پیام واشینگتن به تهران: در جلسه بعد منتظریم امتیاز بدهید
اورشلیمپست به نقل از دو منبع آگاه نوشت که دولت ایالات متحده به جمهوری اسلامی اطلاع داده است که انتظار دارد تیم مذاکرهکننده تهران در نشست بعدی با «محتوایی معنادار» حاضر شود.
اورشلیمپست به نقل از دو منبع آگاه نوشت که دولت ایالات متحده به جمهوری اسلامی اطلاع داده است که انتظار دارد تیم مذاکرهکننده تهران در نشست بعدی با «محتوایی معنادار» حاضر شود.
این رسانه اسرائیلی در گزارشی که شامگاه یکشنبه ۱۹ بهمن منتشر شد، به نقل از این منابع نخستین نشست میان نمایندگان جمهوری اسلامی و دولت ایالات متحده را «دیداری خوب» توصیف کرد که بیش از تمرکز بر مسائل اصلی، بر نحوه پیشبُرد مذاکرات متمرکز بود.
این منابع به اورشلیمپست گفتهاند که طرف آمریکایی به مقامهای ایران گفتهاند که انتظار دارند در نشست بعدی آماده باشند تا درباره مساله هستهای و مسائل دیگر «امتیاز» بدهند.
این در حالی است که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی و نماینده تهران در این مذاکرات، یکشنبه در کنگره سیاست خارجی که در تهران برگزار شد، «توقف کامل غنیسازی اورانیوم» را «کاملا غیرقابلقبول» خواند.
او گفت: «حتی اگر هزینه سنگین داشته باشد، از حق قانونی غنیسازی عقبنشینی نمیکنیم... اصرار بر غنیسازی کردیم و میکنیم و حاضر نیستیم از آن بگذریم، ولو اینکه جنگ به ما تحمیل شود.»
عراقچی در عین حال از آمادگی جمهوری اسلامی برای «رفع نگرانی» جامعه بینالمللی و «اعتمادسازی» درباره برنامه هستهای حکومت خبر داد و تاکید کرد «تنها راه» برای حل پرونده هستهای تهران مذاکره است.
افزون بر این، عراقچی در یک نشست رسانهای که آن هم یکشنبه ۱۹ بهمن برگزار شد، مسائل محتوایی را «موانع واقعی» پیش روی این دور از مذاکرات خواند و گفت که «زیادهخواهیها، ادعاهای غیرمنطقی و خواستههای غیرواقعی» طرف مقابل از جمله این موانع است.
این اظهارات در شرایطی مطرح شد که در روزهای اخیر، گمانهزنیها درباره چشمانداز مذاکرات تهران و واشینگتن زیر سایه حضور نظامی گسترده آمریکا در منطقه بالا گرفته است.
به گزارش اورشلیمپست، کابینه امنیتی اسرائیل در آستانه سفر نخستوزیر این کشور به آمریکا و دیدار او با دونالد ترامپ در روز چهارشنبه در کاخ سفید، تشکیل جلسه داد و در این جلسه به وزیران کابینه گفته شد که موضع اسرائیل در قبال مذاکره با تهران بر جلوگیری از دستیابی «رژیم تروریستی» تهران به سلاح هستهای، اعمال محدودیت بر موشکهای بالستیک آن و پایان دادن به حمایت تهران از «محور تروریستی» در منطقه استوار است.
در نکات رسمی توزیعشده میان وزیران کابینه پیش از نشست آمده بود: «بارها و بارها، رژیم ایران نشان داده است که نمیتوان به وعدههایش اعتماد کرد. اگر این رژیم، که دهههاست مردم خود را که در پی آزادی و عدالت هستند سرکوب کرده، تلاش کند به حاکمیت ما یا شهروندانمان آسیب برساند، پیامدهای آن بسیار شدید خواهد بود. به هر شکلی از چنین تلاشی، با زور و اقدام قاطع پاسخ داده خواهد شد.»
تاکید وزیر خارجه اسرائیل بر ضرورت پیشگیری از دستیابی تهران به سلاح اتمی
از سوی دیگر، گیدئون ساعر، وزیر امور خارجه اسرائیل حین دیدار با وزیر امور خارجه پاراگوئه، جمهوری اسلامی را «افراطیترین رژیم جهان» نامید و تاکید کرد که تلاش چنین حکومتی برای دستیابی به «خطرناکترین سلاح جهان»، یعنی سلاح هستهای، تهدیدی آشکار برای صلح منطقهای و جهانی است.
او گفت: «هرچند موشکهای بالستیک دوربردی که رژیم ایران در پی تولید انبوه آنهاست، اسرائیل را به خطر میاندازد، اما فقط اسرائیل را تهدید نمیکند. رژیم ایران پیشتر از موشک علیه کشورهای دیگر در خاورمیانه استفاده کرده است. کشورهای اروپایی نیز در معرض تهدید برد این موشکها قرار دارند.»
روزنامه اورشلیم پست یکشنبه ۱۹ بهمن به نقل از منابع آگاه نوشت اسرائیل در گفتوگوهای اخیر با همتایان آمریکایی خود تاکید کرده است که برنامه موشکی جمهوری اسلامی تهدیدی موجودیتی برای این کشور است.
یکی از این منابع به اورشلیمپست گفت: «به آمریکاییها گفتیم اگر جمهوری اسلامی از خط قرمزی که درباره موشکهای بالستیک تعیین کردهایم عبور کند، به تنهایی حمله میکنیم.»
او در عین حال افزود اسرائیل هنوز به آن آستانه نرسیده است و تحولات داخل ایران را به طور مداوم زیر نظر دارد.
طرحهای عملیاتی علیه زیرساخت موشکی
بهگفته منابع امنیتی، موضوع برچیدن توانمندیها و زیرساخت تولید موشک جمهوری اسلامی در هفتههای گذشته در مجموعهای از دیدارها و رایزنیهای مقامهای ارشد مطرح شده است.
این روزنامه نوشت اسرائیل آزادی عمل خود را محفوظ میداند و اجازه نخواهد داد جمهوری اسلامی سامانههای تسلیحاتی راهبردی را در مقیاسی که موجودیت اسرائیل را تهدید کند، بازسازی کند.
یک مقام دفاعی اسرائیل در گفتوگو با اورشلیم پست این مقطع را «فرصتی تاریخی» برای وارد کردن ضربهای مهم به زیرساخت موشکی ایران و خنثی کردن تهدیدهای فعال جمهوری اسلامی علیه اسرائیل و کشورهای همسایه توصیف کرد.
این مقام افزود اسرائیل در گفتوگوهای اخیر، طرحهایی برای هدف قرار دادن تاسیسات بیشتری مرتبط با برنامه موشکی نیز ارائه شده است.
در همین زمینه الی کوهن، وزیر انرژی اسرائیل ۱۹ بهمن در مصاحبه با پایگاه خبری واینت، به مذاکرات اخیر میان تهران و واشینگتن پرداخت و هشدار داد حتی در صورت دستیابی به توافقی با جمهوری اسلامی، اسرائیل در صورت لزوم برای پاسخ به تهدیدات «اقدام خواهد کرد.»
نگرانی از الگوی حملات محدود ترامپ
چند مقام اسرائیلی دیگر نیز ابراز نگرانی کردند که دونالد ترامپ، رییسجمهوری ایلات متحده، ممکن است مدلی از حملات محدود را در پیش بگیرد؛ الگویی مشابه عملیات اخیر آمریکا علیه حوثیها در یمن که به باور آنها میتواند توانمندیهای حیاتی جمهوری اسلامی را دستنخورده باقی بگذارد.
یک مقام نظامی دیگر گفت نگرانی این است که ترامپ تنها چند هدف محدود را انتخاب کند، سپس اعلام موفقیت کند و مدیریت پیامدها را به اسرائیل بسپارد.
او افزود «اقدامهای جزئی، تهدید اصلی را از بین نمیبرد».
از سوی دیگر عمر تیشلر، فرمانده آینده نیروی هوایی اسرائیل، قرار است در سفر پیش روی بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، به آمریکا او را همراهی کند.
تیشلر در این سفر به نمایندگی از ایال زمیر، رییس ستاد کل ارتش اسرائیل، حضور خواهد داشت. در پی خودداری اسرائیل کاتس، وزیر دفاع، از تایید نامزد معرفیشده ارتش برای سمت وابسته نظامی، اسرائیل در حال حاضر فردی را در این جایگاه در واشینگتن ندارد.
در حالی که نگرانیها در اسرائیل درباره نتیجه مذاکرات تهران و واشینگتن ادامه دارد، گیدئون سعار، وزیر امور خارجه اسرائیل، نیز یکشنبه هشدار داد برنامه موشکی جمهوری اسلامی تهدیدی فراتر از اسرائیل است و اروپا را نیز در بر میگیرد.
او همچنین تاکید کرد حجم موشکهای بالستیکی که تهران در پی تولید انبوه آنهاست، خطری مستقیم برای اسرائیل به شمار میرود.
مقامهای جمهوری اسلامی تاکنون بارها تاکید کردهاند تنها حاضر به گفتوگو درباره پرونده هستهای هستند و برنامه موشکی خود را غیرقابل مذاکره میدانند.
عراقچی ۱۸ بهمن نیز در سخنانی در دوحه گفت جمهوری اسلامی غنیسازی صفر و خروج ذخایر اورانیوم از ایران را نمیپذیرد، اما برای کاهش درصد غنیسازی آمادگی دارد.
بر اساس این گزارش، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، سفر خود به واشینگتن را جلو انداخته و قرار است از اوایل هفته آینده با دونالد ترامپ دیدار کند؛ دیداری که هدف اصلی آن، تضمین در نظر گرفته شدن خطوط قرمز اسرائیل در گفتوگوهای آمریکا و ایران عنوان شده است. مقامهای اسرائیلی بیم دارند که توافقی محدود، بدون پرداختن به موشکهای بالستیک و شبکه نیروهای نیابتی حکومت ایران، امنیت اسرائیل را تضعیف کند.
به نوشته واینت، اسرائیل خواستار توافقی است که شامل برچیدن کامل برنامه هستهای جمهوری اسلامی باشد؛ از جمله توقف غنیسازی اورانیوم و انتقال ذخایر اورانیوم غنیشده به خارج از خاک ایران. افزون بر این، تلآویو بازگشت بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی به ایران برای نظارت «نزدیک، واقعی و با کیفیت بالا»، از جمله بازرسیهای سرزده از سایتهای مشکوک، را یک شرط اساسی میداند.
در بخش موشکی، اسرائیل بر محدود شدن برد موشکهای بالستیک ایران به ۳۰۰ کیلومتر تاکید دارد تا امکان هدف قرار دادن خاک اسرائیل از بین برود. همچنین توقف حمایت حکومت ایران از نیروهای نیابتی در منطقه، از جمله حزبالله لبنان و حوثیهای یمن، از دیگر مطالبات کلیدی اسرائیل عنوان شده است.
واینت به نقل از یک منبع سیاسی ارشد نوشت که علت اصلی جلو انداختن سفر نتانیاهو به آمریکا، تلاش برای اثرگذاری مستقیم بر روند مذاکرات و بهویژه برجسته کردن موضوع موشکهای بالستیک بوده است. با این حال، در اورشلیم اذعان میشود که تقریبا همه این مطالبات، بهجز موضوع هستهای، برای تهران «غیرقابل قبول» تلقی میشود و مشخص نیست ایالات متحده تا چه اندازه بر اجرای آنها پافشاری کند.
طبق این گزارش، گفتوگوهای اخیر در عمان حدود هشت ساعت به طول انجامیده و عمدتاً غیرمستقیم بوده است. تمرکز مذاکرات بیشتر بر تعیین چارچوب گفتوگوها بوده و پیشرفتی اساسی حاصل نشده، هرچند آمریکا با برگزاری نشست بعدی موافقت کرده و به جمهوری اسلامی هشدار داده که این بار باید با پیشنهادهای محتوایی وارد شود.
در پایان، واینت نوشت که همزمان با روند دیپلماتیک، واشینگتن تلاش دارد پیام روشنی به تهران ارسال کند که گزینه نظامی همچنان روی میز است؛ پیامی که با تحرکات نظامی آمریکا در منطقه و حضور مقامهای ارشد نظامی در حاشیه مذاکرات تقویت شده است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، جمعه ۱۷ بهمن بهصورت غیرمستقیم در عمان مذاکره کردند.
بدر البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، واسطه انتقال پیام میان تهران و واشینگتن در این گفتوگوها بود.
مقامها و رسانههای جمهوری اسلامی تاکید کردند این مذاکرات صرفا محدود به پرونده هستهای بود.
برد کوپر، فرمانده سنتکام، در ترکیب هیات مذاکرهکننده ایالات متحده در مسقط حضور داشت. یک منبع دیپلماتیک جمهوری اسلامی به رویترز گفت حضور فرمانده سنتکام میتواند «مذاکرات هستهای غیرمستقیم» میان ایران و آمریکا را به خطر بیندازد.
عراقچی ساعاتی پیش از مذاکره با آمریکا در ایکس نوشت جمهوری اسلامی با «چشمانی باز» و بدون از یاد بردن تجربههای یک سال گذشته مذاکره خواهد کرد.
مقامهای حکومت ایران نیز با تردید به گفتوگوهای مسقط نگریستند. اسماعیل کوثری، عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس، تاکید کرد مذاکرات عمان به جایی نخواهد رسید.
احمد علمالهدی، امام جمعه مشهد، هم گفت: «مذاکرهای که بالای میزش اسلحه و هواپیماست، مضحکه سیاست آمریکا است.»
یدالله جوانی، معاون سیاسی سپاه پاسداران، رونمایی حکومت از موشک «خرمشهر-۴» را «پیامی روشن» به آمریکا و غرب توصیف کرد و افزود: «نشستن پای میز مذاکره به معنای عقبنشینی از قدرت نظامی نیست.»
احتمال رویارویی نظامی آمریکا و جمهوری اسلامی
پایگاه خبری واینت گزارش داد تومر بار، فرمانده نیروی هوایی و شلومی بیندر، رییس اداره اطلاعات نظامی اسرائیل، نشستی طولانی و محوری را با تمرکز بر تکمیل آمادگیها و تایید طرحها برای اقدام احتمالی علیه جمهوری اسلامی به پایان رساندند.
به گزارش واینت، این نشست در چارچوب سناریو حمله آمریکا به ایران برگزار شده است؛ سناریویی که در آن، اسرائیل در صورت هدف قرار گرفتن از سوی جمهوری اسلامی، ممکن است وارد عمل شود.
بلومبرگ نوشت برخی شرکتهای مالک ابرنفتکشها بهدلیل نگرانی از تشدید تنشها میان آمریکا و جمهوری اسلامی و پیامدهای احتمالی آن برای امنیت کشتیرانی در منطقه، سرعت عبور کشتیهای خود از تنگه هرمز را افزایش دادهاند.
شبکه انبیسی به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داد ارتش ایالات متحده همچنان در حال اعزام نیروها و سامانههای پدافند هوایی به خاورمیانه است.
بر اساس این گزارش، ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن نیز برای قرار گرفتن در محدوده حمله به ایران، به منطقه نزدیکتر میشود.
محکومیت سیاست سرکوب جمهوری اسلامی
دانشجویان دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی در بیانیهای هشدار دادند: «کشور در وضعیت غیرعادی دائمی به سر میبرد؛ وضعیتی که محصول مستقیم یک نظم سرکوبگر است. اما حاکمیت و نهادهای وابسته به آن، از وزارتخانهها تا دانشگاهها، ماموریت دارند این غیرعادی بودن را طبیعی جلوه دهند.»
آنها افزودند: «در چنین وضعیتی، تلاش برای عادیسازی صرفا بیاخلاقی نیست؛ جنایت ایدئولوژیک است.»
بر اساس پیامهای رسیده به ایراناینترنشنال از یک وکیل دادگستری، الگوی مشابهی از فشار امنیتی و تحمیل اتهامات سنگین به معترضان بازداشتشده در شهرهای مختلف استان گیلان به چشم میخورد.
این وکیل افزود بازجویان معترضان را تحت فشار میگذارند تا به اتهاماتی چون «قتل مامور»، «حمل سلاح»، «ساخت مواد منفجره» یا «همکاری با شبکههای بیگانه» اعتراف کنند.
همزمان با تجمع ایرانیان مقابل پارلمان استرالیا، تعدادی از نمایندگان پارلمان در گفتوگو با ایراناینترنشنال از سیاستهای سرکوبگرانه جمهوری اسلامی انتقاد کردند.
آنها خواستار تشدید تحریمها، تقویت فشارهای دیپلماتیک بر حکومت، پایان خشونت و تداوم دسترسی به اینترنت در ایران شدند و تاکید کردند دولت و مردم استرالیا در کنار مردم ایران ایستادهاند.
گروهی از جامعهشناسان با انتشار بیانیهای تاکید کردند: «وضعیت کنونی حاصل برونداد سالها انسداد سیاسی و اقتصادی است که طیفهایی از مردم را برای برونرفت از بنبست کنونی، ناگزیر به سوی یاریگری کشورهای خارجی رهنمون ساخته است.»
امضاکنندگان بیانیه افزودند: «تکرار جرمانگاری برای معترضان بازداشتشده و در راس آنان متخصصان و فعالان حرفهای صنوف درمانی، حقوقی، رسانهای، هنری و دانشجویی از مصادیق تضییع حقوق بشر بوده و جامعه را به دوران جدید اعتراضات گستردهتر و عمیقتر پیش میبرد.»
اورشلیم پست پنجشنبه ۱۶ بهمن نوشت مقامهای نظامی اسرائیل بهویژه ایال زمیر، رییس ستاد کل ارتش این کشور، در دیدارهای اخیر خود با مقامهای ارشد نظامی و دیپلماتیک آمریکا در واشینگتن و اورشلیم، هشدار دادهاند که برنامه موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی اکنون به تهدیدی فوری و بالقوه «وجودی» برای اسرائیل تبدیل شده است.
توان موشکی؛ تهدیدی فراتر از هستهای و نیروهای نیابتی
گزارش با اشاره به اینکه اسرائیل سالها خواستار تضعیف برنامه هستهای جمهوری اسلامی بود، تاکید میکند که پس از حملات گسترده اسرائیل و آمریکا در جریان جنگ ۱۲روزه، برنامه هستهای جمهوری اسلامی عملا متوقف شده و تهران در ماههای گذشته پیشرفت محسوسی در بازسازی آن نداشته است.
اگرچه مهار یا محدودسازی دائمی برنامه هستهای جمهوری اسلامی همچنان اهمیت دارد و تهران نیز پیشنهادهایی مانند تعلیق بلندمدت غنیسازی یا انتقال اورانیوم غنی شده به خارج از خاک ایران را مطرح کرده است، اما به نوشته این روزنامه، مساله محوری در شرایط فعلی و در آستانه مذاکرات عمان، موضوع دیگری است.
در این گزارش آمده است که حمایت جمهوری اسلامی از گروههای مسلح نیابتی در منطقه همچنان ادامه دارد، اما اسرائیل در دو سال گذشته، توانسته بخش بزرگی از این تهدیدها از غزه تا لبنان و سوریه را مهار کند.
به باور تحلیلگران اسرائیلی، این شبکهها در وضعیت کنونی تهدید «وجودی» محسوب نمیشوند و با راهبرد دفاعی فعال اسرائیل، امکان بازگشت آنها به سطح تهدید پیش از هفتم اکتبر حماس محدود است.
در مقابل، حدود دو هزار موشک بالستیک جمهوری اسلامی، که توان عبور از سامانههای دفاعی اسرائیل را دارند، همچنان بهعنوان تهدیدی فوری و جدی به شمار میروند.
بازسازی سریع برنامه موشکی
بر اساس این گزارش، اگرچه اسرائیل در جریان جنگ ۱۲ روزه حدود نیمی از ۴۰۰ پرتابگر موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی را هدف قرار داد و در مقطعی ذخایر موشکی تهران به حدود نصف میزان پیش از جنگ کاهش یافت، اما برخلاف برنامه هستهای، تهران طی هفت ماه گذشته توانست برنامه موشکی خود را با سرعت احیا کند.
برنامه هستهای جمهوری اسلامی در این مدت پیشرفت قابل توجهی در بازسازی نداشت، اما تهران با اتکا به ظرفیتهای داخلی و همچنین کمک چین و برخی کشورهای دیگر، روند بازتولید موشکهای بالستیک را شتاب داده است. به گفته مقامهای نظامی اسرائیل، جمهوری اسلامی میتواند ظرفیت تولید خود را به حدود ۳۰۰ موشک بالستیک در ماه افزایش دهد.
تحلیلگران امنیتی هشدار میدهند که در صورت تداوم این روند، شمار موشکهای بالستیک ایران میتواند در سالهای ۱۴۰۶ و ۱۴۰۷ به شش هزار، هشت هزار و حتی ۱۰ هزار فروند برسد؛ سطحی که به باور آنها، حتی سپر چندلایه و پیشرفته دفاع هوایی اسرائیل نیز برای مقابله موثر با آن با دشواری جدی روبهرو خواهد شد.
در چنین شرایطی، به باور مقامهای اسرائیلی، قلب مذاکرات پیشرو نه در پرونده هستهای، بلکه در برنامه موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی میتپد.
احتمال افزایش تلفات غیرنظامی
به گزارش این نشریه اسرائیلی، جمهوری اسلامی نهتنها از جنگ خرداد ۱۴۰۴، بلکه از دو حمله موشکی پیشین خود به اسرائیل در سال ۱۴۰۳ نیز درسهای مهمی گرفت. یکی از تغییرات اصلی، انتقال تمرکز حملات از تعداد محدودی پایگاه نظامی ارتش اسرائیل به دامنهای گستردهتر از اهداف غیرنظامی بوده است.
تهران در خرداد ۱۴۰۴ شلیک موشکها را از مناطق دورتری در داخل ایران آغاز کرد؛ مناطقی که دسترسی جنگندههای اسرائیلی به آنها دشوارتر است. همزمان، جمهوری اسلامی تاکتیکهای خود را برای شلیک سریعتر موشکها، از جمله از تاسیسات زیرزمینی، بهبود بخشید و برای افزایش میزان خسارت از مهمات خوشهای استفاده کرد.
در جریان این حملات، ۲۸ نفر در اسرائیل کشته شدند و حدود ۱۳ هزار واحد مسکونی آسیب دید؛ آن هم در شرایطی که تنها ۳۶ موشک توانستند از سامانه دفاع موشکی اسرائیل عبور کنند. بر اساس این گزارش عبور شمار بسیار بیشتری از موشکها میتواند پیامدهایی بهمراتب سنگینتر برای اسرائیل به همراه داشته باشد.
تلاش زمیر برای جلب حمایت ایالات متحده
رییس ستاد کل ارتش اسرائیل در دیدارهای مستقیم با رییس ستاد مشترک ارتش آمریکا و همچنین استیو ویتکاف، نماینده ویژه واشینگتن، تلاش کرده است مساله موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی را در مرکز دستور کار مذاکرات قرار دهد.
زمیر تاکید کرد عقبنشینی آمریکا در موضوع موشکهای بالستیک ایران «خط قرمز» اسرائیل است و هرگونه توافقی که شامل محدودیت مشخص بر تعداد و برد این موشکها و همچنین سازوکار اجرایی و نظارتی موثر نباشد، برای تلآویو الزامآور نخواهد بود.
به نوشته این گزارش اگر تهران حاضر نشود تهدیدهای هستهای و موشکی خود را مهار کند و مسیر تقابل را برگزیند، ارتش اسرائیل برای حمله به اهدافی «غافلگیرکننده» در داخل ایران آمادگی دارد.
سناریوهای احتمالی چگونگی مذاکرات
در این زمینه، دنی سیترینوویچ، پژوهشگر برنامه ایران در موسسه مطالعات امنیت ملی و رییس پیشین میز ایران در اطلاعات نظامی اسرائیل، در گفتوگو با واینت گفت آمریکا «هر کاری» خواهد کرد تا مذاکرات با جمهوری اسلامی به شکست نینجامد.
او افزود واشینگتن نگران ورود به رویارویی با جمهوری اسلامی است که به گفته او میتواند به یک «کارزار بدون برد» منجر شود.
سیترینوویچ سه سناریو برای گفتوگوهای پیشرو ترسیم کرد: نخست اینکه نشست پیشرو، اولین و آخرین دیدار باشد؛ دوم اینکه این نشست آغاز مذاکرات باشد و طرفین بر ادامه گفتوگوها توافق کنند؛ و سوم اینکه بیانیهای صادر شود مبنی بر توافق دو طرف برای کاهش تنش و حرکت به سمت یک توافق.
به باور او به دلیل نگرانی همه طرفها از تشدید بحران، احتمال تحقق سناریوی دوم بیشتر است.
این پژوهشگر در ادامه تاکید کرد در صورت دستیابی به توافق، این توافق «بر اساس شروط تهران» شکل خواهد گرفت. او توضیح داد جمهوری اسلامی حاضر است امتیازهایی مانند تحویل حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده، بازگشت بازرسان و احتمالا پذیرش ایده تشکیل یک کنسرسیوم منطقهای برای غنیسازی ارائه دهد، اما به گفته او، این امتیازها برای حکومت ایران هزینه راهبردی تعیینکنندهای ندارد.
به گفته این پژوهشگر، امتیاز اصلی در چنین توافقی از سوی آمریکا داده میشود؛ به این معنا که واشینگتن از تشدید فشار یا توسل به گزینه نظامی عقبنشینی میکند و با ادامه توان هستهای ایران در سطحی محدود کنار میآید.
سیترینوویچ افزود آمریکا در برابر دو گزینه قرار دارد: «یا عقبنشینی میکند یا ناچار به حمله نظامی میشود»، گزینهای که به گفته او واشینگتن در شرایط فعلی تمایلی به آن ندارد، زیرا از پیچیدگی و پیامدهای یک تقابل مستقیم با ایران آگاه است. او تاکید کرد اینبار برخلاف گذشته، عنصر غافلگیری وجود ندارد و میانجیها نیز بهطور فعال در روند مذاکرات نقش دارند.
این در حالی است که مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، ۱۵ بهمن در جریان نشست خبری کنفرانس مواد معدنی کمیاب گفت واشینگتن دیدار و مذاکره با تهران را «امتیازدهی یا مشروعیتبخشی» تلقی نمیکند.
او تاکید کرد دولت آمریکا آماده گفتوگو با «هر کسی، چه دشمن و چه متحد» است.
روبیو با اشاره به آمادگی دولت ترامپ برای تعامل مستقیم با جمهوری اسلامی افزود اگر این مذاکرات قرار است به نتیجهای معنادار برسد، باید موضوعاتی مشخص از جمله برنامه هستهای، دامنه موشکهای بالستیک ایران، حمایت تهران از گروههای مسلح منطقهای و نحوه رفتار حکومت با مردم ایران در دستور کار قرار گیرد.
بر اساس اعلام طرفین مذاکرات قرار است جمعه ۱۷ بهمن در مسقط، پایتخت عمان، آغاز شود.
بر اساس گزارشها جمهوری اسلامی و ایالات متحده قرار است جمعه ۱۷ بهمن در مسقط، پایتخت عمان، گفتوگوهای خود را آغاز کنند. این مذاکرات نخستین تماس رسمی دو طرف پس از وقفهای چندماهه است؛ وقفهای که در پی جنگ ۱۲روزه اسرائیل و جمهوری اسلامی در خردادماه شکل گرفت.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، پنجشنبه ۱۶ بهمن در شبکه ایکس با قدردانی از نقش دولت عمان نوشت که هماهنگیهای لازم برای این گفتوگوها انجام شده است. مقامهای آمریکایی نیز برگزاری این مذاکرات را تایید کردند.
عمان پیشتر نیز میزبان گفتوگوهای غیرمستقیم عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، و استیو ویتکاف، نماینده آمریکا در امور خاورمیانه، بوده است.
تمرکز بر پرونده هستهای
بر اساس گزارش نیویورکتایمز تمرکز اصلی مذاکرات عمان بر برنامه هستهای تهران است، اما همزمان گفتوگوها درباره برنامه موشکی و گروههای شبهنظامی وابسته به جمهوری اسلامی نیز بهصورت موازی در دستور کار قرار میگیرد.
با این حال، عراقچی بارها تاکید کرده است که جمهوری اسلامی حاضر نیست درباره برنامه موشکی خود مذاکره کند.
او ۱۰ بهمن در استانبول گفت «توانمندیهای دفاعی و قدرت موشکی» ایران «به هیچ وجه موضوع مذاکره یا مصالحه نخواهند بود».
عراقچی افزود گفتوگو «در سایه تهدید» از نظر تهران مذاکره محسوب نمیشود.
دونالد ترامپ، رییس جمهوری آمریکا، در هفتههای اخیر ضمن تشدید تحریمها علیه تهران، بار دیگر مساله برنامه هستهای جمهوری اسلامی را به کانون سیاست خارجی خود بازگردانده است.
در عین حال، اختلافها بر سر دامنه و محتوای توافق همچنان ادامه دارد. ویتکاف پیشتر در یک مصاحبه تلویزیونی گفته بود غنیسازی ۳.۶۷ درصدی میتواند مبنایی برای توافق باشد؛ سطحی که در توافق برجام تعیین شده بود و آمریکا در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپآن را غیر قابلقبول دانست و بهطور یکجانبه از آن خارج شد.
واشینگتنپست اما در گزارشی نوشت در مقطع کنونی بازگشت احتمالی به این سطح از غنیسازی با وجود تاکید ترامپ بر توقف کامل غنیسازی اورانیوم از سوی تهران، مورد پرسش است.
جمهوری اسلامی طی دههها تاکید کرده است برنامه هستهایاش ماهیتی صلحآمیز دارد، اما غنیسازی اورانیوم تا سطح ۶۰ درصد نگرانی کشورهای غربی را تشدید کرده است. ایران تنها کشوری است که بدون برخورداری از سلاح هستهای، اورانیوم را تا چنین سطحی غنیسازی میکند.
بر اساس آخرین گزارش آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ذخایر اورانیوم ایران به حدود ۹ هزار و ۸۷۰ کیلوگرم رسیده که بخشی از آن تا ۶۰ درصد غنی شده است. در توافق برجام، این سقف ۳۰۰ کیلوگرم و سطح غنیسازی ۳.۶۷ درصد تعیین شده بود.
بازگشت دیپلماسی در سایه بزرگترین کشتار معاصر ایران
در آستانه مذاکرات عمان، مارک ای. تیسن، تحلیلگر محافظهکار، در یادداشتی در واشینگتنپست نوشت ترامپ به معترضان در ایران وعده داد که «کمک در راه است» و به مقامات جمهوری اسلامی هشدار داد در صورتی که مانند گذشته دست به سرکوب بزند، با برخورد ایالات متحده روبهرو خواهند شد. اکنون با وجود کشته شدن هزاران معترض، بیعملی آمریکا اعتبار این تهدیدها و جایگاه جهانی واشینگتن را تضعیف کرده است.
تیسن تاکید کرد هر توافق هستهای در شرایط کنونی، با کاهش تحریمها در عمل به حکومت ایران پاداش میدهد و به آن فرصت بازسازی میبخشد، در حالی که جمهوری اسلامی به گفته او در ضعیفترین موقعیت خود از ۱۳۵۷ قرار دارد.
براساس بیانیه شورای سردبیری ایراناینترنشنال در سرکوب خونین انقلاب ملی ایرانیان، دستکم ۳۶ هزار و ۵۰۰ شهروند ایرانی عمدتا در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی، به دست نیروهای سپاه پاسداران و بسیج، کشته شدند. کشتاری که با دستور مستقیم شخص علی خامنهای، دیکتاتور تهران انجام شد.
برنامه موشکی و گروههای نیابتی
به گزارش نیویورکتایمز و شبکه آی۲۴، هرچند مذاکرات عمان عمدتا بر برنامه هستهای متمرکز است، اما موضوع برنامه موشکی جمهوری اسلامی و فعالیت گروههای مسلح مورد حمایت تهران نیز بهصورت موازی مطرح خواهد شد.
این در حالی است که تهران هشدار داده است گسترش رسمی دستورکار گفتوگوها میتواند به ترک مذاکرات منجر شود.
ترامپ هشتم بهمن همزمان با افزایش حضور نظامی ایالات متحده در منطقه، هشدار داد اگر جمهوری اسلامی به توافق نرسد، حمله بعدی «بسیار بدتر» از عملیات «چکش نیمهشب» خواهد بود. همزمان، رسانههای اسرائیلی گزارش دادند مقامهای این کشور احتمال دستیابی به توافق را ناچیز میدانند و کابینه سیاسی-امنیتی اسرائیل در حال بررسی سناریوهای پیش رو است.
