برابر اسرائیل و تهدیدهای منطقهای میدانند.
حمایت اجتماعی و اقتصادی از حزبالله
در این تحلیل آمده است که نفوذ حزبالله تنها به حوزه نظامی محدود نمیشود. طی سالهای گذشته، کمکهای مالی حکومت ایران و شبکههای اجتماعی و اقتصادی وابسته به حزبالله به منبع اصلی حمایت مالی برای هزاران خانواده شیعه در جنوب لبنان و دره بقاع تبدیل شده است.
به گفته نویسنده، این شبکه حمایتی در شرایط فروپاشی اقتصادی لبنان نقش مهمی در حفظ نفوذ حزبالله ایفا کرده و یکی از عوامل اصلی تداوم پایگاه اجتماعی این گروه محسوب میشود.
بازگشت حزبالله پس از ضربات سنگین
واینت یادآور میشود که حزبالله در عملیات «پیکانهای شمالی» در تابستان ۲۰۲۴ ضربات بیسابقهای متحمل شد؛ از جمله کشته شدن حسن نصرالله، دبیرکل پیشین این گروه. با این حال، این سازمان تا زمستان ۲۰۲۶ توانست بخش قابل توجهی از توان عملیاتی خود را بازسازی کند.
بر اساس این گزارش، حزبالله با وجود کاهش منابع مالی جمهوری اسلامی همچنان موفق شده نیروهای جدید جذب کند، حقوق اعضای خود را - هرچند با کاهش - پرداخت کند و صدها پهپاد ارزانقیمت هدایتشونده با فیبر نوری را تهیه و عملیاتی کند.
نویسنده معتقد است این تحولات نشان میدهد بازدارندگیای که اسرائیل پس از عملیاتهای گسترده خود در سال ۲۰۲۴ ایجاد کرده بود، به تدریج فرسوده شده است.
راهبرد «صمود» و امید به گذر از بحران
به نوشته واینت، حزبالله و حکومت ایران در شرایط کنونی راهبردی مبتنی بر «صمود» یا پایداری در پیش گرفتهاند؛ راهبردی که هدف آن عبور از فشارهای فعلی و انتظار برای تغییر شرایط سیاسی و نظامی است.
این تحلیل تاکید میکند که رهبران حزبالله امیدوارند همان فرمولی که در گذشته برای بسیاری از گروههای مسلح موفق بوده - یعنی «پیروز شدن از طریق شکست نخوردن» - این بار نیز کارآمد باشد.
در عین حال، نویسنده اذعان میکند که حزبالله با مشکلات داخلی قابل توجهی روبهرو است. صدها هزار شیعه آواره هنوز نتوانستهاند به خانههای خود بازگردند، فشار اقتصادی افزایش یافته و دولت لبنان نیز خواهان حفظ انحصار سلاح در اختیار دولت است.
گزارش همچنین اشاره میکند که نعیم قاسم نتوانسته جایگاه و نفوذ حسن نصرالله را به دست آورد و نبیه بری، رییس پارلمان لبنان، به چهره سیاسی برجستهتری در میان شیعیان تبدیل شده است.
دو گزینه پیش روی اسرائیل
به باور نویسنده، اسرائیل برای مقابله با حزبالله تنها دو مسیر راهبردی در اختیار دارد.
نخست، اشغال گسترده لبنان و پیشروی تا دره بقاع همراه با محاصره بیروت؛ گزینهای که از نظر نظامی میتواند توان راهبردی حزبالله را نابود کند، اما هزینههای سنگین انسانی، نظامی و سیاسی برای اسرائیل خواهد داشت.
واینت مینویسد ارتش اسرائیل پس از بیش از دو سال جنگ فرسایشی با کمبود نیرو و فشار عملیاتی روبهرو است و اشغال لبنان احتمالاً به انزوای بیشتر اسرائیل در عرصه بینالمللی منجر خواهد شد. همچنین دولت آمریکا و کشورهای اروپایی و عربی ممکن است پیش از دستیابی اسرائیل به اهدافش، برای پایان دادن به عملیات فشار وارد کنند.
راهحل جایگزین؛ فشار، دیپلماسی و اقتصاد
رون بنیشای گزینه دوم را واقعبینانهتر میداند؛ راهبردی چندجانبه که سه محور نظامی، دیپلماتیک و اقتصادی را به طور همزمان دنبال کند.
در بخش نظامی، او خواستار عملیاتهای محدود اما غافلگیرکننده برای دور کردن نیروهای حزبالله از مرز و کاهش توان عملیاتی آنها شده است.
در بخش دیپلماتیک، او بر آغاز مذاکرات مستقیم و مؤثر میان اسرائیل و دولت لبنان به ریاست ژوزف عون تاکید میکند؛ مذاکراتی که بتواند مشروعیت ادعایی حزبالله به عنوان مدافع لبنان را تضعیف کند و زمینه توافقی برای جلوگیری از تهدید اسرائیل از خاک لبنان را فراهم آورد.
در حوزه اقتصادی نیز نویسنده پیشنهاد میکند کمکهای گسترده بینالمللی برای بازسازی لبنان به پایان نقش نظامی حزبالله گره زده شود. او همچنین خواستار مشارکت عربستان سعودی، قطر، آمریکا، فرانسه و امارات در تقویت دولت و ارتش لبنان و قطع مسیرهای مالی و تسلیحاتی میان حکومت ایران و حزبالله شده است.
واینت در پایان نتیجه میگیرد که موفقیت چنین راهبردی به توانایی دولت بنیامین نتانیاهو در جلب حمایت دونالد ترامپ، همکاری با دولت لبنان و پذیرش برخی مصالحههای سیاسی بستگی دارد؛ امری که به گفته نویسنده هنوز مشخص نیست دولت اسرائیل آمادگی یا اراده لازم برای آن را داشته باشد.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و اسرائیل کاتس، وزیر دفاع، در بیانیهای مشترک اعلام کردند حداد «مسئول قتل، ربایش و آسیب رساندن به هزاران غیرنظامی و نظامی اسرائیلی» بوده است.
آنها اعلام نکردند که آیا معتقدند حداد کشته شده است یا نه. حماس هنوز درباره سرنوشت حداد اظهار نظر نکرده است.
اسرائیل حداد را از طراحان حملات ۷ اکتبر ۲۰۲۳ توصیف کرده است. عزالدین حداد پس از کشته شدن محمد سنوار، برادر یحیی سینوار و فرمانده این گروه در مه ۲۰۲۵، به فرماندهی نظامی حماس در نوار غزه رسید.
حداد بالاترین مقام حماس است که از زمان توافق مورد حمایت آمریکا در ماه اکتبر که قرار بود درگیریها در غزه را متوقف کند، هدف حمله اسرائیل قرار گرفته است.
مذاکرات اسرائیل و حماس برای پیشبرد طرح پساجنگ دونالد ترامپ برای غزه همچنان در بنبست باقی مانده است.
گفته شده است که این حمله بهدستور مستقیم بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، انجام گرفته است.
بهگزارش رویترز، امدادگران در غزه اعلام کردند که در حملات هوایی به یک آپارتمان و یک خودرو دستکم سه نفر کشته و ۲۰ نفر زخمی شدهاند. هنوز مشخص نیست که حداد در میان کشتهشدگان بوده یا نه.
اسرائیل میگوید: «حداد مسئول کشتار اسرائیلیها بوده است»
امدادگران و شاهدان در غزه گفتند یک حمله هوایی، آپارتمانی را در منطقه ریمال در شهر غزه هدف قرار داده که دستکم یک نفر را کشته و چندین نفر دیگر را زخمی کرده است. هویت فرد کشتهشده هنوز مشخص نیست.
به گفته امدادگران و شاهدان، اندکی بعد حمله هوایی دیگری یک خودرو را در خیابانی نزدیک هدف قرار داد. گزارشی فوری از تلفات این حمله دوم منتشر نشده است.
اسرائیل در پنج هفتهای که از توقف جنگ مشترک با آمریکا علیه جمهوری اسلامی میگذرد، حملات خود به غزه را تشدید کرده و تمرکز آتش خود را دوباره بر این منطقه معطوف کرده است؛ جایی که ارتش معتقد است نیروهای حماس در حال تقویت کنترل خود هستند.
توافقی که در ماه اکتبر به دست آمد، پس از دو سال جنگ میان اسرائیل و حماس، درگیریهای گسترده را متوقف کرد اما تلاشها برای دستیابی به یک راهحل دائمی، شامل خروج نیروهای اسرائیلی، خلع سلاح شبهنظامیان و بازسازی این منطقه، با مشکل مواجه شده است.
نیروهای اسرائیلی همچنان بیش از نیمی از خاک غزه را در اشغال دارند؛ جایی که بیشتر ساختمانهای باقیمانده را تخریب کرده و به ساکنان دستور تخلیه دادهاند.
اکنون بیش از دو میلیون نفر در نوار باریکی در امتداد ساحل عمدتا در ساختمانهای آسیبدیده یا چادرهای موقت زندگی میکنند، در حالی که نیروهای حماس عملا کنترل این منطقه را در دست دارند.
بر اساس آمارهایی که میان نیروهای نظامی و غیرنظامیان تفکیک قائل نمیشود، از زمان آتشبس اکتبر تاکنون حدود ۸۵۰ فلسطینی در حملات اسرائیل کشته شدهاند. در همین مدت، چهار سرباز اسرائیلی نیز بهدست شبهنظامیان کشته شدهاند. حماس آمار تلفات نیروهای خود را اعلام نمیکند.
