هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه گفت اگر موضوع غنیسازی هستهای در گفتوگوهای جمهوری اسلامی و آمریکا به رویکرد «همه یا هیچ» کشیده شود، کار مشکل خواهد شد. فیدان افزود برای استقرار نیروی بینالمللی در تنگه هرمز دشواریهای زیادی وجود دارد و این مسیر باید از طریق دیپلماسی باز شود.
ترکیه از حامیان مذاکرات جمهوری اسلامی و غرب پیش از آغاز جنگ دوم بود و تلاشهای زیادی برای آغاز مذاکرات انجام داد.
ذوالفقاری دوشنبه ۲۴ فروردین گفت: «امنیت بنادر در خلیج فارس و دریای عمان یا برای همه است یا برای هیچکس. اگر امنیت بنادر جمهوری اسلامی ایران در آبهای خلیج فارس و دریای عمان تهدید شود، هیچ بندری در خلیج فارس و دریای عمان در امان نخواهد بود.»
او اعمال محاصره دریایی از سوی ایالات متحده را «اقدامی غیرقانونی و مصداق دزدی دریایی» دانست.
تهدید جدید ذوالفقاری علیه کشورهای منطقه در حالی مطرح میشود که جمهوری اسلامی از زمان آغاز مناقشه کنونی، شماری از کشورهای منطقه از جمله عربستان سعودی، امارات متحده عربی، بحرین، کویت، اردن، قطر، عراق، عمان و جمهوری آذربایجان را هدف قرار داده است.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۲۳ فروردین در واکنش به شکست مذاکرات اسلامآباد گفت نیروی دریایی ایالات متحده «بیدرنگ» محاصره تنگه هرمز را آغاز میکند و ناتو نیز در این عملیات مشارکت خواهد داشت.
او این عملیات را «محاصرهای همهجانبه در سطحی بالاتر از محاصره ونزوئلا» خواند و تاکید کرد اجازه نخواهد داد جمهوری اسلامی از راه فروش نفت درآمد کسب کند.
بنا بر اعلام ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، محاصره دریایی و منع تردد کشتیها به مقصد و از مبدا بنادر ایران از ساعت ۱۷:۳۰ (به وقت تهران) ۲۴ فروردین به اجرا در خواهد آمد.
پیش از دستگیری نیکولاس مادورو، رییسجمهوری مخلوع ونزوئلا، در دیماه ۱۴۰۴، آمریکا با اعمال محاصره دریایی شریانهای درآمد نفتی این کشور را قطع کرد و اقتصاد آن را به فروپاشی کشاند.
تهران: سازوکاری دائمی برای کنترل تنگه هرمز اعمال میکنیم
سخنگوی قرارگاه مرکزی «خاتمالانبیا» در ادامه با تکرار مواضع سایر مقامهای جمهوری اسلامی در روزهای اخیر، بر تسلط حکومت ایران بر تنگه هرمز تاکید کرد.
ذوالفقاری گفت با توجه به «استمرار تهدیدهای دشمن»، جمهوری اسلامی پس از پایان جنگ نیز «با قاطعیت سازوکاری دائمی برای کنترل تنگه هرمز اعمال خواهد کرد».
او افزود «شناورهای وابسته به دشمن» مجاز به عبور از تنگه هرمز نیستند و سایر کشتیها تنها با «رعایت ضوابط نیروهای مسلح جمهوری اسلامی» میتوانند در این گذرگاه تردد کنند.
۲۳ فروردین، محمدرضا عارف، معاون اول مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، گفت که تهران از مواضع خود از جمله «اقتدار در تنگه هرمز» کوتاه نخواهد آمد.
علیاکبر ولایتی، وزیر امور خارجه اسبق جمهوری اسلامی، نیز گفت که کلید تنگه هرمز «در دستان مقتدر ماست».
روزنامه معاریو ۲۳ فروردین گزارش داد مقامهای ارشد جمهوری اسلامی معتقدند از طریق کنترل تنگه هرمز و تاثیر مستقیم آن بر قیمت جهانی نفت، اهرم فشاری قابل توجه در اختیار دارند.
بر اساس این گزارش، تهران بر این باور است که هرچه نگرانی کشورهای غربی از افزایش بهای انرژی بیشتر شود، احتمال عقبنشینی و تمایل آنها به مصالحه نیز افزایش مییابد.
در هفتههای اخیر، اختلال در تردد شناورها در تنگه هرمز بهدلیل حملات جمهوری اسلامی موجب بر هم خوردن جریان انرژی جهانی و افزایش قیمت نفت شده است.
واکنشهای بینالمللی به بحران تنگه هرمز
مارک هاموند، فرمانده جدید نیروهای دفاعی استرالیا، اعلام کرد در صورت دریافت درخواست، کانبرا از توان اعزام یک ناو جنگی برای مشارکت در تلاشهای تحت رهبری ایالات متحده بهمنظور بازگشایی تنگه هرمز برخوردار است.
پیشتر آنتونی آلبانیزی، نخستوزیر استرالیا، گفته بود این کشور درخواستی از واشینگتن درباره بحران تنگه هرمز دریافت نکرده است.
دولت ژاپن اعلام کرد عملیات نظامی آمریکا برای محاصره دریایی جمهوری اسلامی را بهدقت زیر نظر دارد.
مینورو کیهارا، دبیر ارشد کابینه ژاپن، گفت از دیدگاه توکیو، کاهش ملموس تنشها از جمله تضمین امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز و دستیابی هرچه سریعتر به یک توافق نهایی از مسیر دیپلماسی، در اولویت قرار دارد.
او در پاسخ به پرسشی درباره احتمال اعزام نیروهای ژاپنی برای پاکسازی مینها در این آبراه افزود: «در حال حاضر هیچ تصمیمی در این زمینه اتخاذ نشده است.»
شامگاه ۲۳ فروردین، شبکه سیبیاس نیوز به نقل از یک مقام ارشد ناتو گزارش داد بریتانیا هدایت «برنامهریزیها» برای ائتلافی متشکل از بیش از ۴۰ کشور را بر عهده دارد تا بحران تنگه هرمز را حلوفصل کند.
او بدون ارائه جزییات درباره نحوه اجرای این طرح افزود: «در حال بررسی این هستند که چه اقداماتی انجام دهند و چه زمانی آن را عملی کنند؛ از جمله استقرار پیشاپیش تجهیزات و نیروها از همین حالا.»
هدف این ائتلاف بازگشایی تنگه هرمز و حفاظت از آزادی کشتیرانی در منطقه است و اکثر کشورهای حاضر در آن از اعضای ناتو به شمار میروند.
مدیرعامل شرکت نفت دولتی امارات متحده عربی یکشنبه ۲۳ فروردین در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که هرگونه اختلال در این مسیر، امنیت انرژی، غذا و سلامت در سراسر جهان را تهدید خواهد کرد.
او هشدار داد که ایجاد چنین سابقهای «خطرناک و غیرقابل قبول» خواهد بود.
سلطان الجابر همچنین افزود: «جهان بهسادگی توان تحمل آن را ندارد و نباید اجازه دهد چنین چیزی رخ دهد.»
تاکید مقامات جمهوری اسلامی بر بسته ماندن تنگه هرمز
کمی قبل از این اظهارات، مقامهای جمهوری اسلامی، نظیر علیاکبر ولایتی مشاور رهبر جمهوری اسلامی و محمدرضا عارف معاون رییسجمهور، با اشاره به شکست مذاکرات اسلامآباد، بر تداوم ایجاد اختلال در تردد کشتیها در تنگه هرمز تاکید کردند.
ولایتی در شبکه ایکس نوشت: «امروز کلید تنگه هرمز در دستان مقتدر ماست». عارف نیز در شبکه ایکس نوشت: «از اقتدار در تنگه هرمز تا پیگیری غرامت، بر سر حق مردم ایستادهایم»
محمدتقی نقدعلی، عضو کمیسیون قضایی مجلس هم گفت: «آورده جمهوری اسلامی از این جنگ چیزی جز تنگه هرمز نیست. به همین دلیل، نه تیم مذاکرهکننده از این موضوع کوتاه آمد و نه مجلس نسبت به نظارت و کنترل ایران بر این تنگه کوتاه میآمد».
سیانان به نقل از منابع آگاه خبر داد که خودداری جمهوری اسلامی از بازگشایی تنگه هرمز و تحویل ذخایر اورانیوم با غنای بالا، دلیل به نتیجه نرسیدن مذاکرات اسلامآباد بوده است.
رسانههای جمهوری اسلامی در مقابل نوشتند علت به نتیجه نرسیدن مذاکرات، انتظارات طرف آمریکایی بود.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، به نقل از «یک منبع آگاه» نوشت: «تا زمانی که آمریکا با یک توافق معقول موافقت نکند، هیچ تغییری در وضعیت تنگه هرمز ایجاد نخواهد شد.»
تغییر مسیر کشتیها
بلومبرگ نوشت که همزمان با شکست مذاکرات اسلامآباد، یک نفتکش در حال حرکت به مقصد عراق و یک نفتکش با پرچم پاکستان به مقصد امارات متحده عربی، پیش از عبور از تنگه هرمز تغییر مسیر دادند.
دلیل دقیق این تغییر مسیرها مشخص نیست، زیرا عراق و پاکستان پیشتر برای عبور از تنگه از جمهوری اسلامی مجوز دریافت کرده بودند.
ارتش ایالات متحده شنبه اعلام کرد «در حال فراهمسازی شرایط» برای پاکسازی مینها در تنگه هرمز است و دو ناو جنگی آمریکایی از این آبراه کلیدی عبور کردهاند. این نخستین بار از زمان آغاز جنگ است که ناوهای جنگی آمریکا از تنگه هرمز عبور میکنند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، همزمان با مذاکرات تهران و واشینگتن در اسلامآباد اعلام کرد تعداد زیادی از نفتکشهای خالی در حال حرکت به سمت ایالات متحده هستند تا نفت و گاز بارگیری کنند.
دفتر سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا، شنبه ۲۲ فروردین با انتشار بیانیهای اعلام کرد که عیسی هاشمی، مریم طهماسبی و پسر آنها از سوی ماموران فدرال دستگیر شدهاند و در حال حاضر در بازداشت اداره مهاجرت و گمرک ایالات متحده (ICE) به سرمیبرند و روند اخراج آنها از آمریکا در حال پیگیری است.
هاشمی، طهماسبی و پسرشان در سال ۲۰۱۴ و با ویزاهایی که در دوره ریاستجمهوری باراک اوباما صادر شده بود وارد ایالات متحده شدند.
بهگفته وزارت امور خارجه آمریکا، در ژوئن ۲۰۱۶، تنها چند ماه پس از آنکه سپاه پاسداران دو شناور نیروی دریایی آمریکا را توقیف و ۱۰ ملوان آمریکایی را بازداشت کرد، دولت اوباما از طریق «برنامه ویزای مهاجرتی تنوع» برای هر سه نفر آنها اقامت دائم صادر کرد. صدور ویزاهای جدید در این برنامه در دولت ترامپ متوقف شده است.
در بیانیه دفتر سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا گفته شده است: «ابتکار بهدلیل نقش محوریاش در تولید و هدایت تبلیغات به نفع اسلامگرایان تندروِ دخیل در بحران گروگانگیری ایران، شهرتی منفی پیدا کرد. او بهعنوان سخنگوی اصلی و واسطه رسانهای گروگانگیران، روایتهایی تبلیغاتی طراحی و منتشر میکرد که بهطور گمراهکننده، از «رفتار انسانی» با گروگانها حکایت داشت. در همین چارچوب، مصاحبههایی ترتیب داده میشد که در آنها گروگانهای آمریکایی تحت فشار مجبور بودند وضعیت خود را مناسب توصیف کنند در حالی که بسیاری از آنها در سلول انفرادی نگهداری میشدند، چشمبند داشتند، با کمبود غذا مواجه بودند و تحت انواع فشارهای جسمی و روانی، از جمله ضربوجرح و حتی اجرای صوریِ اعدام قرار داشتند.»
روزنامه نیویورکتایمز دوشنبه ۱۷ فروردین در گزارشی نوشت عیسی هاشمی در حالی که سرسختانه از محکوم کردن نقش مادرش در گروگانگیری سال ۱۳۵۸ پرهیز میکند، در لسآنجلس زندگی مجللی دارد و به فرزندان ثروتمندان کالیفرنیا روانشناسی درس میدهد.
این روزنامه افزود که «گروهی از فعالان مدنی و سازماندهندگان کارزارهای جمعآوری امضا» از دولت آمریکا خواستهاند عیسی هاشمی، فرزند ۴۳ ساله ابتکار را که «سرسختانه او از محکوم کردن گذشته تکاندهنده مادرش امتناع میکند» مورد تحقیق قرار دهند و از آمریکا اخراج کنند.
به نوشته نیویورکپست هاشمی دوشنبه هنگام خروج از «باشگاه مجللی که در آن ورزش میکند» پرسش یک خبرنگار درباره پیشینه مادرش را «با بیاعتنایی» بیپاسخ گذاشت و از صحبت خودداری کرد.
معصومه ابتکار در جریان اشغال سفارت آمریکا در تهران بهدست «دانشجویان پیرو خط امام» عضو این گروه بود و از آنجا که پس از سالها درس خواندن در ایالات متحده به زبان انگلیسی تسلط داشت، طی ۴۴۴ روز گروگانگیری بهعنوان سخنگوی این گروه فعالیت میکرد.
او در اظهارنظری مشهور، در پاسخ به یک خبرنگار خارجی که از او پرسید آیا حاضری اسلحه به دست بگیری و گروگانهای آمریکایی را بکُشی؟ پاسخ داد: «بله».
کارزار اخراج مقامهای جمهوری اسلامی و فرزندانشان
در یک سال گذشته، بهویژه پس از اعتراضهای ۱۸ و ۱۹ دی و کشتار گسترده مردم ایران، کارزار شناسایی و اخراج بستگان مقامهای جمهوری اسلامی در ایالات متحده با جدیت بیشتری از سوی دولت آمریکا دنبال میشود.
در تازهترین رویداد مرتبط، وزارت امور خارجه آمریکا، شنبه ۱۵ فروردین با انتشار بیانیهای اعلام کرد که دختر خواهر یا برادر قاسم سلیمانی، فرمانده کشته شده نیروی قدس سپاه، و فرزند او که در آمریکا اقامت داشتند، پس از لغو اقامت دائم، بهدست ماموران فدرال بازداشت شدهاند و همسر او نیز از ورود به ایالات متحده منع شده است.
در این بیانیه، حمیده سلیمانی افشار «از حامیان صریح رژیم تمامیتخواه و تروریستی ایران» معرفی و به فعالیتهای او برای «تبلیغ برای رژیم ایران، شادی بابت حملات علیه سربازان و تاسیسات نظامی آمریکایی در خاورمیانه، تمجید از رهبر جدید ایران، به کار بردن لفظ "شیطان بزرگ" در مورد آمریکا و حمایت بیقیدوشرط از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی» اشاره شد.
این وزارتخانه ۹ بهمن ۱۴۰۴ نیز در بیانیهای اعلام کرد: «همزمان با مبارزه مردم ایران برای دست یافتن به حقوق اولیه خود، ایالات متحده برای لغو امتیاز حضور مقامهای ارشد جمهوری اسلامی و خانوادههای آنها در خاک آمریکا اقدام کرده است.»
پس از اعتراضهای ۱۸ و ۱۹ دی اقامت فاطمه لاریجانی در آمریکا و اشتغال او در «انستیتو سرطان وینشیپ» وابسته به دانشگاه ایموری در آتلانتا نیز خبرساز شده بود. گروهی از ایرانیان مقیم آتلانتا ۲۹ دی در برابر این موسسه تجمع کردند و خواستار پاسخگویی مسئولان این موسسه درباره استخدام او شدند.
طبق بیانیه اخیر وزارت امور خارجه آمریکا اقامت فاطمه لاریجانی نیز لغو و از آمریکا اخراج شده است. این وزارتخانه اعلام کرد که او و همسرش از ورود مجدد به آمریکا در آینده منع شدهاند.
دولت ترامپ تاکید کرده است که هرگز اجازه نخواهد داد ایالات متحده به محل اقامت افرادی تبدیل شود که با رژیمهای ضدآمریکایی و حامی تروریسم ارتباط دارند.
ترامپ شنبه ۲۲ فروردین در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «تعداد عظیمی از نفتکشهای کاملا خالی، برخی از بزرگترینهای جهان، همین حالا در حال حرکت به سمت ایالات متحده هستند تا بهترین و شیرینترین نفت و گاز جهان را بارگیری کنند.»
او افزود: «ما نفت بیشتری از مجموع دو اقتصاد بزرگ نفتی بعدی داریم و با کیفیت بالاتر.»
این پیام ترامپ در حالی منتشر شد که مقامات ارشد آمریکا و جمهوری اسلامی شنبه در اسلامآباد با میانجیگری پاکستان دیدار میکنند.
ترامپ گفته است که جمهوری اسلامی نباید از نفتکشهایی که از تنگه هرمز عبور میکنند عوارض دریافت کند.
در هفتههای اخیر، اختلال در تردد شناورها در تنگه هرمز بهدلیل حملات جمهوری اسلامی موجب برهم خوردن جریان انرژی جهانی و افزایش قیمت نفت شده است.
ایالات متحده و جمهوری اسلامی بامداد ۱۹ فروردین بر سر برقراری آتشبس موقت به توافق رسیدند و بر اساس گزارشها، بازگشایی تنگه هرمز یکی از شروط اصلی کاخ سفید برای توقف حملات به ایران بوده است.
پیشتر رییسجمهوری آمریکا تاکید کرده که تنگه هرمز «بهزودی باز خواهد شد».
همچنین کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، اعلام کرد در تماس با رییسجمهوری ایالات متحده، درباره مسائل نظامی و لجستیکی مرتبط با عبور کشتیها از تنگه هرمز گفتوگو کرده است.
روزنامه والاستریت ژورنال پیشتر گزارش داد جمهوری اسلامی از نفتکشها میخواهد برای عبور از تنگه هرمز، به ازای هر بشکه نفت یک دلار عوارض ترانزیت پرداخت کنند و این مبلغ را بهصورت ارز دیجیتال بپردازند تا به این ترتیب، تحریمها و ردیابیها را دور بزند.
اختلال در عبور کشتیها از تنگه هرمز موجب افزایش درآمدهای نفتی روسیه شده است.
پیشتر خبرگزاری رویترز گزارش داد در پی بحران نفت و گاز ناشی از جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی، درآمد دولت روسیه از محل مالیات نفتی در ماه آوریل دو برابر میشود و به حدود ۹ میلیارد دلار خواهد رسید.
رویترز پنجشنبه ۲۰ فروردین نوشت محاسبات این خبرگزاری از «سود بادآورده» روسیه از تحولات بازار جهانی انرژی در پی جنگ ایران حکایت دارد.
