آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرد تصاویر ماهوارهای نشاندهنده آسیب به ساختمانهای ورودی تاسیسات زیرزمینی غنیسازی نطنز است و در این شرایط پیامد پرتوی مورد انتظار نیست.
پیشتر محمد اسلامی، رییس سازمان انرژی اتمی جمهوری اسلامی اعلام کرده بود تاسیسات هستهای نطنز، روز یکشنبه دو بار هدف حمله موشکی قرار گرفت.
فایننشالتایمز در آغاز گزارش خود نوشته است که اسرائیل سالها پیش از ترور رهبر جمهوری اسلامی، دوربینهای ترافیکی تهران را هک کرده بود و محافظان او را زیر نظر داشت.
به نوشته این روزنامه، زمانی که محافظان و رانندگان آموزشدیده و وفادار مقامهای ارشد جمهوری اسلامی برای کار به نزدیکی خیابان پاستور و بیت علی خامنهای در تهران میرفتند، اسرائیلیها مشغول تماشای آنها بودند.
فایننشالتایمز بهنقل از دو فرد آگاه که نامشان اعلام نشده، نوشته است تقریبا تمام دوربینهای ترافیکی تهران سالها پیش هک شده بود و تصاویر آنها رمزگذاری و به سرورهایی در تلآویو و جنوب اسرائیل منتقل میشد. یکی از این دوربینها زاویهای داشت که بهگفته یکی از منابع بسیار مفید بود؛ این زاویه امکان میداد مشخص شود این افراد ترجیح میدهند خودروهای شخصی خود را کجا پارک کنند و روزنهای به بخشی عادی از عملکرد این مجموعه بهشدت حفاظتشده فراهم میکرد.
بهگفته این دو منبع، الگوریتمهای پیچیده جزییات بیشتری به پروندههای مربوط به اعضای این تیمهای حفاظت اضافه میکردند؛ اطلاعاتی شامل نشانی محل سکونت، ساعات شیفت، مسیرهای رفتوآمد به محل کار و مهمتر از همه اینکه معمولاً مسئول حفاظت و جابهجایی چه افرادی بودند و بدین ترتیب چیزی را شکل میدادند که ماموران اطلاعاتی «الگوی زندگی» مینامند.
بهنوشته فایننشالتایمز، این توانمندیها بخشی از یک کارزار اطلاعاتی چندساله بود که زمینه را برای ترور رهبر جمهوری اسلامی فراهم کرد. این منبع دادههای لحظهای، تنها یکی از صدها جریان اطلاعاتی مختلف بود نه تنها روشی که اسرائیل و سازمان سیا توانستند دقیقا مشخص کنند خامنهای ۸۶ ساله چه ساعتی صبح شنبه سرنوشتساز، ۹ اسفند، در دفتر خود خواهد بود و چه کسانی با او خواهند بود.
اسرائیل همچنین توانست اجزای منفردی از حدود ۱۲ دکل مخابراتی نزدیک خیابان پاستور را مختل کند، بهگونهای که هنگام تماس، تلفنها مشغول به نظر برسند و تیم حفاظت خامنهای نتواند هشدارهای احتمالی را دریافت کند.
مدتها پیش از آنکه بمبها بر دفتر علی خامنهای فرو بریزند، یکی از مقامات فعلی اطلاعاتی اسرائیل گفته بود: «ما تهران را همانقدر میشناسیم که اورشلیم را میشناسیم.»
او افزوده بود: «وقتی جایی را همانقدر که خیابانی را که در آن بزرگ شدهای میشناسی بشناسی، کوچکترین چیز نامتعارفی را تشخیص میدهی.»
این «تصویر اطلاعاتی» متراکم از پایتخت دشمن دیرینه، نتیجه گردآوری طاقتفرسای دادهها بود که با کمک واحد پیشرفته شنود سیگنال ۸۲۰۰ اسرائیل، منابع انسانی جذبشده از سوی موساد و انبوه دادههایی که اطلاعات نظامی در گزارشهای روزانه هضم میکرد، ممکن شد.
به گفته فردی آگاه، اسرائیل از روشی ریاضی موسوم به «تحلیل شبکههای اجتماعی» برای پردازش میلیاردها داده استفاده کرد تا مراکز غیرمنتظره تصمیمگیری را شناسایی و اهداف جدیدی برای نظارت و ترور پیدا کند.
تمام اینها به خط تولیدی خوراک میداد که تنها یک محصول داشت: هدف.
برتری اطلاعاتی اسرائیل در جنگ ۱۲ روزه بهطور کامل به نمایش درآمد؛ زمانی که بیش از ۱۲ متخصص برنامه هستهای ایرانی و مقام بلندپایه نظامی ظرف چند دقیقه در همان ابتدای جنگ ابتدایی کشته شدند. این عملیات با از کار انداختن بیسابقه پدافند هوایی ایران از طریق ترکیبی از حملات سایبری، پهپادهای کوتاهبرد و مهمات دقیق شلیکشده از خارج مرزهای ایران همراه بود که رادارهای پرتابگرهای موشکی ساخت روسیه را نابود کرد.
یکی از مقامات فعلی اطلاعاتی به فایننشالتایمز گفت: «ما اول چشمهایشان را گرفتیم.»
در جنگ ۱۲ روزه و در عملیات اخیر، خلبانان اسرائیلی از موشک خاصی به نام «اسپارو» استفاده کردند که برخی گونههای آن قادرند هدفی به کوچکی یک میز غذاخوری را از فاصله بیش از هزار کیلومتر، از خارج از ایران و برد سامانههای پدافندی آن، هدف قرار دهند.
فایننشالتایمز در گزارش خود تاکید کرده است که همه جزئیات عملیاتی که به کشته شدن علی خامنهای منجر شد مشخص نیست و برخی شاید هرگز علنی نشوند تا منابع و روشهایی که هنوز از آنها برای تعقیب اهداف دیگر استفاده میشود محفوظ بماند.
اما به گفته بیش از شش مقام فعلی و سابق اطلاعاتی اسرائیل که با فایننشالتایمز گفتوگو کردهاند، ترور خامنهای تصمیمی سیاسی بود، نه دستاوردی صرفا فناورانه.
زمانی که سیا و اسرائیل دریافتند خامنهای صبح شنبه در دفتر خود در نزدیکی خیابان پاستور جلسهای خواهد داشت، فرصت کشتن او همراه با بخش بزرگی از رهبری ارشد جمهوری اسلامی بسیار مناسب ارزیابی شد. آنها برآورد کردند که تعقیب و شکار آنها پس از آغاز کامل جنگ بسیار دشوارتر خواهد بود، زیرا خامنهای و دیگر رهبران حکومت بهسرعت به اقدامات از پیش طراحیشده برای فرار متوسل میشدند و از از جمله در پناهگاههای زیرزمینی مصون از بمبهای اسرائیلی پناه میگرفتند.
خامنهای برخلاف متحدش، حسن نصرالله دبیرکل پیشین حزبالله، در اختفا زندگی نمیکرد. نصرالله سالها در پناهگاههای زیرزمینی زندگی کرده بود و از چندین تلاش اسرائیل برای ترور جان سالم به در برد تا سپتامبر ۲۰۲۴ که جنگندههای اسرائیلی تا ۸۰ بمب بر مخفیگاه او در بیروت ریختند و او را کشتند.
در عوض، خامنهای علنا درباره احتمال کشته شدن خود سخن گفته و زندگی شخصیاش را در سرنوشت جمهوری اسلامی بیاهمیت دانسته بود. برخی از مقامات جمهوری اسلامی گفتهاند که او انتظار داشت تا به «شهادت» برسد.
با این حال، در زمان جنگ احتیاطهایی انجام میداد. یکی از افراد مصاحبهشده گفت غیرمعمول بود که او در یکی از دو پناهگاهش حضور نداشته باشد. اگر آنجا بود، اسرائیل نمیتوانست با بمبهایی که استفاده کرد به او برسد.
حتی در ژوئن ۲۰۲۵، در میانه یک جنگ تمامعیار، اسرائیل هیچ تلاش شناختهشدهای برای بمباران خامنهای نکرد. در عوض، رهبری سپاه پاسداران، پرتابگرهای موشکی و انبارها و تأسیسات و دانشمندان هستهای ایران را هدف گرفت.
فانیننشالتایمز در ادامه گزارش خود بهنقل از منبعی آگاه افزوده است حمله از ماهها قبل برنامهریزی شده بود، اما زمانبندی پس از تایید اطلاعاتی آمریکا و اسرائیل مبنی بر برگزاری جلسه خامنهای و مقامات ارشدش در مجتمع او در تهران صبح شنبه ۹ اسفند تنظیم شد.
ردیابی اهداف فردی در گذشته نیازمند تاییدهای بصری طاقتفرسا و حذف ردهای کاذب بود، اما گردآوری دادههای مبتنی بر الگوریتم اسرائیل در سالهای اخیر بخش عمده این کار را خودکار کرده است.
با این حال، برای هدفی در این سطح از اهمیت، شکست یک گزینه نبود. دکترین نظامی اسرائیل ایجاب میکند دو افسر ارشد مستقل با اطمینان بالا تایید کنند که هدف در محل حضور دارد و همراهان او را نیز شناسایی کنند.
در این مورد، به گفته دو منبع آگاه، اطلاعات اسرائیل به شنود سیگنالها، از جمله دوربینهای ترافیکی هکشده و شبکههای تلفن همراه نفوذشده تکیه داشت که نشان میداد جلسه طبق برنامه در حال برگزاری است و مقامات ارشد به محل میروند.
به گفته منابع، آمریکاییها نیز منبع انسانی اضافی برای تایید این امر در اختیار داشتند.
سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، سیا، از اظهار نظر در این زمینه خودداری کرده و به پرسشهای فایننشالتایمز پاسخ نداده است.
بهگفته یک مقام ارشد سابق اطلاعاتی اسرائیل، این تایید به جنگندههای اسرائیلی که ساعتها پرواز کرده بودند تا در زمان مناسب در محل عملیات باشند امکان داد تا حدود ۳۰ مهمات دقیق شلیک کنند.
ارتش اسرائیل میگوید حمله در روشنایی روز مزیتی تاکتیکی ایجاد کرد و با وجود آمادگی جمهوری اسلامی، عنصر غافلگیری را حفظ کرد.
وزارت دفاع قطر دوشنبه ۱۱ اسفند با انتشار بیانیهای اعلام کرد دو فروند هواپیمای سوخو اسیو-۲۴ (SU-24) را سرنگون کرده است.
وزارت دفاع قطر در بیانیه خود افزود: «تهدید بلافاصله پس از شناسایی و مطابق با طرح عملیاتی مورد مقابله قرار گرفت، بهگونهای که تمامی موشکها پیش از رسیدن به اهداف خود منهدم شدند.»
قطر پیشتر حملات جمهوری اسلامی به خاک خود را «بیملاحظه و غیرمسپولانه» خوانده و آنها را محکوم کرده بود.
حملات جمهوری اسلامی به ۱۱ کشور در منطقه واکنشهای گسترده را بهدنبال داشته و بهشدت محکوم شده است.
عربستان سعودی در واکنش به این حملات ارتش خود را در حالت آماده باش کامل قرار داده و از احتمال حملات تهاجمی برای جلوگیری از تدوام حملات جمهوری اسلامی سخن گفته است.
چند کشور منطقه به همراه ایالات متحده یکشنبه در بیانیهای مشترک آنچه را «حملات بیتمایز و بیملاحظه موشکی و پهپادی ایران علیه سرزمینهای مستقل در سراسر منطقه» خواندند، محکوم کردند.
این کشورها با تاکید بر حق خود در برابر حملات جمهوری اسلامی اعلام کردند: «این حملات غیرقابل توجیه، سرزمینهای مستقل را هدف قرار داده، جان غیرنظامیان را به خطر انداخته و به زیرساختهای غیرنظامی آسیب زده است.»
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، دوشنبه در گفتوگویی با شبکه سیانان گفت تاکنون بزرگترین شگفتی، حملات جمهوری اسلامی به کشورهای عربی منطقه بوده است.
او از عزم کشورهای عربی منطقه برای ورود به جنگ و انجام عملیات تهاجمی علیه جمهوری اسلامی سخن گفت و افزود: «ما از حملات جمهوری اسلامی غافلگیر شدیم اما به متحدان خود در منطقه گفتیم که ما این حملات را مدیریت میکنیم. حالا این کشورها میخواهند بجنگند و بهطور تهاجمی هم بجنگند. قرار بود این کشورها خیلی کم درگیر شوند ولی حالا اصرار دارند درگیر شوند.»
ترامپ گفت جمهوری اسلامی به یک هتل حمله کرد، به یک ساختمان مسکونی حمله کرد. این حملات باعث خشم رهبران کشورهای منطقه شد. آنها ما را دوست دارند، اما تا حالا فقط نظارهگر بودند. هیچ دلیلی نداشت که درگیر شوند.»
او افزود: «باید درک کنید، کشورهای منطقه سالها زیری ابری تاریک زندگی میکردند. به همین دلیل هرگز نمیتوانستید صلح داشته باشید.»
حملات به زیرساختهای انرژی
حملات جمهوری اسلامی همچنین بر تولید انرژی در منطقه خلیج فارس تاثیر گذاشته است.
شرکت دولتی انرژی قطر دوشنبه اعلام کرد بهدلیل این حملات، تولید گاز طبیعی مایع را متوقف کرده است.
این تعطیلی باعث شد قیمتهای عمدهفروشی گاز در هلند و بریتانیا تقریبا ۵۰ درصد افزایش یابد. قیمت شاخص گاز طبیعی مایع در آسیا نیز نزدیک به ۳۹ درصد جهش کرد.
وزارت دفاع عربستان سعودی نیز اعلام کرد دو پهپاد صبح دوشنبه تلاش کردند پالایشگاه راس تنوره را هدف قرار دهند و پس از رهگیری آنها، یک آتشسوزی «کوچک» رخ داده است.
تصاویر ویدیویی ستونهایی از دود را نشان میدهد که از این تاسیسات نفتی واقع در سواحل خلیج فارس در عربستان سعودی بلند میشود.
عربستان سعودی فعالیت این پالایشگاه را در حال حاضر متوقف کرده است.
حسن احمدیان، استادیار دانشگاه تهران، گفت حملات به زیرساختهای انرژی بخشی از تلاش ایران برای هدف قرار دادن «منافع آمریکا در منطقه» است.
احمدیان به الجزیره گفت این حملات با هدف «افزایش فشار برای وادار کردن ایالات متحده به بازنگری در تجاوز خود علیه این کشور از طریق بالا بردن قیمت نفت و انرژی در سطح جهانی» انجام میشود.
ترامپ دوشنبه ۱۱ اسفند به شبکه سیانان گفت: «داریم حسابی میکوبیمشان. فکر میکنم همه چیز خیلی خوب پیش میرود. ما بزرگترین ارتش جهان را داریم و داریم از آن استفاده میکنیم.»
ترامپ در این مصاحبه به طیف گستردهای از موضوعات از جمله مدت زمان مورد انتظار برای ادامه جنگ، شگفتی از تلافی گسترده جمهوری اسلامی و برنامه احتمالی جانشینی در این کشور پرداخت.
او در پاسخ به این سوال که جنگ ممکن است چه مدت طول بکشد، گفت: «نمیخواهم زیاد طول بکشد. همیشه فکر میکردم چهار هفته طول میکشد ولی ما کمی جلوتر از برنامه هستیم.»
وقتی مجری شبکه سیانان پرسید آیا آمریکا فراتر از حمله نظامی، برای کمک به مردم ایران جهت بازپسگیری کنترل کشورشان از رژیم کار دیگری هم انجام میدهد، ترامپ بدون پرداختن به جزییات گفت: «بله. همینطور است. اما الان میخواهیم همه در خانه بمانند. بیرون امن نیست و از این هم ناامنتر خواهد شد.»
او گفت: «ما حتی هنوز بهطور جدی آنها را نزدهایم. موج بزرگ هنوز از راه نرسیده، اما بهزودی شروع خواهد شد.»
ترامپ همچنین دوشنبه ۱۱ اسفند در گفتوگویی دیگر با نیویورک پست، اعزام نیروی زمینی آمریکا به ایران را رد نکرد و گفت در صورت لزوم چنین اقدامی صورت خواهد گرفت.
رییسجمهوری آمریکا گفت عملیات خشم حماسی با از میان برداشتن دهها تن از مقامهای ارشد تهران خیلی جلوتر از برنامه» پیش رفته است اما او اعزام نیروهای زمینی آمریکا به ایران را «اگر لازم باشد» رد نمیکند.
او گفت: «من درباره اعزام نیرو روی زمین دچار تردید نیستم و همانطور که هر رییسجمهوری میگوید هیچ نیروی زمینی اعزام نخواهد شد، من چنین چیزی نمیگویم.بلکه میگویم احتمالا به آنها نیاز نخواهیم داشت، ولی اگر لازم باشد، آن را رد نمیکنم.»
بزرگترین شگفتی تاکنون
ترامپ در مصاحبه خود با شبکه سیانان گفت تاکنون بزرگترین شگفتی، حملات جمهوری اسلامی به کشورهای عربی منطقه بوده است.
او از عزم کشورهای عربی منطقه برای ورود به جنگ و انجام عملیات تهاجمی علیه جمهوری اسلامی سخن گفت و افزود: «ما از حملات جمهوری اسلامی غافلگیر شدیم اما به متحدان خود در منطقه گفتیم که ما این حملات را مدیریت میکنیم. حالا این کشورها میخواهند بجنگند و بهطور تهاجمی هم بجنگند. قرار بود این کشورها خیلی کم درگیر شوند ولی حالا اصرار دارند درگیر شوند.»
ترامپ گفت جمهوری اسلامی به یک هتل حمله کرد، به یک ساختمان مسکونی حمله کرد. این حملات باعث خشم رهبران کشورهای منطقه شد. آنها ما را دوست دارند، اما تا حالا فقط نظارهگر بودند. هیچ دلیلی نداشت که درگیر شوند.»
او افزود: «باید درک کنید، کشورهای منطقه سالها زیری ابری تاریک زندگی میکردند. به همین دلیل هرگز نمیتوانستید صلح داشته باشید.»
جانشینی در ایران
رییسجمهوری آمریکا در بخش دیگری از مصاحبه خود با شبکه سیانان، در پاسخ به این سوال که چه کسی ممکن است رهبری جمهوری اسلامی را بر عهده بگیرد، گفت: «نمیدانیم چه کسی رهبر است. نمیدانیم چه کسی را انتخاب خواهند کرد. شاید خوششانس باشند و کسی را بیاورند که بداند دارد چه میکند.»
او با اشاره به کشته شدن ۴۹ نفر از مقامات ارشد جمهوری اسلامی در حملات اولیه اسرائیل و آمریکا گفت آنها از نظر رهبری چیزهای زیادی را از دست دادهاند.
ترامپ افزود: «کمی مغرور شده بودند که همه در یک مکان جمع شدند. فکر میکردند قابل شناسایی نیستند. قابل شناسایی نبودند؟ بودند. ما از آن شگفتزده شدیم.»
«نمیتوانستیم با این افراد به توافق برسیم»
رییسجمهوری آمریکا گفت تیم او تلاش کرد با رهبران جمهوری اسلامی مذاکره کند، اما «نمیتوانستیم با این افراد به توافق برسیم.»
او گفت هر پیشنهاد جدید با عقبنشینی از پیشنهادهای قبلی مواجه میشد. آنها حاضر نبودند غنیسازی اورانیوم را متوقف کنند.
ترامپ درباره درستی اقدام نظامی گفت: «این راهِ برخورد با حکومت ایران است. دیگر لازم نیست نگران توافقها باشیم.»
او گفت: «برگردید ۳۷ سال عقب، در واقع ۴۷ سال، نزدیک به ۵۰ سال، ببینید چه اتفاقی افتاده و همه این مرگها را ببینید. افراد نظامی که بدون پا راه میروند، بدون دست راه میروند، صورتهایشان متلاشی شده است.»
ترامپ گفت عملیات نظامی اخیر بخشی از یک کارزار بلندمدت برای حذف تهدید ایران است.
او گفت: «دفعه قبل سلیمانی را از میان برداشتیم. او ژنرالی فوقالعاده خشن و بیرحم بود. اگر آن اتفاق نمیافتاد، شاید امروز اسرائیل وجود نداشت.»
