عباس عراقچی اعلام کرد گفتوگوها با آمریکا در ژنو از سر گرفته میشود و تهران با هدف دستیابی سریع به توافقی عادلانه وارد مذاکرات میشود. او تاکید کرد جمهوری اسلامی به دنبال سلاح هستهای نیست، اما از حق فناوری صلحآمیز خود صرفنظر نخواهد کرد و توافق را در دسترس دانست.
دیدهبان حقوق بشر سهشنبه پنجم اسفند در بیانیهای اعلام کرد نهادهای امنیتی و قضایی جمهوری اسلامی از هشتم دی به این سو، بازداشتهای گسترده و خشونتآمیز معترضان، فعالان مدنی و شهروندان عادی را در سراسر کشور در دستور کار قرار دادهاند.
بر اساس این بیانیه، موج بازداشتها پس از کشتار ۱۸ و ۱۹ دی ادامه یافته و دهها هزار نفر بازداشت یا احضار شدهاند.
این سازمان افزود پلیس جمهوری اسلامی (فراجا)، سپاه پاسداران و سازمان اطلاعات آن، وزارت اطلاعات و مقامهای قضایی در کارزار سرکوب هماهنگ مردم نقش داشتهاند.
به گفته دیدهبان حقوق بشر، افراد در بازداشتهای طولانیمدت بدون دسترسی به خانواده و وکیل نگهداری میشوند و مقامها از ارائه هرگونه اطلاعات درباره سرنوشت و محل نگهداری آنان خودداری میکنند؛ وضعیتی که مصداق ناپدیدسازی قهری به شمار میرود.
بازداشتهای گسترده و بیخبری خانوادهها
دیدهبان حقوق بشر در ادامه بیانیه خود خبر داد بسیاری از بازداشتها در خیابان، ایستهای بازرسی و حتی با یورش به منازل انجام شده است.
به گفته این سازمان، برخی زندانها برای نگهداری دستگیرشدگان جدید تخلیه شده و حتی بازداشتگاههای غیررسمی نیز برای نگهداری معترضان مورد استفاده قرار گرفتهاند.
خانوادههای بازداشتشدگان در استانهای مختلف، از جمله تهران، البرز، کرمانشاه، ایلام، خوزستان و آذربایجان شرقی گفتهاند مقامها از ارائه اطلاعات درباره محل نگهداری عزیزانشان خودداری کردهاند.
ویدیوهای منتشرشده نشان میدهند خانوادهها مقابل زندانها، دادسراها و ساختمانهای دولتی تجمع کرده و خواستار پاسخگویی شدهاند.
در برخی موارد، خانوادهها تماسهایی دریافت کردهاند که در آن به آنها گفتهاند عزیزشان کشته شده، اما نه پیکری تحویل دادهاند و نه اطلاعات روشنی درباره سرنوشت او ارائه کردهاند.
دیدهبان حقوق بشر تاکید کرد بر اساس حقوق بینالملل، ناپدیدسازی قهری تا زمانی که سرنوشت یا محل نگهداری فرد مشخص نشود، «جرمی مستمر» به شمار میآید.
شکنجه، اعترافات اجباری و خطر اعدام
دیدهبان حقوق بشر در گزارش خود موارد متعددی از شکنجه و بدرفتاری را مستند کرد.
ضرب و جرح شدید با باتون، لگد و مشت، خشونت جنسی و جنسیتی، محرومیت از غذا، تهدید به اعدام و محرومیت از درمان پزشکی از جمله موارد ثبتشده هستند.
گزارشها همچنین حاکی از آن است که شماری از بازداشتشدگان کودک بودهاند.
این سازمان افزود تلویزیون جمهوری اسلامی و رسانههای وابسته به سپاه تا ۱۷ بهمن دستکم ۱۳۹ مورد از «اعترافات اجباری» را پخش کردهاند.
در این ویدیوها، بازداشتشدگان که برخی از آنان زیر ۱۸ سال به نظر میرسند، با چشمان بسته و دستبند، به «همکاری با دشمن» یا «اقدام علیه امنیت ملی» اعتراف میکنند.
دیدهبان حقوق بشر هشدار داد پخش اعترافات اجباری نقض اصل برائت و دادرسی عادلانه است و میتواند زمینه صدور احکام سنگین، از جمله اعدام، را فراهم کند.
مقامهای جمهوری اسلامی معترضان را با اتهاماتی چون «محارب» و «مفسد فیالارض» معرفی کردهاند که طبق قوانین حکومت ایران مجازات اعدام دارد.
در یکی از موارد، صالح محمدی، کشتیگیر ۱۹ ساله، در دادگاهی کمتر از یک ماه به اعدام محکوم شد و حکم او قرار است در ملاعام اجرا شود.
اول اسفند، سازمان عفو بینالملل گزارش داد ۳۰ نفر، از جمله چند کودک، با خطر اعدام روبهرو هستند.
محدودیتهای گسترده و فضای امنیتی
دیدهبان حقوق بشر در ادامه هشدار داد پس از کشتارهای دیماه، حضور نظامی در شهرهای مختلف ایران افزایش یافته و محدودیتهایی شبیه حکومت نظامی اعمال شده است.
ایستهای بازرسی گسترده، گشتهای مسلحانه در خیابانها و هشدار به شهروندان برای ماندن در خانه از جمله اقدامهای ثبتشده حکومت هستند.
در این میان، وکلا، پزشکان، دانشجویان، روزنامهنگاران، فعالان حقوق بشر و اعضای اقلیتهای مذهبی، از جمله بهائیان، هدف سرکوب حکومت قرار گرفته و بازداشت شدهاند.
به گفته منابع حقوق بشری، دستکم ۵۰ نفر از اعضای جامعه بهائی از ۱۸ دی تا ۲۴ بهمن دستگیر شدهاند.
دیدهبان حقوق بشر از کشورهای عضو سازمان ملل خواست مقامهای جمهوری اسلامی را برای آزادی فوری بازداشتشدگان، اعلام سرنوشت ناپدیدشدگان، توقف اجرای احکام اعدام و فراهم کردن دسترسی بدون مانع هیات حقیقتیاب سازمان ملل به زندانها تحت فشار قرار دهند.
این سازمان همچنین از دولتهایی که در ایران سفارت دارند، خواست ناظران عالیرتبه به دادگاههای مرتبط با مجازات اعدام اعزام کنند و خواهان بازدید از بازداشتگاهها شوند.
در این پیام که سهشنبه پنجم اسفند در شبکه اجتماعی ایکس منتشر شد، آمده است: «سازمان اطلاعات مرکزی (CIA) صدای شما را میشنود و میخواهد به شما کمک کند... امنیت و سلامت شما اولویت اصلی ماست.»
این سازمان توصیه کرد بهمنظور برقراری ارتباط، از بهروزترین نسخه مرورگرهای خارجی استفاده شود، حالت ناشناس مرورگر فعال باشد و در صورت امکان، ارتباط از طریق «یک دستگاه جدید و یکبار مصرف» انجام گیرد.
سازمان سیا افزود: «پس از تماس امن با وبسایت ما، حتما تاریخچه جستوجو و مرورگر تلفن یا کامپیوتر خود را پاک کنید.»
پیشتر در شهریورماه، سرویس اطلاعات مخفی بریتانیا، موسوم به امآی۶، آگهی استخدام جاسوس در امور ایران، چین، روسیه و کره شمالی را در درگاهی در دارکوب منتشر کرد.
روزنامه تلگراف در آن زمان گزارش داد امآی۶ یک سرویس پیامرسان به نام «پیک خاموش» ایجاد کرده که امکان برقراری ارتباط امن را فراهم میکند و به این ترتیب، هر کس از هر نقطه جهان میتواند به این سازمان خدمات یا اطلاعات ارائه دهد.
دارکوب شبکهای از وبسایتهای رمزگذاریشده است که تنها از طریق مرورگرهای ویژه و عبور از چندین سد پردازشی میتوان به آن دسترسی یافت.
ارتباط از طریق فیلترشکنهای غیربومی یا شبکه تور
سازمان سیا در ادامه دستورالعمل خود، «فیلترشکنهای مورد اعتماد و غیربومی» یا «شبکه تور Tor» را بهعنوان روشهای ترجیحی برای برقراری تماس معرفی کرد.
این نهاد هشدار داد در صورت رعایت نکردن این مراحل، دستگاههای امنیتی و اطلاعاتی یا اشخاص ثالث میتوانند بازدید افراد از هر وبسایتی را رهگیری کنند.
بر اساس این دستورالعمل، کاربران باید از انتخاب سرورهای فیلترشکن در کشورهایی مانند ایران، روسیه یا چین خودداری کنند، فیلترشکنهای پولی و معتبر را در اولویت قرار دهند و قابلیت قطع خودکار را فعال کنند تا در صورت اختلال، ارتباط اینترنتی بهطور خودکار قطع شود.
پیام سازمان سیا در شرایطی به زبان فارسی منتشر میشود که در روزهای اخیر، گمانهزنیها درباره چشمانداز مذاکرات تهران و واشینگتن زیر سایه آرایش نظامی ایالات متحده در منطقه بالا گرفته است.
پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، پنجم اسفند گفت همه گزینهها در قبال تهران برای رییسجمهوری آمریکا همچنان روی میز هستند و جمهوری اسلامی باید از فرصت موجود برای رسیدن به توافق استفاده کند.
«مشتاق همکاری با شما هستیم»
سازمان سیا در ادامه پیام خود از کاربران خواست هنگام برقراری ارتباط، مشخصات فردی و شغلی، محل اقامت، میزان دسترسی به اطلاعات و شیوه تماس امن خود را اعلام کنند و در صورت استفاده از ایمیل، ارائهدهندهای خارج از ایران، روسیه، چین و سایر کشورهای دارای خصومت با آمریکا برگزینند.
در انتهای این دستورالعمل آمده است: «پیروی از این راهنماییها، امنیت شما را هنگام تماس با سازمان اطلاعات مرکزی افزایش میدهد. ما مشتاق همکاری با شما هستیم. تا دریافت پیام شما، بدرود.»
پیش از این، نقش سازمان اطلاعات مرکزی ایالات متحده برای انجام عملیات علیه نیکلاس مادورو، رییسجمهوری مخلوع ونزوئلا، مورد توجه قرار گرفته بود.
خبرگزاری رویترز سهشنبه پنجم اسفند از قول شش منبع آگاه از این مذاکرات نوشت ایران به توافقی نزدیک شده است که بر اساس آن، قرار است موشکهای ساخت چین از نوع سیام-۳۰۲ را خریداری کند.
این در حالی است که مجله اکونومیست چهارم اسفند نوشت دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، در هفتههای اخیر با افزایش کمسابقه نیروهای نظامی در خاورمیانه، فشار بر جمهوری اسلامی را تشدید کرده است.
میزان قدرت آتشی که ایالات متحده تا پایان این هفته (در فاصله حمله احتمالی به ایران) در منطقه مستقر خواهد کرد، از زمان آمادگیهای پیش از جنگ عراق در سال ۲۰۰۳ تاکنون، بیسابقه است.
منابع مطلع به رویترز گفتند توافق برای خرید موشکهای چینی در مراحل پایانی قرار دارد؛ هرچند هنوز تاریخی برای تحویل تعیین نشده است.
موشکهای مافوقصوت سیام-۳۰۲ بردی حدود ۲۹۰ کیلومتر دارند و برای عبور از سامانههای دفاعی کشتیها با پرواز در ارتفاع پایین و سرعت بالا طراحی شدهاند.
دو کارشناس تسلیحاتی به رویترز گفتند استقرار این موشکها توان تهاجمی ایران را بهطور قابل توجهی افزایش میدهد و تهدیدی برای نیروهای دریایی آمریکا در منطقه خواهد بود.
مذاکراتی که دستکم از دو سال پیش آغاز شده بود، پس از جنگ ۱۲ روزه میان اسرائیل و جمهوری اسلامی در خرداد ۱۴۰۴ بهطور چشمگیری شتاب گرفت.
به گفته منابع آگاه، هنگامی که گفتوگوها در تابستان ۱۴۰۴ وارد مراحل پایانی شد، برخی مقامهای ارشد نظامی و دولتی ایران به چین سفر کردند.
این سفر پیشتر گزارش نشده بود.
دنی سیترینوویچ، افسر پیشین اطلاعاتی اسرائیل و پژوهشگر ارشد درباره ایران، گفت: «اگر ایران توانایی مافوق صوت برای حمله به کشتیها در منطقه داشته باشد، این یک تغییر کامل قواعد بازی است. رهگیری این موشکها بسیار دشوار است.»
رویترز نتوانسته است روشن کند چه تعداد موشک در این معامله احتمالی گنجانده شده، تهران چه مبلغی را برای پرداخت پذیرفته است، یا اینکه با توجه به افزایش تنشهای منطقهای، چین این توافق را اجرایی خواهد کرد یا نه.
یک مقام وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی گفت: «ایران با متحدان خود توافقهای نظامی و امنیتی دارد و اکنون زمان مناسبی برای استفاده از این توافقهاست.»
هیات نمایندگی چین در سازمان ملل، برای پاسخگویی، رویترز را به وزارت خارجه چین ارجاع داد.
وزارتخانههای خارجه و دفاع چین به درخواستهای اظهار نظر پاسخ ندادهاند.
کاخ سفید در جواب پرسش درباره مذاکرات ایران و چین بر سر این سامانه موشکی، مستقیما به موضوع نپرداخت.
یک مقام کاخ سفید گفت که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، اعلام کرده است «یا [با ایران] به توافق خواهیم رسید یا مجبور خواهیم شد کاری بسیار سخت مانند دفعه قبل انجام دهیم».
این موشکها از پیشرفتهترین تجهیزات نظامی خواهند بود که چین به ایران منتقل میکند و نقضکننده تحریم تسلیحاتی سازمان ملل است که نخستین بار در سال ۱۳۸۵ اعمال شد.
این تحریمها در سال ۱۳۹۴ در چارچوب توافق هستهای تعلیق شدند و سپس در شهریور ۱۴۰۴ دوباره اعمال شدند.
تعمیق روابط نظامی تهران و پکن
فروش احتمالی این موشکها به تهران نشاندهنده تعمیق روابط نظامی چین و ایران در زمانی است که تنشهای منطقهای افزایش یافته است. موضوعی که تلاشهای آمریکا برای مهار برنامه موشکی جمهوری اسلامی و محدود کردن فعالیتهای هستهای آن را پیچیدهتر میکند.
این اقدام همچنین نشانهای از تمایل فزاینده چین برای ایفای نقش فعالتر در منطقهای است که مدتها تحت سیطره توان نظامی آمریکا بوده است.
جمهوری اسلامی، چین، و روسیه، هر سال رزمایش مشترک دریایی برگزار میکنند.
وزارت خزانهداری آمریکا سال گذشته چند نهاد چینی را به دلیل تامین مواد شیمیایی پیشساز برای سپاه پاسداران به منظور استفاده در برنامه موشکهای بالستیک تحریم کرد.
چین این اتهامها را رد کرد و گفت کنترلهای صادراتی سختگیرانهای بر محصولات دوکاربردی اعمال میکند.
شی جینپینگ، رییسجمهوری چین، شهریور ۱۴۰۴ هنگام میزبانی از مسعود پزشکیان، رییس دولت جمهوری اسلامی، در پکن گفت: «چین از ایران در حفاظت از حاکمیت، تمامیت ارضی و عزت ملی حمایت میکند.»
پکن ۲۶ مهر همراه با مسکو و تهران در نامهای مشترک اعلام کرد تصمیم برای بازگرداندن تحریمهای جمهوری اسلامی نادرست بوده است.
یکی از مقامهایی که در جریان مذاکرات قرار گرفته است، گفت: «ایران به میدان نبردی میان آمریکا در یک سو و روسیه و چین در سوی دیگر تبدیل شده است.»
تجمع ناوهای آمریکایی در نزدیکی ایران
توافق احتمالی میان پکن و تهران در حالی مطرح میشود که آمریکا آرایش دریایی گستردهای در نزدیکی مرز با ایران گرفته است؛ از جمله ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن و گروه ضربتی آن که در نزدیکی سواحل عمان و ۸۰۰ کیلومتری مرز ایران مستقر شده است.
ناو جرالد آر. فورد و ناوهای همراهش نیز در مسیر منطقه هستند تا در بندر حیفا در اسرائیل مستقر شوند.
این دو ناو در مجموع میتوانند بیش از پنج هزار نیرو و ۱۵۰ هواپیما حمل کنند.
سیترینوویچ گفت: «چین نمیخواهد شاهد شکلگیری یک رژیم طرفدار غرب در ایران باشد. چنین چیزی تهدیدی برای منافع آنها خواهد بود. آنها امیدوارند این رژیم باقی بماند.»
ترامپ ۳۰ بهمن ۱۴۰۴ گفت به ایران ۱۰ روز فرصت میدهد تا درباره برنامه هستهای خود به توافق برسد و در غیر این صورت، با اقدام نظامی مواجه خواهد شد.
پیشتر گزارش شده بود که آمریکا برای احتمال عملیات چند هفتهای و مستمر علیه جمهوری اسلامی - در صورت صدور دستور حمله - آماده میشود.
تقویت زرادخانهای که تضعیف شده بود
پیتر ویزمن، پژوهشگر ارشد موسسه بینالمللی پژوهشهای صلح استکهلم، گفت خرید سیام-۳۰۲ بهطور قابل توجهی زرادخانه ایران را که در جنگ با اسرائیل تضعیف شده است، تقویت خواهد کرد.
شرکت دولتی صنایع هوافضای چین این موشک را بهعنوان یکی از پیشرفتهترین موشکهای ضدکشتی جهان معرفی کرده است. موشکی که قادر است یک ناو هواپیمابر یا ناوشکن را غرق کند.
این سامانه میتواند بر روی کشتیها، هواپیماها یا تجهیزات زمینی نصب شود و همچنین اهداف زمینی را هدف قرار دهد.
منابع آگاه به رویترز گفتند تهران همچنین در حال گفتوگو برای بهدست آوردن سامانههای موشکی دیگر، سلاحهای ضدبالستیک و سلاحهای ضدماهوارهای از چین است.
چین در دهه ۱۳۶۰ یکی از تامینکنندگان اصلی تسلیحات ایران بود، اما انتقال گسترده تسلیحات تا اواخر دهه ۱۳۷۰ تحت فشارهای بینالمللی کاهش یافت.
در سالهای اخیر، مقامهای آمریکایی شرکتهای چینی را متهم کردهاند مواد مرتبط با موشک برای تهران فراهم آوردهاند، اما بهطور علنی اتهام «تامین کامل سامانههای موشکی» را مطرح نکردهاند.
