مایک پمپئو، وزیر خارجه سابق آمریکا، در یادداشتی با اشاره به تحولات همزمان در ونزوئلا و اعتراضات در ایران تاکید کرد که فروپاشی همزمان این دو حکومت، نه تنها برای مردم این کشورها، بلکه برای آمریکا و کل جهان میتواند تحولی خوشایند باشد.
وزیر خارجه آمریکا در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ نوشت که متحدان اقتدارگرای نیکلاس مادورو، بهویژه در تهران، با نگرانی فزایندهای روبهرو هستند. او گفت جمهوری اسلامی ممکن است در آستانه فروپاشی قرار داشته باشد؛ دیکتاتوری دیگری که به گفته او، در نتیجه فشارهای عملیاتی و مالی آمریکا تضعیف شده است.
پمپئو در عین حال هشدار داد که مرحله پس از این تحولات اهمیت حیاتی دارد و نوشت اگر این روند بهدرستی مدیریت شود، امکان شکلگیری «لحظهای واقعا تاریخی از تغییرات مثبت» در جهان وجود خواهد داشت.
شاهزاده رضا پهلوی در پیامی یاد و نام کشتهشدگان خیزش ملی ایران را گرامی داشت و آنان را «فرزندان پاکنهاد و میهنپرست ایران» توصیف کرد. او تأکید کرد که این جانباختگان در «نبردی مقدس برای آزادی و سربلندی ایران» کشته شدند.
شاهزاده رضا پهلوی در پیامی یاد و نام کشتهشدگان خیزش ملی ایران را گرامی داشت و آنان را «فرزندان پاکنهاد و میهنپرست ایران» توصیف کرد.
او تأکید کرد که این جانباختگان در «نبردی مقدس برای آزادی و سربلندی ایران» کشته شدند.
او با ابراز همدردی با خانوادههای داغدار و ملت ایران اعلام کرد: «در این راه بیبازگشت، دوشادوش شما ایستادهام و اجازه نمیدهم خون این جوانان هدر برود.»
شاهزاده رضا پهلوی افزود که آمران و عاملان این کشتارها «شناسایی و بدون تردید مجازات خواهند شد».
او در بخشی از پیام خود خطاب به علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، او را «ضحاک زمان و آمر اصلی کشتار جوانان ایران» خواند و گفت: «تو و شبکه اشرارت، با ریختن خون پاکترین فرزندان این سرزمین، سقوط خود را نزدیکتر کردید.»
شاهزاده رضا پهلوی تأکید کرد که مبارزه علیه جمهوری اسلامی «تا نابودی کامل این رژیم ضدایرانی ادامه خواهد داشت».
او در بخش پایانی پیام خود خطاب به مردم ایران گفت: «آنچه امروز جهان از ایران میبیند، شجاعت و قدرت مردمی است که با آگاهی و همبستگی، سرنوشت و کشور خود را بازپس میگیرند.»
شاهزاده رضا پهلوی از ایرانیان خواست «متحد و منضبط» بمانند و افزود: «روز آزادی نزدیک و پیروزی از آن شماست.»
روزنامه نیویورکتایمز به نقل از سه مقام جمهوری اسلامی گزارش داد که همزمان با شدت گرفتن اعتراضات در ایران، مقامهای ارشد حکومت در نشستها و گفتوگوهای خصوصی اذعان کردهاند که جمهوری اسلامی «وارد وضعیت بقا شده است».
این سه مقام همچنین گفتند که روز جمعه، پس از تهدید دونالد ترامپ، شورای عالی امنیت ملی نشست اضطراری شبانهای برای بررسی چگونگی مهار اعتراضات و نیز آمادهسازی برای احتمال حملات نظامی برگزار کرده است.
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، همچنین روز پنجشنبه بهطور خصوصی با شماری از مدیران رسانههای وابسته به دولت دیدار کرده است.
این روزنامه به نقل از دو منبع آگاه نوشت که عراقچی این بحران را نبردی برای «بقای حاکمیت» جمهوری اسلامی و حتی کشور توصیف کرده است. او به این مدیران رسانهای گفته است که چشمانداز مذاکرات با واشینگتن در حال حاضر وجود ندارد و تصمیم درباره تعامل با آمریکا در اختیار او نیست.
سازمان حقوق بشری هانا گزارش داد اعتراضها و اعتصابهای ایران تا ۱۳ دیماه در ۱۷۴ نقطه از ۶۰ شهر و ۲۵ استان کشور گسترش داشته است. اعتراضهای دانشجویی نیز در ۱۸ دانشگاه ثبت شده و در مجموع ۱۸ تجمع در ۱۵ دانشگاه کشور برگزار شده است.
بنا بر گزارشهای میدانی، دامنه این اعتراضها از نظر جغرافیایی گسترده و از نظر اجتماعی متنوع است، در حالی که همزمان، حضور نیروهای امنیتی در بسیاری از شهرها افزایش یافته و برخوردها شدت گرفته است.
ویدیوها و گزارشهای حاکی از فضای امنیتی سنگین در شهرهای مختلف، بازداشتهای خشن در اماکن عمومی و استفاده از ابزارهای کنترل جمعیت از جمله گاز اشکآور است. در برخی نقاط نیز گزارشهایی از استفاده از سلاح جنگی منتشر شده است.
همچنین نگرانیهایی جدی درباره فقدان دادرسی عادلانه، نامشخص بودن محل نگهداری بازداشتشدگان، ابهام در اتهامها و نبود دسترسی به وکیل و تماس با خانواده وجود دارد؛ مسئلهای که بهویژه درباره بازداشتشدگان زیر ۱۸ سال مورد تأکید نهادهای حقوق بشری قرار گرفته است.
دسترسی شهروندان ایرانی به اینترنت، محدود یا قطع شده است. در مقایسه با جنگ ۱۲ روزه، اینترنت بهطور اسمی قطع نشده، اما در عمل دسترسی به آن امکانپذیر نیست یا بسیار دشوار شده است. عدم قطع کامل اینترنت سبب شده پایشگران اینترنت آزاد، از قطعی اینترنت گزارش ندهند.
پیامهای مخاطبان ایراناینترنشنال از شنبه شب، ۱۳ دیماه، نشان میدهد دسترسی به اینترنت در نقاط مختلف کشور، بهویژه مناطقی که اعتراضات در آنها بیشتر بوده کاهش یافته یا در عمل قطع شده است.
تعداد پیامها از داخل ایران از عصر یکشنبه ۱۴ دیماه به طرز محسوسی کاهش داشته است. معدود کاربرانی که قادرند از مناطقی از ایران که محدودیت اینترنت در آنها اعمال میشود پیام دهند گزارش دادند حتی برای ارسال یک پیام متنی، ساعتها تلاش کردهاند.
شهروندی از اسدآباد همدان گزارش داده اینترنت در این شهر که شدت اعتراضات در آن بالا بوده در عمل قطع شده بود. آنها نتوانستند ویدیو ارسال کنند و به زحمت قادر بودند پیامهای متنی بفرستند.
پیامهای مشابهی از شهرهای کرمانشاه، دزفول، ملکشاهی، ملارد، مرودشت، کوهدشت، برازجان، مشهد، شیراز و نقاطی از تهران نیز به دست ایراناینترنشنال رسیده است.
ویژگی بارز این محدودیتها، اعمال منطقهای آن است. برای نمونه در تهران، در مناطقی که سطح اعتراضات بیشتر بوده، اینترنت نیز محدودیت بیشتری داشته است.
چرا اینترنت در ایران به طور کامل قطع نمیشود؟
مهدی صارمیفر، روزنامهنگار حوزه علم و فناوری، در گفتوگو با ایراناینترنشنال، به رویه قطع و محدودیت اینترنت در ایران پرداخت و گفت در جریان اعتراضات دهه ۹۰ نظیر آبان ۹۸، مراکز اقتصادی فعال در فضای اینترنت به دولت بابت قطع شدن اینترنت فشار آوردند.
او گفت در همین زمان، وزارت ارتباطات و شرکت ارتباطات زیرساخت، برای رفع این مشکل، دسترسی و کاربری شهروندان را طبقهبندی کردند. آنها با توسعه و مدرنسازی فناوری فیلترینگ خود، ترافیک داخلی و بینالمللی را از سطح اوپراتور تفکیک کنند. در همین زمان دسترسیها در سطح استانی و منطقهای نیز تفکیک شد.
به اعتقاد صارمیفر، اکنون وزارت ارتباطات با تجربه آن سالها توانسته است طبقهبندی بهوجود بیارد که در شرایط اعتراض، سطح بیخطر کاربری اینترنت برقرار باشد، اما در همینحال، دسترسی به اینترنت آزاد و پیامرسانها و ویپیانها قطع شود.
صارمیفر با بیان اینکه آنها «شبه اینترنتی» را به دنیا نشان میدهند، گفت: «در نتیجه، در این شرایط نهادهای پایشگر اینترنت آزاد در دنیا، وقتی اوضاع اینترنت در ایران را چک میکنند میبینند کانکشن در ایران برقرار است، اسپید تست در ایران کار میکند، یا نت بلاکس آمار را نشان میدهد، اما کاربران در عمل نمیتوانند برای مثال از تلگرام استفاده کنند.»
این روزنامهنگار حوزه علم و تکنولوژی اضافه کرد: «این اختلال که در واقع قطع کامل نیست، بلکه کاهش شدید کیفیت است، به طور استانی و منطقهای و جزئی در دسترس اعمالکنندگان فیلترینگ قرار دارد.»
او گفت: «بنابراین شما میبینید مثلا وقتی مردم مرودشت اعتراض میکنند، اینترنت آنجا قطع میشود، یا در تهران، وقتی مردم به خیابان میآیند، اپراتورهای همراه اول و ایرانسل اینترنت را قطع میکنند، اما در همان زمان اینترنت خانگی وصل است. »
کیفیت اینترنت ایران به طور عمدی کاهش یافته است
نیما اکبرپور، کارشناس فناوری اطلاعات، نیز در گفتوگو با ایران اینترنشنال درباره شرایط فعلی اینترنت در ایران، با تکیه بر اطلاعات وبسایت رادار کلودفلر، گفت: «اینترنت ایران هماکنون وصل است، اما کیفیت آن پایین است.»
اکبرپور تاکید کرد به نظر میرسد جمهوری اسلامی تا اینجای کار، قصد داشته «هزینه سیاسی» قطع اینترنت را نظیر جنگ ۱۲ روزه نپردازد.
این کارشناس حوزه فناوری اطلاعات تاکید کرد: « آنها به صورت هدفمند ارتباط شهروندان در اینترنت را مختل کردند. برای نمونه پروتکلهایی نظیر QUIC که بسیاری از اپها، مرورگرها و ابزارهای برای عبور از فیلترینگ از آن استفاده میکنند هدف قرار گرفته است.»
به اعتقاد اکبرپور، کیفیت اینترنت در ایران «به طور عمدی» پایین نگه داشته شده است. این کارشناس حوزه فناوری اطلاعات گفت: «به زبان ساده، اینترنت هست اما نمیشود روی آن حساب کرد.»
به اعتقاد او آنچه از ترافیک فعلی اینترنت در ایران مشاهده میشود مربوط به سیستمها و فعالیتهای خودکار است.
اکبرپور گفت: «این معمولا زمانی اتفاق میافتد که اینترنت برای مردم عادی آزاردهنده و غیرقابل استفاده میشود و استفاده روزمره کاهش پیدا میکند.»
موضوع فراتر از قطع اینترنت است؛ تجربه سرکوب از بین رفته
صارمیفر، در گفتوگو با ایران اینترنشنال گفت باید توجه کرد که اینترنت به عنوان یک «مسیر ارتباطی» در شرایط اعتراضات تحت پروتکلهای امنیتی قطع میشود.
او توضیح داد: «این زمانی است که نیروی سرکوب تشخیص میدهد مسیر ارتباطی شهروندان قطع شود. در دهه ۶۰، تلفن بینالمللی و کابلی قطع میشد، در سال ۸۸، تلفن همراه و سرویس پیامک قطع شد و از سال ۹۵، اینترنت به عنوان مسیر ارتباطی قطع شد.»
صارمیفر با اشاره به اینکه بسیاری از تصمیمگیران در سطوح مختلف نیروی سرکوب در جریان حملات به مراکزی نظیر سپاه دیلمان و قرارگاه ثارالله در جنگ ۱۲ روزه کشته شدند، گفت: «بهنظر میرسد آن تجربه انباشته از سرکوب در ۷-۸ سال گذشته و طرز برخورد با اینترنت از بین رفته است.»
از آغاز اعتراضات سراسری در ایران از هفتم دیماه تاکنون، ایراناینترنشنال توانسته هویت ۱۶ شهروند معترض را که در شهرهای مختلف جان خود را از دست دادهاند شناسایی کند. بر اساس برخی گزارشها تعداد جانباختهها ممکن است از این بیشتر باشد.
بررسیهای ایراناینترنشنال نشان می دهد دهها تن دیگر از معترضان نیز در اثر شلیک گلولههای جنگی و ساچمهای نیروهای سرکوبگر جمهوری اسلامی زخمی شدهاند.
بر اساس این بررسیها تا ظهر یکشنبه ۱۴ دیماه، هویت امیرحسام خدایاریفرد، معترض کشتهشده در کوهدشت، داریوش انصاری بختیاروند در فولادشهر و دو معترض دیگر در ازنا به نامهای شایان اسدالهی و احمدرضا امانی در فهرست جانباختگان تاییدشده قرار دارند.
ایراناینترنشنال همچنین هویت خداداد شیروانیمنفرد در مرودشت، احمد جلیل و سجاد والامنش زیلایی در لردگان، احد ابراهیمپور عبدلی در دلفان، امیرحسین بیاتی در همدان، علی عزیزی جعفرآبادی در هرسین، حسین ربیعی در قم و سروش (حافظ) سلیمانی در هفشجان را بهطور مستقل تایید کرده است.
در ملکشاهی استان ایلام نیز ایراناینترنشنال تا این زمان هویت چهار تن از جانباختگان را به نامهای رضا عظیمزاده، فارس آقامحمدی، مهدی امامیپور و لطیف کریمی بهطور مستقل تایید کرده است.
برخی منابع شمار جانباختگان را بیش از این اعلام کردهاند، اما بررسیهای ایراناینترنشنال برای راستیآزمایی گزارشها درباره هویت و شمار نهایی جانباختگان در شهرهای مختلف، از جمله ازنا، مرودشت، ملکشاهی، هفشجان و فارسان، همچنان ادامه دارد.
یکی از ویدیوهای رسیده به ایراناینترنشنال، حضور گسترده مردم ملکشاهی را در یکشنبه ۱۴ دی در مراسم خاکسپاری کریمی، عظیمی و امامیپور، نشان میدهد.
ویدیوهای رسیده دیگر نشان میدهد مردم ملکشاهی در مراسم خاکسپاری این معترضان کشتهشده، شعارهای «میکشم میکشم، آنکه برادرم کشت» و «مرگ بر خامنهای» سردادند.
همزمان با افزایش شمار جانباختگان، گزارشهای متعددی از زخمیشدن معترضان در جریان سرکوبها منتشر شده است.
بر اساس اطلاعات رسیده به ایراناینترنشنال، در جریان اعتراضات مردمی در شهرستان ملکشاهی، حدود ۳۰ نفر زخمی شدند.
همچنین گزارشها و تصاویری از برخی شهرهای دیگر درباره زخمی شدن حدود ۲۰ تن از شهروندان معترض به ایراناینترنشنال رسیده است.
بررسیهای ایراناینترنشنال در شش روز نخست اعتراضات نیز نشان داده بود که دستکم ۴۴ شهروند معترض در اثر اصابت گلولههای جنگی و ساچمهای زخمی شدهاند.
همزمان دهها تن دیگر نیز بر اثر ضربوشتم با باتون، استفاده گسترده از گاز اشکآور و حمله نیروهای امنیتی و ماموران لباسشخصی دچار مصدومیت شدهاند.
به گفته منابع مطلع و شاهدان عینی، شماری از مجروحان پس از انتقال به مراکز درمانی با حضور نیروهای امنیتی در بیمارستانها مواجه شده و در برخی موارد، بازداشت یا مورد بازجویی قرار گرفتهاند.
گزارشهایی نیز از ضبط تلفنهای همراه و مدارک شناسایی مجروحان ثبت شده است و در مواردی، خانوادهها به دلیل نگرانی از بازداشت و پروندهسازی، از مراجعه به مراکز درمانی خودداری کردهاند.
سایت حقوقبشری هرانا نیز در تازهترین گزارش خود اعلام کرد که در جریان هفت روز اعتراضات، دستکم ۱۷۴ نقطه در کشور شاهد تجمع، اعتراض خیابانی یا اعتصاب صنفی بوده و حداقل ۵۸۲ شهروند بازداشت شدهاند؛ آماری که به تاکید این نهاد حقوقبشری، حداقل شمار بازداشتهاست و رقم واقعی میتواند بالاتر باشد.
در واکنش به سرکوب اعتراضات، شخصیتها و گروههای مختلف در داخل و خارج از کشور خواستار توقف خشونت علیه معترضان، آزادی بازداشتشدگان و پاسخگویی مسئولان شدهاند.
ایراناینترنشنال تاکید میکند به دلیل قطع یا اختلال در دسترسی به اینترنت در برخی مناطق، فضای امنیتی حاکم بر بسیاری از شهرها و دشواری دسترسی به منابع مستقل، بررسیها برای تایید هویت و جزئیات مربوط به کشته و زخمی شدن شماری دیگر از معترضان همچنان ادامه دارد و آمارها ممکن است افزایش یابد.
اخبار و اطلاعات مرتبط با اعتراضات سراسری ایران، بهصورت لحظهبهلحظه در پوشش زنده ایراناینترنشنال بهروزرسانی میشود.