روزنامهنگار و پژوهشگر
اظهارات اخیر عباس عراقچی در فاکسنیوز مبنی بر اینکه «هیچ برنامهای برای اعدام معترضان وجود ندارد» و همزمان سخنان دونالد ترامپ که گفت به او «اطمینان دادهاند کشتار معترضان متوقف شده و هیچ معترضی اعدام نخواهد شد»، در ظاهر گزارههایی تنشزدا هستند.
اما این لحن بیش از آنکه مبتنی بر واقعیت باشد، محصول یک ترفند قدیمی در سیاست و حقوق کیفری جمهوری اسلامی است: بازی آگاهانه با واژهها.
واقعیت این است که در خیزشهای سراسری یک دهه اخیر—بهویژه از دیماه ۱۳۹۶ به اینسو که اعتراضها مستقیماً کلیت نظام را هدف گرفته—تقریباً هیچیک از اعدامشدگان با عنوان اتهامی «شرکت در تجمع اعتراضی» یا «حضور در اعتراضات» به مرگ محکوم نشدهاند. این گزاره از منظر حقوقی درست است. در قانون مجازات اسلامی، عنوان «شرکت در تجمعات غیرقانونی» اساساً مجازات اعدام ندارد و نهایتاً به حبس ختم میشود. از این حیث، مقامهای جمهوری اسلامی میتوانند با اطمینان بگویند «هیچ معترضی را اعدام نمیکنیم»—و در سطحی کاملاً صوری نیز راست بگویند.
اما حقیقت دقیقاً در همان «اما»ی پنهانشده در این جمله نهفته است.
الگوی ثابت حکومت این بوده که بهمحض شکلگیری هر موج اعتراضی، معترضان را به دو یا چند دسته تقسیم کند: «معترض» در برابر «اغتشاشگر». در سالهای اخیر، این دایره این واژگان گسترش یافته و برچسبهایی چون «تخریبگر»، «اشرار» و نهایتاً «تروریست» نیز به آن افزوده شده است. این مهندسی واژگان، صرفاً یک تاکتیک تبلیغاتی نیست؛ بلکه ابزار اصلی عبور از محدودیتهای حقوقی و بازکردن مسیر صدور احکام مرگ است.
در عمل، شهروندی که برای اعتراض به خیابان آمده، نه بهدلیل «اعتراض»، بلکه با اتهاماتی مانند «محاربه»، «افساد فیالارض»، «قتل»، «حمل سلاح»، «همکاری با دشمن» یا «اقدام تروریستی» محاکمه میشود؛ اتهاماتی که یا بهکلی فاقد ادله معتبرند یا بر پایه اعترافات اجباری، سناریوسازی امنیتی و پروندهسازی شکل گرفتهاند. نتیجه، همان چیزی است که حکومت میخواهد: اعدام معترض، بدون اعدام «معترض».
این الگو تازگی ندارد. چند سال پیش، محمود احمدینژاد—ريیس پیشین دولت جمهوری اسلامی—در مصاحبهای بهصراحت از یکی از ترفندهای نهادهای امنیتی پرده برداشت: نفوذ نیروهای سازمانیافته به میان جمعیت معترضان برای تخریب اموال عمومی یا حتی بهکارگیری خشونت مرگبار، با هدف فراهمکردن بهانه سرکوب خشن. این الگو دهههاست تکرار میشود و هر بار، همان روایت رسمی بازتولید میگردد: «ما با اعتراض مشکلی نداریم، با آشوب مشکل داریم.»
اما این ادعا نیز با واقعیت حقوقی و عملی جمهوری اسلامی همخوانی ندارد. دستکم در سه دهه گذشته، حکومت هرگز به هیچ گروه مستقل از ساختار قدرت، وحتی منتقد درون حاکمیت، اجازه برگزاری تجمع یا راهپیمایی نداده است. در مقابل، حامیان حکومت و نهادهای وابسته به دستگاه تبلیغاتی آن، عملاً بدون طیکردن تشریفات قانونی—که حتی در قوانین خود جمهوری اسلامی پیشبینی شده—بهراحتی راهپیمایی برگزار کردهاند. در همین سالها، احزاب، تشکلها و حتی چهرههای سیاسیِ رسمیِ ثبتشده در چارچوب نظام، به دفعات برای برگزاری تجمعات اعتراضیِ کاملاً محدود و قانونی درخواست مجوز دادهاند و همواره با پاسخ منفی روبهرو شدهاند. در چنین ساختاری، سخن گفتن از «بهرسمیت شناختن اعتراض» چیزی جز فریب نیست.
بنابراین، وقتی جمهوری اسلامی میگوید «هیچ معترضی را اعدام نخواهیم کرد»، باید این جمله را در بستر تجربه تاریخی و حقوقی آن خواند. حکومت، در غیاب دادرسی عادلانه، دادگاه مستقل و معیارهای حداقلی حقوق بشر، همواره راه خود را برای حذف فیزیکی معترضان یافته است: با تغییر نام جرم، نه تغییر ماهیت سرکوب.
خطر اصلی دقیقاً همینجاست. اطمینانکردن به بازی با واژهها، چه از سوی مقامهای جمهوری اسلامی و چه از سوی بازیگران بینالمللی که این واژهها را بیچونوچرا میپذیرند، نهتنها جان معترضان را حفظ نمیکند، بلکه به حکومت امکان میدهد قتل حکومتی را با لباسی «قانونی» ادامه دهد—بیآنکه هزینه سیاسی فوری بپردازد.
سازمان حقوق بشر ایران پنجشنبه ۲۵ دی به نقل از «یک شاهد عینی» در مورد اعتراضات ۱۸ دی در کرمان نوشت: «نیروهای حکومتی با تیربار به مردم شلیک کردهاند.»
به گفته او، دستکم ۸۰ نفر از جانباختگان در سرکوب اعتراضات ۱۸ دی به یکی از بیمارستانهای این شهر منتقل شدند.
این سازمان اضافه کرد در چند نقطه تهران، از جمله تهرانپارس و صادقیه، و مناطقی از کرج در استان البرز نیز استفاده از سلاحهای سنگین، از جمله دوشکا، در مقابله با معترضان گزارش شده است.
بر اساس این گزارش، دستکم دو منبع مطلع گفتهاند گروهی از معترضان که شامگاه ۱۹ دی در میدان پونک تهران کردی میرقصیدند، به گلوله بسته شدهاند.
یک منبع نیز در رشت گفت: «شامگاه ۱۸ دی، ماموران گروهی از جوانان را که در حال فرار در خیابانها و کوچهها بودند، تعقیب کردند و آنها را به گلوله بستند.»
«یک منبع مطلع در غرب ایران» نیز به سازمان حقوق بشر ایران گفت: «سلاحهای سنگین در شهرهای جوانرود، مهاباد و پیرانشهر مورد استفاده قرار گرفته است.»
به گفته این منبع، آمار دقیقی از معترضان جانباخته در این مناطق وجود ندارد.
این سازمان اشاره کرد که تصاویر منتشرشده از اعتراضات ضدحکومتی در شهر مشهد نشان میدهد که در روز ۲۱ دی، از بالای ساختمانها با استفاده از سلاح سنگین بهسوی معترضان شلیک شده است.
باوجود ادامه قطعی اینترنت، کمکم برخی روایات از سرکوب اعتراضات روزهای گذشته از طریق افرادی که بهتازگی از ایران خارج شدهاند، تماسهای تلفنی و یا اینترنت ماهوارهای استارلینک دریافت میکند که «از ابعاد گسترده سرکوب و کشتار سیستماتیک معترضان در سراسر ایران حکایت دارند.»
این سازمان اشاره کرد که گزارشها از بسیاری شهرهای سراسر ایران حکایت از این دارد که نیروهای امنیتی و نظامی در سراسر شهرها حضور گستردهای دارند و «از غروب بهبعد، نوعی حکومت نظامی برقرار میشود.»
در این گزارش با استناد به «اطلاعات موجود»، تخمین زده شده است که آمار معترضان کشتهشده در اعتراضات جاری بسیار فراتر از رقم تأییدشده توسط سازمان حقوق بشر ایران باشد.
این سازمان گفته است که از آغاز اعتراضات تاکنون دستکم ۳۴۲۸ معترض کشته و هزاران نفر مجروح شدهاند.
در این گزارش افزوده شده است: «همزمان آمارهای تأییدنشدهای از کشتهشدن دستکم ۵۰۰۰ تا ۲۰هزار معترض در ایران منتشر شده است که بهدلیل قطع کامل اینترنت از پنجشنبه شب، ۱۸ دی، و محدودیت شدید دسترسی به اطلاعات، راستیآزمایی مستقل آنها در شرایط کنونی با دشواری جدی روبهروست.»
پیشتر شورای سردبیری ایراناینترنشنال با استناد به گزارشهای موثق شمار کشتهشدگان را دستکم ۱۲ هزار نفر تخمین زده است. شبکه خبری سیبیاس هم احتمال کشته شدن حدود ۲۰ هزار نفر را مطرح کرده است.
سازمان حقوق بشر ایران در گزارش خود همچنین از بازداشت حدود ۲۰ هزار نفر در جریان اعتراضات خبر داد و افزود: «نگرانیها درباره صدور گسترده احکام اعدام در دادگاه های صحرایی همچنان ادامه دارد.»
این سازمان حقوق بشری بار دیگر با «یادآوری مسئولیت جامعه جهانی» خواستار اقدام فوری در چارچوب حقوق بینالملل شد.
محمود امیریمقدم، مدیر سازمان حقوق بشر ایران، در اینباره گفت: «روایتهای هولناک شاهدان عینی از به گلوله بستن معترضانی که در حال فرار بودند، استفاده از سلاحهای جنگی و اعدام خیابانی مجروحان، همگی نشاندهنده ارتکاب جنایتی برنامهریزیشده و گسترده با هدف کشتار حداکثری مردم است.»
او با تاکید بر این موضوع که «خامنهای و افراد و نهادهای تحت امر او مرتکب یکی از سنگینترین جنایات تاریخ معاصر شدهاند»، اضافه کرد: «جامعه جهانی موظف است برای جلوگیری از ادامه این کشتار، فوراً اقدام کند. مردم ایران امروز به کمک نیاز دارند».
امیریمقدم اضافه کرد: «جامعه جهانی باید علی خامنهای و دیگر آمران و عاملان این جنایات را تحت پیگرد قضایی قرار داده و به پای میز محاکمه بکشاند.»
حضور نیروهای حشدالشعبی در سنندج و چند شهر دیگر
شبکه حقوق بشر کردستان با اشاره به اعتصاب سراسری در سنندج و ۲۰ شهر دیگر به دنبال فراخوان شش حزب و سازمان کرد، به نقل از «یک شاعد عینی» نوشت: «نیروهای امنیتی از نخستین دقایق آغاز اعتراضات خیابانی {در سنندج} با استفاده از سلاح جنگی و ساچمهای اقدام به سرکوب معترضان کردند که منجر به جانباختن و مجروحشدن شمار نامعلومی از شهروندان شد.»
او درباره شمار جانباختگان و مجروحان گفت: «اطمینان دارم یکی از زخمیها که در بیمارستان کوثر سنندج تحت عمل جراحی قرار گرفته بود، جان باخت. او از فاصله حدود دو متری با سلاح شاتگان هدف قرار گرفته بود.»
این شاهد عینی با اشاره به اینکه نوع اسلحه ساچمهای در مقابله با معترضان «متفاوت و قویتر از نمونههای سالهای گذشته بوده است» افزود که پوکه پلاستیکی و ساچمهها هر دو به داخل جمجمه نفوذ کرده بودند و با وجود تلاش پزشکان، جراحات او به قدری شدید بود که جان خود را از دست داد.
در تصویری که از ساچمههای خارج شده از سر این شهروند جانباخته در اختیار شبکه حقوق بشر کردستان قرار گرفته است، پوکه پلاستیکی و چندین ساچمه فلزی مشاهده میشود.
شبکه حقوق بشر کردستان با اشاره به «گزارشهای تایید نشده» اضافه کرد: «تعداد جانباختگان در جریان اعتراضات مردمی سنندج بیشتر است، اما به دلیل قطع اینترنت و فضای امنیتی امکان کسب اطلاعات دقیق میسر نشده است.»
این شاهد همچنین گفت: «دهها نفر در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی زخمی شدند، اما بسیاری از آنها برای جلوگیری از بازداشت به مراکز درمانی مراجعه نکرده و در منازل شخصی مداوا شدهاند. تعداد زیادی نیز بازداشت شدهاند. تاکنون تنها در زندان مرکزی سنندج، ۱۴۰ نفر از بازداشتشدگان اعتراضات به بخش قرنطینه منتقل شدهاند.»
او درباره وضعیت کنونی شهر افزود: «شمار زیادی از نیروهای سپاه پاسداران و انتظامی در نقاط اصلی و برخی مناطق حاشیهای مستقر شدهاند. اما در شبها نیروهای حشدالشعبی عراق جای آنها را گرفته و در همین مناطق مستقر میشوند.»
به گفته این منبع، ساختمان قدیمی دادگستری سنندج در میدان آزادی (شورای حل اختلاف کنونی) و ساختمان بیمه ایران به محل استقرار نیروهای حشدالشعبی تبدیل شده است.
او تاکید کرد: «شخصاً حضور نیروهای حشدالشعبی را مشاهده کردهام. حکومت برای سرکوب مردم این نیروها را از عراق وارد کرده و آنها در چند شهر دیگر نیز مستقر شدهاند. اگرچه تا حدودی فارسی صحبت میکنند، اما این میزان شناخت کافی نیست تا هویت واقعیشان پنهان بماند.»
پیش از این یک مقام پیشین عراقی نقش گروههای مسلح وابسته به حشد الشعبی در سرکوب اعتراضات مسالمتآمیز ایران را تایید و آن را «جنایت علیه بشریت» توصیف کرد. همزمان یک رسانه در ایران از کشته شدن «نیروهای مدافع حرم» خبر داد و مخاطبان ایراناینترنشنال حضور نیروهای خارجی در سرکوبها را تایید کردند.
در ۱۷ دیماه بر اساس اطلاعات رسیده به ایران اینترنشنال، خبر داد که شبهنظامیان عراقیِ وابسته به حکومت ایران شروع به جذب نیرو برای کمک به نیروهای جمهوری اسلامی در سرکوب اعتراضات در ایران کردهاند.
در این نشست که به درخواست ایالات متحده تشکیل شد، نماینده آمریکا اعلام کرد که «دونالد ترامپ مرد عمل است و هیچکس بهتر از خامنهای آن را نمیداند.»
در ابتدای این نشست، دستیار دفتر معاون دبیرکل سازمان ملل، با اشاره به خیزش مردم ایران، طرح شعارهای آزادی و نیز بازگشت نظام پادشاهی، و از سوی دیگر، برخورد سرکوبگرانه جمهوری اسلامی، گفت صدها یا هزاران نفر کشته شدهاند و سازمان ملل نمیتواند شمار کشتهشدگان را راستیآزمایی کند.
او همچنین اشاره کرد که بر اساس برآوردها، بیش از ۱۸ هزار نفر بازداشت شدهاند که نمیتوان در مورد آن راستیآزمایی کرد، ولی به رغم همه اینها، اعتراضات در ایران ادامه پیدا کرده است.
این مقام سازمان ملل متحد خواستار خودداری از اقداماتی شد که باعث تشدید تنشها در منطقه شود.
او در مورد قطع اینترنت در ایران از سوی جمهوری اسلامی و استفاده از قوه قهریه علیه معترضان افزود که جمهوری اسلامی، «جاسوسان و تروریستها» را متهم کرده است.
این مقام سازمان ملل با اشاره به نگرانی عمیق آنتونیو گوترش، دبیرکل این نهاد، از آنچه در ایران میگذرد، گفت که او خواستار جلوگیری از تلفات بیشتر و رعایت حقوق مردم برای استفاده از آزادی بیان و آزادی تجمع است.
او اضافه کرد که گوترش همچنین خواستار پایان قطعی اینترنت در ایران و برخورد انسانی با بازداشتشدگان و تماس آنها با خانوادههای خود است.
این مقام سازمان ملل بر لزوم توقف برخورد جمهوری اسلامی با بازداشتشدگان تاکید کرد و گفت که باید در قبال هر گونه نقض حقوق بشر، بر اساس قوانین بینالمللی رفتار شود.
به گفته او، احتمال حمله به ایران میتواند شرایط را بدتر کند و بنابراین، باید جلوی وخامت اوضاع گرفته شود.
این مقام سازمان ملل اشاره کرد که گوترش خواستار پیشبرد گفتوگو و دیپلماسی است و اینکه طرفین باید از هر اقدام که منجر به تلفات بیشتر و تنش در منطقه شود، پرهیز کنند.
مسیح علینژاد: با جمهوری اسلامی باید مانند داعش برخورد کرد
مسیح علینژاد، روزنامهنگار، در سخنانی در جلسه شورای امنیت سازمان ملل از نشان ندادن واکنش محکم از سوی گوترش انتقاد کرد و گفت: «آقای دبیرکل، چرا از جمهوری اسلامی میترسید؟»
او با تاکید بر لزوم رسیدگی به حوادث فاجعهبار در ایران افزود اما شورای امنیت و آقای دبیرکل تاکنون علیه این سرکوبی در ایران، موضع روشنی نگرفتهاند. فقط یک پیام کوتاه منتشر شده و اکنون سکوت حاکم است.
علینژاد در بخش دیگری از سخنانش گفت: «مردم ایران کشته شدهاند؛ معترضان بیگناه با گلوله هدف قرار گرفته و زندانی شدهاند، و بهطور کامل ارتباطاتشان قطع شده است؛ اینترنت ندارند، تلفن ندارند، حتی تلفنهای خانگی هم قطع شده است. هیچ راهی ندارند که صدایشان را به جهان برسانند.»
او گفت که نیروهای جمهوری اسلامی حتی به مجروحان اعتراضات در خیابانها تیر خلاص زدهاند.
علینژاد اضافه کرد که عدالت باید در قبال کسانی که دستور کشتار را صادر کردند، انجام شود و تاکید کرد: «شرایط در صورتی که جهان اقدامی جدی انجام ندهد، بدتر خواهد شد.»
او با اعلام اینکه هدف اعتراضات در ایران، پایان حکومت جمهوری اسلامی است، افزود همه ایرانیان برای رسیدن به آزادی متحد هستند.
علینژاد با اشاره به آمارهای منتشر شده در مورد کشتهشدگان گفت که هنوز تعداد دقیق آنان مشخص نیست.
او با تاکید بر این موضوع که مردم ایران خواستار کمک دنیای خارج هستند، اضافه کرد که مردم از وعده دونالد ترامپ، رییس جمهوری آمریکا، خوشحال شدند.
علینژاد در سخنانش به سیاست سرکوب فرامرزی جمهوری اسلامی اشاره کرد و خطاب به نماینده جمهوری اسلامی گفت: «سه بار تلاش کردید من را بکشید.»
او به محاکمه تعدادی از عاملان جمهوری اسلامی در آمریکا اشاره کرد که اعتراف کردند از سوی سپاه پاسداران مامور ترورش شده بودند.
علینژاد همچنین از سیاست باراک اوباما در قبال جمهوری اسلامی انتقاد کرد و گفت: «مردم خواستار اقدام هستند و نه جلسات و وعدههای توخالی.»
به گفته او، جمهوری اسلامی قابل اصلاح نیست، مانند داعش عمل میکند و بنابراین باید مانند داعش با آن برخورد شود. به این ترتیب میتوان مردم ایران را نجات داد.
احمد باطبی: مردم به تنهایی نمیتوانند رژیم را عوض کنند
احمد باطبی، روزنامهنگار و فعال حقوق بشر، در جلسه شورای امنیت درباره اعتراضات و سیاست سرکوب جمهوری اسلامی گفت: «رژیم ایران عادی و معمولی نیست، فرقهای است که اسلحه و پول در دست دارد و ماموریتش صدور ایدئولوژی به کشورهای دیگر است.»
او گفت جمهوری اسلامی «یکسری مالهکش دارد» که چهرهاش را سفیدشویی کنند و افزود این حکومت، کشتهشدگان را «بدون شناسایی» دفن کرده است.
باطبی به تجربه زندان خود و تحمل شکنجه خود و سایر زندانیان اشاره کرد و گفت: «نمیتوان با جمهوری اسلامی با دست خالی جنگید».
او خطاب به ترامپ تاکید کرد «ما به اقدام عملی نیاز داریم» و گفت: «مردم ایران به کمک شما نیاز دارند و نباید تنها گذاشته شوند.»
باطبی تاکید کرد اگر مردم ایران تنها گذاشته شوند «ما نمیتوانیم رژیم را عوض کنیم» و «مردم کشته خواهند شد.»
او به نقل از یکی از فعالان حقوق بشری در ایران گفت که شبهنظامیان گروههای نیابتی جمهوری اسلامی مانند حشدالشعبی، حزبالله و فاطمیون به مردم تیراندازی میکنند.
باطبی در بخشی از سخنانش با اشاره به اینکه جمهوری اسلامی تلاش کرد او و دیگران را بکشد، خطاب به نماینده جمهوری اسلامی گفت: «به من نخند. دوران شماها تمام میشود.»
نماینده آمریکا: ترامپ مرد عمل است و هیچکس بهتر از خامنهای آن را نمیداند
مایک والتز، سفیر ایالات متحده در سازمان ملل در جلسه شورای امنیت سازمان ملل، گفت: «سطح خشونت و سرکوب رژیم ایران برای صلح و امنیت جهانی تبعاتی به همراه خواهد داشت.»
او اضافه کرد مردم خواستار دستیابی به آزادی و آینده بهتر هستند.
والتز افزود جامعه جهانی نباید شرایط جاری در ایران را تحمل کند.
او افزود که دونالد ترامپ و آمریکا «در کنار مردم شجاع ایران میایستند.»
این مقام آمریکایی، جمهوری اسلامی را «حکومتی حامی تروریسم در جهان» خواند و به نمونههایی از اقدامات تروریستی این حکومت در کشورهای مختلف پس از انقلاب بهمن ۵۷ اشاره کرد.
او در سخنانش به شماری از اقدامات تروریستی جمهوری اسلامی در لبنان و عراق که منجر به کشته شدن اتباع آمریکایی و فرانسوی شد و نیز طرح خنثیشده جمهوری اسلامی برای ترور سفیر عربستان سعودی در ایالات متحده و نیز قصد برای ترور ترامپ اشاره کرد و افزود که جمهوری اسلامی از زمان استقرار «تهدیدکننده امینت و صلح بینالملل» بوده است.
به گفته والتز، در شرایطی که میلیونها نفر در خیابانهای ایران علیه «رژیم آیتاللهها» اعتراض میکنند، این حکومت بیش از پیش تضعیف شده و از مردم خود هراس دارد.
او تاکید کرد که ترامپ «مرد عمل» است و افزود: «همه گزینهها روی میز است و هیچکس بهتر از خامنهای آن را نمیداند.»
لیبریا: گزارشها درباره شمار بالای کشتهشدگان بسیار نگرانکننده است
نماینده لیبریا در نشست شورای امنیت سازمان ملل در بیانیهای که به نمایندگی از کشور خود و همچنین کنگو و سومالی خواند، با اشاره به مشارکت همه گروههای مختلف جامعه ایران در اعتراضات گفت گزارشها درباره شمار بالای کشتهشدگان و بازداشتها «بسیار نگرانکننده» است.
او استفاده از مهمات جنگی برای سرکوب معترضان و همچنین حمله به بیمارستانها در جریان اعتراضات ایران را «غیرقابل قبول» دانست و بر رعایت حقوق بشر و آزادیهای بنیادین از جمله حق برگزاری تجمعهای مسالمتآمیز تاکید کرد.
در این بیانیه همچنین تاکید شد که منشور سازمان ملل و قوانین بینالمللی باید رعایت شوند.
دفاع نماینده روسیه از جمهوری اسلامی
نماینده روسیه در نشست شورای امنیت سازمان ملل با دفاع از جمهوری اسلامی، از سیاست دولت ترامپ در قبال ایران انتقاد کرد و گفت آمریکا دلایل مشخصی برای نگرانی درباره وضعیت داخلی ایران ارائه نمیدهد و تنها به تهدید نظامی متوسل شده است.
او با طرح این موضوع که برگزاری نشست شورای امنیت با هدف «توجیه دخالت آمریکا در امور داخلی ایران» انجام شده است، عنوان کرد نیروهای خارجی تلاش دارند از شرایط ایران برای تغییر حکومت جمهوری اسلامی استفاده کنند.
نماینده روسیه همچنین با انتقاد از حضور علینژاد و باطبی در نشست شورای امنیت گفت اعتراضات در ایران به سوی آنچه «عادی شدن اوضاع» و «ثبات اقتصادی» خواند، پیش میرود و افزود که حکومت ایران گامهایی در این زمینه برداشته است.
او با انتقاد از ترغیب معترضان به تسخیر ساختمانهای دولتی در سخنان ترامپ، آن را نقض منشور سازمان ملل و اصل عدم مداخله در امور داخلی کشورها دانست و افزود تهدید آمریکا به حمله نظامی نگرانکننده است.
نماینده روسیه در پایان خواستار خویشتنداری کشورها در قبال ایران شد و عنوان کرد که در غیر اینصورت، هرجومرج در منطقه میتواند گسترش یابد.
یونان: باید به خواست مشروع مردم رسیدگی شود
نماینده یونان هم با ابراز نگرانی از وقایع جاری در ایران، تاکید کرد که قوانین بینالمللی باید بر اساس منشور سازمان ملل محترم شناخته شود.
او افزود تنش نباید بیشتر شود و تنها راه باید به نفع مردم ایران باشد، باید به خواست مشروع مردم رسیدگی شود و جلوی خشونت بیشتر گرفته شود.
نماینده یونان دوباره گفت که آتن خواستار تنشزدایی و گفتوگو بر اساس قوانین بینالمللی و نیز منشور سازمان ملل است.
نماینده پاکستان: ایران باثبات و صلحآمیز به نفع ما، منطقه و جهان است
نماینده پاکستان در نشست شورای امنیت سازمان ملل اعلام کرد اسلامآباد تحولات اخیر ایران و منطقه را «با دقت» دنبال میکند و خواستار بازگشت سریع ثبات به این کشور شد.
او گفت ایران باثبات و صلحآمیز به نفع پاکستان، منطقه و جهان است و افزود کشورش به «خرد مردم و رهبری ایران» اعتماد دارد.
نماینده پاکستان با تاکید بر «نقضناپذیر بودن» اصول منشور سازمان ملل، تهدید یا استفاده از زور و هرگونه مداخله خارجی در امور داخلی کشورها را مغایر حقوق بینالملل دانست و گفت همه اختلافها باید از راههای مسالمتآمیز حلوفصل شوند.
نماینده چین: ماجراجویی نظامی میتواند منطقه را به سوی پرتگاه سوق دهد
نماینده چین در نشست شورای امنیت سازمان ملل عنوان کرد ایالات متحده بهطور علنی ایران را به استفاده از زور تهدید کرده است.
او با تاکید بر آنچه پایبندی پکن به منشور سازمان ملل و حقوق بینالملل نامید، گفت اصل برابری حاکمیتی کشورها و عدم مداخله در امور داخلی آنها از بنیادیترین هنجارهای روابط بینالملل است.
نماینده چین هشدار داد استفاده از زور هرگز راهحل بحرانها نیست و ماجراجویی نظامی میتواند منطقه را به سوی پرتگاه سوق دهد.
او گفت هیچ اقدامی که ناقض حقوق بینالملل باشد، قابل پذیرش نیست.
نماینده بریتانیا: رژیم با دروغ و تبلیغات نمیتواند توجیهی برای اقداماتش داشته باشد
نماینده بریتانیا در نشست شورای امنیت سازمان ملل اعلام کرد لندن از گزارشهای مربوط به کشته شدن احتمالی هزاران نفر و بازداشت شمار زیادی از شهروندان در ایران «بهشدت منزجر» است و این سرکوب را خشنترین برخورد با اعتراضات عمومی در دهههای اخیر دانست.
او با اشاره به قطع تقریبا کامل اینترنت در ایران گفت ویدیوهای منتشرشده نشان میدهد ابعاد واقعی خشونتها ممکن است بیش از آمارهای موجود باشد و تاکید کرد نسبت دادن اعتراضات به عوامل خارجی «دروغ و تبلیغات» است و نمیتواند توجیهی برای اقدامات حکومت باشد.
نماینده بریتانیا افزود لندن اقدامات جمهوری اسلامی را «با شدیدترین عبارات» محکوم میکند و در عین حال به شجاعت مردم ایران، بهویژه زنان ایرانی، که خواهان آزادی و کرامت انسانی هستند، ادای احترام کرد.
نماینده کلمبیا: سرکوب سیستماتیک، جرمانگاری و سانسور در واکنش به اعتراض غیرقابل توجیه است
نماینده کلمبیا در شورای امنیت سازمان ملل با یادآوری این نکته که لزوم رعایت آزادی بیان و تجمع در حقوق بینالملل بشر تصریح شده است، سرکوب سیستماتیک، جرمانگاری و سانسور اعتراضات را «غیرقابل توجیه» خواند.
او گفت چنین اقداماتی حاکمیت قانون را تضعیف میکند.
نماینده کلمبیا همچنین نسبت به تأثیر نامتناسب سرکوب بر زنان ابراز نگرانی کرد و با اشاره به نقش پیشرو زنان در اعتراضات ایران، خواستار تضمین فوری دسترسی امن رسانههای بینالمللی و بازگرداندن اینترنت شد.
نماینده جمهوری اسلامی اقدامات سرکوبگرنه در قبال معترضان را توجیه کرد
غلامحسین درزی، معاون نماینده دائم جمهوری اسلامی در سازمان ملل، به عنوان آخرین سخنران، با تکرار مواضع رهبر و سایر مقامهای جمهوری اسلامی در قبال انقلاب ملی ایرانیان، به توجیه اقدامات سرکوبگرانه جمهوری اسلامی در قبال معترضان پرداخت.
درزی با رد اتهامها علیه سیاستهای سرکوبگرانه جمهوری اسلامی در قبال معترضان، به رغم انتشار ویدیوها و تصاویر مربوط به رفتار نیروهای جمهوری اسلامی در قبال آنان، گفت آمریکا با «دروغ و تحریف واقعیت» در پی پنهانکردن نقش خود در ناآرامیهای ایران است.
او برگزاری نشست شورای امنیت سازمان ملل را «تلاشی برای توجیه مداخله در امور داخلی ایران» دانست.
درزی حمایت آمریکا از مردم ایران را «ریاکارانه» خواند و عنوان کرد هرگونه تهدید یا استفاده از زور علیه ایران، حتی با عنوان حمایت بشردوستانه، نقض آشکار منشور سازمان ملل است.
درزی با اشاره به آنچه پرهیز جمهوری اسلامی از تشدید تنش خواند، اضافه کرد: «هر اقدام تجاوزکارانه با پاسخ قاطع و متناسب روبهرو خواهد شد و مسئولیت پیامدها بر عهده آغازکنندگان آن خواهد بود.»
نماینده جمهوری اسلامی همچنین با حضور علینژاد و باطبی در این نشست مخالفت کرد و آنها را وابسته به «دستور کار سیاسی آمریکا و اسرائیل» دانست.
جمهوری اسلامی طی دهههای گذشته اینگونه اتهامها را متوجه فعالان مدنی و صنفی شرکت کننده در نشستهای بینالمللی کرده است.
انقلابی که به گفته این نشریه بریتانیایی در صورت فروپاشی حکومت اسلامی میتواند معادلات قدرت و رهبری آینده کشور را به شکلی بنیادین تغییر دهد.
نشریه اکونومیست پنجشنبه ۲۵ دی در گفتوگویی اختصاصی با شاهزاده رضا پهلوی در واشینگتن به نقل از او نوشت حکومت اسلامی به مرحله «تلاشهای واپسین برای ارعاب» رسیده و دیگر توان مهار اعتراضهای مردمی را ندارد.
بازتعریف نقش شاهزاده رضا پهلوی در سایه اعتراضهای سراسری ایران
اکونومیست نوشت که طی دهههای گذشته، جایگاه شاهزاده رضا پهلوی در معادلات سیاسی ایران محل تردید بسیاری از بازیگران بوده و تنها بخشهایی از جریان سلطنتطلب از او بهعنوان گزینهای جدی یاد میکردند. در مقابل، حکومت اسلامی، منتقدان آن و شماری از دیپلماتهای غربی، نقش سیاسی او را در حاشیه تحولات ارزیابی میکردند.
به گزارش این نشریه بریتانیایی، شاهزاده رضا پهلوی که سالهاست در حومه واشینگتن زندگی میکند، در این مدت کوشیده است با حضور مستمر در محافل سیاسی و گفتوگو با تصمیمگیران آمریکایی، دیدگاههای خود درباره آینده ایران را مطرح کند.
اکونومیست افزود که او از سوی دونالد ترامپ فردی «محترم» توصیف شده است.
اکونومیست به نقل از شاهزاده رضا پهلوی نوشت که او اکنون، پس از نزدیک به نیم قرن فعالیت سیاسی در تبعید، معتقد است تحولات اخیر و اعتراضهای سراسری در ایران شرایطی متفاوت رقم زده و «لحظهای تاریخی» برای ایفای نقشی تازه در مسیر آینده کشور پدید آورده است.
اعتراضها، سرکوب و شعارهای بازگشت سلطنت
در گزارش اکونومیست آمده است که در هفتههای نخست اعتراضها، شعار «جاوید شاه» در بسیاری از شهرها شنیده میشد؛ پیش از آنکه نیروهای امنیتی با خشونت گسترده به معترضان حمله کنند. به نوشته این نشریه، شاهزاده رضا پهلوی با فراخوان دوباره توانست تجمعهای پراکنده را به بسیجی فراگیر در تهران و دیگر شهرها تبدیل کند.
این نشریه بریتانیایی با اشاره به بنبست کامل سیاسی در داخل ایران نوشت که حکومت اسلامی تمام چهرههای بالقوه رقیب را زندانی کرده، فعالیت احزاب سیاسی را ممنوع ساخته و حتی فعالیت گروههای محیطزیستی را نیز برنتابیده است.
در چنین فضایی، بسیاری از ایرانیان امید خود را به اصلاحطلبان حکومتی از دست دادهاند؛ جریانی که حتی در دوره ریاستجمهوری محمد خاتمی و حسن روحانی نیز نتوانست از تمرکز قدرت نزد علی خامنهای جلوگیری کند.
راهبرد گذار بدون فروپاشی
اکونومیست نوشت که ظاهر آراسته شاهزاده رضا پهلوی، او را در تضاد کامل با رهبر جمهوری اسلامی قرار میدهد؛ روحانیای که کتوشلوار و کراوات را نماد «انحطاط» میداند. شاهزاده رضا پهلوی در مصاحبه خود تاکید کرد که «بر اهمیت نافرمانی مدنی و پرهیز از خشونت تاکید دارد، اما همزمان حق دفاع مردم از خود را مشروع میداند».
به گفته او، علی خامنهای سالها پیش «به مردم ایران اعلان جنگ» داده و برای عبور از این مرحله باید «هسته سرکوبگر» در سطوح بالای قدرت خنثی شود، بیآنکه زیرساختهای کشور از کار بیفتد.
برنامه دوران اضطرار و وعده همهپرسی
اکونومیست به برنامه ۱۶۹ صفحهای «دوران اضطرار» اشاره کرد که شاهزاده رضا پهلوی در تیرماه منتشر کرد؛ سندی که او را بیشتر بهعنوان رهبر دوران گذار معرفی میکند تا پادشاه آینده پس از سرنگونی حکومت اسلامی.
در این برنامه، اهدافی مانند آشتی ملی، ادغام سپاه پاسداران در ارتش، حفظ پلیس و بدنه کارمندی دولت و پرهیز از انتقامجویی مطرح شده است.
شاهزاده رضا پهلوی در این مصاحبه تاکید کرد که ظرف چهار ماه پس از سقوط حکومت، «همهپرسی برای بازگرداندن سلطنت یا ایجاد جمهوری پارلمانی برگزار خواهد شد» و در صورت برگزیده شدن گزینه نخست، دو ماه بعد تاجگذاری میکند.
به نوشته اکونومیست، او همچنین گفت در صورت پیروزی، روابط دیپلماتیک با اسرائیل برقرار میکند و برای رفع تحریمها از برنامه هستهای صرفنظر خواهد کرد.
با این حال، اکونومیست افزود که اپوزیسیون ایران همچنان پراکنده است و دستیابی به اجماع فراگیر با چالشهای جدی روبهروست. به گزارش این نشریه، بخشی از اقلیتهای قومی با توجه به تجربههای تاریخی خود نسبت به آینده بدبیناند.
اکونومیست در پایان نوشت که شاهزاده رضا پهلوی از دور با اطمینان از «انقلاب» سخن میگوید، اما در نگاه برخی هنوز تصویری روشن از نقش او در آینده ایران در صورت فروپاشی حکومت اسلامی وجود ندارد.
