وزیر خارجه اسرائیل گفت این کشور نمیتواند جمهوری اسلامی را سرنگون کند و تنها مردم ایران قادر به این کارند، هرچند ممکن است به کمک خارجی نیاز داشته باشند. او از شکاف در رهبری ایران خبر داد و تاکید کرد تغییر حکومت هدف صریح اسرائیل نیست، اما ایجاد شرایط آن دنبال میشود.
او با اشاره به وضعیت داخلی حاکمیت ایران گفت «شکافهای قابل مشاهدهای» در درون رهبری جمهوری اسلامی وجود دارد، هرچند به گفته او چهرههای تندرو همچنان کنترل حکومت را در دست دارند.
وزیر خارجه اسرائیل همچنین گفت تحولاتی مانند تغییر رژیم معمولا پس از پایان یک کارزار نظامی رخ میدهد، نه در میانه جنگ. او تاکید کرد تغییر حکومت در ایران هدف صریح اسرائیل نیست، اما این کشور در پی ایجاد شرایطی است که بتواند چنین نتیجهای را ممکن کند.
در تازهترین دستاورد این فشارها و با پیگیریهای مستمر جامعه ایرانی-کانادایی و نمایندگان حزب محافظهکار در پارلمان کانادا، درخواست عباس امیدی، که از او بهعنوان یکی از مقامات ارشد جمهوری اسلامی نام برده شده، برای برگزاری غیرعلنی جلسه استماع اخراجش رد شد.
قاضی هیات پناهندگی کانادا با لغو محرمانگی این پرونده، بهصراحت حکم داد که پنهان کردن هویت او به منافع عمومی و امنیت روانی جامعه ایرانی-کانادایی لطمه میزند و هیچ شواهد معتبری مبنی بر به خطر افتادن جان وی در صورت پوشش رسانهای وجود ندارد.
امیدی یکی از ۲۸ مقام مظنون وابسته به جمهوری اسلامی است که پرونده اخراج آنها در پی وضع تحریمهای کانادا پس از آغاز خیزش «زن، زندگی، آزادی» در پاییز ۱۴۰۱ به جریان افتاده است.
بر اساس قانون حمایت از مهاجران و پناهندگان کانادا، مقامات ارشد جمهوری اسلامی که از سال ۱۳۸۲ در سرکوب سیستماتیک مردم نقش داشتهاند، نه تنها ویزایشان پذیرفته نمیشود، بلکه باید از این کشور اخراج شوند.
با این حال، روند بهشدت کند بررسی این پروندهها انتقادهای شدیدی را برانگیخته است؛ به طوری که با گذشت بیش از سه سال، تاکنون تنها یک نفر از کانادا اخراج شده است.
علنی شدن پرونده امیدی در شرایطی رخ میدهد که حزب محافظهکار، دولت فدرال را به مخفی نگه داشتن هویت این افراد و پناه دادن به آنها متهم میکند.
هشدار جمهوری اسلامی و درخواست ایرانیان خارج از کشور
دادستانی کل جمهوری اسلامی ۱۸ اسفند با انتشار اطلاعیهای اعلام کرد ایرانیانی که در خارج از کشور «به طرق مختلف با دشمن متجاوز آمریکایی - صهیونی همصدایی، همراهی و همکاری میکنند»، با مصادره کلیه اموال و سایر مجازاتها از جمله اعدام مواجه خواهند شد.
ایرانیان ساکن کانادا که پیش از این بارها هشدار داده بودند که این کشور میزبان خوبی برای نیروهای پشتیبان و وابستگان جمهوری اسلامی بوده، اکنون خواهان اقدامات جدیتر دولت کانادا برای حفاظت از ایرانی-کاناداییهای شده که بهطور مستقیم مورد تهدید جمهوری اسلامی قرار گرفتهاند.
بهگفته ایرانیانی که در کانادا زندگی میکنند، صدها نفر از عوامل جمهوری اسلامی که خود در داخل ایران از عاملان نقض حقوق بشر بودهاند، اکنون در کانادا از حقوق بشر و حق زندگی آزادانه خود دم میزنند و در بسیاری از موارد در جامعه میزبان ادغام شدهاند.
نگرانی عمده دیاسپورای ایرانی این است که در این برهه حساس که به نظر میرسد روزهای پایانی جمهوری اسلامی فرا رسیده باشد، این عوامل پنهان، اطلاعات فعالان سیاسی مخالف در کانادا را در اختیار نهادهای سرکوبگر در داخل ایران قرار دهند.
این نگرانی با توجه به انتشار پیامها تهدیدآمیز آمیخته با دشنام و ناسزا در رسانههای حکومتی برای ترساندن ایرانیان خارج از کشور از عواقب گام برداشتن در مسیر سرنگونی نظام، ابعاد جدیتری به خود گرفته است.
اتفاقات میدانی روزهای گذشته در تورنتو نیز بر این نگرانیهای امنیتی و احتمال بیداری «سلولهای خفته» تهران افزوده است.
وقوع حملات مسلحانه به سه کنیسه یهودیان، آکادمی بوکس سالار غلامی که از مراکز مهم شکلگیری تجمعات گسترده ایرانیان مخالف حکومت به شمار میرود، و کنسولگری ایالات متحده آمریکا، زنگ خطر را به صدا درآورده است. اگرچه این حملات خسارات جانی در پی نداشته و ممکن است در نگاه اول بیربط به نظر برسند، اما نهادهای امنیتی از جمله پلیس تورنتو، پلیس فدرال کانادا و اداره اطلاعات و امنیت این کشور، این اهداف را به عنوان سه راس مثلث تهدیدهایی ارزیابی کردهاند که از سوی جمهوری اسلامی سازمان داده شدهاند.
ناظران امنیتی هشدار میدهند که این حملات میتواند حامل این پیام روشن جمهوری اسلامی باشد که هر آنچه بقای حکومت را تهدید کند، هدف قرار خواهد داد.
اکنون جامعه ایرانی-کانادایی با قاطعیت بیشتری از دولت کانادا میخواهد که خطر حضور عوامل وابسته به تهران را نه تنها برای امنیت مخالفان سیاسی، بلکه بهعنوان یک تهدید جدی علیه امنیت ملی کل شهروندان کانادا جدی بگیرد.
تبعیض در امدادرسانی نیز به شکلی محسوس قابل مشاهده است و سپاه پاسداران از کمک به مجروحان ارتش خودداری میکند.
بر اساس گزارشهای رسیده، یگانهای ارتش با آمار بالای تلفات دستوپنجه نرم میکنند، اما سپاه پاسداران با وجود در اختیار داشتن امکانات، از اعزام مجروحان ارتش به بیمارستانها خودداری میکند.
مقامهای سپاه پاسداران با طرح موضوع «کمبود آمبولانس و ذخایر خون»، درخواستهای مکرر ارتش برای کمکرسانی را رد کردهاند.
این اقدام باعث افزایش خشم و تنش میان کارکنان و عوامل این دو نهاد نظامی شده است.
بحران تدارکات؛ ۲۰ فشنگ برای دو سرباز و نبود آب آشامیدنی
بر اساس این گزارش و به گفته منابع آگاه، وضعیت در خطوط مقدم و یگانهای صحرایی ارتش به «مرز فاجعه» رسیده است.
موارد و مشکلاتی که نیروهای نظامی جمهوری اسلامی به سختی با آنها دست و پنجه نرم میکنند، عبارتند از:
اختلال در یگانهای موشکی سپاه پاسداران؛ اولویت تسلیحات بر معیشت
منابع مطلع به ایراناینترنشنال گفتند که حتی در یگانهای موشکی سپاه پاسداران که همواره از اولویت برخوردار بودهاند، گزارشهایی از خرابی گسترده تجهیزات ارتباطی و کمبود مواد غذایی مخابره شده است.
با وجود این، پیگیریها نشان میدهند که زنجیره فرماندهی به جای ارسال جیره غذایی یا تجهیزات انفرادی، تنها قطعات فنی مربوط به «عملیاتی نگه داشتن سامانههای موشکی» را به این واحدها ارسال میکند.
به گفته افراد آگاه، این امر نشان میدهد که اولویت اقدام جمهوری اسلامی، جنگافروزی است، نه تلاش برای حفظ جان نیروهای خودی.
شکست طرح فراخوان نیروهای ذخیره
از سوی دیگر، تلاشهای سپاه پاسداران برای بسیج نیروهای ذخیره در چهارشنبه ۲۰ اسفند با «شکستی سنگین» روبهرو شده است.
منابع میدانی به ایراناینترنشنال گفتند بسیاری از نیروهای فراخوانده شده، به جای معرفی خود به مراکز نظامی، از این وضعیت برای فرار بهره بردهاند.
به گفته این منابع، این افراد اعضای خانواده و بستگان خود را به سمت مناطق مرزی هدایت کردهاند تا آنها را از کشور خارج کنند.
مارک ای تیسن، ستوننویس واشینگتنپست در این یادداشت که چهارشنبه ۲۰ اسفند منتشر شد، نوشته است: «منتقدان دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده ادعا میکنند که او آمریکا را بدون داشتن یک هدف نهایی روشن وارد جنگ با جمهوری اسلامی کرده است، در حالی که برخی از مشاوران مضطرب ترامپ نیز از او میخواهند جنگ را زودتر از موعد پایان دهد. هر دو گروه اشتباه میکنند.»
در یادداشت واشینگتنپست تاکید شده است که عملیات نظامی آمریکا در مسیر تبدیل شدن به یک موفقیت عظیم قرار دارد. یک ترامپ صبور میتواند به چیزی دست یابد که هیچ رییسجمهوری دوران مدرن پیش از او حتی به آن نزدیک هم نشده بود: حذف غیرقابل بازگشت تهدید جمهوری اسلامی.
تیسن سپس تاکید کرده که در مقابل، اگر پیروزی قاطع نباشد، رهبران باقیمانده حکومت ایران ممکن است به این نتیجه برسند که آمریکا عزم خود را از دست داده و برای شکست دادن آنها بیش از حد ضعیف بوده است.
بهنوشته او، سه سطح از موفقیت در ایران وجود دارد که همگی در دسترس ترامپ قرار دارند:
سطح اول: ایالات متحده توانایی رژیم برای اعمال قدرت فراتر از مرزهایش را از بین ببرد.
ترامپ بهخوبی در مسیر دستیابی به این هدف قرار دارد. در کمتر از دو هفته نبرد، نیروهای مشترک آمریکا و اسرائیل بیش از پنج هزار هدف را مورد حمله قرار دادهاند. آنها بهطور سیستماتیک در حال از بین بردن نیروهای هوایی، زمینی و دریایی ایران، سامانههای فرماندهی و کنترل، ذخایر و ظرفیت تولید هستهای و موشکهای بالستیک و زیرساختهای تروریستی جمهوری اسلامی هستند.
تاثیر این حملات از هماکنون آشکار شده است. دریادار برد کوپر، فرمانده فرماندهی مرکزی آمریکا، گزارش داده که از آغاز جنگ، حملات موشکهای بالستیک ایران ۹۰ درصد و حملات پهپادی آن ۸۳ درصد کاهش یافته است. و توانایی جمهوری اسلامی برای حمله به آمریکا و متحدانش بهزودی از بین خواهد رفت.
کوپر گفته است: «ما فقط آنچه را که دارند هدف قرار نمیدهیم؛ ما توانایی آنها برای بازسازی را نابود میکنیم.»
بهنوشته تیسن، هنوز هزاران هدف دیگر باید مورد حمله قرار گیرند، اما اگر آمریکا و اسرائیل کار را به پایان برسانند، حکومت ایران از نظر نظامی ناتوان خواهد شد و دیگر قادر نخواهد بود موشک، پهپاد یا راکت شلیک کند یا این سلاحها را در اختیار نیروهای نیابتی تروریستی خود قرار دهد.
او افزوده است برنامههای هستهای و موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی بهطور قاطع عقب رانده خواهد شد و این رژیم دیگر قادر نخواهد بود همسایگان خود را تهدید کند یا ترور را در منطقه گسترش دهد. این دستاوردی خواهد بود که جهان را تغییر میدهد. اما اگر رژیم کنونی ایران با ارادهای دستنخورده باقی بماند، این موفقیت موقتی و قابل بازگشت خواهد بود.
سطح دوم: رژیم فعلی در ایران فرو بپاشد و حکومتی جدید جایگزین آن شود که در مقابل واشینگتن پاسخگو باشد.
آمریکا و اسرائیل تاکنون علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی و دستکم ۴۸ مقام ارشد این حکومت را کشتهاند.
بهنوشته تیسن، کشته شدن این تعداد از رهبران در چنین مدت کوتاهی بخشی از برنامه جنگی نبود؛ این امر تنها به این دلیل ممکن شد که بسیاری از آنها بهطور احمقانهای در روز روشن گرد هم آمده بودند و هدفی مناسب را فراهم کردند.
نویسنده این مقاله در ادامه افزوده که با این حال، مرحله اولیه عملیات نظامی عمدتا بر رهبران جمهوری اسلامی متمرکز نیست، بلکه بر نابودی پدافند هوایی و تواناییهای اقدامات تلافیجویانه رژیم تمرکز دارد.
به نوشته او، وقتی آمریکا بهطور کامل به برتری هوایی دست یابد، اهداف بیشتری از میان رهبران قابل هدف قرار دادن خواهند بود. پسر خامنهای که بهتازگی بهعنوان جانشین او معرفی شده، قطعا در صدر این فهرست قرار دارد.
در یادداشت واشینگتنپشت گفته شده است که با افزایش چنین حملاتی برای قطع سر، رژیم از درون شروع به شکاف و فروپاشی خواهد کرد. عناصر تندرو ممکن است بخواهند تا آخرین نفس بجنگند، اما دستکم برخی رهبران احتمالا بقا را به شهادت ترجیح خواهند داد و برای همکاری با آمریکا پیشقدم خواهند شد؛ همانگونه که بقایای رژیم مادورو در ونزوئلا در حال انجام چنین کاری هستند.
نویسنده مقاله پس افزوده که در این سطح، اراده رهبران باقیمانده حکومت ایران برای بازسازی دستگاه ترور خود بهطور قاطع شکسته خواهد شد و شرایط برای سطح سوم موفقیت فراهم میشود.
سطح سوم: مردم ایران قیام کنند و کشور خود را پس بگیرند.
تنها چند هفته پیش از آغاز عملیات نظامی، ایرانیان درصدها شهر به خیابانها آمدند تا آزادی خود را مطالبه کنند و تنها در برابر سرکوبی وحشیانه که دستکم ۳۰ هزار کشته برجای گذاشت، عقب نشستند.
اکنون نیروهای مشترک آمریکا و اسرائیل در حال نابود کردن زیرساختهای سرکوب داخلی هستند که آن قتلعامها را انجام دادند.
در همین حال ترامپ به مردم ایران گفته است: «در پناه بمانید. از خانههای خود خارج نشوید. بیرون بسیار خطرناک است. بمبها همه جا فرو خواهند ریخت. وقتی کار ما تمام شد، دولت خود را به دست بگیرید.»
در این تحلیل گفته شده است که وقتی گرد و غبار جنگ فرو بنشیند، احتمالا ایرانیان به دعوت ترامپ پاسخ خواهند داد و برای تصرف نهادهای خود به خیابانها بازخواهند گشت؛ همانگونه که مردم آلمان دیوار برلین را فرو ریختند.
تیسن سپس این احتمال را منتفی ندانسته که تغییر دموکراتیک آهستهتر رخ دهد و این فرآیند با یک دولت انتقالی آغاز شود که در نهایت جای خود را به دولتی بدهد که توسط مردم انتخاب شده است.
بهنوشته او، وقتی فضای ترس از میان برود گروههای مخالف خواهند توانست آزادانه گرد هم آیند، اعتراض کنند و حقوق خود را مطالبه کنند. چه بهصورت ناگهانی و چه بهتدریج، ایران میتواند از یک دشمن تمامیتخواه به متحدی طرفدار آمریکا برای صلح در منطقه تبدیل شود.
نویسنده مقاله در عین حال تاکید کرده که هنوز ممکن است چیزهای زیادی اشتباه پیش برود. این خطر وجود دارد که رژیم مقاومتر از آنچه انتظار میرود باشد یا اینکه جنگ داخلی آغاز شود، اما بزرگترین خطر این خواهد بود که کارزار نظامی خیلی زود و پیش از آنکه رژیم ایران فرو بپاشد پایان یابد.
بهنوشته او چنین کاری نهتنها یک فرصت از دسترفته خواهد بود، بلکه ممکن است بقایای رژیم را به این نتیجه برساند که در نبرد ارادهها با ترامپ در واقع پیروز شدهاند. برای آنها، هر نوع بقا به معنای پیروزی است. حتی ممکن است چنین برداشت کنند که با عنایت الهی نجات یافتهاند تا کارزار جهاد خود علیه غرب را ادامه دهند.
تیسن افزوده که ترامپ با خلع سلاح جمهوری اسلامی همین حالا نیز بیش از هر رییسجمهوری دیگری در دوران مدرن برای صلح خاورمیانه دستاورد داشته است، اما اگر او مسیر خود را ادامه دهد، میتواند رژیم را بهطور قاطع شکست دهد و حکومت دینی تمامیتخواه آن را با دولتی جدید جایگزین کند که پاسخگوی واشینگتن و یا بهتر از آن، پاسخگوی شهروندان خودش باشد.
او در پایان مقاله خود تاکید کرده است که تاریخ و مردم آمریکا، ترامپ را برای چنین کاری گرامی خواهند داشت.
آروین خوشنود در گفتوگو با شبکه تیوی۴ گفت که زندگی خانوادگی معمولیاش به کابوسی بدل شده است.
او با یادآوری شب حادثه افزود: «من و همسرم برای روز بعد آماده میشدیم. کسی زنگ خانه را زد و در همان ثانیه همهچیز تغییر کرد.»
خوشنود که پیشتر از سوی پلیس امنیت سوئد هشدارهایی مبنی بر ضرورت هوشیاری دریافت کرده بود، توانست با واکنش سریع از فاجعهای حتمی جلوگیری کند. او وضعیت خود را «نبردی برای بقا و محافظت از خانواده» توصیف کرد.
بر اساس تحقیقات جاری که پر-اریک رینسل، بازپرس ارشد پرونده، در گفتوگو با شبکه تیوی۴ به آن اشاره کرده است، دستکم پنج نفر در ارتباط با این سوءقصد مظنون هستند. نکته تکاندهنده این پرونده، ارتباط آن با شبکههای جنایی سازمانیافته مانند «فوکستات» است. طبق اسناد منتشرشده از سوی این شبکه تلویزیونی، یک نوجوان ۱۶ ساله که مظنون اصلی این حمله است، پیشتر دستورات خود را از «علی شهاب»، از چهرههای کلیدی این شبکه تبهکاری، دریافت کرده است.
آروین خوشنود صراحتا معتقد است که رژیم ایران پشت این سوءقصد نافرجام قرار دارد. او در مصاحبه با شبکه تیوی۴، فعالیتهای پژوهشی و افشاگرانهاش را عامل این اتفاق دانست و گفت: «در تمام زندگی بزرگسالیام درباره عملیاتهای جاسوسی و کارزارهای نفوذ رژیم در اسکاندیناوی اطلاعرسانی کردهام و همین موضوع مرا به یک هدف تبدیل کرد.»
این گزارش در حالی از شبکه تیوی۴ پخش شد که پلیس امنیت سوئد پیش از این تایید کرده بود جمهوری اسلامی از گروههای جنایتکار در سوئد برای سرکوب مخالفان استفاده میکند. با آغاز درگیریهای نظامی اخیر میان ایران، اسرائیل و آمریکا، شبکه تیوی۴ به نقل از نهادهای امنیتی گزارش داد که سطح تهدید علیه اپوزیسیون ایرانی در سوئد به شکلی بیسابقه افزایش یافته است.
با وجود زندگی در خفا، آروین خوشنود در پایان گفتوگو با شبکه تیوی۴ سوئد تاکید کرد که اجازه نخواهد داد تهدیدها او را ساکت کند: «سکوت به معنای پیروزی شر است. من تا زمان سقوط رژیم و برقراری دموکراسی در ایران خاموش نخواهم شد.»
انتظار میرود کیفرخواست نهایی این پرونده تا اواخر ماه مارس صادر شود.
فون در لاین چهارشنبه ۲۰ اسفند تاکید کرد مردم ایران سزاوار «آزادی، کرامت و حق تعیین سرنوشت» خود هستند.
او در ادامه گفت که گفت جنگ ایران باعث افزایش هزینهها برای کشورهای اتحادیه اروپا شده و طی ۱۰ روز گذشته، حدود سه میلیارد یورو هزینه اضافی ایجاد کرده است.
همزمان، یوآخیم ناگل، عضو بانک مرکزی اروپا و رییس بانک مرکزی آلمان، در گفتوگو با خبرگزاری رویترز اعلام کرد اگر افزایش قیمت نفت در پی جنگ آمریکا و اسرائیل با حکومت ایران باعث بالا ماندن پایدار تورم در منطقه یورو شود، بانک مرکزی اروپا بهسرعت و با قاطعیت اقدام خواهد کرد.
بر اساس این گزارش، سرمایهگذاران پیشتر احتمال داده بودند بانکهای مرکزی ناچار شوند سیاستهای پولی خود را سختگیرانهتر کنند.
در همین چارچوب، ۱۹ اسفند بازارها حتی انتظار داشتند که بانک مرکزی اروپا تا دو بار نرخ بهره را افزایش دهد.
با این حال، پس از آنکه دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایالات متحده، اعلام کرد این درگیری «تقریبا پایان یافته» است، این پیشبینیها کاهش یافت.
ترامپ در هشداری تند نیز به جمهوری اسلامی تاکید کرد پیامدهای نظامی مینگذاری در تنگه هرمز برای جمهوری اسلامی در سطحی خواهد بود که هرگز پیش از این دیده نشده است.
او ۱۹ اسفند گفت: «اگر ایران در تنگه هرمز هرگونه مین دریایی کار گذاشته باشد - که ما هنوز هیچ گزارشی مبنی بر انجام چنین کاری دریافت نکردهایم - ما میخواهیم بلافاصله آنها را جمعآوری کند.»
رییسجمهوری آمریکا افزود: «اگر به هر دلیلی مینهایی کار گذاشته شده باشند و فورا برداشته نشوند، پیامدهای نظامی برای ایران در سطحی خواهد بود که هرگز پیش از این دیده نشده است. از سوی دیگر، اگر آنچه احتمالا کار گذاشته شده، برداشته شود، گامی بسیار بزرگ در مسیر درست برداشته خواهد شد.»
به گفته ناگل، اظهارات ترامپ «دلیلی برای امیدواری» فراهم میکند؛ اما افزایش قیمت انرژی همچنان چشمانداز اقتصادی را تیرهتر کرده و خطر افزایش تورم را بیشتر میکند.
ناتوانی در بازگرداندن عبور و مرور کشتیها از تنگه هرمز بهتدریج نشان میدهد که یک اختلال طولانیمدت ممکن است چه معنایی برای بازارهای جهانی انرژی داشته باشد.
بهدنبال آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی، نوسانهای اولیه در بازار انرژی شدید بوده اما بر اساس ارزیابیها، قابل مدیریت است. با این حال، هرچه این اختلال طولانیتر شود، خطر اینکه کمبودهای واقعی عرضه - و نه صرفا نوسان قیمت - عامل اصلی بحران شود، بیشتر خواهد شد.
در روزهای اخیر، حملات از ایران به زیرساختهای انرژی در کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس گسترش یافته و همزمان بسته ماندن تنگه هرمز نیز ادامه داشته است.
