رییسجمهوری آمریکا در سخنرانی خود در پارلمان اسرائیل گفت منطقه از «دوران دردناک جنگ» عبور کرده و اکنون زمان صلح و بازسازی غزه است. او تاکید کرد اگر جمهوری اسلامی سلاح هستهای داشت، کشورهای عربی با توافق کنونی آتشبس غزه، احساس آسودگی نمیکردند.
دونالد ترامپ دوشنبه ۲۱ مهر در سخنرانی خود در کنست اسرائیل با اشاره به جنگ ۱۲ روزه گفت «بسیاری از تروریستهای ارشد ایران» از جمله فرماندهان و چهرههای دخیل در برنامه هستهای جمهوری اسلامی کشته شدند.
او توضیح داد که آمریکا در عملیات «چکش نیمهشب»، هفت بمبافکن بی–۲ را به ایران اعزام کرد و «صدها هواپیمای سوخترسان» این عملیات را پشتیبانی کردند.
ترامپ گفت: «میدانستم هواپیماهای بسیار زیبایی هستند اما نمیدانستم چه قابلیتهایی دارند.»
او افزود که جنگندههای اف–۳۲ و اف–۱۶ نیز در این عملیات مشارکت داشتند و «۳۷ ساعت پیوسته پرواز کردند».
همزمان با سخنرانی ترامپ، محمود عباس، رییس تشکیلات خودگردان فلسطین، برای شرکت در اجلاس صلح غزه وارد شهر شرمالشیخ در مصر شد.
این اجلاس بینالمللی به میزبانی عبدالفتاح سیسی، رییسجمهوری مصر و با رهبری رییسجمهوری آمریکا برگزار میشود و عباس به همراه دیگر رهبران منطقهای و جهانی، در آن حاضر خواهد بود.
ترامپ، جمهوری اسلامی، غزه
رییسجمهوری آمریکا در کنست تاکید کرد حملات آمریکا و اسرائیل به ایران، مانع دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای شد.
او گفت: «اگر جمهوری اسلامی سلاح اتمی داشت، کشورهای عربی با توافق کنونی آتشبس غزه احساس آسودگی نمیکردند.»
به گفته ترامپ، تهران تنها «دو ماه با سلاح هستهای فاصله داشت» اما حمله آمریکا و اسرائیل «ابر بزرگی را از فراز خاورمیانه کنار زد».
رییسجمهوری آمریکا با بیان اینکه جمهوری اسلامی خواهان توافق است، تاکید کرد: «نه آمریکا و نه اسرائیل، خصومتی با مردم ایران ندارند.»
او همچنین گفت باید ابتدا بر پایان جنگ اوکراین تمرکز کرد و سپس «استیون ویتکاف و جرد کوشنر میتوانند روی توافق با جمهوری اسلامی نیز کار کنند».
ترامپ در حالی این سخنان را مطرح کرد که وزارت خزانهداری آمریکا به تازگی تحریمهای گسترده بیشتری علیه جمهوری اسلامی وضع کرد.
رییسجمهوری آمریکا در عین حال ۱۳ مهر هشدار داد اگر جمهوری اسلامی برای از سر گرفتن برنامه هستهای خود تلاش کند، آمریکا «دوباره با آن برخورد خواهد کرد».
او از رهبران حکومت ایران خواست از حمایت از «گروههای نیابتی و تروریسم» دست بردارند و «حق اسرائیل برای وجود و بقا» را به رسمیت بشناسند: «ما به ایران میگوییم آماده هستیم؛ وقتی شما آماده باشید و این اتفاق خواهد افتاد. ایرانیان مردم سختکوشی هستند و نمیخواهند شاهد این وضعیت باشند.»
ترامپ: نتانیاهو را عفو کنید!
رییسجمهوری آمریکا در سخنرانی خود در پارلمان اسرائیل به مسائل داخلی این کشور نیز واکنش نشان داد.
او گفت: «آقای رییسجمهور [هرتزوگ]، چرا به نتانیاهو عفو نمیدهید؟ بیایید او را عفو کنید.»
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، از سال ۲۰۲۰ به اتهام رشوهخواری، تقلب و سوءاستفاده از اعتماد عمومی، در سه پرونده جداگانه محاکمه میشود.
او این اتهامها را رد کرده است.
ترامپ که در میان تشویق ایستاده نمایندگان سخن میگفت، جنگ غزه را «پایان یک کابوس طولانی و دردناک» توصیف کرد و گفت: «گروگانها بازگشتند و این احساس خوبی است.»
او افزود که کمکهای نظامی آمریکا، اسرائیل را «قویتر و قدرتمندتر» کرد و همین امر در نهایت به صلح انجامید.
ترامپ در ادامه حضور خود در کنست گفت: «دستاوردی بیسابقه است که تقریبا تمام منطقه با طرح خلع سلاح فوری غزه و خلع سلاح حماس موافقت کردهاند و امنیت اسرائیل دیگر تهدید نخواهد شد.»
ترامپ افزود: «اکنون زمان آن است که پیروزیهای نظامی علیه تروریستها را به جایزه نهایی یعنی صلح و شکوفایی در سراسر خاورمیانه تبدیل کنیم.»
در جریان سخنرانی ترامپ، ایمن عوده، یک نماینده چپگرای کنست، با بالا بردن پلاکاردی با عبارت «فلسطین را به رسمیت بشناسید»، سخنرانی او را قطع کرد و بلافاصله از تالار بیرون برده شد.
ترامپ در واکنش گفت: «این اقدام خیلی سریع و کارآمد بود.»
رییسجمهوری آمریکا گفت: «این فرصت فلسطینیهاست که برای همیشه از مسیر جنگ و نفرت جدا شوند. زمان آن است که نیروهای شر را از میان خود بیرون کنند و از مسیر افراطیگری فاصله بگیرند.»
ترامپ با تشکر از کشورهای عربی و اسلامی برای تعهدشان به بازسازی غزه گفت: «کشورهای ثروتمند عرب مبالغ هنگفتی برای بازسازی غزه اختصاص دادهاند و من هم قصد دارم در این بازسازی مشارکت کنم.»
او با اشاره به توافق آتشبس گفت: «من به بیبی [نتانیاهو] گفتم، تو به خاطر این تصمیم بیشتر از ادامه جنگ به یاد خواهی ماند. حالا میتوانی کمی مهربانتر باشی، بیبی، چون دیگر در جنگ نیستی!»
رییسجمهوری آمریکا با اشاره به بنبستهای سیاسی در اسرائیل، نتانیاهو را «مردی نه چندان آسان اما بزرگ» توصیف کرد و گفت: «همین ویژگیها او را رهبر خوبی کرده است.»
ترامپ در پایان سخنانش گفت قصد دارد پس از کنست به مصر برود تا در نشست صلح شرمالشیخ شرکت کند و بعد به شوخی گفت: «نتانیاهو با سخنرانی طولانیاش باعث شد که من دیرم بشود. فکر میکردم سریع میآیم و میروم، ولی نشد.»
اظهارات لاوروف دوشنبه ۲۱ مهر در پاسخ به سوالی درباره احتمال ارسال سامانههای پدافند موشکی اس-۴۰۰ و هواپیماهای جنگنده به ایران بیان شد.
وزیر خارجه روسیه جزییاتی از تجهیزات مورد نیاز تهران که احتمالا از سوی مسکو تامین میشود، فاش نکرد.
این صحبتهای لاوروف در شرایطی است که با فعال شدن مکانیسم ماشه به خواست دولتهای اروپایی، سازمان ملل متحد تحریمهای تسلیحاتی و سایر محدودیتها علیه جمهوری اسلامی را بهدلیل برنامه هستهای تهران بازگرداند.
روسیه اعلام کرده است که این اقدام را به رسمیت نمیشناسد.
انتقادهای مقامات تهران از مسکو
پیش از این برخی مقامات جمهوری اسلامی اعلام کردهاند که روسیه در جریان جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل، هیچ کمکی به تهران نکرد.
محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، ۹ مهر تاکید کرد که روسیه در زمینه پزشکی «به هیچ وجه کمک نکرد» و در دیگر زمینهها نیز کمکی به جمهوری اسلامی نکرد.
او افزود پیمانها، تفاهمنامههای راهبردی، نظامی یا امنیتی با روسیه، هیچگاه در عمل به درد جمهوری اسلامی نخوردهاند.
دیماه ۱۴۰۳، جمهوری اسلامی و روسیه با هدف تقویت همکاریهای بلندمدت، یک تفاهمنامه جامع راهبردی دوجانبه به امضا رساندند.
محمد صدر، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، اوایل شهریورماه در گفتوگویی اعلام کرد که در جریان جنگ اخیر و جنگ قبل از آن میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، این تردید به وجود آمده بود که چرا اسرائیل دقیقا از مکانهای تجهیزات پدافند هوایی ایران مطلع است.
او افزود که هم ارزیابیاش و هم اطلاعاتی که به او رسیده، حاکی است که «روسها اطلاعات تمام مراکز پدافندی را به اسرائیلیها داده بودند».
صدر با اشاره به آنچه که آن را «نامردی روسیه» خواند، تاکید کرد: «روسها این جوری هستند.»
نابودی پدافندهای ایران و تلاش برای گسترش همکاری نظامی با روسیه و چین
ایراناینترنشنال پیشتر گزارش داد که در جریان جنگ ۱۲ روزه، اسرائیل به ۸۰ سامانه پدافند هوایی جمهوری اسلامی حمله کرد.
آبان ۱۴۰۳ نیز فاکسنیوز در گزارشی خبر داد که اسرائیل در حمله تلافیجویانه به خاک ایران، سه سامانه دفاع موشکی اس-۳۰۰ ساخت روسیه را منهدم کرد.
تلاش جمهوری اسلامی برای گسترش همکاری نظامی با روسیه در شرایطی است که ۱۴ مهر، یک منبع آگاه به ایراناینترنشنال گفت سپاه پاسداران و ستاد کل نیروهای مسلح از طریق شبکههای تجاری خود در چین از جمله دلالان نفتی، در حال مذاکره برای دریافت تسلیحات چینی همچون موشک، پهپاد و سامانههای پدافند هوایی هستند.
دادستانی تهران دوشنبه ۲۱ مهرماه اعلام کرد به ضابطین قوه قضاییه دستور داده تا «عوامل پشت صحنه در تولید، توزیع و تبلیغ عروسکهای موهن توهینکننده به مقدسات، شناسایی و به دستگاه قضایی معرفی شوند».
دلیل «موهن» خوانده شدن این عروسکها، استفاده از دو نام مذهبی برای آنهاست؛ امری که باعث عصبانیت گروهی از کاربران «ارزشی» در رسانههای اجتماعی شده است.
آنها میگویند نامگذاری عروسکهایی که در دست له میشوند و به اصطلاح «کتکخورند» با القاب امامان و چهرههای مقدس اسلام، «هنجارشکنی» و «توهین به مقدسات شیعه» است و باید با تولید و توزیعکنندگان این عروسکها برخورد شود.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران هم نوشته این کار «قبحشکنی از نامهای مقدس» بوده و پرسیده است: «چرا از نامهای به اصطلاح مدرن استفاده نکردند؟»
در تاریخ ۲۰ مهر، درخواست آنلاین دیگری در پلتفرم کارزار دات نت، برای جمعآوری امضا علیه این عروسکها به راه افتاد. در این کارزار از دادستان کل کشور، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و رییس پلیس فتا خواسته شده این عروسکها فورا جمع و تولیدشان متوقف شود، با عاملان و تصمیمگیرندگان این اقدام برخورد شود و از تکرار چنین مواردی در آینده جلوگیری شود.
این نوع نگاه و برخورد، این پرسش را مطرح میکند که چرا در جامعه ایران، حتی یک عروسک ساده میتواند به بحران فرهنگی تبدیل شود؟
اهمیت عروسک از منظر روانشناسی
از نگاه بعضی روانشناسان مثل دونالد وینیکات بریتانیایی، رابطه کودک با عروسک مشابه تداوم رابطه عاطفی با مادر است و میتواند در مدیریت اضطراب، ترس و نیاز به امنیت و آرامش، به کودکان کمک کند.
الهام، یک تراپیست ساکن تهران، در این باره به ایراناینترنشنال گفت در سالهای اخیر در میان مراجعانش با افزایش سطح استرس، اضطراب و احساس تنهایی روبهرو بوده و معتقد است عروسکهایی مثل مرتضی و مرضیه، با طراحی و معرفی درست، میتوانند در کاهش اضطراب روزمره و ایجاد احساس همراهی کمککننده باشند.
او در ادامه توضیحاتش گفت: «عروسک در بعضی شرایط میتواند نقش واسطه بین فرد و احساساتش را ایفا کند. وقتی افراد بتوانند این عروسکها را لمس کنند یا حتی فقط در کنار خود داشته باشند، دریچهای دارند که به آنها کمک میکند بخشی از انرژی هیجانی منفی خود را تخلیه کنند.»
یک مطالعه در سال ۲۰۱۶ نشان داد که در دست داشتن یک عروسک توپر و نرم در طول گروه درمانی، به دانشجویان دانشگاه اجازه میدهد تا خود را بهتر آرام کنند.
از باربی تا مرتضی و مرضیه
جمهوری اسلامی همواره با عروسکها بیش از یک اسباببازی برخورد کرده است. ورود عروسکهای باربی به ایران در دهه ۸۰ خورشیدی با واکنش شدید مقامهای حکومت روبهرو شد که آن را تهدیدی علیه هویت اسلامی و اسباب ترویج بیبند و باری میدانستند.
سال ۱۳۹۰، رسانهها گزارش دادند پلیس نظارت بر اماکن دستور جمعآوری عروسکهای باربی از مغازهها را صادر و فروش آنها را ممنوع کرده است.
جمهوری اسلامی سعی کرد بهعنوان جایگزین فرهنگی، پروژه «سارا و دارا» را طراحی کند.
پریسا، دختر ۲۳ ساله ساکن مشهد، به ایراناینترنشنال گفت: «وقتی بچه بودم عاشق باربی بودم. خیلی از دوستان و همکلاسیهایم همین حس را داشتند. دلمان میخواست شبیه باربی در یک دنیای کوچک، زیبا و رها باشیم و خلاقانه بازی کنیم. انگار باربی برای ما چیزی بیشتر از یک عروسک و نماد دنیای آزاد بود.»
اکنون، دو دهه بعد، حکومت همان حساسیتها را در شکل جدیدی بازتولید کرده: نه به بهانه ظاهر غربی، بلکه به خاطر نامگذاری طنزآمیز و به زعم خود، «ضد دینی».
عروسک بهعنوان آینه جامعه
الهام، تراپیست ساکن تهران، بر این باور است که عروسکها همانقدر که به رشد کودکان کمک میکنند، میتوانند در میان بزرگسالان آینه روان جمعی باشند و برخورد خشمآلود با شیء بیجان، بازتاب ترس آنهاست.
از این منظر، واکنش تند حکومت به «مرتضی و مرضیه» ممکن است از جنس ترسی باشد که با از دست رفتن کنترل مردم در زمینه حجاب و تغییر سبک زندگی در میان لایههای مختلف در ایران حس میکند.
این در حالی است که منتقدان این شیوه برخورد حکومت میگویند به جای حذف و برخورد قضایی با موضوعات فرهنگی، باید با گفتوگو و آموزش، فرصتی برای خلاقیت در جامعه فراهم کرد و ظرفیتهایش را به رسمیت شناخت.
آکادمی سلطنتی علوم سوئد دوشنبه ۲۱ مهر اعلام کرد نیمی از جایزه به موکیر، استاد دانشگاه نورثوسترن آمریکا، بهدلیل «شناسایی پیششرطهای رشد پایدار از طریق پیشرفت فناورانه» تعلق گرفت.
نیم دیگر آن نیز بهطور مشترک به آگیون، عضو کالج فرانسه و مدرسه اقتصاد لندن و هاویت، پژوهشگر دانشگاه براون آمریکا، برای نظریه «رشد پایدار از راه تخریب خلاق» اهدا شد.
بر اساس بیانیه آکادمی علوم سوئد، این سه پژوهشگر توضیح دادهاند که چگونه نوآوری از طریق فرآیند مداوم جایگزینی فناوریها و محصولات جدید با نمونههای قدیمی، موتور رشد بلندمدت اقتصاد را به حرکت درمیآورد.
جان هسلر، رییس کمیته جایزه اقتصاد، گفت: «برندگان امسال به ما آموختهاند که رشد پایدار اقتصادی امری بدیهی نیست؛ چرا که در بیشتر دورههای تاریخ بشر، رکود اقتصادی قاعده بوده است، نه رشد.»
به گفته هسلر، پژوهشهای این سه دانشمند نشان میدهد باید نسبت به تهدیدهای پیشروی رشد اقتصادی هوشیار بود و «سازوکارهای خلاقیت و تخریب خلاق» را حفظ کرد تا از بازگشت به رکود جلوگیری شود.
این جایزه که عنوان رسمی آن «جایزه علوم اقتصادی بانک مرکزی سوئد به یاد آلفرد نوبل» است، آخرین جایزه نوبل سال جاری محسوب میشود.
در بیانیه نوبل همچنین آمده است که موکیر با بررسی منابع تاریخی نشان داده چگونه ترکیب دانش علمی با نوآوریهای تجربی، از دوران انقلاب صنعتی به بعد، رشد اقتصادی مداوم را ممکن ساخت.
آگیون و هاویت نیز با ارائه مدل ریاضی «تخریب خلاق» در سال ۱۹۹۲، سازوکار رقابت و نوآوری را در اقتصادهای مدرن توضیح دادند.
جوایز نوبل در رشتههای پزشکی، فیزیک، شیمی، صلح و ادبیات هفته گذشته اعلام شدند.
این جوایز بر اساس وصیت آلفرد نوبل، مخترع و بازرگان سوئدی، از سال ۱۹۰۱ اهدا میشوند.
هرچند نام اقتصاددانان کمتر برای عموم آشناست، اما چهرههایی چون پل کروگمن و میلتون فریدمن از برندگان شناختهشده این جایزه به شمار میروند.
سال گذشته نیز نوبل اقتصاد به سایمون جانسون، جیمز رابینسون و دارون عجماوغلو، پژوهشگران مقیم آمریکا، برای تحقیقاتشان درباره ارتباط میان استعمار و شکلگیری نهادهای عمومی اهدا شد.
تحقیقات آنان توضیح میداد که چرا برخی کشورها دههها در فقر باقی ماندهاند.
ارزش جایزه نوبل ۱۱ میلیون کرون سوئد معادل حدود ۱.۲ میلیون دلار است.
بقایی دوشنبه ۲۱ مهر در نشستی خبری گفت جمهوری اسلامی از همان ابتدا «با قاطعیت از منافع خود دفاع کرده» و همواره از تمام ظرفیتها برای تقویت و حفظ توان رزمی خود بهره میبرد تا «مانع هرگونه ماجراجویی جنایتکارانه از سوی بیگانگان شود».
بقایی در عین حال تاکید کرد جمهوری اسلامی همچنان عضو انپیتی است و به توافقنامه پادمان متعهد میماند.
در هفتههای گذشته، شماری از مقامهای جمهوری اسلامی بارها خواهان خروج از انپیتی و ساخت بمب اتمی شده بودند.
۱۶ شهریور، سخنگوی هیات رییسه مجلس از بررسی بدون نوبت طرح سهفوریتی خروج از انپیتی خبر داده بود.
بقایی: بازگشت تحریمها «غیرقانونی» است
بقایی همچنین درباره فعالسازی مکانیسم ماشه گفت: «در چارچوب تفاهم با آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ایران تلاش کرده شرایط تعامل سازنده در وضعیت جدید را فراهم کند، اما متاسفانه طرفهای مقابل، بهویژه سه کشور اروپایی، از این رویکرد همراه با حسن نیت بهره نبردند.»
سخنگوی وزارت خارجه بازگشت تحریمهای سازمان ملل را «غیرقانونی» دانست و اضافه کرد ۲۶ مهر تاریخ پایان قطعنامه ۲۲۳۱ و محدودیتهای مندرج در آن است.
فرانسه، آلمان و بریتانیا، از امضاکنندگان برجام، ششم شهریور در نامهای به شورای امنیت روند ۳۰ روزه مکانیسم ماشه برای بازگشت تحریمهای سازمان ملل را فعال کردند.
با پایان مهلت پیشبینیشده در قطعنامه شورای امنیت، از ششم مهر همه تحریمهای پیشین این نهاد علیه تهران دوباره برقرار شدند.
سخنگوی وزارت خارجه در ادامه اظهاراتش گفت فعالسازی این سازوکار «از لحاظ حقوقی آشفتگی دارد» و مسئولیتش هم برعهده سه کشوری است که آن را شروع کردهاند.
بقایی این اقدام را «خلاف رویههای شناختهشده» خواند و افزود جمهوری اسلامی از کشورها انتظار دارد تحریمها را اجرا نکنند.
امانوئل مکرون، رییسجمهوری فرانسه، کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا و فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، ۱۸ مهر در بیانیهای مشترک بار دیگر تاکید کردند فعالسازی مکانیسم ماشه «اقدامی درست» است و از همه کشورها خواستند به این تحریمها پایبند باشند.
در روزهای گذشته آمریکا، شماری از کشورهای اروپایی و ترکیه در چارچوب این مکانیسم، تحریمهایی را علیه دهها فرد و نهاد ایرانی اعمال کردند.
بازگشت سفیران جمهوری اسلامی به سه کشور اروپایی
جمهوری اسلامی در اعتراض، سفرای خود در آلمان، فرانسه و بریتانیا را «برای مشورت» فراخواند. به گفته بقایی، اکنون این سفرا به محل ماموریت خود برگشتهاند.
بقایی ادامه داد: «از ابتدا خیلی روشن بیان کرده بودیم که اگر اقدام خصمانه علیه ایران اتفاق بیفتد تفاهم قاهره امکان و شرایط اجرا شدن را نخواهد داشت... سه کشور اروپایی باعث و بانی وضعیت فعلی هستند.»
سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی درباره ارتباط با تروئیکای اروپایی گفت «دیپلماسی تعطیلبردار نیست»، اما تهران برنامهای برای تماس یا رایزنی با اروپا ظرف روزهای آتی ندارد.
بقایی همچنین به موضوع رد دعوت مصر برای شرکت مقامهای جمهوری اسلامی در نشست امضای توافق آتشبس غزه اشاره کرد و گفت: «با سنجش دقیق جنبههای مثبت و منفی حضور یا عدم حضور در نشست شرمالشیخ، تصمیمی اتخاذ شد که بیشترین تامینکننده منافع و مصالح ملی باشد.»
