دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در هشداری تند به جمهوری اسلامی هشدار داد پیامدهای نظامی مینگذاری در تنگه هرمز برای جمهوری اسلامی در سطحی خواهد بود که هرگز پیش از این دیده نشده است.
او سهشنبه ۱۹ اسفند گفت: «اگر ایران در تنگه هرمز هرگونه مین دریایی کار گذاشته باشد، که ما هنوز هیچ گزارشی مبنی بر انجام چنین کاری دریافت نکردهایم، ما میخواهیم بلافاصله آنها را جمعآوری کند.»
ترامپ افزود: «اگر به هر دلیلی مینهایی کار گذاشته شده باشند و فورا برداشته نشوند، پیامدهای نظامی برای ایران در سطحی خواهد بود که هرگز پیش از این دیده نشده است. از سوی دیگر، اگر آنچه احتمالا کار گذاشته شده برداشته شود، گامی بسیار بزرگ در مسیر درست برداشته خواهد شد.»
اندکی پس از این هشدار، ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشیال نوشت: «خوشحالم گزارش دهم که ظرف چند ساعت گذشته، ما به ۱۰ قایق و یا کشتی غیرفعالِ مینگذار حمله و آنها را بهطور کامل نابود کردهایم؛ موارد بیشتری نیز در راه است.»
پیش از هشدار رییسجمهوری آمریکا، شبکه سی بی اس گزارش داده بود که جامعه اطلاعاتی آمریکا نشانههایی مبنی بر قصد جمهوری اسلامی برای مینگذاری در تنگه هرمز دریافت کرده است. تخمین زده میشود ایران بین دو تا شش هزار مین دریایی ساخت روسیه و چین در اختیار داشته باشد.
در همین حال اندکی پس از آنکه کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، در پستی در شبکه اجتماعی ایکس خبر از آن داد که ناوهای آمریکا یک نفتکش را در تنگه هرمز همراهی کردهاند و این نفتکش با موفقیت از تنگه هرمز عبور کرده، کاخ سفید اعلام کرد که ارتش آمریکا هنوز هیچ کشتی تجاری را در تنگه هرمز همراهی نکرده است.
کریس رایت نیز کمی بعد پست خود را بدون هیچ توضیحی حذف کرد.
دونالد ترامپ نیز پیشتر تاکید کرده بود که آمریکا از نفتکشها در تنگه هرمز حفاظت لازم را به عمل خواهد آورد.
پنتاگون نیز سهشنبه بار دیگر تهدید کرد در صورتی که جریان صادرات نفت از این مسیر برقرار نشود، ضربات شدیدتری به ایران وارد خواهد کرد.
پنتاگون همچنین اعلام کرد که در حال هدف قرار دادن کشتیهای مینگذار ایران و تاسیسات ذخیره مین دریایی است.
ژنرال دن کین، رییس ستاد مشترک ارتش آمریکا نیز سهشنبه گفت که ارتش آمریکا در حال بررسی گزینههایی برای اسکورت احتمالی کشتیها در تنگه هرمز است، در صورتی که چنین دستوری صادر شود.
همزمان علیرضا تنگسیری، فرمانده نیروی دریایی سپاه پاسداران گفت: «در ابتدای جنگ اعلام کردیم و باز هم اعلام میکنیم؛ هیچ شناوری که مرتبط با متجاوزان به ایران باشد حق عبور از تنگه هرمز را ندارد. اگر تردید دارید نزدیک شوید و امتحان کنید.»
در همین حال، بهرغم کاهش قیمت نفت و رشد دوباره بازارهای سهام، امین ناصر، مدیرعامل آرامکو، نسبت به پیامدهای فاجعهبار جنگ ایران و بسته شدن تنگه هرمز هشدار داد.
پس از آنکه دونالد ترامپ اعلام کرد درگیری در خاورمیانه «تقریبا» به پایان رسیده، قیمت نفت بهشدت کاهش یافت، اما مسیری حیاتی که یک پنجم نفت جهان از آن عبور میکند همچنان عملا بسته باقی مانده است.
رییسجمهوری آمریکا هشدار داده که اگر حکومت ایران همچنان جریان نفت از طریق تنگه را مختل کند، با «مرگ، آتش و خشم» روبهرو خواهد شد.
اما سپاه پاسداران در واکنش اعلام کرده اگر حملات هوایی آمریکا و اسرائیل ادامه یابد، اجازه نخواهد داد «حتی یک لیتر نفت» از خاورمیانه صادر شود.
قیمت نفت خام عصر سهشنبه به حدود ۸۰ دلار در هر بشکه کاهش یافت، در حالی که در معاملات اولیه روز دوشنبه قیمت هر بشکه به نزدیک ۱۲۰ دلار رسیده بود.
امین ناصر، مدیر عامل آرامکو، گفت: «ما در گذشته نیز با اختلالهایی روبهرو بودهایم، اما این بحران بزرگترین بحرانی است که صنعت نفت و گاز منطقه تاکنون با آن مواجه شده است.»
این اظهارات تنها چند روز پس از آن مطرح شد که وزیر انرژی قطر هشدار داد جنگ در خاورمیانه میتواند «اقتصادهای جهان را به سقوط بکشاند.»
صادرکنندگان نفت از جمله عربستان سعودی، عراق، امارات متحده عربی و کویت تولید خود را کاهش دادهاند، زیرا بسته شدن تنگه هرمز باعث شده تاسیسات ذخیرهسازی آنها در آستانه پر شدن باشد.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
