تشکیل مجمع قانونگذاری جدید در سوریه قرار است قدرت احمد الشَرَع، رئیسجمهوری موقت این کشور را تثبیت کند؛ همان فرماندهای که نیروهایش با رهبری یک ائتلاف شورشی در دسامبر گذشته توانستند پس از بیش از ۱۳ سال جنگ داخلی و پنج دهه حاکمیت خانوادگی اسد، بشار اسد را از قدرت برکنار کنند.
به گزارش خبرگزاری فرانسه به نقل از کمیته برگزاری، بیش از ۱۵۰۰ نامزد در این انتخابات شرکت کردهاند که تنها ۱۴ درصد آنان زن هستند. این مجمع ۲۱۰ کرسی دارد و برای مدت ۳۰ ماه با قابلیت تمدید فعالیت خواهد کرد. از این میان، ۷۰ نماینده را خود شَرَع منصوب میکند و دوسوم دیگر توسط کمیتههای محلی انتخاب میشوند که آنها نیز از سوی کمیسیون انتخاباتی منصوب شده توسط شَرَع تعیین شدهاند.
با این حال، استان سویدا در جنوب سوریه، که اکثریت آن دروزی هستند و در ماه ژوئیه شاهد خشونتهای فرقهای بود، و نیز مناطق کردنشین شمال شرق کشور از روند انتخابات کنار گذاشته شدهاند، زیرا خارج از کنترل دمشق هستند. به همین دلیل ۳۲ کرسی مربوط به این مناطق خالی خواهد ماند.
«لوئی العرفی»، کارمند بازنشسته ۷۷ ساله در گفتوگو با خبرگزاری فرانسه در یک کافه دمشق گفت: «من از دولت حمایت میکنم و آمادهام از آن دفاع کنم، اما این انتخابات واقعی نیست. این فقط یک ضرورت در مرحله گذار است، اما ما خواهان انتخابات مستقیم هستیم.»
مقامهای جدید سوریه پس از در دست گرفتن قدرت، مجلس سابق را که نقش تاییدکننده تصمیمات حکومت را داشت، منحل کردند. بر اساس قانون اساسی موقت اعلامشده در ماه مارس، پارلمان جدید وظایف قانونگذاری را بر عهده خواهد داشت تا زمان تصویب قانون اساسی دائمی و برگزاری انتخابات سراسری.
شَرَع گفته است برگزاری انتخابات مستقیم در حال حاضر ممکن نیست، زیرا میلیونها سوری به دلیل جنگ داخلی، مهاجرت یا آوارگی داخلی فاقد مدارک شناسایی معتبر هستند.
حدود ۶ هزار نفر در فرآیند انتخاب روز یکشنبه شرکت دارند و نتایج اولیه قرار است پس از پایان رأیگیری اعلام و فهرست نهایی نامها روز دوشنبه منتشر شود. بر اساس مقررات، نامزدها نباید از «حامیان رژیم سابق» باشند یا از تجزیهطلبی حمایت کنند.
در میان نامزدها، هنری حمرا، شهروند سوری-آمریکایی و نخستین نامزد یهودی از دهه ۱۹۴۰ نیز حضور دارد.
گروههای حقوق بشری از این روند انتقاد کردهاند و گفتهاند که این سازوکار، قدرت را کاملاً در دستان شَرَع متمرکز میکند و نمایندگی واقعی اقلیتهای قومی و مذهبی سوریه را نادیده میگیرد.
بیش از دوازده سازمان غیردولتی در بیانیهای مشترک اعلام کردند که این روند به شَرَع اجازه میدهد «اکثریتی پارلمانی از افراد مورد اعتماد یا منصوب خود تشکیل دهد» و این امر خطر «تضعیف اصل چندصدایی سیاسی که پایه هر روند دموکراتیک واقعی است» را در پی دارد.
«بسام الاحمد»، مدیر سازمان فرانسوی «سوریها برای حقیقت و عدالت»، در همین باره گفت: «میتوانید هر نامی روی این روند بگذارید، اما نمیتوانید آن را انتخابات بنامید.»
در نشستی در دمشق، «میسا حلوانی»، یکی از نامزدهای ۴۸ ساله، گفت: «انتقاد طبیعی است. دولت تازه به قدرت رسیده و آزادی هم برای ما تازه است.»
در شمال شرق کشور، «نیشان اسماعیل»، معلم ۴۰ ساله در مناطق تحت کنترل کردها گفت: «انتخابات میتوانست نقطه آغاز سیاسی تازهای پس از سقوط اسد باشد، اما کنار گذاشتن بسیاری از مناطق نشان میدهد معیارهای مشارکت سیاسی رعایت نشده است.»
مذاکرات برای ادغام نهادهای مدنی و نظامی کردها در دولت مرکزی جدید متوقف شده است، زیرا دمشق هرگونه تمرکززدایی سیاسی را رد کرده است.
در شهر دروزینشین سویدا، فعال سیاسی «برهان عزام» نیز اظهار داشت: «مقامهای جدید عملاً به حیات سیاسی در سوریه پایان دادهاند. این روند انتخاباتی هیچیک از اصول پایه دموکراسی را رعایت نمیکند.»
به گزارش خبرگزاری رویترز، حدود شش هزار عضو کالجهای انتخاباتی منطقهای از ساعت ۹ صبح تا ۵ بعدازظهر به وقت محلی رأی خود را برای تعیین دوسوم کرسیهای پارلمان ۲۱۰ نفره به صندوقها خواهند انداخت. نتایج اولیه قرار است همان شب اعلام شود، اما مجلس جدید زمانی رسمیت خواهد یافت که رئیسجمهوری موقت، احمد الشرع، ۷۰ نماینده باقیمانده را مستقیماً منصوب کند.
دولت موقت سوریه میگوید این نظام رأیگیری غیرمستقیم بهجای انتخابات عمومی به دلیل کمبود آمار دقیق جمعیتی و آوارگی میلیونها سوری در طول جنگ ۱۴ ساله انتخاب شده است. در عین حال، رأیگیری در سه استان تحت کنترل اقلیتها به دلایل امنیتی و سیاسی به تعویق افتاده و ۱۹ کرسی پارلمان خالی خواهد ماند.
کمیتهای منصوب از سوی الشرع، ۱۵۷۰ نامزد را برای حضور در رقابتها تایید کرده است. این نامزدها طی هفته گذشته برنامههای خود را در نشستها و مناظراتی محدود ارائه کردند. خبرنگاران رویترز گزارش دادند که فضای انتخاباتی بسیار کمرنگ بوده و در شهرهای بزرگ نشانی از پوستر یا تبلیغات انتخاباتی دیده نمیشود.
تحلیلگران میگویند نحوه انتخاب ۷۰ نماینده منصوبشده از سوی الشرع نقش تعیینکنندهای در میزان مشروعیت و کارآمدی مجلس آینده خواهد داشت. به باور آنان، حضور زنان و نمایندگان اقلیتها میتواند به تنوع مجلس بیفزاید، اما در صورت انتصاب چهرههای نزدیک به دولت، الشرع قادر خواهد بود بدون مانع قانونی، طرحهای خود را به تصویب برساند.
در مقابل، منتقدان داخلی این روند را «نمایشی» و «فاقد شفافیت» توصیف کردهاند و میگویند برگزاری انتخاباتی ناقص و کنترلشده، خطر بازتولید تمرکز قدرت در دستان رئیسجمهوری جدید را به همراه دارد؛ مسئلهای که میتواند آزمونی جدی برای آینده سیاسی سوریه پس از دوران اسد باشد.
بر اساس این گزارش که جمعه ۱۱ مهر منتشر شد، حمره برای یکی از کرسیهای دمشق در پارلمان سوریه به رقابت خواهد پرداخت.
انتخابات سوریه قرار است یکشنبه ۱۳ مهر برگزار شود و اعلام نامزدی حمره بازتاب گستردهای در شبکههای اجتماعی داشته است.
به گزارش شبکه کان، حمره در کارزار انتخاباتی خود بر محورهایی چون تقویت هویت ملی، پیشبرد روند بازسازی، شتاب بخشیدن به رشد اقتصادی و استقرار نظامی بر پایه قانون اساسی و عدالت اجتماعی در سوریه تاکید کرده است.
او همچنین حفظ میراث تاریخی و فرهنگی سوریه و توسعه ارتباط با سوریهای مقیم خارج را از دیگر اولویتهای خود برشمرده است.
حمره و پدرش در دهه ۱۹۹۰ میلادی سوریه را ترک کردند و به ایالات متحده رفتند.
او در ماههای اخیر و پس از سقوط حکومت بشار اسد، با هدف تقویت جامعه یهودی بارها به سوریه بازگشته است.
کان افزود حمره در برنامه انتخاباتی خود همچنین بر ضرورت ترسیم چشماندازی از «سوریه نوین» تاکید دارد؛ چشماندازی که ضمن حفظ ثبات فرهنگی، توسعه اقتصادی را برای پشتیبانی از جامعه و کل کشور در پی داشته باشد.
سوریه کشوری با اکثریت جمعیت سنیمذهب است و همچنین طیفی از اقلیتهای مذهبی از جمله علویان، مسیحیان، دروزیان و مسلمانان شیعه و اسماعیلی را در خود جای داده است.
پس از پیروزی مخالفان اسد به رهبری گروه اسلامگرای تحریر الشام در آذرماه سال گذشته، پرسشها و نگرانیهای جدی درباره آینده اقلیتهای مذهبی و قومی در سوریه مطرح شده است.
در ماههای اخیر حملات خونین علیه شهروندان علوی و دروزی سوریه به این نگرانیها دامن زده است.
در دوران حکومت خاندان اسد، جامعه یهودیان سوریه با فشارهای سیاسی، محدودیتهای حقوقی و ممنوعیتهای سفر روبهرو شد؛ شرایطی که بسیاری را وادار به ترک کشور کرد.
در نتیجه، هزاران یهودی سوری در دهههای گذشته مهاجرت کردند و تنها شمار اندکی در دمشق باقی ماندند.
در نهایت، یوسف حمره، خاخام سوری، اسفند ۱۴۰۳ پس از ۳۳ سال دوری از دمشق به این شهر بازگشت و از چندین مکان تاریخی یهودیان، از جمله کنیسه جوبر، بازدید کرد.
نامزدی هنری حمره، فرزند این خاخام، در انتخابات پارلمانی در شرایطی مطرح میشود که طی هفتههای اخیر دولت سوریه و اسرائیل در حال رایزنی بهمنظور دستیابی به توافقی امنیتی بودهاند.
طبق اعلام شرکت اپل پس از لغو برخی تحریمهای ایالات متحده علیه سوریه و معافیت جدید وزارت بازرگانی آمریکا با عنوان «صلح و شکوفایی سوریه» محصولات این شرکت از ۱۱ شهریور بهطور رسمی و از طریق فروشگاه مجاز اپل در سوریه عرضه میشوند.
به دنبال این تغییرات، کاربران سوری میتوانند بدون نیاز به ویپیاِن به اپاستور، فروشگاه آنلاین رسمی اپل، یا اشتراک خدمات مرتبط با محصولات این شرکت دسترسی پیدا کنند.
افزون بر این، بانک مرکزی سوریه بهتازگی توافقی با شرکت مسترکارت، ادارهکننده یکی از بزرگترین شبکههای پرداخت الکترونیکی در جهان، امضا کرده است. دو منبع بانکی سوری به رسانهها گفتهاند که این توافق بر توسعه زیرساختهای پرداخت دیجیتال و صدور کارتهای بانکی محلی و بینالمللی متمرکز است.
مسترکارت ۱۴ سال پیش، در پی فشار تحریمهای غرب علیه دولت بشار اسد به دلیل سرکوب اعتراضهای مسالمتآمیز شهروندان، از سوریه خارج شد. تحلیلگران بهاتفاق بر این باورند که آغاز همکاری مجدد این شرکت با سوریه میتواند اقتصاد سوریه را ظرف مدتی کوتاه متحول کند.
در صورت اجرایی شدن این توافق، سیستم پرداخت بانکهای سوریه مدرن خواهد شد و اعتبار جهانی آنها افزایش خواهد یافت. به دنبال این تغییرات، شهروندان سوری که سالهاست با تکیه بر پول نقد زندگی میکنند و از دسترسی به سیستم بانکی جهانی محرومند، میتوانند داخل و خارج از کشورشان از کارتهای اعتباری استفاده کنند.
تحریمهای گسترده علیه حاکمیت استبدادی سوریه سبب فروپاشی سیستم مالی در این کشور شد و اقتصاد آن را تحت فشاری شدید قرار داد. طبق گزارش سازمان ملل هنگام فروپاشی حکومت اسد، از هر ۱۰ سوری، ۹ نفر زیر خط فقر بودند.
پس از سقوط بشار اسد، بخش قابل توجهی از تحریمهای ایالات متحده علیه سوریه لغو شد. مجوز «صلح و شکوفایی در سوریه» هم برای صادرات رده خاصی از محصولات فنآوری که حساسیت امنیتی آنها «پایین» تلقی میشود، معافیتهایی در نظر گرفته است.
به نقل از وبسایت اپل، از آنجا که بیشتر محصولات این شرکت از نظر امنیتی «کمحساسیت» به شمار میآیند، صادرات آنها به سوریه تسهیل شده است.
با این حال، اپل تاکید کرده است که وزارت خارجه ایالات متحده هنوز نام سوریه را از فهرست «کشورهای حامی تروریسم» حذف نکرده است. این بدان معناست که محدودیتها علیه برخی گروهها یا نهادهایی در این کشور همچنان برقرار است و معافیتهای تجاری جدید، تعامل با «کاربرانِ ممنوع» را شامل نمیشود.
به دلیل تحریمهای جهانی علیه سوریه، محصولات اپل با چندین واسطه و بهندرت در دسترس کاربران سوری قرار میگرفت و کاربران برای دسترسی به اپاستور مجبور بودند از ویپیان استفاده کنند.
عبیده ابوقیدر، تولیدکننده محتوا و سلبریتی سوری در حوزه فنآوری که در شبکههای اجتماعی به نام عبیده-اِی کِی شناخته میشود، بهتازگی ویدیویی منتشر کرده است که نشان میدهد کاربران اپل در این کشور اکنون میتوانند بدون نیاز به ویپیان از دستگاههای خود استفاده کنند.
در ماه مارس گذشته، اپل پرچمی را که در دوران بشار اسد استفاده میشد، با پرچم استقلال سوریه جایگزین کرد. این پرچم پیشتر از سوی معترضان ضداسد استفاده میشد و دولت کنونی سوریه هم آن را
به عنوان پرچم رسمی کشور اعلام کرده است.
افزون بر این اقدامات، وزارت ارتباطات سوریه در ماههای گذشته از پروژهای با عنوان «سیلکلینک» رونمایی کرد که در همکاری با شرکتهای جهانی شکل گرفته است و بر توسعه زیرساخت فیبر نوری و ایجاد یک مرکز اینترنت منطقهای در کشور متمرکز است.
دفتر نخستوزیر اسرائیل شامگاه چهارشنبه تایید کرد که مذاکرات با سوریه در جریان است و هدف از آن «تضمین منافع حیاتی اسرائیل» عنوان شده است؛ از جمله خلع سلاح جنوبغرب سوریه و حفظ امنیت جامعه دروزی ساکن این مناطق.
این تحولات در حالی رقم میخورد که احمد الشرع، رئیسجمهوری موقت سوریه که در سال گذشته با رهبری نیروهای شورشی دولت بشار اسد را سرنگون کرد، این هفته برای نخستینبار در قامت رئیسجمهوری سوریه در مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی کرد؛ سخنرانیای که نهتنها در محتوای آن بلکه در ظاهر میانهرو و اصلاحطلبانه او بازتاب گستردهای یافت.
الشرع که پیشتر بهعنوان یکی از رهبران گروه جهادی هیئت تحریر الشام شناخته میشد و تا مدت کوتاهی قبل تحت تعقیب آمریکا قرار داشت، اکنون در قامت رئیسجمهوری با کتوشلوار غربی در صحن سازمان ملل ظاهر شد و ضمن انتقاد از حملات مکرر اسرائیل به خاک سوریه، خواستار پایان دادن به «دخالتهای بیثباتکننده» تلآویو شد.
او گفت: «سوریه از صادرکننده بحران به فرصتی برای صلح تبدیل شده است. اما ادامه حملات اسرائیل، چشمانداز ما برای بازسازی کشور و پایان دادن به خشونتها را تهدید میکند.» او با اشاره به توافق آتشبس ۱۹۷۴ تاکید کرد که سوریه همچنان به این توافق پایبند است و خواهان گفتوگو و دیپلماسی برای حلوفصل اختلافات است.
در همین حال، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در بیانیهای اعلام کرد که نتیجه مذاکرات در گرو تامین شروط امنیتی مشخصی از سوی سوریه است. طبق اعلام دفتر او، این شروط شامل خلع سلاح مناطق هممرز با بلندیهای جولان، تامین امنیت جامعه دروزی و حفظ آزادی عمل اسرائیل برای مقابله با تهدیدات منطقهای است.
بنی گانتس، وزیر دفاع پیشین و رهبر حزب آبی و سفید، نیز با حمایت از این مذاکرات، خواستار آن شد که اسرائیل «در نقاط کلیدی خاک سوریه باقی بماند تا امنیت ساکنان جولان تضمین شود». گانتس همچنین هشدار داد که نباید اجازه داد ترکیه همانند ایران شبکههای نفوذ خود را در سوریه گسترش دهد.
از سوی دیگر، تام باراک، نماینده ویژه آمریکا در امور سوریه، که از نقش فعالی در تسهیل دیدارهای اخیر میان طرفین برخوردار بوده، اعلام کرد که سوریه در قالب توافق کاهش تنش، پذیرفته است هیچ تجهیزات نظامی سنگینی به نزدیکی مرز اسرائیل منتقل نکند.
با این حال، احمد الشرع هفته گذشته در نیویورک گفت که از زمان توافق اولیه، اسرائیل بیش از هزار حمله هوایی و ۴۰۰ عملیات زمینی در خاک سوریه انجام داده است. او این اقدامات را در تضاد با روند گفتوگوها دانست و هشدار داد که تلآویو ممکن است در مسیر مذاکرات کارشکنی کند.
هرچند هنوز جزئیات نهایی مذاکرات منتشر نشده، اما حضور همزمان چهرههایی چون الشرع در سازمان ملل و تایید رسمی گفتوگوها از سوی اسرائیل، نشانگر آغاز فصل جدیدی در مناسبات امنیتی و منطقهای میان دمشق و تلآویو است؛ فصلی که آینده آن به نحوه توازن میان منافع امنیتی اسرائیل و جاهطلبیهای سیاسی رهبری جدید سوریه گره خورده است.
