بر اساس دادههای رسمی سامانه پایش کیفی هوای کشور، کیفیت هوا در بخشهای گستردهای از استانهای تهران، خوزستان و اصفهان، به سطح «ناسالم برای همه» و در برخی مناطق به «بسیار ناسالم» رسیده و شرایط تنفسی برای شهروندان، بهویژه گروههای حساس، خطرناک شده است.
طبق اعلام سامانه پایش کیفی هوا، شاخص کیفیت هوا شنبه ششم دی در ۹ ایستگاه استان تهران در وضعیت قرمز قرار گرفت.
شاخص آلودگی در شهرهای دماوند، ورامین، پاکدشت، قرچک، شهریار و باقرشهر، بین ۱۵۰ تا ۱۷۰ و در بهارستان و باغستان شهریار نزدیک به ۱۹۰ و وضعیت «ناسالم برای عموم»، گزارش شده است.
میانگین کیفیت هوای مناطق بیستودوگانه شهر تهران نیز با شاخص ۱۳۶ در وضعیت نارنجی و «ناسالم برای گروههای حساس» قرار گرفت.
شاخص کیفیت هوا (AQI) به پنج دسته اصلی تقسیم میشود: از صفر تا ۵۰، هوا پاک، از ۵۱ تا ۱۰۰ قابل قبول، از ۱۰۱ تا ۱۵۰ ناسالم برای گروههای حساس، از ۱۵۱ تا ۲۰۰ ناسالم برای همه گروهها، از ۲۰۱ تا ۳۰۰ بسیار ناسالم و از ۳۰۱ تا ۵۰۰، خطرناک است.
هندیجان در خوزستان در وضعیت بنفش
آلودگی هوا در استان خوزستان به سطح نگرانکنندهتری رسیده است. بر اساس اعلام مرکز پایش کیفی هوا، شاخص آلودگی در شهر هندیجان به ۲۱۲ رسیده که نشاندهنده وضعیت بنفش و «بسیار ناسالم» است.
هوای شهرهای اهواز، خرمشهر، ماهشهر، شادگان، دزفول، شوشتر، کارون، ملاثانی، آغاجری، بهبهان، هویزه و سوسنگرد نیز با شاخصهای بالای ۱۵۰ در وضعیت قرمز و ناسالم برای همه گروههای سنی قرار دارد.
در این شرایط، توصیه شده سالمندان، کودکان، زنان باردار و افراد مبتلا به بیماریهای قلبی و ریوی از فعالیت در فضای باز خودداری کنند و سایر شهروندان نیز حضور خود را در محیطهای باز به حداقل برسانند.
برخی شهرها از جمله آبادان، شوش، باغملک و هفتکل در وضعیت نارنجی گزارش شدهاند و هیچ یک از شهرهای خوزستان در وضعیت هوای پاک قرار ندارند.
خراسان رضوی و اصفهان
در مشهد، سعید محمودی، مدیرکل حفاظت محیط زیست خراسان رضوی، اعلام کرد کیفیت هوای این کلانشهر با افزایش حجم آلایندهها در وضعیت «ناسالم برای گروههای حساس» قرار گرفته است.
بر اساس این گزارش، کیفیت هوا در ۱۶ منطقه مشهد ناسالم و در هفت منطقه دیگر دارای ایستگاه سنجش، در وضعیت سالم ثبت شده است.
مقامهای محیط زیستی از شهروندان خواستهاند با کاهش ترددهای غیرضروری به بهبود کیفیت هوا کمک کنند و تاکید کردهاند بیماران قلبی و تنفسی، کودکان، زنان باردار و افراد حساس، از حضور غیرضروری در فضای باز خودداری کنند.
در اصفهان، وضعیت آلودگی هوا بحرانیتر گزارش شده است.
بر اساس دادههای سامانه پایش کیفیت هوای کشور، شاخص لحظهای کیفیت هوای کلانشهر اصفهان ساعت هشت صبح شنبه روی عدد ۱۸۶ قرار گرفت و وضعیت قرمز و «ناسالم برای عموم» را نشان داد.
همچنین ایستگاههای احمدآباد و کردآباد، شاخص بالای ۲۰۰ و وضعیت بنفش و «بسیار ناسالم» را ثبت کردند.
طبق این گزارش، شهرستانهای خمینیشهر، شاهینشهر، قهجاورستان و کاشان نیز در وضعیت قرمز قرار گرفتند و وضعیت آلودگی هوای زرینشهر و مبارکه، نارنجی و ناسالم برای گروههای حساس گزارش شد.
در سطح شهر اصفهان نیز بخش عمدهای از ایستگاههای سنجش، از جمله ۲۵ آبان، انقلاب، پارک زمزم، پروین، خرازی، دانشگاه صنعتی، زینبیه و سپاهانشهر، آلودگی شدید هوا را ثبت کردند.
با وجود تداوم بحران افزایش آلودگی هوا در فصلهای سرد، مقامهای جمهوری اسلامی تاکنون راهحل موثر و پایداری برای تغییر شرایط اجرا نکردهاند و تنها به تعطیلیهای مقطعی بسنده میکنند.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
