رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در گفتوگو با بیبیسی جهانی تاکید کرد که تعهدات جمهوری اسلامی در قبال آژانس دائمی است و فراتر از موضوع «مکانیسم ماشه» میرود. او هشدار داد که اگر تهران مانع بازرسیها شود، بحران تازه و بزرگتری شکل خواهد گرفت.
به گفته او، ایران تعهدات و الزامات مشخصی در چارچوب معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) دارد و این تعهدات فراتر از موضوع مکانیسم بازگشت خودکار تحریمها (مکانیسم ماشه) است.
گروسی توضیح داد که بازسازی حداقلی همکاریها و آغاز دوباره بازرسیها «بسیار دشوار» بوده است و هشدار داد در صورت متوقف شدن دوباره این روند، وضعیت بسیار جدی پیش خواهد آمد. او تصریح کرد: «اگر تهران به بازرسیها نه بگوید، مشکل جدید و بزرگتری به وجود خواهد آمد.»
مدیرکل آژانس در عین حال گفت که تماسها و تبادلاتی همچنان جریان دارد. او از فعالیتهای نماینده ویژه آمریکا، استیو ویتکاف، یاد کرد و گفت که در تماس مستمر با اوست. گروسی افزود: «با وجود همه دشواریها، هنوز در ایالات متحده ارادهای برای رسیدن به توافقی وجود دارد که بتواند روابط را به حالت عادی بازگرداند.»
سازمان حقوق بشری کارون سهشنیه اول مهرماه گزارش داد وضعیت جسمانی یوسف سواری در بند پنج زندان شیبان اهواز بهشدت رو به وخامت گذاشته است.
در این گزارش آمده که سواری در روزهای اخیر بارها دچار حملههای شدید تنگی نفس شده اما با وجود شرایط بحرانی، مقامات زندان هیچگونه اقدامی برای درمان او انجام ندادهاند.
این سازمان حقوقبشری، شرایط سواری را مصداق محرومیت عامدانه زندانیان سیاسی از درمان دانست و هشدار داد که ادامه چنین روندی میتواند پیامدهای جبرانناپذیری برای سلامت او و دیگر زندانیان سیاسی در اهواز داشته باشد.
یوسف سواری ۱۷ آبان ۱۳۹۷ بهدست ماموران وزارت اطلاعات در اهواز بازداشت و پس از یک سال حبس با تودیع قرار وثیقه آزاد شد. او مدتی بعد از سوی دادگاه انقلاب اهواز به ۱۰ سال زندان محکوم و برای تحمل حبس به زندان شیبان اهواز منتقل شد.
در سالهای اخیر شماری از زندانیان در ایران جان باختهاند و جمهوری اسلامی مسئولیتی در قبال این مرگها که به گفته نهادهای حقوق بشری بهدلیل فشار، شکنجه یا عدم ارائه خدمات پزشکی رخ داده، نپذیرفته است.
ایراناینترنشنال ۲۹ شهریور در گزارشی نوشت جمیله عزیزی در زندان قرچک و محمد منقلی در زندان یزد بهدلیل عدم رسیدگی پزشکی جان خود را از دست دادند.
همزمان وضعیت سمیه رشیدی، زندانی سیاسی که ۲۵ شهریور از زندان قرچک به بیمارستان مفتح ورامین منتقل شد، وخیم گزارش شده بود.
سازمان دیدهبان حقوق بشر فروردینماه هشدار داد جمهوری اسلامی سالهاست با محروم کردن زندانیان، بهویژه زندانیان سیاسی، از درمان، در پی «مجازات و واداشتن آنان به سکوت» است.
این نهاد تاکید کرد که مطابق حداقل استانداردهای سازمان ملل، محروم کردن افراد بازداشتشده از خدمات درمانی میتواند بهعنوان «شکنجه و سایر اشکال بدرفتاری» تلقی شود.
جلسه اخذ آخرین دفاع از پنج زندانی سیاسی
در خبری دیگر، سازمان حقوق بشری کارون گزارش داد که جلسه اخذ آخرین دفاع مختار آلبوشوکه، مصطفی هلیچی، رضا حزباوی، عباس ساعدی و عامر مچاسبه، پنج زندانی سیاسی محبوس در بند پنج زندان شیبان اهواز دوشنبه ۳۱ شهریور از طریق ویدیوکنفرانس برگزار شد.
آنها در این جلسه دفاعیات خود را بابت اتهام «عضویت در گروه باغی» به لیرکی، بازپرس شعبه ۱۳ دادسرای عمومی و انقلاب اهواز ارائه کردند و پروندهشان برای صدور رای نهایی به دادگاه انقلاب اهواز ارجاع شد.
از میان این افراد، هلیچی و حزباوی از آذرماه ۱۴۰۳ در بازداشت هستند و آلبوشوکه، ساعدی و مچاسبه، سه زندانی سیاسی نیز پس از بازداشت آنها از زندان شیبان به بازداشتگاه پلیس امنیت منتقل و با پروندهسازی تازه مواجه شدند.
سازمان کارون پیشتر با اشاره به اینکه این زندانیان تحت شکنجههای شدید «جسمی و جنسی» قرار گرفته و در شرایط بسیار نامناسب نگهداری شدهاند، گزارش کرده بود که وضعیت جسمانی آنان به حدی وخیم بود که طی ماههای گذشته بارها برای درمان به بهداری زندان شیبان منتقل شدند.
این سازمان حقوقبشری پروندهسازی و فشار بر خانوادههای این افراد را نقض آشکار حقوق زندانیان سیاسی و اصول دادرسی عادلانه دانست و خواستار توقف فوری این روند شد.
خامنهای سهشنبه اول مهر در یک سخنرانی تلویزیونی، غنیسازی ۶۰ درصدی اورانیوم در ایران را «لازم» خواند و گفت جمهوری اسلامی در خصوص برنامه هستهای خود و سایر مسائل «تسلیم فشارها نشده و نخواهد شد».
او با اشاره به سخنان مقامهای آمریکایی در خصوص لزوم برچیدن غنیسازی در ایران افزود: «ملت ایران توی دهن گوینده این حرف خواهد زد.»
رهبر جمهوری اسلامی همچنین به بمباران تاسیسات اتمی حکومت در جریان جنگ ۱۲ روزه پرداخت و تاکید کرد علم «از بینرفتنی نیست و با بمب و تهدید از بین نمیرود».
او در عین حال گفت حکومت ایران «احتیاج و تصمیمی» به ساخت سلاح هستهای ندارد.
ساعاتی پیش از سخنرانی خامنهای، دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، در سخنانی در مجمع عمومی سازمان ملل جمهوری اسلامی را «حامی شماره یک تروریسم در جهان» خواند و هشدار داد تهران نمیتواند به سلاح هستهای دست پیدا کند.
ترامپ همچنین به نامه خود به رهبر جمهوری اسلامی پیش از آغاز جنگ اشاره کرد و گفت در این نامه «پیشنهادی سخاوتمندانه» در ازای تعلیق برنامه هستهای به حکومت ایران ارائه شده بود، اما پاسخ تهران «ادامه تهدیدات» بود.
پیش از جنگ ۱۲ روزه، پنج دور مذاکرات هستهای میان تهران و واشینگتن برگزار شد، اما با تاکید مقامهای جمهوری اسلامی بر ادامه غنیسازی در خاک ایران، گفتوگوها به بنبست رسید.
خامنهای در حالی بر ادامه برنامه هستهای حکومت تاکید میکند که در روزهای اخیر موضوع فعال شدن مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای سازمان ملل، موجی از نگرانی را در میان شهروندان به وجود آورده و به افزایش نرخ ارزهای خارجی و تورم در کشور انجامیده است.
«مذاکره با آمریکا هیچ سودی برای ما ندارد»
رهبر جمهوری اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود مخالفت خود را با مذاکره با ایالات متحده اعلام کرد و گفت این اقدام «ضررهای بزرگی برای کشور دارد که برخی از آنها جبرانناپذیر هستند».
خامنهای واشینگتن را به «دیکته» و «تحمیل» بهجای گفتوگو متهم کرد و یادآور شد طرف آمریکایی «پیشاپیش نتیجه مذاکرات را مشخص کرده» و خواهان تعطیل شدن فعالیتهای هستهای و غنیسازی در کشور است.
او افزود: «در وضع کنونی مذاکره با دولت آمریکا اولا هیچ کمکی به منافع ملی ما نمیکند، هیچ سودی برای ما ندارد، هیچ ضرری را هم از ما دفع نخواهد کرد.»
خامنهای ادامه داد: «طرف تهدید کرده که اگر مذاکره نکنید، بمباران میکنیم... قبول چنین مذاکرهای نشانه تهدیدپذیری ایران اسلامی است. معنایش این است که ما در مقابل هر تهدیدی فورا میترسیم، میلرزیم و تسلیم طرف مقابل میشویم. این تهدیدپذیری اگر به وجود آمد، دیگر انتها نخواهد داشت.»
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، اول مهر در سخنان خود در مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک به حملات آمریکا به تاسیسات هستهای نطنز، فردو و اصفهان اشاره کرد و افزود: «ما قدرتمندترین سلاحهای جهان را در اختیار داریم. از استفاده از این تسلیحات متنفریم، اما کاری را کردیم که ۲۲ سال همه خواستار آن بودند: ظرفیت غنیسازی هستهای ایران از بین رفت.»
«برای بعد از جمهوری اسلامی نقشه کشیده بودند»
خامنهای در بخش دیگری از سخنرانی تلویزیونی خود گفت «غرض دشمن» از جنگ ۱۲ روزه ایجاد «فتنه خیابانی» و «مختل کردن نظام» بود و «حتی برای بعد از جمهوری اسلامی نقشه کشیده بودند».
او اضافه کرد: «زدن فرماندهان و برخی شخصیتهای موثر وسیلهای بود تا دشمن در کشور بهخصوص تهران با کمک عوامل خود آشوب و اغتشاش بهپا کند، اگر توانست مردم را علیه جمهوری اسلامی به خیابانها بکشاند و با مختل کردن امور کشور، اصل نظام را هدف قرار دهد و با نقشههای بعدی، اسلام را در این سرزمین ریشهکن کند.»
رهبر جمهوری اسلامی در عین حال اذعان کرد دشمن «عواملی در تهران و ایران دارد».
این اظهارات در شرایطی مطرح میشوند که جمهوری اسلامی طی هفتههای اخیر شمار زیادی از شهروندان را به اتهام «جاسوسی» و «همکاری» با اسرائیل بازداشت، محاکمه و حتی اعدام کرده است.
پیشتر در دوم شهریور، خامنهای بدون اشاره به نام شاهزاده رضا پهلوی گفته بود مخالفان جمهوری اسلامی در زمان جنگ ۱۲ روزه «از تحقق اهداف» خود مطمئن بودند و «برای تعیین حکومت بعدی جلسه گذاشتند و پادشاه هم تعیین کردند».
«داستان حزبالله لبنان دنبالهدار است»
رهبر جمهوری اسلامی در سخنرانی تلویزیونی خود حسن نصرالله، دبیرکل پیشین حزبالله لبنان، را «ثروت عظیمی برای دنیای اسلام» خواند و گفت: «این ثروت از دست نرفته است.»
خامنهای افزود: «داستان حزبالله دنبالهدار است. نباید حزبالله را دستکم گرفت و نباید از این ثروت مهم غفلت کرد. [حزبالله] ثروت بزرگی برای لبنان و غیرلبنان است.»
در هفتههای اخیر، تصمیم دولت لبنان برای خلع سلاح حزبالله، فضای سیاسی این کشور را بهشدت تحت تاثیر قرار داده و بحثهای گستردهای را در میان جریانهای سیاسی لبنان، جامعه بینالمللی و مقامهای حکومت ایران برانگیخته است.
هرچند حزبالله در پی جنگ اخیر با اسرائیل و همچنین سایر تحولات منطقهای بهشدت تضعیف شده است، اما جمهوری اسلامی بهعنوان مهمترین حامی مالی و تسلیحاتی این گروه میکوشد در جهت بازسازی توان نظامی آن گام بردارد.
نعیم قاسم، دبیرکل حزبالله لبنان، بارها تاکید کرده این گروه مورد حمایت تهران سلاحهای خود را زمین نخواهد گذاشت.
تام باراک، فرستاده آمریکا در امور سوریه و سفیر این کشور در ترکیه، ۳۱ شهریور حزبالله و جمهوری اسلامی را دشمن ایالات متحده خواند و خواستار «قطع سر این مارها» شد.
