مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی، در اظهاراتی بی‌سابقه پس از کشتار مردم ایران، گفت بخشی از جان‌باختگان و مجروحان اعتراضات اخیر «با مشکلاتی نظیر آسیب‌های روانی، اختلالات سلامت روان یا مسائل مرتبط با اشتغال و محرومیت‌های اجتماعی» مواجه بوده‌اند.
پزشکیان چهارشنبه اول بهمن در جلسه پایش و ارزیابی اجرای طرح «پزشک خانواده و نظام ارجاع» بدون در نظر گرفتن مطالبات سیاسی معترضان در طول انقلاب ملی ایرانیان گفت: «بررسی آمار فوتی‌ها و بستری‌شدگان در حوادث و ناآرامی‌های اخیر نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از این پیامدها ریشه در عوامل اجتماعی دارد.»
در حالی که تاکنون جمهوری اسلامی از ارائه هر گونه آمار تفکیکی و دقیقی از جان‌باختگان و مجروحان و بازدانشت‌شدگان اعتراضات اخیر خود داری کرده است، پزشکیان توضیحی نداد که چگونه توانسته به چنین جمع‌بندی درباره اختلالات روحی جان‌باختگان و مجروحان برسد.
او همچنین با اشاره به اعتراضات اخیر خطاب به پزشکان گفت: «اقناع جامعه پزشکی درباره وقایع اخیر بسیار مهم است؛ چراکه تا زمانی که شما اقناع نشوید، نمی‌توانید وظایف حرفه‌ای و اخلاقی خود را در قبال آسیب‌دیدگان و جامعه به‌درستی ایفا کنید.»
پزشکیان افزود: «در عین حال نظام سلامت باید مراقب باشد در دام تحلیل‌هایی که مطلوب دشمنان است گرفتار نشود.»
هر چند مشخص نیست منظور پزشکیان از اقناع جامعه پزشکی، چیست، اما تعیین خط و مشی سیاسی و اعتقادی برای پزشکان، آن هم از سوی کسی که تحصیل کرده رشته‌های علوم پزشکی است، حاکی از افزایش فشار حکومت بر جامعه پزشکی و کادر درمان است.
پزشکی بر پایه دانش علمی، اخلاق حرفه‌ای و استقلال رای بالینی بنا شده و تعیین خط و مشی سیاسی یا اعتقادی یعنی حکومت ترجیح می‌دهد جای «تشخیص علمی» را «وفاداری ایدئولوژیک» بگیرد؛ تغییری که ماهیت پزشکی را از یک حرفه علمی به یک ابزار قدرت تقلیل می‌دهد.
این در حالی است که در روزهای گذشته گزارش‌های بسیاری از حمله نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی به بیمارستان‌ها و مراکز درمان، ربایش و قتل مجروحان و بازداشت کادر درمان منتشر شده است.
پزشکیان در حالی گفت دولت موظف است سلامت مردم را، نه‌تنها در بعد جسمی بلکه در ابعاد روانی و اجتماعی تامین و صیانت کند که بر اساس گزارش‌های منتشر شده در ۲۵ روز گذشته هزاران شهروند ایرانی در پی سرکوب سیستماتیک انقلاب ملی ایرانیان، جان خود را از دست داده‌اند.
روزنامه ساندی‌تایمز ۲۸ دی بر اساس گزارشی از پزشکان داخل ایران نوشت در دو روز از انقلاب ملی ایرانیان، دست‌کم ۱۶ هزار و ۵۰۰ تا ۱۸ هزار معترض، از جمله کودکان و زنان باردار، کشته و ۳۳۰ هزار تا ۳۶۰ هزار نفر مجروح شده‌اند.
این روزنامه افزود: «گمان می‌رود بیشتر قربانیان زیر ۳۰سال بوده‌اند.»
شورای سردبیری ایران‌اینترنشنال نیز ۲۳ دی با انتشار بیانیه‌ای به نقل از منابعی آگاه در جمهوری اسلامی اعلام کرد شمار افرادی که در ۱۸ و ۱۹ دی به دست نیروهای سرکوب در ایران کشته شده‌اند، به بیش از ۱۲ هزار نفر می‌رسد.
برخی رسانه‌ها در ایران گزارش دادند فروشگاه جین‌وست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، به‌دست نیروی انتظامی پلمب شد.
وب‌سایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر می‌رسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگ‌تر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانه‌تر قوانین» است.
بسیاری از کسب‌وکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفته‌های اخیر فشار حکومت بر کسب‌وکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوه‌پارتی» در رسانه‌های اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافه‌داری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشن‌هایی را دارد به ایران‌اینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشت‌‌شده - بدون توجه به موقعیت مالی‌شان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کرده‌اند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوان‌ها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشن‌تر برخورد می‌کنند.
مقام‌های جمهوری اسلامی همواره چنین جشن‌هایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر می‌رسد نگران الگوبرداری کسب‌وکارها از یکدیگر در این زمینه‌اند.
در ماه‌های اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانه‌های اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت می‌کنند یا از مشتریان خود می‌خواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایران‌اینترنشنال گفت مقام‌های جمهوری اسلامی تلاش می‌کنند با فشار بر صاحبان کسب‌وکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیله‌ای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارش‌های رسیده حاکی است حکومت از بستن کسب‌وکارها برای انتقام‌گیری از مخالفانش هم استفاده می‌کند.
اطلاعات و گزارش‌های رسیده به ایران‌اینترنشنال نشان می‌دهند دست‌کم در دو مورد، کسب‌وکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شده‌اند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبه‌ای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایران‌اینترنشنال گفت حکومت فکر می‌کند با پلمب و بازداشت، باقی رستوران‌ها و کافه‌ها را «از برگزاری ایونت» بازمی‌دارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر می‌شود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در می‌رود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه می‌گویند؟
رسانه‌های اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسب‌وکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباری‌اند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستوران‌ها و جریمه‌های موجود، بر این باورند تنها زمانی می‌توان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، می‌گویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت به‌دلیل شجاعت زن‌ها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم به‌خاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوه‌‌خانه‌داری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادی‌های اجتماعی، کافه‌ها جزو معدود مکان‌های مورد علاقه جوان‌ها برای جمع شدن و تنفس‌اند.
فشار بر کافه‌ها و رستوران‌ها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
