هم‌زمان با ادامه اعتراضات ضدحکومتی در ایران، دولت‌های خاورمیانه واکنش علنی محدودی نشان داده و با توجه به نقش جمهوری اسلامی در معادلات امنیتی و سیاسی منطقه، تحولات ایران را با نگرانی یا محاسبه فرصت‌های احتمالی دنبال می‌کنند.
دویچه‌وله جمعه ۱۲ دی گزارش داد اعتراضات اخیر در ایران که با مطالبات اقتصادی آغاز شد و اکنون به مطالبه تغییر حکومت گسترش یافته، توجه بازیگران منطقه‌ای را به خود جلب کرده است.
بر اساس این گزارش، هرچند اعتراضات کنونی از نظر دامنه کوچک‌تر از خیزش «زن، زندگی، آزادی» در سال ۱۴۰۱ ارزیابی می‌شود، اما با توجه به نفوذ ایران در کشورهای مختلف منطقه، پیامدهای آن می‌تواند فراتر از مرزهای ایران باشد.
عربستان سعودی و امارات؛ رقابت مدیریت‌شده برای ثبات
عربستان سعودی و امارات متحده عربی که تا چند سال پیش ایران را رقیب ژئوپولیتیک خود می‌دانستند، اکنون ثبات منطقه‌ای را اولویت می‌دانند.
روابط تهران و ریاض که در سال ۲۰۱۶ قطع شده بود، در سال ۲۰۲۳ با میانجی‌گری چین و در چارچوب «توافق پکن» از سر گرفته شد.
به گفته تحلیلگران، ریاض نگران است که بی‌ثباتی در ایران به آشفتگی گسترده‌تر در منطقه منجر شود و بر برنامه‌های اقتصادی این کشور اثر بگذارد.
امارات نیز با وجود اختلاف‌های سیاسی، همچنان یکی از مهم‌ترین شرکای تجاری ایران باقی مانده و در سال ۲۰۲۲ روابط دیپلماتیک خود با تهران را احیا کرد.
عراق؛ نگرانی از بی‌ثباتی داخلی
عراق که مرزی طولانی با ایران دارد، طی دو دهه گذشته به شدت تحت تاثیر نفوذ سیاسی و نظامی ایران بوده است.
جمهوری اسلامی از گروه‌های شبه‌نظامی موسوم به «حشد شعبی» حمایت می‌کند؛ گروه‌هایی که بخشی از ساختار رسمی امنیتی عراق محسوب می‌شوند و در عین حال، برخی از آن‌ها وفاداری ایدئولوژیک و عملی به تهران دارند.
دویچه‌وله نوشت هرگونه تضعیف جمهوری اسلامی می‌تواند موازنه قدرت در داخل عراق را تحت تاثیر قرار دهد.
لبنان؛ پیوندهای پیچیده با حزب‌الله
تهران از طریق حمایت از حزب‌الله، نقشی کلیدی در سیاست و امنیت لبنان دارد و حزب‌الله علاوه بر توان نظامی، شبکه گسترده اجتماعی و سیاسی در لبنان ایجاد کرده است.
با این حال، پس از آتش‌بس میان لبنان و اسرائیل در اواخر سال ۲۰۲۴ و تلاش آمریکا و اسرائیل برای خلع سلاح حزب‌الله، روابط تهران و بیروت وارد مرحله‌ای حساس شده است.
بدین ترتیب، تحولات ایران می‌تواند به‌طور مستقیم بر آینده حزب‌الله و جایگاه آن در لبنان اثر بگذارد.
سوریه؛ از متحد استراتژیک تا رابطه‌ای مشروط
طی بیش از یک دهه جنگ داخلی در سوریه، جمهوری اسلامی از بشار اسد، رییس‌جمهوری مخلوع این کشور، حمایت نظامی و مالی کرد. از این رو، حکومت جدید که پس از سقوط اسد روی کار آمده، نگاه مثبتی به تهران ندارد.
با این حال، مقام‌های سوری گفته‌اند در صورت عدم مداخله جمهوری اسلامی در امور داخلی این کشور، امکان برقراری روابط در آینده را رد نمی‌کنند.
اسرائیل؛ فرصتی برای تضعیف جمهوری اسلامی
اسرائیل تحولات ایران را فرصتی بالقوه برای تضعیف جمهوری اسلامی به‌عنوان رقیب اصلی خود می‌بیند.
به گفته ناظران، فشارهای داخلی در اسرائیل ممکن است دولت بنیامین نتانیاهو را به استفاده از این شرایط برای افزایش فشار بر تهران سوق دهد.
این در حالی است که در روزهای اخیر، گزارش‌هایی از مذاکرات نتانیاهو و دونالد ترامپ درباره حمله مجدد به ایران منتشر شده است.
اردن؛ موازنه میان تهران، واشینگتن و تل‌آویو
اردن در موقعیتی پیچیده قرار دارد؛ این کشور از یک سو متحد امنیتی آمریکا و دارای پیمان صلح با اسرائیل است و از سوی دیگر کوشیده تنش با جمهوری اسلامی را کاهش دهد.
با این حال، روابط اردن و ایران همچنان شکننده توصیف می‌شود و پیشرفت ملموسی در نزدیکی سیاسی میان امان و تهران دیده نشده است.
