سنتکام: از زمان آغاز محاصره دریایی در جنوب ایران ۸۵ کشتی تجاری مسیر خود را تغییر داده‌اند

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری ایالات متحده، دوشنبه گفت که آمریکا در حال صدور یک مجوز عمومی ۳۰ روزه برای فراهم کردن دسترسی موقت به آن بخش از نفت روسیه‌ است که در دریا سرگردان مانده است.

بسنت در شبکه ایکس نوشت: «این تمدید، انعطاف‌پذیری بیشتری فراهم خواهد کرد و ما با این کشورها همکاری خواهیم کرد تا در صورت نیاز، مجوزهای مشخص صادر کنیم.»

او افزود: «این مجوز عمومی به ثبات بازار فیزیکی نفت خام کمک خواهد کرد و اطمینان می‌دهد که نفت به آسیب‌پذیرترین کشورهای از نظر انرژی برسد.»

پزشکیان دوشنبه ۲۸ اردیبهشت در گردهمایی روابط عمومی‌های دستگاه‌های اجرایی با عنوان «راویان ایران» گفت کشور باید «حالت جنگی» به خود بگیرد و تصریح کرد: «۲۳۰ میلیون مترمکعب گاز ما را زدند، نیروگاه، پتروشیمی و فولاد مبارکه ما را زدند. نمی‌توان ادعا کرد که هیچ مشکلی نداریم و آنان در حال نابودی هستند.»

پزشکیان در همین سخنرانی از آن‌چه «روایت‌سازی صادقانه» خواند، دفاع کرد و گفت کسی که روایت دروغی را به جامعه منتقل کند، «شیطان» بر او نازل شده است.

او در ادامه، با رد روایت‌هایی که وضعیت جمهوری اسلامی را عادی یا رو به بهبود نشان می‌دهند، گفت: «نمی‌توان گفت دشمن در حال نابودی است و ما در حال شکوفایی. آنها مشکل دارند، ما هم مشکل داریم.»

این اظهارات در حالی بیان شد که مقام‌های جمهوری اسلامی و رسانه‌های نزدیک به نهادهای امنیتی و نظامی، پس از حملات اخیر، عمدتا بر ناکامی آمریکا و اسرائیل و بی‌اثر بودن ضربات نظامی تاکید دارند.

کسری روزانه ۵۰ میلیون لیتری بنزین

یکی از مهم‌ترین بخش‌های سخنان پزشکیان، اذعان او به بحران تامین بنزین بود. او گفت: «قدرت تولید بنزین ما کاهش یافته است. آن را زدند. روزانه ۱۰۰ میلیون لیتر تولید می‌کنیم. نیاز ما روزانه ۱۵۰ میلیون لیتر است.»

بر اساس این ارقام، جمهوری اسلامی با کسری روزانه حدود ۵۰ میلیون لیتر بنزین روبه‌روست؛ رقمی که می‌تواند پیامدهای مستقیم بر واردات سوخت، مصرف ارز، قیمت‌ها و سیاست‌های محدودکننده در حوزه انرژی داشته باشد.

پزشکیان با اشاره به تک‌سرنشین بودن بخش بزرگی از خودروها گفت: «آیا ما باید برای جبران این کسری دلار بدهیم و بنزین بیاوریم بسوزانیم؟ آیا اصلا دلار داریم؟»

رییس دولت در بخش دیگری از سخنان خود، به مشکلات صادرات نفت اشاره کرد و گفت: «راه را بستند و نفت هم صادر نمی‌کنیم. نمی‌توانیم نفت را به راحتی صادر کنیم. اینکه می‌گویند مشکلی پیدا نکردیم از آن حرف‌هاست.»

او در ادامه با اشاره به این‌که مالیات به آسانی قابل دریافت نیست و اصناف با مشکل روبه‌رو هستند، از مردم خواست «توقعات خود را پایین بیاورند ... و واقعیت‌ها را بپذیرند» تا کشور بتواند در برابر دشمن بایستد.

هشدار درباره گرانی

پزشکیان در بخش دیگری از سخنان خود درباره افزایش قیمت‌ها هشدار داد و گفت: «حتما گرانی خواهیم داشت. یک عده بلند می‌شوند و می‌گویند چرا گرانی داریم. از همین صداها شروع می‌شود. ما می‌جنگیم و باید سختی آن را بپذیریم. ... نمی‌شود هم خدا را خواست و هم خرما را.»

این اظهارات در شرایطی بیان می‌شود که دولت جمهوری اسلامی هم‌زمان با کاهش درآمدهای ارزی، بحران انرژی، ناترازی بودجه و فشار ناشی از حملات نظامی روبه‌روست.

او همچنین با هشدار درباره مصرف آب، برق، گاز و بنزین گفت اگر وضعیت به همین شکل ادامه یابد، کشور در تابستان و زمستان با مشکل روبه‌رو خواهد شد.

دفاع از گفت‌وگو با آمریکا

هم‌زمان با این تصویر بحرانی از اقتصاد و انرژی، پزشکیان بار دیگر از گفت‌وگو با آمریکا دفاع کرد و خطاب به مخالفان مذاکره گفت: «اینکه شعار می‌دهند گفت‌وگو نکنیم، اگر گفت‌وگو نکنیم چه کار کنیم؟ تا آخر دعوا کنیم؟ ما با عزت، گفت‌وگو می‌کنیم.»

او در ادامه، با اشاره به رویکرد دولت برای پیشبرد گفت‌وگوها با آمریکا گفت: «این منطقی نیست که بگوییم گفت‌وگو نمی‌کنیم. ما قادر هستیم از حقوق ملت با پشتوانه مردم دفاع کنیم. باید منطقی حرف بزنیم و منطقی جواب بگیریم.»

این موضع‌گیری در شرایطی بیان شده که جریان‌های دارای قدرت در جمهوری اسلامی مذاکره با آمریکا را عقب‌نشینی یا تسلیم معرفی می‌کنند. پزشکیان در مقابل، گفت‌وگو را نه عقب‌نشینی، بلکه به‌عنوان راهی برای دفاع از حقوق جمهوری اسلامی معرفی کرد.

انتقاد از ادبیات دستوری

پزشکیان همچنین از شیوه حکمرانی آمرانه انتقاد کرد و گفت: «این ادبیات دستوری که من می‌گویم شما باید اطاعت کنید، نتیجه‌ای جز دوری ندارد.»

او افزود نهادهای تصمیم‌گیر نباید تصور کنند «عقل کل» هستند و دیگران فقط باید سیاست‌های آنها را بپذیرند. به گفته پزشکیان، بدون مشورت و مشارکت مردم، کشور به جایی نمی‌رسد.

حساسیت بر سر انتشار ارقام

اظهارات پزشکیان درباره کاهش تولید بنزین، آسیب به زیرساخت‌ها، دشواری صادرات نفت و گرانی پیش‌رو، در رسانه‌های داخلی با حساسیت بازتاب یافت. متن منتشرشده در ایسنا و بازنشر عصرایران شامل ارقام و نقل‌قول‌های صریح درباره تولید روزانه ۱۰۰ میلیون لیتری بنزین، نیاز ۱۵۰ میلیون لیتری، آسیب به ۲۳۰ میلیون مترمکعب گاز و هدف قرار گرفتن نیروگاه، پتروشیمی و فولاد مبارکه بود.

هم‌زمان، ایرنا، خبرگزاری رسمی دولت، نسخه منتشرشده این گزارش را پس از بالاگرفتن انتقادها از آن، با ویرایش دوباره و جرح و تعدیل و حذف آمار و ارقام از آن، بازنشر کرد. افزون بر این، گزارش‌هایی از حذف خبر مربوط به این سخنرانی از خروجی برخی رسانه‌ها منتشر شد.

رویترز دوشنبه ۲۸ اردیبهشت به نقل از سه مقام امنیتی و دو منبع دولتی گزارش داد که پاکستان یک اسکادران کامل، شامل حدود ۱۶ فروند جنگنده جی‌اف-۱۷ ساخت مشترک با چین، دو اسکادران پهپادی و یک سامانه پدافند هوایی اچ‌کیو-۹ را به عربستان فرستاد.

این در حالی است که پاکستان اکنون به‌عنوان میانجی در مذاکرات آمریکا با جمهوری اسلامی عمل می‌کند و در روزهای اخیر تنش‌ها و تبادل غیررسمی آتش میان تهران، ابوظبی و ریاض شدت گرفته است.

منابع رویترز نیرو و تجهیزات اعزامی به ریاض را «نیرویی قابل توجه و دارای توان رزمی گسترده» توصیف کردند که هدف آن «پشتیبانی از ارتش عربستان سعودی در صورت هدف قرار گرفتن دوباره این کشور» است.

به گفته این منابع، پاکستان همچنین حدود هشت هزار نیروی نظامی به عربستان اعزام کرده است و در صورت نیاز، نیروهای بیشتری نیز اعزام خواهد کرد. منابع رویترز می‌گویند هزینه تجهیزات اعزام‌شده از سوی پاکستان را عربستان سعودی تامین می‌کند.

دو مقام امنیتی که مکاتبات میان دو کشور و اسناد مربوط به استقرار تجهیزات نظامی را دیده‌اند، به این رسانه گفتند نیروهای اعزامی در ظاهر نقش آموزشی و مشاوره‌ای دارند، هرچند ترکیب این نیروها، شامل جنگنده، پهپاد، پدافند هوایی و هزاران نیروی نظامی، نشان می‌دهد ماموریت بسیار فراتر از یک حضور نمادین یا آموزشی است.

این استقرار در چارچوب توافق دفاعی محرمانه‌ای انجام شد که محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، و شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، آن را در ۲۷ شهریور ۱۴۰۴ در ریاض امضا کردند.

یکی از منابع دولتی که متن این پیمان را دیده است، گفت این توافق امکان استقرار تا ۸۰ هزار نیروی پاکستانی در عربستان را پیش‌بینی می‌کند. دو مقام امنیتی هم گفتند این توافق شامل اعزام ناوهای جنگی پاکستان می‌شود، هرچند رویترز نتوانست آن را به‌طور مستقل تایید کند.

دو کشور پس از امضای این توافق اعلام کردند هرگونه حمله به یکی از آنها، حمله به هر دو کشور تلقی خواهد شد و هدف این پیمان، «تقویت بازدارندگی مشترک» است. خواجه آصف، وزیر دفاع پاکستان، نیز پیش‌تر به‌طور ضمنی گفته بود که این توافق می‌تواند عربستان را زیر «چتر هسته‌ای پاکستان» قرار دهد.

رویترز پیش‌تر گزارش داده بود که پاکستان پس از حملات جمهوری اسلامی به زیرساخت‌های کلیدی انرژی عربستان، جنگنده‌هایی به این کشور فرستاد. در این حملات یک شهروند سعودی کشته شد و نگرانی‌هایی درباره احتمال واکنش شدید ریاض و گسترش دامنه درگیری شکل گرفت.

• 

  همزمان با هشدارهای ترامپ به جمهوری اسلامی، ریاض و ابوظبی از حملات پهپادی خبر دادند

این اتفاق پیش از آن رخ داد که اسلام‌آباد به‌عنوان میانجی اصلی جنگ مطرح شود و به برقراری آتش‌بس میان واشینگتن و تهران کمک کند؛ آتش‌بسی که در شش هفته گذشته برقرار مانده اما نگرانی‌ها درباره دوام آن روبه‌افزایش است.

دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری ایالات متحده، در روزهای گذشته این آتش‌بس را به بیماری در حال احتضار تشبیه کرد که با دستگاه زنده است.

از سوی دیگر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی در دو هفته گذشته بارها از رهگیری موشک‌ها و پهپادهایی خبرد دادند که به گفته آنها از سوی ایران یا نیروهای نیابت مورد حمایت جمهوری اسلامی در منطقه شلیک شده بود.

در تازه‌ترین حملات گزارش‌شده، امارات متحده عربی یکشنبه از وقوع آتش‌سوزی ناشی از حملات پهپادی در یک نیروگاه هسته‌ای در این کشور خبر داد. وزارت دفاع عربستان سعودی نیز اعلام کرد که سه پهپادی را بر فراز آسمانش رهگیری و منهدم کرده است.

صبح دوشنبه مسعود پزشکیان گفت در پی محاصره دریایی از سوی آمریکا، صادرات نفت ایران متوقف شده است.

ساعتی پس از انتشار این اظهارات، رسانه‌های دولتی از جمله ایرنا اقدام به حذف صحبت‌های پزشکیان از خروجی خود کردند.

گفت‌وگو با جمشید برزگر، روزنامه‌نگار و تحلیل‌گر سیاسی:

خبرگزاری رویترز به نقل از یک منبع آگاه گزارش داد که وزارت خزانه‌داری آمریکا تصمیم گرفته معافیت از تحریم‌های خود برای نفت روسیه ذخیره شده روی دریا را که شنبه منقضی شده بود، تمدید کند.

بر اساس این گزارش، این تصمیم پس از آن گرفته شد که چندین کشور درخواست کردند زمان بیشتری برای خرید نفت روسیه داشته باشند.

این منبع آگاه گفت که این معافیت برای ۳۰ روز دیگر ادامه خواهد داشت.