افشای دو شبکه مرتبط با جمهوری اسلامی در چاد، ابعاد تازهای از طرح تهران برای نفوذ و بیثباتسازی کشورهای آفریقایی را آشکار کرده است؛ طرحی که بر پایه اعترافات بازداشتشدگان، شامل جذب، آموزش و ساماندهی نیروها برای انجام عملیات علیه منافع غرب است.
نشریه آرژانتینی اینفوبائه شنبه ۱۵ آذر به نقل از مقامهای امنیتی چاد گزارش داد بازداشت چند عضو «دو شبکه تروریستی» مرتبط با حکومت ایران، جزییات تازهای را از فعالیت نیروی قدس سپاه پاسداران و وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی برای ایجاد ساختارهای خرابکاری، جاسوسی و تحریک به شورش در آفریقا روشن کرده است.
بر اساس این گزارش، تهران با ترکیبی از نفوذ مذهبی، آموزش ایدئولوژیک، حمایت نظامی و هدایت عملیاتی، بهدنبال ایجاد شبکههایی برای حمله به منافع آمریکا و اسرائیل و همچنین بیثبات کردن دولتهای آفریقایی است.
اعترافات علی عبداللهی محمدات، یکی از بازداشتشدگان، نشان میدهد او پس از تحصیل در «جامعة المصطفی» قم، از سوی ماموران وزارت اطلاعات جذب شده است.
محمدات در بازجوییها گفت طی سالهای ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ در هتلها و اماکن امن در ایران با افرادی دیدار کرد که به او برای شناسایی اهداف غربی، جذب نیرو، رصد گروههای شورشی و انتقال اطلاعات حساس درباره حضور نیروهای آمریکایی، اسرائیلی و فرانسوی در چاد ماموریت دادند.
او همچنین به فردی به نام «کریم» اشاره کرد که رابط اصلی او با دستگاه امنیتی جمهوری اسلامی به شمار میرفت.
کریم این عضو جامعة المصطفی را به جلسات محرمانه میبرد، گوشیاش را توقیف میکرد و درباره اسامی ماموران اطلاعاتی چاد و ارتباط آنان با سرویسهای خارجی، او را مورد بازجویی قرار میداد.
محمدات افزود ماموران جمهوری اسلامی از او خواسته بودند بهطور منظم به ایران بازگردد و گزارش پیشرفت ماموریتهای خود را ارائه کند.
او در نهایت در چاد شناسایی و بازداشت شد.
پنجم آذر ایراناینترنشنال گزارش داد نیروی قدس یک شهروند اوگاندایی را برای حمله با نارنجک به سفارتخانههای اسرائیل در کشورهای اوگاندا و سنگال به خدمت گرفته بود، اما با شناسایی و بازداشت عامل حمله، برنامه عملیاتی سپاه شکست خورد.
فعالیت یگان ۴۰۰ نیروی قدس سپاه
پرونده دوم به عبدالله احمد شیخالامین مربوط میشود؛ فردی که بنا بر اظهاراتش در بازجوییها، از سوی یگان ۴۰۰ نیروی قدس سپاه جذب شده بود.
این یگان مسئولیت انجام عملیات برونمرزی و هدایت شبهنظامیان در عراق و آفریقا را بر عهده دارد.
شیخالامین اعتراف کرد فرماندهی این ساختار در دست فردی به نام «حامد عبداللهی» بوده و افرادی به نامهای ابوعلی و آیدین صلاحلو نیز در مدیریت شبکه نقش داشتهاند.
او در اعترافاتش از آموزش تسلیحاتی در عراق خبر داد و افزود نیروهای شبکه جمهوری اسلامی تحت پوشش سفر مذهبی، به پایگاههای وابسته به شبهنظامیان شیعه منتقل میشدند و کار با تسلیحاتی چون کلاشنیکف، آرپیجی و کِیافایکس را میآموختند.
او همچنین از نقش موسی بترانه اباکر المسکین، فرمانده باسابقه شبکههای افراطگرا، در جذب نیروهای تازه برای جمهوری اسلامی پرده برداشت.
اینفوبائه در ادامه گزارش خود نوشت فعالیت جمهوری اسلامی در آفریقا سابقهای طولانی دارد.
پیشتر در سال ۲۰۱۹، اسماعیل محمد جیده، عضو ارشد یگان ۴۰۰ در نیجر، به طراحی عملیات علیه مقامهای عربستان سعودی و جمعآوری اطلاعات درباره اهداف آمریکایی و اروپایی متهم شده بود.
در مرکز بسیاری از این پروندهها «جامعة المصطفی» قم قرار دارد؛ موسسهای با بیش از ۵۰ شعبه در آفریقا، آسیا و اروپا که آمریکا در سال ۲۰۲۰ آن را بهعنوان «سازمان تروریستی جهانی ویژه» تحریم کرد.
به نوشته اینفوبائه، این نهاد که نزدیک به ۸۰ درصد دانشجویانش غیرایرانی هستند، به جذب و آموزش افراد برای نیروی قدس و وزارت اطلاعات کمک میکند.
مقامهای امنیتی چاد میگویند انهدام این شبکهها توانست دستکم موقتا تلاش جمهوری اسلامی برای گسترش نفوذ و بیثباتسازی منطقه ساحل آفریقا را متوقف کند.
هرچند به گفته آنان، فعالیت تهران در آفریقا «ساختاری و پایدار» است و احتمال تلاشهای مشابه در آینده وجود دارد.
برخی رسانهها در ایران گزارش دادند فروشگاه جینوست در خیابان فرشته تهران، شنبه ۱۹ مهر و پس از برگزاری جشنی در ۱۸ مهر و انتشار ویدیوهای آن، بهدست نیروی انتظامی پلمب شد.
وبسایت خبری «آسیانیوز ایران» با اشاره به این اقدام نوشت که به نظر میرسد این برخورد، صرفا یک واکنش مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک کارزار بزرگتر برای «کنترل بیشتر بر فضای اجتماعی، مقابله با نمایش ثروت و اجرای سختگیرانهتر قوانین» است.
بسیاری از کسبوکارها نگران تاثیر این سیاست تازه بر معیشت، سلامت روان شهروندان و زندگی اجتماعی آنها هستند.
فشار اقتصادی حکومت بر مردم و استفاده از آنها برای سرکوب
در هفتههای اخیر فشار حکومت بر کسبوکارها و شهروندان به دلیل سرپیچی از قانون حجاب اجباری، رقص و سرو مشروبات الکلی افزایش چشمگیری پیدا کرده است. از جمله، در پی انتشار ویدیوهایی از برگزاری جشنی در جزیره کیش با عنوان «قهوهپارتی» در رسانههای اجتماعی، دادستان عمومی و انقلاب کیش، از تشکیل پرونده و بازداشت برگزارکنندگان آن خبر داد.
یکی از زنان کافهداری که تجربه برخورد عوامل انتظامی با چنین جشنهایی را دارد به ایراناینترنشنال گفت شاهد بوده که مقامات در بعضی موارد از افراد بازداشتشده - بدون توجه به موقعیت مالیشان - وثیقه چند میلیاردی دریافت کرده و آنها را از کار کردن منع کردهاند.
او افزود بر اساس مشاهداتش بر این باور است که حساسیت بیشتری روی تجمعات تفریحی با حضور جوانها و نسل زد وجود دارد و نیروهای امنیتی با چنین رویدادهایی خشنتر برخورد میکنند.
مقامهای جمهوری اسلامی همواره چنین جشنهایی را «برخلاف شئونات اسلامی» و «هنجارشکنی» توصیف کرده و به نظر میرسد نگران الگوبرداری کسبوکارها از یکدیگر در این زمینهاند.
در ماههای اخیر ویدیوهایی از صاحبان چندین کافه در دزفول و قم در رسانههای اجتماعی منتشر شده که در آن در سخنانی شبیه به اعتراف اجباری یا به دلیل برگزاری جشن همراه با رقص و موسیقی، از مسئولان عذرخواهی و ابراز ندامت میکنند یا از مشتریان خود میخواهند برای جلوگیری از پلمب شدن، حجاب را رعایت کنند.
کارمند یک کافه در تهران به ایراناینترنشنال گفت مقامهای جمهوری اسلامی تلاش میکنند با فشار بر صاحبان کسبوکارها و تهدید به برخورد و پلمب اماکن، مردم را در برابر هم قرار دهند و از آنها به عنوان وسیلهای برای سرکوب و سانسور خودشان و زنان استفاده کنند.
پلمب به مثابه ابزار فشار سیاسی
از طرف دیگر، شواهد و گزارشهای رسیده حاکی است حکومت از بستن کسبوکارها برای انتقامگیری از مخالفانش هم استفاده میکند.
اطلاعات و گزارشهای رسیده به ایراناینترنشنال نشان میدهند دستکم در دو مورد، کسبوکار شهروندان به دلیل فعالیت سیاسی خود آنها یا نزدیکانشان و با هدف اعمال فشار بر افراد، به دستور نهادهای حکومتی در تهران پلمب شدهاند.
این برخورد در گذشته هم سابقه داشته و به عنوان مثال در آذر ۱۴۰۱ و همزمان با اعتراضات سراسری در خیزش «زن، زندگی، آزادی»، اداره اماکن برای توقف اعتصاب در شهرهای مختلف کردستان و نیز در ایلام و کرمانشاه، مغازه کسبهای را که در اعتصاب شرکت کرده بودند، پلمب کردند.
کارمند یک کافه در مشهد به ایراناینترنشنال گفت حکومت فکر میکند با پلمب و بازداشت، باقی رستورانها و کافهها را «از برگزاری ایونت» بازمیدارد اما تعداد این رخدادها روز به روز بیشتر میشود و در نهایت حتی پلمب هم کارگر نیست و مراسم بسیاری از چشمش در میرود.
او افزود: «غول از چراغ جادو بیرون آمده و دیگر به آن برنمیگردد.»
مردم چه میگویند؟
رسانههای اجتماعی از جمله ایکس و اینستاگرام سرشار از روایت شهروندان از پلمب شدن کسبوکارها و فشار اجتماعی بر زنان برای حجاب اجباریاند.
گروهی از زنان با اشاره به پلمب کافه و رستورانها و جریمههای موجود، بر این باورند تنها زمانی میتوان گفت حجاب اجباری در ایران برچیده شده که زنان بتوانند آزادانه با پوشش دلخواه خود در مدرسه، دانشگاه، محل کار و اماکن دولتی حاضر شوند و مدارک هویتی بدون حجاب اجباری داشته باشند.
برخی دیگر از زنان هم با اشاره به فشار موجود بر آنها در محل کار برای حجاب اجباری، میگویند حجاب آزاد نشده، بلکه حکومت بهدلیل شجاعت زنها در سرپیچی از قانون حجاب اجباری و همچنین ترس از اعتراضات مردم بهخاطر فشارهای اجتماعی و شرایط سخت معیشتی، مستاصل شده است.
در کشوری با فرهنگ طولانی قهوهخانهداری در کنار نبود فضاهای تفریحی کافی و آزادیهای اجتماعی، کافهها جزو معدود مکانهای مورد علاقه جوانها برای جمع شدن و تنفساند.
فشار بر کافهها و رستورانها بر سر حجاب و بگیر و ببند زنان، ممکن است باعث جرقه خوردن دور جدید اعتراضات ضدحکومتی در ایران بشود.
