سفیر اسرائیل در آمریکا سهشنبه ۱۹ اسفند با انتشار پیامی در شبکه ایکس ضمن اعلام اهداف نظامی هدف قرار گرفته در روز دوشنبه، نوشت که باید تلاش برای منهدم کردن ساختارهای ترور رژیم ایران ادامه پیدا کند.
یخیل مایکل لایتر نوشت: «دوشنبه تلاشهای خود را فراتر از تهران و به اصفهان گسترش دادیم. پایگاههای هوایی تحت کنترل سپاه را که از آنها برای انتقال منابع مالی و اقدامات تروریستی به خارج از ایران استفاده میکنند، منهدم کردیم. علاوه بر این، مقرهای پهپادی و مراکز فرماندهی و کنترل را در سراسر کشور هدف قرار دادیم.»
او اضافه کرد: «باید به کار خود ادامه دهیم تا آنچه را برای انجامش آغاز کردهایم کامل کنیم: جلوگیری از دستیابی تهران به توان صدور ترور، شلیک موشکهای بالستیک و پیگیری غنیسازی هستهای که اسرائیل و کل جهان را به خطر میاندازد.»
اکونومیست گزارش خود را با یک نبرد هوایی در آسمان تهران شروع کرده و نوشته است در۱۳ اسفند، یک خلبان نیروی هوایی اسرائیل نخستین عضو این نیرو در بیش از ۴۰ سال گذشته شد که در نبردی هوایی هواپیمای دشمن را سرنگون میکند. البته این نبرد چندان برابر نبود. جنگنده اف-۳۵ او، یکی از پیشرفتهترین هواپیماهای جنگی جهان، یک یاک-۱۳۰ ایرانی را که در اصل بهعنوان هواپیمای آموزشی طراحی شده بود، ساقط کرد.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، گفته است: «ما در حالی به آنها ضربه میزنیم که از قبل زمینگیر شدهاند و دقیقا هم باید همینطور باشد.»
بهنوشته اکونومیست این نبرد نابرابر نمادی از کل کارزار آمریکا و اسرائیل است. در سطح سیاسی، مقامهای آمریکایی توجیههایی مشکوک و گاه متناقض برای آغاز جنگ ارائه کردهاند و اهداف جنگ نیز تقریبا هر روز تغییر کرده است. در مقابل، کارزار نظامی نشانههایی از برنامهریزی دقیق، قدرت آتش عظیم و موفقیت چشمگیر را نشان میدهد.
در ویدیویی که در ۱۲ اسفند منتشر شد، دریادار برد کوپر، فرمانده فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) که عملیات نظامی در خاورمیانه را مدیریت میکند، گفت که آمریکا طی چهار روز تقریبا به دو هزار هدف حمله و از جمله ۱۶ کشتی و یک زیردریایی ایران را غرق کرده است.
در همان روز یک زیردریایی آمریکایی در نزدیکی آبهای سریلانکا، حدود سه هزار کیلومتر دورتر از ایران، یک ناوچه ایرانی را هدف قرار داد و غرق کرد. این نخستین بار پس از جنگ جهانی دوم بود که آمریکا از یک اژدر استفاده میکرد.
دریادار کوپر گفت روز نخست جنگ تقریبا دو برابر حمله «شوک و وحشت» آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳ بوده است. شدت بمباران اسرائیل حتی بیشتر بوده است. به گفته ارتش اسرائیل این کشور روزانه حدود هزار هدف را مورد حمله قرار میدهد؛ سرعتی که با سوخترسانی هواپیماهای آمریکایی به جنگندههای اسرائیلی ممکن شده است.
تصمیم آمریکا و اسرائیل برای آغاز جنگ در روز روشن ۹ اسفند تا حدی به فرصتی مربوط میشد که برای کشتن آیتالله علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، فراهم شده بود. این جسارت نشاندهنده وضعیت وخیم پدافند هوایی ایران بود که عمدتا در جنگ ۱۲ روزه از بین رفته بود.
بهنوشته اکونومیست، پس از موج نخست حملات که برای حفظ عنصر غافلگیری با موشکهای دوربرد شلیکشده از هواپیماهای رادارگریز و ناوهای دوردست انجام شد، آمریکا و اسرائیل توانستند هواپیماهای خود را بهطور مستقیم بر فراز اهداف به پرواز درآورند. این امر به آنها اجازه میدهد بهجای استفاده از مهمات گرانقیمت و کمیاب، از بمبهای هدایتشونده ارزانتری استفاده کنند که به گفته هگست، تقریبا ذخیره نامحدودی از آنها وجود دارد.
اکونومیست در گزارش خود افزوده است که افسران اسرائیلی به شوخی میگویند برخلاف حملات قبلی به ایران، این یک «جنگ به زبان انگلیسی» است؛ جنگی که قدمبهقدم با آمریکا برنامهریزی شده است. گفتوگوها از تابستان گذشته و پس از جنگ ۱۲ روزه آغاز شد، اما برنامههای حمله مشترک پس از سفر ایال زمیر، رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل، به پنتاگون در ژانویه شکل گرفت.
بهنوشته اکونومیست دو کشور ایران را به مناطق بزرگی تقسیم کردهاند که آنها را مناطق عملیات موشک بالستیک مینامند. اسرائیل مسئول غرب و مرکز ایران، از جمله تهران است و آمریکا مسئولیت جنوب ایران و آبهای اطراف آن را بر عهده دارد.
اسرائیل عمدتا از فراز سوریه پرواز میکند؛ در حالی که آمریکا بیشتر از پایگاههای اردن و از ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن در دریای عرب و جرالد فورد در مدیترانه استفاده میکند.
هرچند هر دو کشور پرتابگرهای موشکی را هدف قرار دادهاند، این تقسیم کار یکی از دلایل تمرکز اسرائیل بر اهداف مربوط به رژیم است؛ از جمله نشست مجلس خبرگان در ۱۲ اسفند و نیروهای شبهنظامی بسیج در۱۳ اسفند.
در همین حال، آمریکا بیشتر بر نیروی دریایی ایران تمرکز کرده است. این تقسیم کار همچنین نشاندهنده تفاوت سطح ریسکپذیری دو کشور است. مارتین سامپسون از موسسه مطالعات استراتژیک بینالمللی (IISS) به اکونومیست گفته است که اسرائیل حاضر است جنگندههای تکموتوره را به عمق ایران بفرستد؛ جایی که تیمهای نجات در صورت سقوط هواپیما به سختی میتوانند خلبانان را بیابند و نجات دهند.
بهنوشته اکونومیست، طرحهای جنگ شامل چند مرحله است که دو مرحله آن تاکنون اجرا شده است.
مرحله نخست، حمله آغازین آن در ۹ اسفند بود و مرحله دوم، ۱۰۰ ساعت بعد از آن که اسرائیل در آن به اهداف با بالاترین اولویت حمله کرد، زیرا بیم آن میرفت که دونالد ترامپ زودتر از موعد جنگ را متوقف کند.
اکنون مرحله سوم که شامل اهداف کماهمیتتر است در حال اجراست.
برنامهریزان میگویند اهداف کافی برای چهار تا پنج هفته جنگ وجود دارد؛ جدولی زمانی که ترامپ نیز به آن اشاره کرده است.
ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، ۱۳ اسفند گفت: «اکنون شروع به گسترش عملیات به داخل کشور خواهیم کرد و بهتدریج عمیقتر در خاک ایران ضربه خواهیم زد.»
بیشتر اهداف هستهای برای مراحل بعدی جنگ در نظر گرفته شدهاند. دلیل این امر تا حدی این است که برخلاف ادعاهای گمراهکننده برخی مقامهای آمریکایی، ایران پس از جنگ ۱۲ روزه تغییر زیادی در این سایتها ایجاد نکرده و تنها روی دهانهها ورودیها خاک ریخته است.
با این حال، اسرائیل ۱۲ اسفند اعلام کرد که مجتمعی را در شمالشرق تهران هدف قرار داده است که تاسیساتی مخفی مرتبط با توسعه سلاح هستهای بوده است.
بانک اهداف شامل نهتنها سایتهای موشکی و هستهای بیشتر، بلکه تمام مقرهای سپاه پاسداران در سراسر ایران نیز میشود؛ نشانهای روشن از اینکه هدف جنگ هم تضعیف توان نظامی ایران و هم فروپاشی رژیم است.
در این میان اشتباهاتی جدی نیز رخ داده است. در حملهای در ۹ اسفند به یک مدرسه دخترانه در میناب بیش از ۱۶۰ نفر کشته شدند. آمریکا میگوید این حادثه در دست بررسی است.
با این حال، جنگ تا حد زیادی طبق برنامه پیش رفته است.
سامپسون که پیشتر عملیات هوایی بریتانیا علیه داعش در سوریه و عراق را هدایت کرده بود، به اکونومیست گفته است: «این کارزار بهطور شگفتانگیزی یکپارچه و دقیق طراحی شده است.»
به گفته او، جنگ ممکن است بهزودی از اهداف از پیش تعیینشده و ثابت به سمت اهداف «پویا» تغییر کند؛ اهدافی که پیش از جنگ شناسایی نشده بودند.
تصمیم بریتانیا برای اجازه استفاده آمریکا از پایگاه هوایی دیهگو گارسیا در اقیانوس هند نیز به آمریکا در این جنگ کمک خواهد کرد. پرواز از این پایگاه بهجای خاک آمریکا امکان افزایش تعداد پروازها، استفاده مکرر از خدمه و دسترسی به ذخایر عظیم تسلیحاتی را فراهم میکند.
در این صورت بمبافکنهای آمریکایی میتوانند اهداف برنامهریزیشده را هدف قرار دهند و جنگندهها آزادی عمل بیشتری برای حمله به اهدافی را داشته باشند که با پهپادها و هواپیماهای شناسایی کشف میشوند.
این اهداف احتمالا در شرق ایران و نزدیکتر به مرزها شناسایی خواهند شد.
جنگ همچنین به صحنه نمایش سلاحهای جدید و عجیب تبدیل شده است.
در سطح پایینتر، آمریکا از پهپاد تهاجمی ارزان لوکاس (LUCAS) رونمایی کرده است؛ پهپادی دوربرد که با هزینه نسبتا کم ساخته شده و در واقع نسخه آمریکایی پهپاد ایرانی شاهد-۱۳۶ است که روسیه از آن در اوکراین استفاده میکند.
طرفداران نظریه «انبوه دقیق»، یعنی استفاده بیشتر از مهمات ارزان و پرشمار، از این موضوع خشنودند.
در سطح بالاتر، آمریکا برای نخستین بار از موشکهای بالستیک PrSM استفاده کرده است. این موشکها با برد ۵۰۰ کیلومتر از پرتابگرهای هیمارس در بحرین شلیک میشوند و اگر ترامپ در دوره اول ریاستجمهوری خود پیمان منع موشکهای هستهای میانبرد (INF) با روسیه را لغو نکرده بود، ساخت و استقرار آنها غیرقانونی بود.
گمان میرود اسرائیل در حمله نخست خود به خامنهای و اعضای دفترش از تعداد زیادی موشک بالستیک هواپرتاب استفاده کرده باشد؛ نوعی سلاح غیرمعمول که تنها چین و روسیه نیز مشابه آن را در اختیار دارند.
علاوه بر این، گفته میشود آمریکا از مدل هوش مصنوعی کلاود (Claude) برای پردازش اطلاعات، انتخاب اهداف و اجرای شبیهسازیهای نظامی استفاده کرده است؛ آن هم در بحبوحه یک مناقشه سیاسی شدید با شرکت آنتروپیک (Anthropic) سازنده این مدل.
بهنوشته اکونومیست، تا اینجا آمریکا و اسرائیل موفقیت عملیاتی قابل توجهی به دست آوردهاند.
رهبری سیاسی جمهوری اسلامی دچار آشفتگی شده و گفته میشود رهبر جدید، مجتبی خامنهای پسر علی خامنهای، نیز در فهرست ترور قرار دارد.
منابع اطلاعاتی اسرائیل میگویند نشانههایی وجود دارد که برخی سربازان، پلیسها و اعضای سپاه پاسداران در محل خدمت حاضر نمیشوند.
اکونومیست در پایان گزارش خود نوشته است: «سقوط جمهوری اسلامی هدف اصلی جنگ برای اسرائیل است، اما اهداف ترامپ مرتب تغییر کرده است؛ با این همه فرسایش نظامی، هرچند شدید و موثر، بههیچوجه تضمینکننده سرنگونی رژیم نیست.»
براساس این گزارش، ایالات متحده ارتباطاتی رمزگذاریشده را رهگیری کرده که گمان میرود از ایران ارسال شده باشد و و ممکن است بهعنوان «یک محرک عملیاتی» برای «عوامل خفته» خارج از کشور عمل کند.
این هشدار به تحلیل اولیه سیگنالها از یک پیام اشاره میکند که «احتمالا منشاء ایرانی» داشته و اندکی پس از کشته شدن علی خامنهای، رهبرسابق جمهوری اسلامی، در چند کشور بازپخش شده است. خامنهای، صبح شنبه ۹ اسفند در آغاز حملات اسرائیل و آمریکا به جمهوری اسلامی کشته شد.
بهگزارش ایبیسی نیوز، پیام رهگیریشده رمزگذاری شده بود و به نظر میرسید برای گیرندگانی مخفی و کسانی که کلید رمزگشایی آن را در اختیار دارند ارسال شده باشد. چنین پیامهایی معمولا برای انتقال دستورها به عوامل مخفی یا عوامل خفته بدون استفاده از اینترنت یا شبکههای تلفن همراه به کار میروند.
در هشدار دولت آمریکا گفته شده است که این پیامها ممکن است «برای فعالسازی یا ارائه دستورالعمل به عوامل خفتهای که از پیش در خارج از کشور مبداء مستقر شدهاند» ارسال شده باشد.
در متن هشدار آمده است: «در حالی که محتوای دقیق این پیامها در حال حاضر قابل تعیین نیست، ظهور ناگهانی یک ایستگاه جدید با ویژگیهای بازپخش بینالمللی، نیازمند افزایش سطح هوشیاری و آگاهی امنیتی است.»
با این حال، در این هشدار تاکید شده است که «هیچ تهدید عملیاتی مرتبط با مکان مشخصی» در حال حاضر شناسایی نشده است، اما از نهادهای مجری قانون خواسته شده نظارت بر فعالیتهای مشکوک در حوزه فرکانسهای رادیویی را افزایش دهند.
اگر محتوای این هشدار صحت داشته باشد، نگرانیهایی را تایید میکند که مقامهای امنیتی پس از حمله آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی مطرح کرده بودند. این مقامات ابراز نگرانی کرده بودند که سلولهای خفته مستقر در کشورهای غربی ممکن است از سوی جمهوری اسلامی برای اقدام تلافیجویانه مورد استفاده قرار گیرند.
انفجار در سفارت آمریکا در نروژ
در همین حال، شارون هادسون-دین، معاون پیشین دستیار وزیر امور خارجه ایالات متحده در امور اروپای شمالی، ناتو و امنیت قطب شمال در سالهای ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵ و همچنین کاردار موقت سابق در سفارت آمریکا در اسلو در مقالهای در مجله آنلاین مرکز تحلیل سیاستهای اروپایی، انفجار در مقابل ساختمان سفارت آمریکا در پایتخت نروژ را کار گروههای تبهکاری دانست که از جمهوری اسلامی دستور میگیرند.
او نوشت انفجار در مقابل سفارت ایالات متحده در نروژ در ساعت یک بامداد یکشنبه ۱۷اسفند احتمالا نشانه مهمی است از اینکه جنگ با جمهوری اسلامی اکنون از خاورمیانه فراتر رفته است.
بهنوشته هادسون- دین رویدادهای دیگری در سراسر قاره اروپا نیز این احتمال را تقویت میکنند که تهران شبکههای تروریستی خود را فعال کرده باشد؛ در ۱۸ اسفند، بمبی در یک کنیسه در شهر لیژ بلژیک منفجر شد و در ۱۵ اسفند نیز پلیس ضدتروریسم بریتانیا چهار مرد ایرانی را که مظنون به جاسوسی از مراکز یهودی بودند، بازداشت کرد.
یک هفته پس از آغاز درگیری، تحلیلگران و ماموران اطلاعاتی با نگرانی در انتظار نخستین نشانه از فعال شدن گروههای پشتیبان جمهوری اسلامی برای انجام حملات خارج از حوزه خلیج فارس بودند. پرسش این نبود که آیا این شبکهها اقدام خواهند کرد یا نه، بلکه این بود که چه زمانی شبکه گسترده نیروهای نیابتی جمهوری اسلامی، که گفتوگوهای آنلاین آنها از ماه گذشته زنگ خطر را به صدا درآورده بود، وارد عمل میشود.
کاردار سابق سفارت آمریکا در نروژ نوشت هرچند گزارشهای خبری جزئیات محدودی ارائه میکنند و مقامهای محلی و همچنین وزارت خارجه آمریکا سکوت اختیار کردهاند، اما ممکن است اسلو نخستین مورد از موجی از حملات عملیاتی باشد. این انفجار نشانههایی از یک حمله نیابتی بهدست باند تبهکار فوکسترات به دستور حکومت ایران دارد.
بهنوشته هادسون- دین احتمال زیادی وجود دارد که پلیس نروژ در جستوجوی سرنخها روی باند جنایی فوکسترات تمرکز کرده باشد. این گروه که در سال ۲۰۱۰ تاسیس شد، یک شبکه مشهور قاچاق مواد مخدر فراملی است که در سوئد مستقر است.
در مارس سال گذشته وزارت خزانهداری آمریکا هم شبکه فوکسترات و هم رهبر فراری آن راوا مجید را تحریم کرد و آنها را به قاچاق اسلحه و مواد مخدر، تیراندازیها و قتلهای سفارشی در سراسر شمال اروپا و به دستور جمهوری اسلامی متهم کرد.
مقامهای سوئدی پروندههای متعددی علیه مجید گشودهاند که در حال حاضر فراری است و در ایران به سر میبرد.
بهنوشته این مقام سابق آمریکا، فوکسترات با رژیم ایران، بهویژه وزارت اطلاعات ارتباط دارد و از آنها دستور میگیرد.
مقامهای آمریکایی و موساد میگویند حکومت ایران در ژانویه ۲۰۲۴ به این باند دستور داد به سفارت اسرائیل در استکهلم حمله کند. در اکتبر همان سال، دو نوجوان سوئدی که از سوی باند فوکسترات جذب شده بودند نارنجکهایی را به سوی مجموعه سفارت اسرائیل در کپنهاگ پرتاب کردند؛ اقدامی که در فوریه منجر به محکومیت آنها به ۱۲ سال زندان به جرم اقدام تروریستی از سوی دادگاه دانمارک شد.
در ژوئن ۲۰۲۵ سفارت آمریکا در سوئد نیز به شهروندان آمریکایی هشدار داد که ممکن است جمهوری اسلامی با استفاده از شبکه فوکسترات منافع آمریکا در سوئد را هدف قرار دهد.
جمهوری اسلامی مدتهاست روابطی با شبکههای جنایی فراملی و قاچاقچیان مواد مخدر ایجاد کرده است. همانند روسیه که شبکه گستردهای از عوامل نیابتی را برای ایجاد ترس و بیثباتی در قلمرو ناتو به کار گرفته است.
استفاده جمهوری اسلامی از اعضای جوان باندهای جنایی که بهسادگی از طریق شبکههای اجتماعی جذب میشوند، چالشهای جدی برای نیروهای مجری قانون ایجاد میکند که میکوشند از تلفات غیرنظامی و ایجاد وحشت عمومی جلوگیری کنند.
بهنوشته هادسون- دین حس دیرینه امنیت در جوامع اسکاندیناوی اکنون تحت فشار شدید قرار گرفته و به افزایش محبوبیت احزاب ضد مهاجرت و ملیگرای قومی انجامیده است. انفجار اسلو، چه به فوکسترات نسبت داده شود و چه به گروههای دیگر، تنشها را در سراسر شمال اروپا تشدید خواهد کرد و ساکنان و رهبران منطقه را در حالت آمادهباش قرار خواهد داد و این پرسش را مطرح میکند که گام بعدی چه خواهد بود.
