وزیر کار: با جمعیت ثروتمندی روبه‌رو نیستیم اما می‌توانیم یارانه ۲۷ میلیون نفر را حذف کنیم

تصور کنید زنی در یکی از شهرهای کوچک ایران، یک روز صبح توده‌ای کوچک در سینه‌اش حس می‌کند. قلبش تند می‌زند اما شرم، ترس از قضاوت دیگران یا حتی هزینه‌های درمان، او را از رفتن به پزشک بازمی‌دارد.

این داستان برای بسیاری از زنان ایرانی آشناست. سرطان پستان، شایع‌ترین سرطان در میان زنان در ایران، سالانه زندگی هزاران نفر را تحت تاثیر قرار می‌دهد. اما چرا بسیاری از این بیماران وقتی به پزشک می‌رسند که بیماری پیشرفت کرده و چه می‌توان کرد تا این چرخه شکسته شود؟

بیایید با هم نگاهی به این موضوع بیندازیم.

سرطان پستان در ایران: ابعاد یک چالش بزرگ

در ایران، شانس ابتلا به سرطان پستان برای هر ۱۰۰ هزار زن حدود ۳۰ نفر است که آن را به شایع‌ترین سرطان در زنان تبدیل کرده است. هر سال حدود ۱۵ هزار و ۵۰۰ زن در ایران به سرطان پستان مبتلا می‌شوند. از این تعداد، نزدیک به پنج هزار و ۳۰۰ نفر جان خود را از دست می‌دهند. این یعنی از هر سه زنی که به این بیماری مبتلا می‌شوند، یکی شانس ادامه زندگی را از دست می‌دهد.

• 

  شیردهی با تحریک سیستم ایمنی، خطر ابتلا به سرطان پستان را کاهش می‌دهد

دلیل اصلی تشخیص دیرهنگام است. بسیاری از بیماران وقتی به پزشک می‌رسند که سرطان به مراحل پیشرفته رسیده و درمان سخت‌تر و پرهزینه‌تر است.

نکته نگران‌کننده این است که زنان ایرانی در مقایسه با کشورهای پیشرفته، در سنین جوان‌تر یعنی معمولا بین ۴۵ تا ۵۰ سال به این بیماری مبتلا می‌شوند.

این تفاوت باعث می‌شود برنامه‌ریزی برای پیشگیری و تشخیص زودهنگام در ایران چالش‌برانگیزتر باشد.

غربالگری: توصیه هست اما برنامه‌ای نیست

شاید شنیده باشید که معاینه منظم پستان یا ماموگرافی می‌تواند سرطان را زود تشخیص دهد و شانس درمان را بالا ببرد. در ایران، وزارت بهداشت توصیه می‌کند زنان از ۲۰ سالگی خودشان پستان‌هایشان را معاینه کنند، از ۴۰ سالگی از سوی پزشک بررسی شوند و در سنین بالاتر یا اگر در خانواده سابقه سرطان دارند، ماموگرافی انجام دهند.

اما این فقط یک توصیه است و برنامه منظم و سراسری برای غربالگری وجود ندارد. در عوض، غربالگری در ایران «موقعیتی» است. یعنی فقط وقتی زنی به هر دلیلی به پزشک مراجعه کند، ممکن است معاینه یا ماموگرافی پیشنهاد شود. در نتیجه بسیاری از زنان، به‌ویژه در مناطق روستایی یا کم‌درآمد، اصلا به این مرحله نمی‌رسند.

حتی در شهرهای بزرگ، گاهی تا ۴۰ درصد موارد سرطان پستان زنان در مراحل پیشرفته بیماری تشخیص داده می‌شود.

در کشورهای پیشرفته مثل آمریکا، زنان (در ایالت‌های مختلف) از ۴۰ یا ۵۰ سالگی به‌طور منظم برای ماموگرافی دعوت می‌شوند. این کشورها دستگاه‌های پیشرفته، بیمه‌های قوی و سیستم‌های یادآوری دارند که باعث می‌شود سرطان زودتر تشخیص داده شود.

اما در ایران، بدون این زیرساخت‌ها، توصیه‌های مشابه به نتیجه نمی‌رسد. حتی در کشورهای همسایه مثل ترکیه، برنامه‌های غربالگری منظم باعث شده مرگ‌ومیر کاهش پیدا کند.

• 

  هر ۴۰ دقیقه یک زن در ایران به سرطان پستان مبتلا می‌شود

چرا دیر به پزشک می‌رسیم؟

برای فهمیدن این موضوع، باید به سه مانع اصلی نگاه کرد:

اولین مساله مشکلات ساختاری و مالی است. بیش از یک‌سوم هزینه‌های درمان در ایران از جیب مردم پرداخت می‌شود. یک زن برای یک ماموگرافی باید بخشی از هزینه را از جیب خود بپردازد.

بسیاری از زنان، به‌خصوص در مناطق محروم، نمی‌توانند این هزینه را تقبل کنند.

از طرف دیگر، دستگاه‌های ماموگرافی باکیفیت در همه جا در دسترس نیستند و حتی اگر باشند، نوبت گرفتن گاهی ماه‌ها طول می‌کشد.

دومین مشکل آگاهی اندک است. خیلی از زنان نمی‌دانند علائم سرطان پستان چیست یا چرا باید مرتب معاینه شوند. حتی زنان تحصیل‌کرده هم گاهی عادت به معاینه منظم ندارند. این یعنی فرصت تشخیص زودهنگام از دست می‌رود.

سومین نکته تابوهای فرهنگی است. صحبت کردن درباره پستان در ایران برای بسیاری هنوز تابوست. شرم از معاینه از سوی پزشک، ترس از این‌که سرطان نشانه «نقص» باشد یا نگرانی از تاثیر جراحی‌هایی مثل برداشتن پستان بر زندگی زناشویی، زنان را از مراجعه بازمی‌دارد.

بسیاری هم ترجیح می‌دهند فقط از سوی پزشک یا مامای زن معاینه شوند اما این گزینه همیشه در دسترس نیست.

نابرابری‌ها: همه در یک قایق نیستند

شانس تشخیص زودهنگام سرطان پستان در ایران به محل زندگی و درآمد بستگی دارد.

زنان در شهرهای بزرگ و با درآمد بالاتر، شانس بیشتری برای دسترسی به معاینه و درمان دارند اما در مناطق روستایی یا کم‌درآمد، بسیاری از زنان وقتی به پزشک می‌رسند که بیماری پیشرفت کرده است.

این نابرابری نشان می‌دهد امکانات پزشکی و درمانی باید عادلانه‌تر توزیع شوند.

• 

  آغاز پژوهشی جدید برای تولید سوتین مخصوص زنان مبتلا به سرطان پستان

چه می‌توانیم بکنیم؟

راه‌حل‌هایی وجود دارند که می‌توانند اوضاع را بهتر کنند:

• برنامه‌های منظم غربالگری

می‌توانیم از چند استان شروع کنیم و برنامه‌ای آزمایشی راه بیندازیم که زنان ۴۵ تا ۶۹ ساله هر دو سال یک‌بار برای ماموگرافی دعوت شوند.

این دعوت‌نامه‌ها می‌توانند از طریق پیامک و مراکز بهداشت ارسال شوند.

• تشخیص سریع در درمانگاه‌ها

پزشکان عمومی و ماماها می‌توانند آموزش ببینند تا علائم هشدار مثل توده، ترشح خونی یا تغییر پوست پستان را سریع شناسایی کنند و بیمار را به مراکز تخصصی ارجاع دهند.

داشتن دستگاه‌های ماموگرافی و سونوگرافی در درمانگاه‌ها هم می‌تواند زمان تشخیص را کوتاه‌تر کند.

• حذف هزینه‌ها

اگر بیمه‌ها هزینه ماموگرافی و معاینات را کامل پوشش دهند، زنان بیشتری تشویق می‌شوند که به موقع مراجعه کنند.

این کار به ویژه برای مناطق کم‌درآمد حیاتی است.

• آموزش با حساسیت فرهنگی

باید با زبان مناسبی به زنان آموزش داده شود. مثلا گفته شود که معاینه از سوی پزشک زن ممکن است، جراحی‌های مدرن می‌توانند ظاهر پستان را حفظ کنند و تشخیص زودهنگام به معنای شانس بالای بهبودی است.

برنامه‌های تلویزیونی، شبکه‌های اجتماعی و مراکز عمومی می‌توانند این پیام‌ها را به گوش زنان برسانند.

• داده و نظارت

بدون اطلاعات دقیق نمی‌توانیم بفهمیم برنامه‌ها چقدر موفق‌اند. به یک سیستم ثبت ملی نیاز است که نشان دهد چند نفر غربالگری شده‌اند، چند نفر زود تشخیص داده شده‌اند و کیفیت دستگاه‌ها چطور است.

سرطان پستان در ایران یک چالش بزرگ است اما موضوعی غیر‌قابل حل نیست. می‌توان تعداد زنانی را که به موقع درمان می‌شوند بیشتر کرد تا روزی که هیچ زنی به خاطر تشخیص دیرهنگام، زندگی‌اش را از دست ندهد.

رویترز در گزارش تحقیقی مفصلی که سه‌شنبه شش آبان منتشر شد، نوشت «مریتایم میوچوال» که از سوی پل رنکین ۷۵ ساله، اهل بریتانیا و خانواده‌اش اداره می‌شود، از دو دهه پیش همه‌چیز را -از یدک‌کش تا کشتی باری- بیمه کرده اما بیمه‌های آن در سال‌های اخیر به نفتکش‌هایی رسیده که کشورهای غربی تحریمشان کرده‌اند.

بررسی هزاران سند کشتیرانی، معاملات نفتی، داده‌های بیمه و حمل‌ونقل و مصاحبه با چندین منبع آگاه نشان می‌دهد این شرکت با فراهم کردن بیمه لازم برای ورود نفتکش‌ها به بنادر، به یکی از بازیگران اصلی در بازار خرید و فروش نفت تحریمی تبدیل شده است.

به گزارش رویترز، تا ژوییه ۲۰۲۴ حدود ۶۲۱ نفتکش از سوی آمریکا، اتحادیه اروپا و بریتانیا تحریم شده‌اند که دست‌کم ۹۷ مورد از آن‌ها در مقطعی بیمه مریتایم میوچوال داشته‌اند.

از این میان، ۴۸ کشتی در روز تحریم همچنان تحت پوشش بیمه این شرکت بوده‌اند.

مریتایم میوچوال می‌گوید از سال ۲۰۲۲ بیمه ۹۲ کشتی را به دلیل تحریم لغو کرده است.

در یک نمونه، دولت آمریکا در ۲۴ فوریه ۲۰۲۵ نفتکش «فنگ‌هوانگ» متعلق به شرکتی در هنگ‌کنگ را تحریم کرد اما داده‌ها نشان دادند این کشتی یک هفته بعد هنگام ورود به بندر ناخودکا در روسیه اعلام کرده بیمه مریتایم میوچوال دارد.

این شرکت گفته است از ۱۴ فوریه بیمه آن را آغاز و پس از تحریم در ۱۰ روز بعد لغو کرده است.

پلیس نیوزیلند ۲۴ مهر دفاتر این شرکت را در اوکلند و کرایست‌چرچ تفتیش و مدارک مالی‌شان را ضبط کرد اما هنوز اتهامی علیه‌شان مطرح نشده است.

• 

  نفتکش‌های ایران پس از سال‌ها دوباره در سامانه موقعیت‌یاب جهانی فعال شدند

بیمه‌ای حیاتی برای ناوگان سایه

مریتایم میوچوال نوعی بیمه به نام حمایت و غرامت (P&I) ارائه می‌دهد که خسارت‌های احتمالی به اشخاص، اموال یا محیط زیست را پوشش می‌دهد، نه خود کشتی یا محموله را.

هزینه سالانه چنین بیمه‌ای برای نفتکش‌های بزرگ ممکن است به بیش از ۲۰۰ هزار دلار برسد.

دیوید تننباوم، کارشناس تحریم‌ها، گفت: «بدون این بیمه، نفتکش‌ها عملا از کار می‌افتند. حتی بنادر ایران و روسیه هم اجازه ورود کشتی‌های بدون بیمه را نمی‌دهند.»

بر اساس داده‌های جمع‌آوری‌شده از سوی رویترز و اندیشکده «مرکز پژوهش انرژی و هوای پاک» در فنلاند، از ۲۳۱ نفتکشی که از سال ۲۰۱۸ تحت پوشش مریتایم میوچوال بوده‌اند، ۱۳۰ مورد پس از اعمال تحریم‌ها علیه تهران و مسکو، نفت یا فرآورده‌های انرژی ایران و روسیه را حمل کرده‌اند.

ارزش این محموله‌ها دست‌کم ۳۴.۹ میلیارد دلار برآورد شده است.

در بسیاری از روزها، بیش از ۳۰ نفتکش بیمه‌شده از سوی این شرکت هم‌زمان مشغول جابه‌جایی نفت ایران و روسیه بوده‌اند.

• 

  نقش یک زن ساکن برلین در دور زدن تحریم‌های نفتی جمهوری اسلامی

همکاری با ایران

رنکین در سال ۲۰۰۴ دفتر مرکزی مریتایم میوچوال را در آوکلند تاسیس کرد. دو سال بعد از آن، طبق اسناد ویکی‌لیکس، به مقامات نیوزیلندی گفت که دیگر کشتی‌های کره ‌شمالی را بیمه نمی‌کند.

دو سال پیش از بازگشت تحریم‌های آمریکا علیه ایران در ۲۰۱۶، این شرکت که برخی آن را «باشگاه P&I نیوزیلند» می‌نامند، به‌دنبال جذب مشتریان ایرانی بود.

در وب‌سایت شرکت ایرانی «شیراز مارین» اسلایدی منتشر شد که دفتر مرکزی نیوزیلند و تجربه چند ده‌ساله مریتایم میوچوال را تبلیغ می‌کرد.

بر اساس نامه‌ای با امضای رنکین، مریتایم میوچوال از ژانویه ۲۰۱۷ به شیراز مارین اجازه داده بود «در ایران منافع انجمن را ترویج دهد و اعضای جدید را معرفی کند».

پس از بازگشت تحریم‌های نفتی آمریکا در نوامبر ۲۰۱۸، درآمد مریتایم میوچوال جهش یافت.

اسناد ثبت‌شده در نیوزیلند نشان می‌دهد فروش بیمه شرکت از سال ۲۰۱۹ به‌طور میانگین سالانه ۴۱ درصد رشد کرد و در سال ۲۰۲۴ به ۱۰۸.۵ میلیون دلار رسید.

اوج رشد در سال ۲۰۲۳ و نخستین سال پس از تحریم‌های روسیه بود. در همان سال صادرات نفت ایران نیز به ۴۲ میلیارد دلار، نزدیک به سطح پیش از تحریم‌ها رسید.

در سپتامبر ۲۰۲۳ شرکت ایرانی شیراز مارین در اینستاگرام خود نوشت نماینده رسمی باشگاه P&I نیوزیلند در ایران است.

مریتایم میوچوال در پاسخ به رویترز «قویا» هرگونه تلاش فعالانه برای جذب ناوگان سایه را رد کرد و رشد درآمدش را نتیجه افزایش تعداد کشتی‌های بزرگ پس از رفع محدودیت‌های بیمه‌گران اتکایی دانست.

• 

  نفت در برابر سلاح؛ توافق‌های پنهانی سپاه پاسداران با چین برای دور زدن تحریم‌های ایران

پنهان‌کاری و جعل مسیر حرکت کشتی‌ها

بر اساس داده‌های سازمان غیردولتی «گلوبال فیشینگ واچ»، کشتی‌های بیمه‌شده از سوی مریتایم میوچوال بین سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ دست‌کم ۲۷۴ بار سامانه موقعیت‌یاب خود را خاموش کرده یا داده‌های جعلی ارسال کرده‌اند.

این روش به «اسپوفینگ» معروف است و برای پنهان کردن مسیر واقعی کشتی‌ها به کار می‌رود.

بیورن برگمن، تحلیل‌گر این سازمان، گفت: «عجیب است شرکتی از کشوری که با تحریم‌های آمریکا و اروپا همکاری دارد، این همه کشتی را بیمه می‌کند که موقعیت خود را جعل می‌کنند.»

• 

  نشریه حوزه تجارت جهانی: یک‌سوم تحریم‌های آمریکا بخش کشتی‌رانی ایران را هدف گرفته است

آغاز تحقیقات بین‌المللی

اکتبر ۲۰۲۴، ایمیلی از یکی از فعالان صنعت دریانوردی نیوزیلند به رییس بانک مرکزی این کشور رسید و در آن از مقام ناظر خواسته شد درباره فعالیت شرکت مریتایم میوچوال تحقیق کند، زیرا «از نام نیوزیلند برای ایجاد ظاهر آبرومند سوءاستفاده می‌کند».

به دنبال این هشدار، بانک مرکزی و چند نهاد دولتی تحقیق مشترکی را آغاز کردند.

به گفته یک منبع آگاه، این تحقیقات در همکاری با استرالیا، بریتانیا و آمریکا انجام شده و می‌شود و محور آن بررسی «احتمال نقض تحریم‌ها، کوتاهی در پیشگیری از تامین مالی تروریسم و معرفی گمراه‌کننده شرکت به‌عنوان بیمه‌گر رسمی در نیوزیلند» است.

نیوزیلند در اکتبر جاری تحریم‌هایی علیه تهران اعمال کرد که از شرکت‌ها می‌خواهد در هرگونه همکاری با ایران، به‌ویژه در بخش انرژی، «هوشیاری کامل» داشته باشند.

وزارت خارجه نیوزیلند تایید کرد نهادهای دولتی با مریتایم میوچوال درباره «مسائل نظارتی» در تماس هستند.

وزارت خزانه‌داری بریتانیا از ارائه اطلاعات درباره پایبندی این شرکت به تحریم‌های تهران و مسکو خودداری کرد و گفت انتشار چنین اطلاعاتی می‌تواند به روابط بین‌المللی لندن آسیب بزند و «به افراد دارای نیت مجرمانه در دور زدن تحریم‌ها کمک کند».

مریتایم میوچوال هرگونه نقض قوانین بین‌المللی را رد کرد و گفت تحت «استانداردهای سختگیرانه انطباق» فعالیت می‌کند.

با این حال بر اساس یافته‌های رویترز، بیمه‌های این شرکت سال‌هاست نقشی اساسی در فعالیت ناوگان سایه ایفا و در عمل به جمهوری اسلامی و روسیه کمک کرده است تا از دل تحریم‌ها، نفت خود را روانه بازار جهانی کنند.

در ماه‌های گذشته تمرکز بر تحریم شبکه‌های مرتبط با فروش نفت تحریمی جمهوری اسلامی شدت بیشتری گرفته است.

از اواخر تیر تا اواخر مرداد، اتحادیه اروپا، آمریکا و بریتانیا، حسین شمخانی، فرزند علی شمخانی، چهره برجسته سیاسی در جمهوری اسلامی و بخشی از «امپراتوری عظیم کشتیرانی» وابسته به او را تحریم کردند.

شاکی و مادر او در این گفت‌وگو ضمن دادن جزئیاتی از پرونده، درباره سکوت و سپس شکایت از پژمان جمشیدی و نیز واکنش شماری از کاربران در شبکه‌های اجتماعی به این موضوع صحبت کرده‌اند.

نحوه آشنایی شاکی با متهم

این زن جوان که بدون ذکر نامش حاضر به مصاحبه شده، گفته تلاش‌های او برای حضور در سینما و ارسال رزومه‌اش به تعداد زیادی از سینماگران مطرح، از جمله پژمان جمشیدی سرآغاز آشنایی آن‌ها بوده است.

به‌گفته این زن که از يژمان جمشیدی شکایت کرده، جمشیدی پس از تماس با او، از او دعوت می‌کند که سر صحنه سریال «محکوم» حاضر شود.

او در ادامه گفته است: «بعد از چند روز دوباره تماس گرفت و گفت، بیا سر یک فیلمنامه حرف بزنیم و قرارداد ببندیم. من هم رفتم سر صحنه سریال.»

پس از پایان یافتن کار، جمشیدی به این زن جوان می‌گوید که قرارداد را همراه ندارد و برای امضای قرارداد باید به جای دیگری بروند.

این زن جوان به الهه محمدی گفته است: «من هم اعتماد کردم و رفتم. وارد خانه‌ که شدیم، در را قفل کرد و شروع کرد به کشیدن مواد [مخدر]...بعد دست‌ و پایم را بست و به‌زور با من رابطه جنسی برقرار کرد. میخکوب شده بودم، و از پس او بر نمی‌آمدم. بعد نشئه شد و به کناری افتاد.»

بر اساس این گزارش، دختر جوان پس از این اتفاق به دنبال کلید خانه می‌گردد، در را باز می‌کند و در کوچه شروع می‌کند به فریاد زدن. این فریادها سبب می‌شود تعدادی از همسایه‌ها به کمک او بیایند. دو نفر از آنها به‌سرعت او را به پزشکی قانونی می‌برند.

مستندات پرونده طبق گفته‌های شاکی

به گفته این زن جوان، پزشکی قانون «همان شب تجاوز را تایید کرد» و بعد از ثبت شکایت، هنگامی که دادگاه از پزشکی قانونی استعلام کرد، آزمایش‌ها مجددا تکرار شدند.

به نوشته هم‌میهن، در نوبت دوم آزمایش‌ها از متهم پرونده نیز آزمایش دی‌ان‌ای گرفتند تا آن را با نتایج به‌دست آمده از بقایای دی‌ان‌ای به‌جامانده بر بدن شاکی تطبیق دهند.

به گفته شاکی، تطابق دی‌ان‌ای به تایید مجدد تجاوز انجامید و نتایج هر دو آزمایش در پرونده موجود است.

وکلای متهم چه می‌گویند؟

کامبیز برجاس، یکی از وکلای تیم حقوقی پژمان جمشیدی به هم‌میهن گفته است که به‌دلیل فرآیند رایج در پرونده‌های کیفری تاکنون به پرونده دسترسی نداشته‌اند، اما «انتساب اتهام تجاوز به عنف» به موکلش را «قاطعانه» رد می‌کند.

او در پاسخ به این پرسش که چطور می‌شود بدون مطالعه پرونده با قاطعیت اتهام را رد کرد، گفته است: «تفهیم اتهامی که هیات قضات به متهم می‌کنند و ادله‌ای که قضات به آن استناد می‌کنند، برای ما مهم است. برمبنای گواهی پزشکی قانونی که در پرونده وجود دارد، بر مبنای اظهارات موجود و تفهیم اتهام، برداشت هیات وکلا بر این است که این اتهام به‌هیچ‌وجه به موکل منتسب نیست.»

به گفته برجاس، استدلال دادگاه بدوی که رای به بازداشت متهم داد این بود: «اتهامی که در روز اول به آقای جمشیدی وارد شده، اتهام تجاوز است و بنابر ماده‌های 237 و 238 قانون آیین دادرسی کیفری، این اجبار وجود دارد که برای متهم باید قرار بازداشت صادر شود.»

او درباره آنچه در دادگاه تجدید نظر به آزادی جمشیدی منجر شد، گفته است: «استدلال ما این بود که دلایلی که منتج به بازداشت موقت برای متهم این پرونده شده، در این پرونده وجود ندارد. ماحصل دفاعیات ما، فقدان و عقیم‌بودن ادله بود. شعبه یک دادگاه تجدیدنظر به این اقناع وجدانی نرسیدند که بشود اساسا چنین اتهامی را به ایشان تفهیم کرد، بنابراین قرار بازداشت را فک کردند.»

برجاس در پایان این گفت‌وگو با تشکر از «مردم باشعور و عزیز» بابت اینکه در «مقام یک هیات منصفه» نظر خود را در شبکه‌های اجتماعی اعلام کردند، افزوده است که «اظهارات خلاف واقع» علیه پژمان جمشیدی «حتما تبعات قانونی» خواهد داشت.

• 

  از پرونده و جلسه بازپرسی پژمان جمشیدی چه می‌دانیم؟

پرونده چطور باز شد؟

مادر این زن جوان در گفت‌وگو با الهه محمدی، روزنامه‌نگار هم‌میهن گفته که هنگام وقوع حادثه در تهران حضور نداشته است. همان شب تماسی دریافت می‌کند مبنی بر اینکه دخترش تصادف کرده و باید خود را به پزشکی قانونی برساند. وقتی می‌رسد، با واقعیتی که برای دخترش رقم خورده، روبه‌رو می‌شود.

به گفته او، حتی بعد از انجام آزمایش‌های اولیه و اطلاع از نتیجه آنها درباره شکایت و رسیدگی حقوقی تردید داشتند اما بعد از چند روز با دریافت ابلاغیه‌ای متوجه می‌شوند که پژمان جمشیدی از دخترش به جرم اخاذی شکایت کرده است.

مادر این زن جوان افزوده است: «خودم به او زنگ زدم و گفتم به‌جای اینکه بگویی غلط کردم چنین کاری کردم، از دخترم شکایت کردی؟! حالا که این کار را کردی ما هم از تو شکایت می‌کنیم. شکایت کردیم و بعد از ۲۰ روز دستور بازبینی صحنه جرم داده شد.»

قربانی‌نکوهان، پیشتاز در همه عرصه‌ها

بخشی از این گفت‌وگو به مواجهه این زن جوان و مادرش با نگاه‌ها و نظرهای ناظران و اطرافیان اختصاص دارد. مادر از حرف‌های مردم یاد کرده که او را به‌دلیل مورد تجاوز قرار گرفتن فرزندش «مادری نالایق» خوانده‌اند: «بارها شنیدم که اگر مادر خوبی بودی اجازه نمی‌دادی دخترت بازیگر شود! می‌گفتند تقصیر خودت است، پژمان جمشیدی حق داشته!»

بازمانده این حادثه نیز «خواندن نظرهای بعضی از مردم را دردآورتر از هر چیز دیگر» توصیف کرده و گفته است: «وقتی کامنت‌ها و نظرات عده‌ای را در این مدت خواندم، واقعا رنجم صدبرابر شد. در این مدتی که بعضی از کارگردان‌ها متوجه شدند من از متهم شکایت کرده‌ام، بارها پیشنهاد کاری به من دادند که بتوانند ساکتم کنند؛ همان کسانی که قبلا حتی به رزومه‌ام نگاه هم نمی‌کردند.»

• 

  سلبریتی‌ها و فرهنگ مصونیت؛ وقتی محبوبیت جای عدالت می‌نشیند

ریابکوف دوشنبه پنج آبان در مصاحبه‌ای در مسکو گفت: «باور ندارم که میان دو کشور ما بی‌اعتمادی وجود داشته باشد. ما در دوره‌ای بسیار دشوار قرار داریم و باید بیش از گذشته همکاری کنیم.»

او افزود روسیه آماده گسترش همکاری با ایران در زمینه‌های اقتصادی، مالی، حمل‌ونقل و استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای است.

این اظهارات در حالی بیان شد که در تهران، جدال سیاسی تازه‌ای بر سر جایگاه روسیه در سیاست خارجی ایران شکل گرفته است.

در روزهای گذشته ویدیویی از حسن روحانی، رییس‌ پیشین دولت در جمهوری اسلامی، در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد که در آن گفته بود در دوره تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل از سال ۲۰۱۰، حتی روسیه و چین نیز به قطعنامه‌های تحریمی علیه ایران رای داده بودند.

• 

  انتقاد تند قالیباف از روحانی و ظریف: به همکاری ما با روسیه لطمه زدید

محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه پیشین جمهوری اسلامی، نیز در همایشی در تهران گفته بود مسکو نه خواهان برقراری روابط عادی ایران با جهان است و نه مایل است جمهوری اسلامی وارد رویارویی مستقیم با دیگر کشورها شود.

در واکنش، محمدباقر قالیباف، رییس مجلس شورای اسلامی یک‌شنبه چهارم آبان به‌صراحت از رییس‌جمهوری و وزیر امور خارجه اسبق انتقاد کرد و گفت: «دقیقا در شرایطی که مسیر همکاری‌های راهبردی ما با کشور روسیه در حال پیشرفت است با مواضع خود به این مسیر لطمه زدند.»

هم‌سویی در برابر غرب

ریابکوف در ادامه گفت روسیه و ایران همچنان شرکای قوی در حوزه هسته‌ای باقی مانده‌اند و ایالات متحده و اتحادیه اروپا از فعالیت‌های هسته‌ای ایران به‌عنوان «بهانه‌ای برای تهدید نظامی و تحریم» استفاده می‌کنند.

• 

  حسن روحانی: برای کاهش تنش با آمریکا مذاکره واجب است

او تاکید کرد: «ما این رفتار را به زیان امنیت جهانی و رفاه بشریت می‌دانیم و شانه‌به‌شانه ایران در برابر آن می‌ایستیم.»

ماه گذشته، پس از آن‌که فرانسه، آلمان و بریتانیا با فعال‌سازی سازوکار موسوم به «مکانیسم ماشه» (Snapback) تحریم‌های سازمان ملل را علیه ایران بازگرداندند، تنش‌های دیپلماتیک افزایش یافت.

این کشورها ایران را به سرپیچی از تعهدات هسته‌ای و جلوگیری از بازرسی‌های آژانس متهم کردند.

در واکنش، سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، گفت این سازوکار «در اصل ساخته و پرداخته محمدجواد ظریف» است و آن را «تله حقوقی» برای ایران توصیف کرد.

موضع تهران و توافق ۲۰ ساله با مسکو

جمهوری اسلامی می‌گوید قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت که توافق هسته‌ای ۲۰۱۵ را تایید کرده بود، منقضی شده و تمام محدودیت‌های بین‌المللی علیه ایران پایان یافته است.

مقام‌های تهران تاکید دارند که «حقوق هسته‌ای ایران محفوظ است» و روسیه و چین از موضع ایران در برابر غرب حمایت می‌کنند.

• 

  ظریف: لاوروف درباره مکانیسم ماشه حقیقت را وارونه می‌گوید

در دی‌ماه گذشته، ایران و روسیه یک توافق همکاری راهبردی ۲۰ ساله امضا کردند که به تایید ولادیمیر پوتین و مسعود پزشکیان روسای جمهور دو کشور رسید. این توافق شامل همکاری در زمینه‌های دفاعی، انرژی، حمل‌ونقل، مالی و تبادلات فرهنگی است.

به‌رغم این نزدیکی رسمی، اختلاف‌نظر در درون ساختار سیاسی ایران درباره میزان وابستگی به روسیه رو به افزایش است؛ جناح‌های منتقد معتقدند مسکو از ایران به‌عنوان ابزار چانه‌زنی در برابر غرب استفاده می‌کند، در حالی که دولت مسعود پزشکیان این همکاری را بخشی از «راهبرد مقاومت فعال» در برابر تحریم‌ها می‌داند.

در این مناظره که به تازگی منتشر شده و دوشنبه پنجم آبان‌ماه مورد توجه کاربران شبکه‌های اجتماعی قرار گرفته، اقبالی در پاسخ به این سوال که آیا اظهارات اخیر محمدرضا باهنر مبنی بر توقف قانون حجاب و تشکیل «اتاق وضعیت عفاف و حجاب»، نشانه شکست سیاست رسمی جمهوری اسلامی در موضوع حجاب است، گفت: «این برداشت غلط است. نه سخنان آقای باهنر و نه اظهارات مسئولان استانی نمایانگر سیاست رسمی نظام نیست. جمهوری اسلامی همچنان موضع واحدی درباره حجاب دارد و آن را جزو ارکان فرهنگ ایرانی-اسلامی می‌داند.»

این در حالی است که باهنر چند روز بعد از این اظهارات ضمن عقب‌نشینی از سخنان خود، حجاب را «ضرورتی اجتماعی» خواند و خواستار مجازات مخالفان حجاب اجباری شد.

اقبالی تاکید کرد که میان سه قوه درباره لزوم حفظ «پوشش اجتماعی» توافق وجود دارد اما در روش اجرا، اختلاف نظرهایی میان دولت و سایر نهادها دیده می‌شود.

او گفت: «حتی آقای [مسعود] پزشکیان هم به‌طور قاطع از مواجهه مدبرانه با وضعیت بدپوششی حمایت می‌کند.»

در مقابل، مهاجری قانون عفاف و حجاب را «توهین به مفهوم حجاب» توصیف کرد و گفت: «این قانون کاریکاتوری از دین بود. عده‌ای در پستو قانونی نوشتند که نه تنها نتیجه فرهنگی نداشت، بلکه به تحقیر زنان محجبه انجامید.»

اختلاف بر سر نقش حکومت در فرهنگ‌سازی

مهاجری با تاکید بر این‌که «کار فرهنگی درباره حجاب» وظیفه حکومت نیست، گفت: «روحانیت قبل از انقلاب تاثیرگذارتر بود چون مردمی بود. امروز روحانیون از منبرها به صندلی‌های سبز مجلس رفته‌اند. کار فرهنگی را به دولت سپردیم و نتیجه‌اش همین شکست ۴۰ ساله است.»

اقبالی در پاسخ گفت: «اگر شما کار فرهنگی را وظیفه مردم می‌دانید، چرا وقتی بودجه سازمان تبلیغات یا صداوسیما برای فرهنگ‌سازی تصویب می‌شود، رسانه‌های شما آن را هدر‌رفت می‌نامند؟ از یک طرف می‌گویید باید فرهنگ‌سازی کرد، از طرف دیگر نهادهای فرهنگی را تخریب می‌کنید.»

در بخشی از این مناظره، دو طرف بر سر نقش «شبکه نمایش خانگی» و رسانه‌ها نیز جدل کردند.

مهاجری بارها تکرار کرد که «هیچ قانون و چماقی نمی‌تواند باور دینی بسازد».

او گفت: «هر کاری که لج مردم را دربیاورد، شکست می‌خورد.»

• 

  باهنر: اصلاحات را از قسمت‌های نرم نظام شروع کنیم

ادامه برخوردها با شهروندان

با روی کار آمدن جمهوری اسلامی، برخورد با شهروندان به‌دلیل پوشش آنان آغاز شد و در دوره‌هایی شدت گرفت. گاهی نیز این برخوردها کمتر شد.

در سال‌های گذشته بارها گزارش‌هایی از حمله «آمران به معروف» به شهروندان یا درگیری آنان با مردم به‌دلیل دخالت در نحوه رفتار، سبک زندگی و پوشش در اماکن عمومی منتشر شده و این فشارها مخصوصا برای تحمیل حجاب اجباری به زنان همچنان ادامه دارد.

اقبالی درباره نحوه مواجهه با بی‌حجابی گفت: «اگر کسی در خیابان به تذکر مودبانه توجه نکند، باید قانون وارد شود. هدف اصلاح رفتار است، نه ایمان آوردن. مثل مالیات یا نظم ترافیک، الزام قانونی برای حفظ نظم اجتماعی است.»

او تاکید کرد: «کسی که در خیابان با بی‌حجابی آشکار عملا قانون‌شکنی می‌کند، باید جریمه شود. این به معنی سرکوب نیست بلکه حفظ نظم عمومی است.»

• 

  سخنگوی دولت: اجبار در حجاب تجربه‌ای شکست‌خورده است

مهاجری در مقابل تاکید کرد: «نوجوانان امروز را با پیامک و پلیس نمی‌توان مذهبی کرد. اگر قرار است جامعه باحجاب شود، باید از گفت‌وگو و اعتماد شروع کنیم نه از اجبار.»

۲۵ مهر، روح‌الله مومن‌نسب، دبیر ستاد امر به معروف و نهی از منکر استان تهران، از تشکیل «اتاق وضعیت عفاف و حجاب» و سازماندهی بیش از ۸۰ هزار نیروی موسوم به «آمر به معروف» به‌عنوان مامور کنترل حجاب اجباری خبر داد.

در همین روزها، کاربران شبکه‌های اجتماعی از مشاهده مجدد ون‌های گشت ارشاد در نقاطی از تهران خبر دادند. گزارش‌هایی مشابه نیز از شهرهای قم و اصفهان منتشر شد.

هم‌زمان، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت پزشکیان، در نشست‌های خبری خود تاکید کرد هیچ بودجه‌ای برای چنین طرح‌هایی اختصاص نیافته و «تجربه گشت ارشاد شکست خورده است».

در هفته‌های گذشته، گزارش‌های متعددی از پلمب واحدهای صنفی از جمله کافه‌ها و رستوران‌ها در شهرهای مختلف به دلایلی مانند رعایت نکردن حجاب اجباری منتشر شده است.

با وجود تشدید فشارهای حکومتی، مقاومت زنان در برابر اجبار حجاب همچنان ادامه دارد.