بر اساس تحلیل تصاویر ماهوارهای و دادههای تصویری، حملات جمهوری اسلامی به پایگاههای آمریکا در منطقه خسارتهایی فراتر از آمار رسمی وارد کرده است. با این حال، کارشناسان میگویند این حملات تاثیر تعیینکنندهای بر توان نظامی آمریکا در ادامه کارزار بمباران در ایران نداشت.
واشینگتنپست چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت گزارش داد که بر اساس تحلیل تصاویر ماهوارهای، حملات هوایی جمهوری اسلامی در جریان جنگ به دستکم ۲۲۸ سازه یا قطعه تجهیزات در پایگاههای نظامی آمریکا در خاورمیانه آسیب زده یا آنها را نابود کرده است. این اهداف شامل آشیانهها، محل استقرار نیروها، انبارهای سوخت، هواپیماها و تجهیزات کلیدی راداری، ارتباطی و پدافند هوایی بودهاند.
به گفته مقامهای آمریکایی، تهدید حملات هوایی باعث شد برخی پایگاههای آمریکا برای استقرار عادی نیروها ناامن شوند و فرماندهان آمریکا، بخش زیادی از نیروها را از این مناطق خارج کنند.
این گزارش میگوید دسترسی به تصاویر ماهوارهای از خاورمیانه در حال حاضر بهطور غیرمعمولی دشوار است و دو شرکت بزرگ ارائهدهنده تصاویر تجاری، به درخواست دولت آمریکا انتشار تصاویر این منطقه را محدود یا به تعویق انداختهاند.
با این حال، به نقل از واشینگتنپست، رسانههای وابسته به جمهوری اسلامی از ابتدای جنگ بهطور منظم تصاویر ماهوارهای با وضوح بالا منتشر کردهاند؛ تصاویری که به گفته آنها خسارت واردشده به پایگاههای آمریکا را نشان میدهد. این در حالی است که مقامهای جمهوری اسلامی، شهروندان عادی را بهدلیل ارسال تصاویر خرابیهای ناشی از حملات به رسانهها یا منابع خارج از ایران، به جاسوسی متهم و شماری از آنان را بازداشت کردهاند.
واشینگتنپست با بررسی بیش از ۱۰۰ تصویر منتشرشده و تطبیق آنها با دادههای مستقل، خسارات در ۱۵ پایگاه نظامی را تایید کرده است.
این تصاویر نشان میدهد علاوه بر زیرساختهای نظامی، برخی اهداف غیرنظامیتر درون پایگاهها مانند محل اقامت نیروها و تاسیسات پشتیبانی نیز آسیب دیدهاند. همچنین تجهیزات پدافندی، سایتهای ارتباطی و انبارهای سوخت در چند کشور منطقه هدف قرار گرفتهاند.
مارک کانسیان، مشاور ارشد در مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی و سرهنگ بازنشسته تفنگداران دریایی آمریکا، که به درخواست واشینگتنپست تصاویر ایرانی را بررسی کرده است، به این رسانه گفت: «حملات ایران دقیق بودند. هیچ گودال تصادفیای که نشاندهنده خطا در هدفگیری باشد دیده نمیشود.»
او تاکید کرد که بخشی از خسارتها ممکن است پس از خروج نیروهای آمریکایی از پایگاهها رخ داده باشد و در نتیجه حفاظت از سازهها اهمیت کمتری داشته باشد.
واشینگتنپست پیشتر فاش کرده بود که روسیه اطلاعات لازم برای هدفگیری نیروهای آمریکایی را در اختیار ایران قرار داده است.
کانسیان و دیگر کارشناسانی که با این رسانه گفتوگو کردهاند، گفتهاند معتقد نیستند این حملات توانایی ارتش آمریکا را برای ادامه کارزار بمباران در ایران بهطور چشمگیری محدود کرده باشد.
کانسیان گفت بخشی از خسارتها ممکن است ناشی از تصمیمهای تاکتیکی یا اقدامات فریبکارانه آمریکا بوده باشد.
به گفته او، نیروهای آمریکایی برای حفظ رهگیرهای ارزشمند ممکن است در مواردی تصمیم بگیرند اگر یک موشک ورودی احتمالا به هدفی کماهمیت اصابت میکند، با آن مقابله نکنند.
او همچنین افزود ممکن است فرماندهان آمریکایی کوشیده باشند با طوری نشان دادن بخشهای تخلیهشده پایگاهها که گویی همچنان محل استقرار نیروها هستند، نیروهای ایرانی را گمراه کنند.
ویلیام گودهایند، پژوهشگر پروژه تحقیقاتی متنباز «کانتستد گراند» که تصاویر را بررسی کرده، نیز به این روزنامه گفت: «ایرانیها بهعمد ساختمانهای محل اقامت را با هدف وارد کردن تلفات گسترده در چندین سایت هدف قرار دادهاند. فقط تجهیزات، انبارهای سوخت و زیرساختهای پایگاههای هوایی زیر آتش نبودهاند، بلکه اهداف نرم، مانند سالنهای ورزشی، سالنهای غذاخوری و محلهای اقامت نیز هدف قرار گرفتهاند.»
بخش دیگری از این گزارش به ریشههای این آسیبپذیری پرداخته و آن را نتیجه مجموعهای از عوامل، از جمله تابآوری بیشتر نیروهای نظامی حکومت ایران نسبت به برآورد دولت ترامپ، دستکم گرفتن توان اطلاعاتی و هدفگیری آنها، مصرف گسترده سامانههای پدافندی آمریکا و اسرائیل در درگیریهای پیشین، و سازگار نشدن کافی ارتش آمریکا با تهدید پهپادهای تهاجمی یکطرفه خوانده است.
به گفته آنان، این پهپادها هرچند محمولههای کوچکی حمل میکنند، رهگیری دشوارتری دارند و بهدلیل دقت بالاتر، تهدیدی جدیتر برای نیروهای آمریکایی محسوب میشوند. کارشناسان همچنین به کمبود پناهگاههای مستحکم و حفاظت ناکافی از نیروها و تجهیزات در برخی پایگاهها اشاره کردهاند؛ از جمله در کویت، جایی که شش نظامی آمریکایی در حملات پهپادی جمهوری اسلامی کشته شدند.
واشینگتنپست در پایان تاکید میکند که فرماندهی مرکزی آمریکا از پاسخ به پرسشها درباره این ارزیابیها خودداری کرده است. در همین حال، برخی مقامهای آمریکایی گفتهاند خسارت به پایگاه پشتیبانی دریایی بحرین گسترده بوده و مقر آن به پایگاه مکدیل در فلوریدا منتقل شده است. به گفته مقامها، نیروهای آمریکایی ممکن است دیگر در شمار گسترده به برخی پایگاههای منطقه بازنگردند، هرچند تصمیم نهایی هنوز گرفته نشده است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
