با گسترش درگیریها در خلیج فارس، هزینه بیمه جنگ برای کشتیها بهطور چشمگیری افزایش یافته و در برخی موارد بیش از هزار درصد رشد کرده است؛ وضعیتی که هزینه انتقال نفت و کالا از تنگه هرمز را به شدت بالا برده است.
خبرگزاری رویترز جمعه ۱۵ اسفند گزارش داد با گسترش درگیریهای نظامی در خلیج فارس، حق بیمه جنگ برای کشتیهایی که از این منطقه عبور میکنند بهطور چشمگیری افزایش یافته و در برخی موارد بیش از هزار درصد رشد کرده است.
این افزایش شدید پس از حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به تهران در روز شنبه رخ داد؛ حملاتی که باعث تشدید تنشها و اختلال در عبور کشتیها از تنگه هرمز شد.
جمهوری اسلامی دوشنبه اعلام کرده بود هر کشتی که قصد عبور از این تنگه را داشته باشد هدف قرار خواهد گرفت و از زمان آغاز درگیریها دستکم ۹ کشتی در این منطقه آسیب دیدهاند.
افزایش هزینه بیمه
بیمه جنگ به مالکان کشتی اجازه میدهد خسارتهای ناشی از جنگ یا حملات تروریستی به کشتی یا محموله را مطالبه کنند. این بیمهها معمولا به صورت سالانه صادر میشوند اما در مناطق پرخطر ممکن است برای هر سفر جداگانه نیز ارائه شوند.
تحلیلگران گفتند جنگ هزینههای حملونقل دریایی را برای شرکتهای کشتیرانی، معاملهگران و شرکتهای انرژی افزایش داده و اگر ادامه پیدا کند میتواند به افزایش تورم جهانی منجر شود.
استیون رودمن، مدیر بخش بیمه دریایی در آسیا در شرکت کارگزاری بیمه «آئون»، گفت بازار بیمه کشتیها به سرعت به این ریسک واکنش نشان داده است. او افزود: «اگر چند کشتی در یک منطقه هدف قرار بگیرند، خسارتهای بزرگی ایجاد میشود و به همین دلیل نرخها سریع افزایش یافته است.»
او همچنین گفت حق بیمه اضافی برای عبور از آبهای پرخطر به سرعت در حال افزایش است و ممکن است در کوتاهمدت نوسان داشته باشد.
بر اساس برآورد تحلیلگران شرکت «جفریز»، خسارت احتمالی صنعت بیمه از آسیب دیدن دستکم هفت کشتی میتواند تا یک میلیارد و ۷۵۰ میلیون دلار برسد.
افزایش ۱۲ برابری بیمه نفتکشها
به گفته این تحلیلگران، با توجه به اینکه ارزش بیشتر نفتکشها بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیون دلار است، نرخ جدید بیمه جنگ که حدود سه درصد تعیین شده میتواند به معنای پرداخت حدود هفت میلیون و ۵۰۰ هزار دلار حق بیمه برای هر کشتی باشد؛ رقمی که پیش از آغاز جنگ حدود ۰.۲۵ درصد یا حدود ۶۲۵ هزار دلار بود.
رویترز همچنین گزارش داد دستکم ۲۰۰ کشتی در آبهای آزاد نزدیک سواحل کشورهای تولیدکننده نفت در خلیج فارس در حالت انتظار لنگر انداختهاند.
موسسه «مورنینگاستار دیبیآراس» نیز در گزارشی نوشت شرکتهای بیمه اتکایی ممکن است با افزایش سطح خسارتی که مسئولیت آنها از آن آغاز میشود یا با کاهش ظرفیت بیمه، به این وضعیت واکنش نشان دهند؛ موضوعی که میتواند فشار بیشتری بر شرکتهای بیمه اصلی وارد کند.
این موسسه افزود مسیرهای زنجیره تامین نیز تحت فشار قرار خواهد گرفت زیرا برخی کالاها از مسیر دماغه امید نیک در آفریقا یا مسیرهای زمینی منتقل خواهند شد که زمان حمل و هزینهها را افزایش میدهد.
راهکار ترامپ چیست؟
در همین حال دولت دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در حال بررسی راههایی برای کاهش قیمت نفت و بازگشایی مسیرهای کشتیرانی است.
ترامپ سهشنبه گفت نیروی دریایی آمریکا ممکن است اسکورت نفتکشها را در تنگه هرمز آغاز کند. او همچنین اعلام کرد به شرکت مالی توسعه بینالمللی آمریکا دستور داده است برای تجارت دریایی در خلیج فارس بیمه ریسک سیاسی و تضمینهای مالی ارائه دهد.
او همچنین با شرکت کارگزاری بیمه «مارش» دیدار کرد تا درباره راهکارهای ممکن گفتوگو کند.
سخنگوی لویدز نیز گفت این شرکت با نهادهای مرتبط برای یافتن راهحل همکاری میکند.
با این حال تحلیلگران میگویند هنوز مشخص نیست دولت آمریکا چگونه میخواهد در بازار بیمه مداخله کند و آیا این طرح شامل کشتیها و محمولههای همه کشورها خواهد شد یا نه.
میشل لئونارد، اقتصاددان ارشد موسسه اطلاعات بیمه، گفت: «این وضعیت شبیه بیمه کردن یک ساختمان در حال سوختن است.»
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
