دادستانی کل جمهوری اسلامی در بیانیهای تهدیدآمیز از بازیکنان پناهنده خواست برای «رفع دغدغه خانوادههایشان» به ایران بازگردند. درخواستی که پس از اعطای ویزای بشردوستانه استرالیا به هفت عضو تیم ملی، رنگ و بوی تهدید امنیتی دارد.
در حالی که بحران پناهندگی در ورزش ایران به بیسابقهترین سطح خود رسیده است، دادستانی کل جمهوری اسلامی، سهشنبه ۱۹ اسفند با ادبیاتی تند، پناهندگی بازیکنان تیم ملی فوتبال زنان را در استرالیا ناشی از «توطئه دشمن» و «برانگیختگی احساسی» خواند.
این نهاد قضایی در حالی از ورزشکاران «دعوت» کرده است به ایران بازگردند که گزارش ایراناینترنشنال از فضای بهشدت امنیتی اردو و فشارهای سنگین بر خانوادههای این بازیکنان حکایت دارد.
هفت پناهنده در یک قاب؛ پایان حضور در اردوی تیم ملی
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، تا لحظه تنظیم این گزارش، هفت نفر از اعضای کاروان ایران از بازگشت به کشور خودداری کردهاند.
این فهرست شامل زهرا قنبری (کاپیتان سرشناس و رکورددار گلزنی تاریخ فوتبال ایران)، عاطفه رمضانیزاده (کاپیتان تیم خاتون بم)، فاطمه پسندیده (مهاجم ۲۱ ساله و شماره ۱۰ تیم ملی)، مونا حمودی (هافبک خاتون بم)، زهرا سربالی (هافبک گلگهر)، محدثه زلفی (بازیکن ایستا البرز) و زهرا سلطان مشکهکار (عضو کادر فنی تیم ملی) است.
تونی برک، وزیر کشور استرالیا، اعلام کرد که به این ورزشکاران ویزای بشردوستانه اعطا شده و پلیس فدرال، آنان را به «مکان امن» منتقل کرده است.
ریشه بحران؛ سرود جمهوری اسلامی و سلام نظامی اجباری
آغاز تنشهای مرتبط با تیم ملی فوتبال زنان ایران در استرالیا، به ۱۱ اسفند، دو روز پس از کشتهشدن علی خامنهای، دیکتاتور تهران، و امتناع بازیکنان از خواندن سرود جمهوری اسلامی در بازی مقابل کره جنوبی بازمیگردد.
پس از این اقدام، محمدرضا شهبازی، مجری صداوسیما، بازیکنان تیم ملی را «خائن» نامید و خواستار مجازات ایشان شد.
بر اساس گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال، محمدرحمان سالاری، عضو هیات رییسه فدراسیون فوتبال نیز با تفتیش موبایلها و تهدید خانوادهها، بازیکنان را مجبور کرد در بازیهای بعدی با «سلام نظامی» وارد زمین شوند.
واکنشهای بینالمللی؛ ترامپ وارد شد
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، ۱۸ اسفند شخصا به این پرونده وارد شد و در گفتوگو با آنتونی آلبانیز، نخستوزیر استرالیا، خواستار حمایت از این بازیکنان شد.
ترامپ همچنین در شبکه اجتماعی تروث سوشال، ضمن حمایت قاطع از این زنان، بازگشت آنان به ایران را یک «اشتباه انسانی وحشتناک» خواند و هشدار داد در صورت بازگشت، جانشان در خطر خواهد بود.
همزمان، گیلا گملیل، وزیر علوم اسرائیل، نیز در نامهای به دولت استرالیا خواستار حمایت از این «زنان شجاع» شد.
بحران فدراسیون فوتبال
در حالی که فدراسیون فوتبال ایران اظهارات ترامپ را «دخالت سیاسی» در ورزش نامیده و به فیفا شکایت کرده است، خروج همزمان هفت عضو یک تیم ملی در تاریخ ورزش جمهوری اسلامی بیسابقه است و نشاندهنده شرایطی است که حکومت ایران از این پس بیش از پیش با آن روبهرو خواهد شد.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
