شهروندان با ارسال پیامهایی به ایراناینترنشنال، از تورم شدید و کاهش قدرت خرید خود برای تامین اقلام خوراکی روزمره انتقاد کردند و حکومت جمهوری اسلامی و شخص علی خامنهای را مسئول اصلی این وضعیت دانستند.
در هفتههای اخیر، افزایش بیسابقه قیمت مواد غذایی و کالاهای اساسی در ایران، فشار سنگینی بر زندگی شهروندان وارد کرده است. کارشناسان و فعالان اجتماعی هشدار دادهاند که تداوم این روند میتواند پیامدهای جدی بههمراه داشته باشد؛ از جمله آسیب به سلامت عمومی، گسترش سوءتغذیه و تشدید فشارهای روانی بر جامعه.
ایراناینترنشنال دوشنبه ۲۴ آذر از مخاطبان خود پرسید با توجه به جهش چشمگیر قیمتها ناگزیر به حذف کدام اقلام از سبد غذایی خانواده خود شدهاند.
یکی از شهروندان در پیامی نوشت: «لبنیات، میوه، آجیل و گوشت را حذف کردیم. خوراکمان شده نان و سیبزمینی و باقیمانده برنج ارزانی که قبلا خریدهایم.»
مخاطب دیگری در پیام خود گفت: «باید دید چه اقلامی حذف نشده است. غیر از اقلام ضروری تقریبا همه چیز از جمله، شیر و ماست، بسیاری از حبوبات و میوه از سفره ما حذف شده است، حقوقها ثابت است، اما قیمتها روزانه تغییر میکند.
او با انتقاد از حکومت افزود: «ما فقط برای زنده ماندن در حال جنگیدن هستیم، در حالی که ایران میتواند ثروتمندترین مردم دنیا را داشته باشد. کسانی را میشناسم که مدتهاست گوشت و مرغ نخریدند و نخوردند. من که قبلا جزو طبقه متوسط بودم، الان به طبقه فقیر تنزل پیدا کردم. در اینجا باید خون گریست.»
یکی از شهروندان در پیامش ایران تحت حاکمیت جمهوری اسلامی را بهکنایه «تورمآباد» خواند و ادامه داد: «اقلام ضروری از سفره ما حذف شده و به سفره انقلاب اضافه شده. چیزی بهعنوان میوه نمیشناسیم؛ میوه ما فقط پیاز و سیبزمینی است. اینجا همه چیز ارزان است، جز زندگی.»
بهدنبال سیاستهای ناکارآمد جمهوری اسلامی در زمینههای اقتصادی، سیاست داخلی و سیاست خارجی طی دهههای اخیر، تورم افسارگسیخته زندگی شهروندان، بهویژه اقشار کمدرآمد، را بهشدت تحت تاثیر قرار داده و قیمت کالاهای اساسی با جهشی بیسابقه روبهرو شده است.
رکوردزنی روزانه نرخ ارزهای خارجی نیز به نگرانیها از چشمانداز اقتصادی کشور دامن زده و امنیت روانی جامعه را تحتالشعاع قرار داده است.
وبسایتهای اطلاعرسانی قیمت ارز ۲۴ آذر گزارش دادند نرخ دلار آمریکا در ادامه روند صعودی خود، رکورد ۱۳۱ هزار و ۶۰۰ تومان را ثبت کرد.
نگرانی از تاثیرات منفی بحران اقتصادی بر سلامت عمومی
یکی از مخاطبان ایراناینترنشنال با ارسال پیامی بهشدت از سیاستهای خامنهای انتقاد کرد و گفت: «افزایش قیمتها باعث حذف میوه، گوشت و مرغ از سفره ما شده. چند وقت است میخواهم مادرم را به خانهام دعوت کنم، اما نمیتوانم.»
شهروندی دیگر نوشت: «گرانی به حدی شده که فقط در روز میتوانیم یک قلم از نیازهایمان را خریداری کنیم. قیمت همین یک قلم برابر با ۱۰ قلم در چند ماه پیش هست.»
مخاطبی هم تورم شدید را اینگونه روایت کرد: «نه مسافرت میرویم، نه رستوران. خوردن ماهی را فراموش کردهایم. یک بستنی کوچک شده ۵۰ هزار تومان. شیرینی کیلویی ۳۵۰ هزار تومان. آجیل زیر یک میلیون تومان نداریم. پنیر از کیلویی ۱۰۰ هزار تومان در عرض سه ماه دوبرابر شده است.»
یک شهروند با اشاره به وخامت اوضاع گفت دیگر کار از افزایش قیمتها و کمبود کالاهای اساسی گذشته و شرایط اکنون مشابه «قحطی» است.
مخاطبی نیز از پیامدهای بحران اقتصادی بر سلامت فرزندش ابراز نگرانی کرد و نوشت: «من با اینکه بچه در سن رشد دارم، تنها گاهی شیر میخرم. هرچند خودم و همسرم کار میکنیم، اما ناچاریم کاملا با احتیاط خرید کنیم.»
۲۳ آذر، حسین عبده تبریزی، اقتصاددان و دبیرکل پیشین بورس تهران، نسبت به خطر تورم سههزار درصدی در کشور هشدار داد.
محسن باقری، عضو کارگری شورای عالی کار، ۲۳ آذر با اشاره به کوچک شدن سفره کارگران در پی ادامه روند افزایش قیمتها در ایران اعلام کرد ماه گذشته هزینه سبد معیشت برای یک خانوار ۳.۳ نفری به ۳۳ میلیون تومان رسید. برخی تشکلهای کارگری این هزینهها را حدود ۵۸ میلیون تومان اعلام کردهاند.
یافتههای یک پژوهش نشان میدهد تورم مزمن در ایران از مرز یک بحران اقتصادی فراتر رفته و به عاملی تعیینکننده در دگرگونی روابط اجتماعی، فرسایش اعتماد عمومی و گسترش احساس ناامنی روانی بدل شده است.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
