بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، نیروهای حکومتی پس از دو روز مقاومت ساکنان روستای کنگان از توابع شهرستان جاسک در استان هرمزگان، صبح دوشنبه ۱۸ اسفند وارد این روستا شدند و مدارس آن را به محل استقرار نیروها و تجهیزات خود تبدیل کردند.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، نیروهای حکومتی پس از دو روز مقاومت ساکنان روستای کنگان از توابع شهرستان جاسک در استان هرمزگان، صبح دوشنبه ۱۸ اسفند وارد این روستا شدند و مدارس آن را به محل استقرار نیروها و تجهیزات خود تبدیل کردند.
مجتبی خامنهای، ۵۶ ساله، با وجود هشدارهای دونالد ترامپ رییسجمهوری آمریکا شامگاه یکشنبه به طور رسمی بهعنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی معرفی شد.
ایراناینترنشنال پیشتر در ۱۲ اسفند در گزارشی اختصاصی خبر داده بود که مجلس خبرگان رهبری تحت فشار سپاه پاسداران، مجتبی خامنهای را بهعنوان جانشین علی خامنهای، رهبر کشته شده جمهوری اسلامی معرفی کرده است.
در اصفهان، در حالی که صدای انفجارهایی به گوش میرسید، هواداران حکومت در میدان تاریخی شهر جمع شده بودند.
برخی از سیاستمداران و نهادهای جمهوری اسلامی اعلام وفاداری خود به رهبر جدید را منتشر کردند. در بیانیه شورای دفاع آمده است: «ما تا آخرین قطره خونمان از فرمانده کل نیروها اطاعت خواهیم کرد.»
اما رییسجمهوری ایالات متحده، شامگاه یکشنبه در گفتوگو با رسانه تایمز اسرائیل درباره انتصاب مجتبی خامنهای بهعنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی، تنها به گفتن اینکه «خواهیم دید چه خواهد شد» بسنده کرد.
همچنین در روزهای یکشنبه ۱۷ اسفند و دوشنبه ۱۸ اسفند، حملات علیه مواضع جمهوری اسلامی در شهرهای مختلف ایران ادامه داشت و در مقابل، جمهوری اسلامی نیز به اسرائیل و دیگر کشورهای منطقه حمله کرد.
شماری از شهروند با ارسال پیامهایی به ایراناینترنشنال از تعطیلی برخی جایگاههای سوخت در کرج، تهران و شهرهای اطراف آن و جیرهبندی بنزین خبر دادند.
به گفته مخاطبان، پمپبنزینهای دادمان و یادگار در تهران دوشنبه ۱۸ اسفند بهدلیل نبود بنزین تعطیل شدهاند و امکان سوختگیری در این جایگاهها فراهم نیست.
شهروندی نیز گفت جایگاههای سوخت در لواسان تعطیل شدهاند و صفهایی طولانی از خودروها مقابل پمپبنزینها شکل گرفته است.
شهروندی دیگر گزارش داد از شامگاه ۱۶ اسفند برخی از پمپبنزینها در شرق و شمال شرق تهران بسته شدهاند.
تاکید اسرائیل بر سرنگونی جمهوری اسلامی
آنکارا دوشنبه اعلام کرد که سامانههای دفاع هوایی ناتو موشک بالیستیکی را که از ایران شلیک شده و وارد فضای هوایی ترکیه شده بود، سرنگون کردند؛ این دومین مورد از این نوع در طول جنگ است.
اسرائیل روز دوشنبه تاکید کرد که هدف جنگ سرنگونی حکومت در ایران است.
همزمان با تداوم نگرانیها درباره آینده بازار جهانی انرژی، خبرگزاری رویترز به نقل از یک منبع در دولت فرانسه گزارش داد کشورهای عضو گروه هفت قرار است طرح آزادسازی مشترک ذخایر اضطراری نفت را مورد بررسی قرار دهند.
نشست وزیران دارایی کشورهای گروه هفت شامل آمریکا، بریتانیا، کانادا، ژاپن، فرانسه، ایتالیا و آلمان، قرار است دوشنبه ۱۸ اسفند برگزار شود.
همچنین اورسولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا، با اشاره به اختلاف دیدگاهها درباره کارزار نظامی آمریکا و اسرائیل علیه حکومت ایران تاکید کرد هیچکس نباید برای جمهوری اسلامی «اشک بریزد»، زیرا این حکومت دست به کشتار مردم ایران زده است.
فون در لاین دوشنبه در اجلاس سالانه سفیران اتحادیه اروپا در بروکسل، به انتقادات برخی طرفها از جنگ علیه جمهوری اسلامی واکنش نشان داد و گفت: «اروپا باید بر واقعیتهای موجود تمرکز کند و جهان را آنگونه که امروز واقعا است، ببیند.»
وزیر امور خارجه ایالات متحده در مراسم برافراشتن پرچم به مناسبت «روز گروگانها و بازداشتشدگان ناعادلانه ایالات متحده»، گفت: «وقتی صحبت از گروگانگیری میشود، در جهان هیچ متخلفی بدتر از رژیم آیتاللهها در تهران وجود نداشته است.»
مارکو روبیو در ادامه تاکید کرد: «رهبران این رژیم تروریستی مذهبی را هدف گرفتهایم. هر روز که میگذرد این رژیم ضعیفتر میشود و در پایان ماموریت ما، جهان جای بهتری خواهد بود.»
نهم مارس، سالگرد ناپدید شدن رابرت لوینسون در ایران است. روبیو گفت که خود این موضوع، «ماهیت رژیم تهران» را نشان میدهد.
همچنین دفتر نخستوزیری بریتانیا دوشنبه ۱۸ اسفند گزارشها درباره آمادهسازی ناو هواپیمابر بریتانیایی «اچاماس پرینس آو ولز» (HMS Prince of Wales) برای اعزام به مدیترانه در پی جنگ ایران را رد کرد.
به گفته داونینگ استریت، تاکنون هیچ تصمیمی درباره اعزام این ناو گرفته نشده و ناو پرینس آو ولز همواره در سطح بالایی از آمادگی عملیاتی قرار داشته است.
دو روز پیش گزارشهایی مبنی بر اینکه بریتانیا در حال آمادهسازی این ناو هواپیمابر برای اعزام احتمالی به خاورمیانه است، منتشر شد.
طبق این گزارشها، این ناو پیشتر در وضعیت آمادگی برای حرکت طی ۱۰ روز قرار داشت که بعد آمادگی به پنج روز کاهش یافت.
سیاستهای ویرانگر جمهوری اسلامی، در نهایت ایران و ایرانیان را به جنگی رساند که تهران سالها، آشکار و پنهان، منطقه را با آن تهدید کرده بود.
در یک نمونه نه چندان دور از این تهدیدها، خامنهای ۱۲ بهمن و حدود یک ماه قبل از سر به نیست شدنش در ۹ اسفند با حمله موشکی اسرائیل و آمریکا، اعلام کرد اگر آمریکا علیه جمهوری اسلامی دست به اقدام نظامی بزند، این بار جنگ، «منطقهای» خواهد بود.
برای پیشبرد این استراتژی رهبر کشته شده حکومت ایران، اکنون نیروهای مسلح جمهوری اسلامی و در راس آنها سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، همسایگان ایران را به ترتیبی درگیر جنگ کردهاند که حتی دوستان نزدیک دیروز (بهطور مشخص قطر) به دشمنان امروز تبدیل شدهاند.
حملهها به همسایگان، به کشورهای حاشیه خلیج فارس محدود نماند و جمهوری آذربایجان و ترکیه نیز هدف حملات موشکی و پهپادی قرار گرفتند.
اما آیا این سیاست راه را برای نجات جمهوری اسلامی باز میکند یا حکومت به آخر خط رسیده است؟
حرکت به سوی انتهای مسیر
جمهوری اسلامی در طول سالهای حیاتش گرچه در برخی بزنگاهها، در میان روندهای رو به نزول و پس از رکود اجتماعی و سیاسی، توانست حمایت و همراهی چشمگیر افکار عمومی را به دست بیاورد (از جمله در سالهای ۷۶ و ۸۰ که محمد خاتمی رییسجمهوری شد و دوران اصلاحات رقم خورد که به جایی نرسید، انتخابات سال ۸۸ که مردم به شکلی گسترده در آن شرکت کردند و بعد، پیروزی حسن روحانی در انتخابات سالهای ۹۲ و ۹۶) اما روند کلی حرکتش همراه با ریزش گسترده حامیان و علاقهمندانش بود؛ تا جایی که در انتخابات ریاستجمهوری ۱۴۰۳ که مسعود پزشکیان بهعنوان پیروز آن معرفی شد، بنا بر آمار رسمی، در دور اول ۳۹.۹۲ درصد واجدان شرایط، رای دادند و در دور دوم، ۴۹.۴۸ درصد.
این کاهش قابل اعتنای مشروعیت، متأثر از سرکوب شدید اعتراضات اجتماعی و سیاسی گسترده از جمله در سالهای ۷۸، ۸۸، ۹۸ و ۱۴۰۱ بود و در نهایت به کشتار بزرگ خیابانی و قتلعام دی ۱۴۰۴ رسید. اعتراضهای مکرر دیگری نیز در این سالها وجود داشت؛ از جمله اعتراضات به ساقط شدن هواپیمای اوکراینی با موشکهای سپاه پاسداران.
حدود پنج دهه حکمرانی ناکارآمد و ایدئولوژیک جمهوری اسلامی، کشور ایران و شهروندانش را با ابربحرانهای مختلفی درگیر کرد؛ از جمله در حوزه محیط زیست (تنها یک نمونه: خشک شدن دریاچه ارومیه)، کمبود انرژی و بحران آب، بحران اقتصاد و معیشت، تبعیض و فساد ساختاری و موارد دیگر.
گستره و زنجیره بحران به شکلی پیش رفت که ناکارآمدی حکومت روز به روز بر عموم شهروندان آشکارتر شد و همزمان سرکوب بیمحابا و سهمگین، ناامیدی از امکان ایجاد تغییر را با تلاش برای همراه کردن نیروی خارجی بهمنظور برانداختن جمهوری اسلامی، گره زد.
اکنون و پس از گذار از تمام کوششهای ناکام که سقوط حکومت را به ارمغان نیاورد (چرا که زور سرنیزه و هزینههای نجومی انجام شده برای دستگاه سرکوب در کنار قطع جریان اطلاعرسانی و اینترنت، در عمل پیروز شد) و سیاستهای جنگطلبانهاش بهویژه علیه اسرائیل را متوقف نکرد، در حالی که آمریکا و اسرائیل حملات سختی را به مواضع جمهوری اسلامی پیش بردهاند، حاکمان زیرزمینی در ایران «سیاست باتلاق» را اعمال میکنند.
در اجرای این سیاست، تهران تلاش میکند نیست شدن خود را به هستی و امنیت همسایگان و منطقه گره بزند و به عبارت دیگر، در حالی که خود در باتلاق حاصل از سیاستگذاریها و عملکردش فرو میرود، دیگرانی را نیز همراه خود پایین بکشد.
سران جمهوری اسلامی بارها گفتهاند ابزارهای تهدید منطقهای را در اختیار دارند که البته همسایگان هم در واکنش، هشدار دادهاند این سیاست برای تهران کارساز نخواهد بود.
از جمله رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، پس از اینکه سازمان پیمان نظامی آتلانتیک شمالی (ناتو) که ترکیه هم عضو آن است، یک موشک بالستیک شلیک شده از ایران به سمت ترکیه را در مدیترانه رهگیری و منهدم کرد، به حکومت ایران هشدار داد نمیتواند بهخاطر غرق شدن خودش، منطقه را هم غرق کند.
اردوغان گفت که تهران باید «قدر دوستی آنکارا» را بداند.
به این ترتیب گرچه سیاست جمهوری اسلامی آشوبافزایی است و ممکن است گمان ببرد با درگیر کردن منطقه در آتش جنگ، خود را نجات میدهد، اما پاسخ همسایگان به قلدریهای تهران احتمالا سهمگین است و کار را برای معدود رهبران باقیمانده، سختتر میکند.
موضوع پیش رو که باعث تحریک بیشتر همسایگان علیه جمهوری اسلامی میشود این است که: وقتی یک بار این کار را کردند، چه تضمینی وجود دارد تکرارش نکنند؟
به بیان دیگر، همسایگان به هر شکل ممکن به این اقدام تهران واکنش جدی نشان خواهند داد و خروجی و نتیجه به آتش کشیدن منطقه، ادامه بقا و تثبیت دوباره این حکومت نخواهد بود.
به این نکته نیز باید توجه داشت که تشدید خشونت و سیاست خارجی تهاجمیتر، معمولا آخرین دستاویزهای یک حکومت در حال فروپاشیاند.
آینده رویارویی با جمهوری اسلامی چگونه است؟
با توجه به مجموعه روندهای اشاره شده (ناکارآمدی داخلی و خارجی ثابتشده جمهوری اسلامی) و کلیت شرایط میدانی (تخریب وسیع توان نظامی و درگیر کردن همسایگان با جنگ)، به نظر میرسد ساقط شدن جمهوری اسلامی امر ناگزیر باشد؛ گرچه همواره هر امکان عملی دیگر نیز از اساس ناممکن نیست.
اما در میدان سیاست و در چنین شرایط پیچیدهای که در هم تنیدگی روابط میان دولتها و کشورها، میتواند گزینههایی بسیار متفاوت و متنوع را روی میز بیاورد، و اگر نه صدها که دهها عامل در تعیین شرایط آینده اثرگذارند، حریفان مستقیما از نقشههای خود نمیگویند و به اصطلاح دست خود را تا لحظه آخر، رو نمیکنند.
فشار حاصل از این شرایط (نامعلوم بودن آینده پیش رو)، شهروندان مخالف جمهوری اسلامی را اغلب در وضعیتی بحرانی قرار داده و موجب از هم گسیختگی ذهنی و روانی شده است.
در چنین شرایطی توجه به دو نکته ضروریست: اول اینکه دیکتاتوریها تا یک لحظه پیش از سقوطشان برقرار بودهاند. این موضوع گرچه بارها و بارها تکرار شده اما همچنان قابل یادآوری است که هرچند یک نظام تمامیتخواه میکوشد پایههای قدرت خود را با ارعاب و نمایش اقتدار، مستحکم و لرزهناپذیر نشان دهد، اما روند سقوط گاهی مثل راه افتادن بهمن در دامنه کوه است یا سیلی که پایههای موریانه خورده را میکند و با خود میبرد.
یک نمونه نزدیک در این مورد سوریه است که بشار اسد چنین سرنوشتی پیدا کرد؛ گرچه خامنهای میگفت «مدافعان حرم» بهزودی به این کشور باز خواهند گشت.
نکته دوم، کارکرد ماشینهای تبلیغاتی حکومت تمامیتخواه است که ممکن است حتی پس از فروریختن رژیم، از کار نایستند.
مثال نغز در این مورد، رژیم بعث عراق و سعید الصحاف، وزیر اطلاعرسانی و فرهنگ دولت صدام حسین است که وقتی ۲۰ فروردین ۱۳۸۲، پس از ۲۴ سال حکومت صدام، بغداد سقوط کرد، در حالی که نیروهای آمریکایی پشت سرش تیراندازی میکردند، خبر از پیروزی ارتش عراق و شکست ارتش آمریکا میداد.
صحبتهایی هم که اکنون تحلیلگران و متفکران نامی و بینام طرفدار جمهوری اسلامی درباره ثبات و اقتدار حکومت و پا بر جا بودنش میکنند - که البته میتواند یک احتمال ضعیف در میان دهها و چه بسا صدها احتمال ممکن باشد - عینا درباره سوریه میکردند و در همراهی با خامنهای، میگفتند که رژیم اسد، قصاب دمشق، را توپ تکان نمیدهد اما سرانجام او چنان شد که به روسیه گریخت.
مخلص کلام اینکه، خامنهای هم تا یک لحظه قبل از مردن، زنده بود.
