کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، از نامه مشترک جمهوری اسلامی، روسیه و چین به مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی خبر داد. بهگفته او در این نامه با «غیرقانونی خواندن» فعالسازی مکانیسم ماشه، اعلام شده که قطعنامه ٢٢٣١ در ١٨ اکتبر، ۲۶ مهر، پایان یافته است.
او گفت که این نامه پس از نامه مشترک روسیه، چین و جمهوری اسلامی به دبیرکل سازمان ملل و رییس شورای امنیت مبنی بر اعلام پایان قطعنامه ٢٢٣١ از ١٨ اکتبر، ۲۶ مهر، از سوی سفرا و نمایندگان دائم سه کشور در آژانس بینالمللی انرژی اتمی به رافائل گروسی ارسال شده است.
به گفته غزیبآبادی، اقدام بریتانیا، فرانسه و آلمان در بازگشت مکانیسم ماشه و در نتیجه فعالسازی دوباره تحریمها «غیرقانونی» اعلام شده است.
بازگشت تحریمهای سازمان ملل متحد علیه جمهوری اسلامی، پس از آن صورت گرفت که فرانسه، آلمان و بریتانیا روند مکانیسم ماشه را که در برجام پیشبینی شده بود، فعال کردند.
غریبآبادی همچنین گفت که جمهوری اسلامی، روسیه و چین در نامه خود به آنچه «پایان گزارشدهی مدیرکل آژانس در مورد راستیآزمایی و نظارت» بر فعالیت هستهای جمهوری اسلامی نامیدند، اشاره کردهاند.
پیش از این، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، فعالسازی مکانیسم ماشه از سوی سه کشور اروپایی را فاقد وجاهت خوانده و از پایان همکاری با آژانس در صورت بازگشت تحریمهای شورای امنیت خبر داده بود.
رافائل گروسی اول مهر در گفتوگو با بیبیسی جهانی تاکید کرد که تعهدات جمهوری اسلامی در قبال آژانس دائمی است و فراتر از موضوع «مکانیسم ماشه» میرود.
او هشدار داد که اگر تهران مانع بازرسیها شود، بحران تازه و بزرگتری شکل خواهد گرفت.
به گفته گروسی، جمهوری اسلامی تعهدات و الزامات مشخصی در چارچوب معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) دارد و این تعهدات فراتر از موضوع مکانیسم بازگشت خودکار تحریمها (مکانیسم ماشه) است.
مقامهای جمهوری اسلامی پیشتر تهدید کرده بودند که در صورت بازگشت تحریمها، سطح همکاری با آژانس کاهش خواهد یافت و محدودیتها بر بازرسیها بیشتر میشود.
جمهوری اسلامی تاکنون تلاش برای ساخت بمب اتمی را رد کرده است، اما گروسی یکشنبه ۲۷ مهر در مصاحبه با روزنامه سوئیسی «نویه زوریخر سایتونگ» تاکید کرد نگرانیها درباره احتمال دستیابی حکومت ایران به چنین سلاحی «بهطور کامل برطرف نشده است».
او همچنین از راهحل صلحآمیز برای حل مناقشه هستهای جمهوری اسلامی حمایت کرد و گفت: «نشستن بر سر یک میز میتواند ما را از خطر دور تازهای از بمبارانها و حملات نجات دهد.»
گروسی سخنان اخیر دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، را که از امکان دستیابی به یک راهحل دیپلماتیک با تهران سخن گفته بود، «نشانهای دلگرمکننده» توصیف کرد.
این نهاد از همه کشورها خواست به اقدامات خود برای مقابله موثر با تهران ادامه دهند.
در بیانیه افایتیاف که جمعه دوم آبان منتشر شد، آمده است از فوریه ۲۰۲۰ تاکنون، گزارشهای ارسالی جمهوری اسلامی در ژانویه، اوت و دسامبر ۲۰۲۴ و نیز اوت ۲۰۲۵ تغییری اساسی در وضعیت ایران نشان نداده است.
افایتیاف یادآور شد ایران از سال ۲۰۱۶ متعهد شده بود کاستیهای نظام مقابله با پولشویی و تامین مالی تروریسم خود را برطرف کند، اما این برنامه در ژانویه ۲۰۱۸ منقضی شد و بخش عمده آن هنوز به اجرا درنیامده است.
اکتبر ۲۰۱۹، افایتیاف از اعضای خود خواست برای موسسات مالی ایرانی نظارت مضاعف، گزارشدهی دقیقتر و بازرسیهای مالی گستردهتر اعمال کنند.
مجمع تشخیص مصلحت نظام ۹ مهرماه با پیوستن ایران به کنوانسیون مقابله با تامین مالی تروریسم (سیافتی) بهصورت مشروط موافقت کرد.
بر اساس مصوبه مجمع، الحاق ایران به این کنوانسیون تنها در صورتی امکانپذیر خواهد بود که «مغایرتی با قانون اساسی و قوانین داخلی کشور» نداشته باشد.
قانون الحاق جمهوری اسلامی به معاهده سیافتی، سرانجام ۲۹ مهر ۱۴۰۴ از سوی مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی، به دستگاههای اجرایی مرتبط ابلاغ شد.
کنوانسیون سیافتی مکمل کنوانسیون سازمان ملل برای مبارزه با جرایم سازمانیافته فراملی (پالرمو) است که برای جلوگیری از تامین مالی فعالیتهای تروریستی و تسهیل همکاریهای بینالمللی جهت شناسایی و قطع منابع مالی تروریسم به تصویب شده است.
مجمع تشخیص مصلحت نظام اردیبهشتماه نیز با پیوستن مشروط ایران به کنوانسیون پالرمو موافقت کرده بود.
حق تحفظ گسترده جمهوری اسلامی با استانداردهای افایتیاف تطابق ندارد
افایتیاف در ادامه بیانیه خود نوشت هرچند ایران از تصویب کنوانسیون پالرمو خبر داده، اما این اقدام ناکافی است.
به گفته افایتیاف، حقشرطهای گسترده تهران نسبت به مفاد کنوانسیون پالرمو موجب شده اجرای داخلی آن در ایران با استانداردهای این نهاد همخوانی نداشته باشد.
گروه ویژه اقدام مالی با اشاره به قطعنامههای شورای امنیت درباره عدم پایبندی ایران به تعهدات خود در زمینه منع اشاعه هستهای، به همه کشورها یادآوری کرد که مطابق با استانداردهای این نهاد، موظف هستند خطرات ناشی از تامین مالی اشاعه تسلیحات از سوی ایران را شناسایی و مهار کنند.
افایتیاف همچنین با اشاره به تداوم تهدیدهای مربوط به تامین مالی تروریسم از جانب ایران و با توجه به ناتمام ماندن برنامه اقدام تهران، بار دیگر از اعضای خود خواست تا اقداماتی موثر علیه جمهوری اسلامی به کار گیرند.
گروه ویژه اقدام مالی با تاکید بر لزوم همکاری فوری ایران با این نهاد، از تهران خواست هرچه سریعتر در اجرای کامل برنامه اقدام خود پیشرفت کند و کاستیهای باقیمانده را برطرف سازد.
جرمانگاری کامل تامین مالی تروریسم، شناسایی و مسدودسازی داراییهای تروریستی، ایجاد نظام موثر و الزامآور برای شناسایی و احراز هویت مشتریان، و اثبات توانایی نهادهای نظارتی در شناسایی و مجازات ارائهدهندگان غیرمجاز خدمات انتقال پول، از جمله درخواستهای این نهاد از جمهوری اسلامی هستند.
این در حالی است که افایتیاف دوم آبان آفریقای جنوبی، موزامبیک، بورکینافاسو و نیجریه را از فهرست نظارت ویژه خود حذف کرد.
بر اساس گزارش منابع محلی، صبح سهشنبه نیروهای لباسشخصی بدون ارائه حکم قضایی وارد منزل ابراهیم لجهای، پسرخاله خدانور، شدند، خانه را تفتیش کردند و او را پس از ضربوجرح شدید بازداشت کردند.
ماموران سپس به خانه برادرش خالد یورش بردند و در مورد محل او از خانوادهاش پرسوجو کردند. ابراهیم و خالد لجهای پیشتر در آبان ۱۴۰۱، پس از جمعه خونین زاهدان بازداشت و پس از چند ماه بازجویی و شکنجه با وثیقه سنگین آزاد شده بودند.
نیروهای امنیتی چهارشنبه نیز با استفاده از ترفند تماس اجباری یکی از دوستان صادق لجهای، او را به محل تعیینشده در حوالی کلاته زاهدان کشاندند و بازداشت کردند. هنوز از وضعیت صادق و دوستش، که احتمال میرود او هم بازداشت شده باشد، هیچ خبری در دست نیست.
از اتهام و نهاد بازداشتکننده این افراد نیز تا لحظه تنظیم خبر اطلاعی وجود ندارد.
خدانور لجهای، جوان ۲۷ ساله اهل سیستان و بلوچستان و از اهالی شیرآباد زاهدان بود که نهم مهر ۱۴۰۱ و یک روز پس از جمعه خونین زاهدان در جریان اعتراضات این شهر با شلیک نیروهای سرکوبگر زخمی و روز ۱۰ مهر کشته شد.
پس از کشته شدن خدانور، تصویری از او در حالی که به میله پرچم داخل محوطه آگاهی زاهدان بسته شده و لیوان آبی با فاصله از او قرار گرفته است، در شبکههای اجتماعی دست به دست شد.
این تصویر مربوط به تیر ماه امسال بود و ماجرایی که یکی از نزدیکان خدانور، آن را اینطور روایت کرده است: «خدانور را از ساعت دو شب تا هفت صبح بسته بودند به میله پرچم و کتک زدند. خدانور آب خواسته بود و مامور یک لیوان آب آورده بود و با فاصله گذاشته بود تا او آب را ببیند ولی نتواند بردارد.»
این حالت در روزهای بعد تبدیل به یکی از تصاویر نمادین از خیزش انقلابی ایرانیان علیه جمهوری اسلامی در ایران و جهان شد و هاشم شیرعلی، بازیکن تیم فوتسال فولاد زرند ایرانیان هم در یک بازی لیگ برتر فوتسال، در هر نوبت شادی پس از زدن دو گل، این حالت را بازسازی کرد.
دادههای پایش کیفی هوا، جمعه دوم آبان نشان میدهد شهر هویزه با شاخص ۱۵۸ در وضعیت «ناسالم برای همه گروهها» قرار دارد و آلودهترین نقطه استان خوزستان است.
شاخص کیفیت هوا پنج دسته اصلی دارد که بر اساس آن، از عدد صفر تا ۵۰، هوای پاک، از ۵۰ تا ۱۰۰، هوای سالم، بین ۱۰۰ تا ۱۵۰، هوای ناسالم برای گروههای حساس، از ۱۵۱ تا ۲۰۰، هوای ناسالم، از ۲۰۱ تا ۳۰۰ بسیار ناسالم و از ۳۰۱ تا ۵۰۰، شرایط کیفی هوا خطرناک محسوب میشود.
بهبهان و خرمشهر امروز با شاخصهای ۱۵۲ و ۱۵۱ در محدوده قرمز قرار گرفتند.
در شادگان (۱۲۸) و سوسنگرد (۱۰۲) نیز وضعیت نارنجی اعلام شد که به معنی ناسالم بودن هوا برای گروههای حساس مانند کودکان، سالمندان و بیماران قلبی و ریوی است.
کارشناسان هشدار دادهاند ذرات معلق کوچکتر از ۲.۵ میکرون بهدلیل اندازه بسیار ریز خود (حدود یک سیام قطر موی انسان) میتوانند به عمق ریه نفوذ کرده و موجب بروز مشکلات قلبی، تنفسی و عصبی شوند.
هشدار در خوزستان، آلودگی در تهران
در حالی که هوای خوزستان در وضعیت هشدار قرار گرفته است، شاخص آلودگی در تهران نیز روند صعودی دارد.
گزارشها حاکی است کیفیت هوای تهران در نخستین جمعه آبان ماه با شاخص ۱۰۸ در وضعیت نارنجی و آلوده برای گروههای حساس قرار گرفت.
طی ۲۴ ساعت گذشته، میانگین شاخص کیفیت هوا در تهران روی عدد ۹۹ و در شرایط قابل قبول قرار داشت.
بر اساس دادههای شرکت کنترل کیفیت هوای تهران، هوای پایتخت در مهرماه تنها ۱۰ روز وضعیت قابل قبول داشته و ۱۹ روز برای گروههای حساس و یک روز برای همه گروهها ناسالم بوده است.
آلودهترین روز ماه، دهم مهر، با شاخص ۱۸۱ برای ذرات معلق کوچکتر از ۱۰ میکرون ثبت شد.
آلاینده شاخص تهران در بیشتر روزهای آلوده مهرماه ذرات معلق کوچکتر از ۲.۵ میکرون بود که در ۲۰ روز از ۳۰ روز ماه نقش اصلی را در کاهش کیفیت هوا ایفا کرد.
وضعیت در دیگر شهرها
شاخص کیفیت هوای کلانشهر اصفهان بر اساس دادههای ۱۳ ایستگاه سنجش فعال در ۲۴ ساعت منتهی به جمعه با میانگین ۱۲۱ در وضعیت نارنجی و ناسالم برای گروههای حساس ثبت شد.
میانگین شاخص کلی کیفیت هوای شهر مشهد نیز در ۲۴ ساعت گذشته با عدد ۱۲۴ نشانگر شرایط «ناسالم» هوا برای گروههای حساس گزارش شد.
در هفتههای گذشته، شهرهای متعددی در استانهای مختلف ایران با آلودگی هوا و طوفانهای گردوغبار دستبهگریبان بودهاند که زندگی روزمره شهروندان را مختل کردهاند.
آلودگی هوا در سالهای گذشته بارها به سطوح بحرانی رسیده و هجوم ریزگردها بر دامنه بحرانهای زیستمحیطی و تهدیدهای سلامت عمومی افزوده است.
با وجود گسترش این وضعیت، جمهوری اسلامی برنامهای منسجم و پایدار برای مهار و مدیریت این بحران ارائه نکرده است.
