یک منبع در ارتش اسرائیل به والانیوز گفت که عملیات قدرتمندی در غزه آغاز شده که شامل آتش متنوع علیه اهداف تروریستی است. همزمان ارتش اسرائیل اعلام کرد یک مقر حزبالله در جنوب لبنان را هدف قرار داده است.
منابع پزشکی لبنان اعلام کردند که دستکم ۱۰ نفر از مجروحان حمله به مقر حزبالله در نبطیه از محل حادثه تخلیه شدهاند.
کاخ سفید پیشتر اعلام کرده بود از حمله اسرائیل به قطر تنها پس از شلیک موشکها آگاه شده و ترامپ فرصتی برای مخالفت نداشته است.
اکسیوس دوشنبه ۲۴ شهریور به نقل از هفت مقام اسرائیلی دیگر نوشت که واشینگتن پیش از حمله نیز در جریان قرار گرفته بوده؛ هرچند زمان برای جلوگیری از آن محدود بوده است.
ترامپ در اظهارات علنی خود از این حمله ابراز نارضایتی کرده، زیرا قطر متحد کلیدی ایالات متحده است.
کارولین لیویت، سخنگوی مطبوعاتی کاخ سفید، به اکسیوس گفت: «همانطور که رییسجمهور ترامپ اعلام کرد، نیروهای مسلح آمریکا او را از حمله اسرائیل به رهبران حماس در دوحه مطلع کردند و او فورا استیو ویتکاف، فرستاده ویژه خود را موظف کرد تا به قطر اطلاع دهد.»
بر اساس گزارش اکسیوس، مقامهای آمریکایی هفته گذشته گفتند که نیروهای مسلح آمریکا جتهای اسرائیلی را در هوا مشاهده کردند و از اسرائیل توضیح خواستند که این توضیح تا زمانی که موشکهای بالستیک در حال پرواز به سمت مقر حماس در دوحه بودند، نرسید.
کاخ سفید گفت که ویتکاف شتافت تا به قطریها هشدار دهد اما موشکها اصابت کرده بودند.
اکسیوس تاکید کرد که بمباران یک متحد آمریکا بدون مشورت واشینگتن، «اقدامی شجاعانه و جسورانه» از سوی اسرائیل بوده است؛ بهویژه از آنجا که رهبران حماس در حال جمع شدن برای بحث در مورد آخرین طرح ترامپ درباره آتشبس در غزه بودند.
این رسانه به نقل از مقامات اسرائیلی افزود که نتانیاهو «واقعا» کاخ سفید را در آخرین لحظات مطلع کرد و دیگر [عملیات] چندان قابل لغو نبود.
سه مقام اسرائیلی به اکسیوس گفتند که نتانیاهو حدود ساعت هشت صبح به وقت واشینگتن با ترامپ درباره حمله قریبالوقوع تماس گرفت.
اولین گزارشهای انفجار در دوحه در ساعت ۸:۵۱ صبح منتشر شد.
یک مقام ارشد اسرائیلی گفت: «ترامپ قبل از پرتاب موشکها از حمله مطلع بود. ابتدا در سطح سیاسی بین نتانیاهو و ترامپ بحث شد و بعد از طریق کانالهای نظامی. ترامپ نه نگفت.»
یک مقام ارشد اسرائیلی دیگر گفت که آمریکا «خیلی زود» در سطح سیاسی مطلع شد: «اگر ترامپ میخواست آن را متوقف کند، میتوانست. در عمل نکرد.»
نتانیاهو بارها از جمله در کنفرانس خبری دوشنبه همراه با مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، گفته است که این حمله «یک اقدام یکجانبه اسرائیلی» بوده است.
روبیو سهشنبه برای گفتوگو با مقامات قطری به دوحه سفر خواهد کرد.
یک مقام اسرائیلی دیگر به اکسیوس گفت که دولت ترامپ دلایل واضحی داشت تا خود را از حمله دور نگه دارد: «باید به آنچه که بهطور عمومی میگویند با کمی تردید نگاه کرد.»
پنج عضو حماس و یک افسر امنیتی قطری در حمله اسرائیل به دوحه کشته شدند اما حماس اعلام کرد همه رهبران ارشدش زنده ماندهاند.
مقامات اسرائیلی در گفتوگو با اکسیوس تایید کردند که اطلاعات جمعآوری شده پس از حمله نشان میدهد که رهبران ارشد، لحظاتی قبل از انفجار ساختمان را ترک کرده بودند.
تایمز اسرائیل دوشنبه ۲۴ شهریور گزارش داد فیلمی که رسانههای فلسطینی منتشر کردهاند، نشان میدهد که برج «غفاری» در ساحل شهر غزه پس از صدور هشدار تخلیه برای افراد نزدیک آن، بر اثر حمله اسرائیل بهطور کامل ویران شد.
ارتش اسرائیل اعلام کرده بود که این ساختمان بلند که پیشتر بخشی از آن فرو ریخته بود، از سوی حماس مورد استفاده قرار میگرفت.
بر اساس گزارش تایمز اسرائیل، ارتش اسرائیل تایید کرده که این حمله را انجام داده و گفته که حماس تجهیزات نظارتی در برج غفاری نصب کرده و پستهای دیدهبانی ایجاد کرده بوده تا حرکت نیروها را ردیابی کرده و حملات خود را پیش ببرد.
ارتش اسرائیل یکشنبه نیز چهار ساختمان بلند در شهر غزه را هدف قرار داد؛ از جمله یک ساختمان دانشگاهی که اسرائیل اعلام کرد از سوی حماس مورد استفاده قرار میگرفت.
کمی قبل از آن برای هر چهار مورد، جداگانه هشدار تخلیه صادر شده بود.
صبح یکشنبه، ساکنان شهر غزه گفتند برج «الکوثر» در محله تلالهوا حدود یک ساعت پس از هشدار ارتش اسرائیل بهطور کامل فرو ریخت.
به گفته ارتش اسرائیل، حماس تجهیزات نظارتی در آن ساختمان کار گذاشته بود تا حرکت نیروهای ارتش را ردیابی کرده و حملات خود را پیش ببرد.
در بعدازظهر یکشنبه، تصاویر منتشرشده از سوی رسانههای فلسطینی حملهای به برج «المهنّا» در محله تلالهوا را نشان داد که پس از هشدار تخلیه ارتش اسرائیل انجام شد.
اندکی بعد، اسرائیل ساختمان «المنوّره سیتی» در محوطه دانشگاه اسلامی غزه را نیز ویران کرد.
ارتش گفت که نیروهای حماس «در یکی از ساختمانهایی که هدف قرار گرفتند آماده اجرای حملات علیه نیروهای ارتش اسرائیل بودند».
۲۱ شهریور، نیروی هوایی اسرائیل اعلام کرد که طی هفته پیش از آن بیش از ۵۰۰ هدف را در شهر غزه بهعنوان بخشی از آمادهسازیها برای یک تهاجم زمینی بزرگ علیه حماس در این منطقه، هدف حمله قرار داده است.
هشدار کارشناس سازمان ملل درباره شهر غزه
فرانسسکا آلبانیز، کارشناس سازمان ملل، دوشنبه هشدار داد که حمله اسرائیل به شهر غزه، ویرانی گستردهای برای فلسطینیها به همراه خواهد داشت و ممکن است این شهر را به مکانی غیرقابل سکونت تبدیل کند.
آلبانیز، گزارشگر ویژه وضعیت حقوق بشر در سرزمینهای فلسطینی اشغالی از سال ۱۹۶۷، در گفتوگو با خبرنگاران در ژنو گفت: «اسرائیل در حال بمباران با استفاده از سلاحهای غیرمتعارف است.»
او افزود: «این کشور میکوشد فلسطینیها را به اجبار تخلیه کند. چرا؟ زیرا این آخرین بخش غزه است که باید غیرقابل سکونت شود.»
بر اساس برآوردهای تازه ارتش اسرائیل، تاکنون بیش از ۳۲۰ هزار فلسطینی از شهر غزه به دیگر نقاط نوار غزه پناه بردهاند. این در حالی است که ارتش برای آغاز حمله برنامهریزیشده زمینی علیه حماس در این منطقه آماده میشود.
تخمین زده میشود که حدود ۲۰ هزار نفر تنها در طول شامگاه یکشنبه از شهر غزه خارج شدهاند.
پیش از آنکه ارتش اسرائیل تدارکات خود را برای عملیات گسترده علیه حماس در این منطقه آغاز کند، جمعیت ساکن در شهر غزه حدود یک میلیون نفر برآورد میشد.
هفته گذشته ارتش اسرائیل دستور تخلیه فوری تمام شهر غزه را پیش از حمله برنامهریزیشده صادر کرد.
به غیرنظامیان دستور داده شده است که به «منطقهای انسانی» در جنوب نوار غزه که از سوی اسرائیل تعیین شده پناه ببرند اما بسیاری از مردم غزه میگویند هیچ نقطهای در این نوار امن نیست.
این گزارش که یکشنبه ۲۳ شهریور انتشار یافت، به رقابت دو کشور بر سر نفوذ در سوریه پس از سقوط دولت بشار اسد اشاره کرده و نوشته است که تنش میان اسرائیل و ترکیه از آن زمان بالا گرفت و در هفتههای اخیر چنان روند فزایندهای داشت روابط میان این دو «شریک قدرتمند منطقهای» را به «پایینترین سطح در ۲۳ سال گذشته» رسانده است.
واشینگتنپست سخنان دریابان زکی آکتورک، سخنگوی وزارت دفاع ترکیه را از نشانههای نگرانیهای فزاینده در حاکمیت ترکیه میداند.
او پنجشنبه ۲۰ شهریور در آنکارا هشدار داد که «اسرائیل بعد از قطر، حملات بیپروای خود را گسترش خواهد داد و کل منطقه از جمله خودش را به سوی فاجعه خواهد کشاند.»
رجب طیب اردوغان، رییسجمهوری ترکیه، از آغاز جنگ غزه با لحن تند از اسرائیل، بهویژه بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر این کشور انتقاد میکند. او در ماههای گذشته بارها اسرائیل را به نسلکشی متهم و نتانیاهو را با آدولف هیتلر، رهبر نازیها، مقایسه کرده است.
در این گزارش، سفر پیدرپی مقامات حماس به ترکیه و سکونت برخی از آنها در این کشور از دیگر دلایل تیرگی روابط میان دو کشور و افزایش احتمال حمله اسرائیل به ترکیه عنوان شده است.
آیا عضویت ترکیه در ناتو برای اسرائیل بازدارنده است؟
واشینگتنپست مینویسد پس از حملات اسرائیل به ایران، سوریه، یمن و اکنون قطر، آنکارا طبیعی است که نگران توانایی اسرائیل برای عبور از پدافندهای منطقهای و نادیدهگرفتن هنجارهای بینالمللی باشد.
این گزارش با اشاره به قدرت نظامی ترکیه به عنوان دومین نیروی بزرگ ناتو پس از ایالات متحده و برخورداری آن از صنایع دفاعی پیشرفته، همچنین با در نظر گرفتن رونمایی از سامانه دفاع هوایی «گنبد فولادی» و تسریع پروژه جنگنده نسل پنجمی «قاآن»، این پرسش را مطرح میکند که آیا عضویت ترکیه در ناتو میتواند اسرائیل را از حمله به ترکیه منصرف کند یا دستکم نیرویی بازدارنده در برابر حمله احتمالی باشد؟
اوزگور اونلوهیسارجیکلی، مدیر بنیاد مارشال آلمان در آنکارا، به واشینگتنپست گفته است که حمله مستقیم اسرائیل به خاک یک عضو ناتو «بسیار بعید» است، اما حملات کوچکتر مانند بمبگذاری یا تیراندازی علیه اهداف احتمالی حماس در ترکیه بعید نیست.
سرهات سوها چوبوکجو اوغلو، مدیر برنامه ترکیه در موسسه تحقیقات و مشاوره ترندز، در گفتوگو با این روزنامه در عین حال که با نگرانی شدید آنکارا بابت حمله احتمالی اسرائیل موافق است، باور دارد که با حمله اسرائیل به قطر، حمایت ترکیه از حماس دیگر چندان ساده نیست.
به گفته او دولت ترکیه بر این باور است که اگر اکنون حماس را رها کند، «نفوذ منطقهایاش تضعیف خواهد شد» در حالیکه ایستادگی در کنار حماس جایگاه ترکیه را بهعنوان «مدافع آرمان فلسطین در برابر تجاوز اسرائیل» تقویت میکند.
نمود تنشها در سوریه و فراتر از آن
این روزنامه میافزاید تنشها ممکن است به سوریه نیز کشیده شود؛ جایی که اسرائیل و ترکیه در حال حاضر «در مسیر برخورد» هستند.
پس از سقوط اسد، ترکیه از دولت موقت جدید حمایت کرد، در حالی که اسرائیل با حملات مکرر هوایی و کنترل منطقه حائل در جنوب سوریه، رو در روی دولت کنونی این کشور، میخواهد نفوذ خود را حفظ کند و حتی آن را توسعه دهد.
به نقل از واشینگتنپست، این وضعیت میتواند به شرق مدیترانه نیز گسترش یابد و اسرائیل با نزدیکی بیشتر به یونان و بخش یونانینشین قبرس، حضور نظامی ترکیه در قبرس شمالی را به چالش بکشد.
از دید نویسندگان این گزارش، ترکیه در مواجهه با اسرائیل در سوریه، ترکیبی از بازدارندگی نظامی و دیپلماسی را دنبال میکند که هدف آن کاهش تنشها برای جلوگیری از درگیری مستقیم با اسرائیل است.
از سوی دیگر، نویسندگان احتمال میدهند که اردوغان «امیدوار است واشینگتن در برابر هرگونه تهاجم نظامی اسرائیل به یکی از اعضای ناتو موضع سختگیرانهای اتخاذ کند.»
با وجود این، آنها حمله اسرائیل به قطر را نشانی از این واقعیت میدانند که حتی روابط نزدیک با آمریکا نیز نمیتواند تضمینی برای جلوگیری از حمله اسرائیل باشد و اسرائیل نشان داده که برای عملیاتش در منطقه هیچ محدودیتی متصور نیست.
اِیبیسی، به نقل از کارکنان مراکز درمانی نوشت که در پی تشدید حملات دستکم ۳۲ نفر در غزه کشته شدند که ۱۲ نفر از آنها کودکاند. رویترز شمار قربانیان حملات اخیر در سراسر باریکه غزه را دستکم ۴۰ نفر اعلام کرد.
به گزارش رویترز، روبیو پیش از عزیمت، هدف از این سفر را گفتوگو درباره تاثیر حمله اخیر اسرائیل به سران حماس در دوحه روی آزادی گروگانها، پایان دادن به جنگ غزه و بازسازی این باریکه ساحلی اعلام کرد و گفت: «ایالات متحده و رییسجمهوری ترامپ از این حملات راضی نیستند. اما آنچه رخ داده را نمیتوان تغییر داد. میخواهم با اسرائیلیها درباره آینده صحبت کنم.»
در آستانه ورود روبیو به اسرائیل در بامداد یکشنبه ۲۳ شهریور، مقامات این کشور اعلام کردند که بهزودی غزه را تصرف خواهند کرد و تشدید حملات را بخشی از «نابودی» گروه شبهنظامی حماس خواندند.
مقامات اسرائیلی اعلام کردهاند که طی هفت روز گذشته پنج موج حمله هوایی علیه شهر غزه پیاده شده و طی آنها بیش از ۵۰۰ هدف از جمله تکتیراندازهای حماس، پایگاههای شناسایی، ساختمانهایی که به تونلهای حماس راه داشت و انبارهای سلاح و مهمات مورد حمله قرار گرفتهاند.
مقامات حماس مردم را از ترک غزه منع میکنند
اسرائیل که از غیرنظامیان خواسته پیش از اعزام نیروهای زمینی بیشتر از شهر غزه خارج شوند، در مقابل حماس مردم را ترک شهر غزه منع میکند.
به دنبال اظهارات حماس خطاب به غیرنظامیان مبنی بر خودداری از ترک شهر، ارتش اسرائیل فهرستی از مقامات این گروه مورد حمایت جمهوری اسلامی را منتشر کرد که برای دریافت مجوز خروج از باریکه غزه به مقصد کشوری دیگر درخواست داده بودند.
در این اعلامیه به نام محمد المدهون، یکی از وزیران کابینه حماس، خانواده اسماعیل اشقر، رییس کمیته امور خارجه و امنیت حماس، و خانواده علاءالدین البطا، رییس کمیته دولتی حماس اشاره شده است.
به نقل از اورشلیمپست، یکی از اعضای شورای شهر غزه به نام انور عطاالله، دو هفته پیش با مجوز ارتش اسرائیل غزه را ترک کرده بود.
اسرائیل سهشنبه هفته گذشته رهبری سیاسی حماس را حین برگزاری جلسهای در دوحه هدف گرفت. این حمله محکومیت گسترده بینالمللی را به دنبال داشت و در پی آن، شورای امنیت سازمان ملل یک نشست اضطراری برگزار کرد.
قطر قرار است دوشنبه ۲۴ شهریور میزبان یک نشست اضطراری عربی-اسلامی باشد تا درباره اقدامات آتی پیرامون تنشها در غزه گفتوگو کند.
بر اساس این گزارش که یکشنبه ۲۳ شهریور منتشر شد، نخستوزیر قطر در سفر اخیر خود به واشینگتن با ترامپ، جیدی ونس، معاون او، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا و استیو ویتکاف، نماینده ویژه ترامپ در امور خاورمیانه، دیدار کرد.
دو منبع آگاه از این مذاکرات به اورشلیمپست گفتند مقامهای آمریکایی بر ضرورت «یافتن مسیر مناسب» برای از سرگیری گفتوگوها تاکید کردند.
در تحولی دیگر، رسانههای اسرائیلی ۲۳ شهریور گزارش دادند جلسه مشورتی بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، با مقامهای این کشور درباره عملیات نظامی در نوار غزه و سرنوشت گروگانهای در بند حماس سه ساعت به طول انجامید.
بر اساس گزارشها، محور اصلی نشست نتانیاهو بررسی سناریوهای احتمالی در صورت کشته شدن گروگانها بود؛ موضوعی که بهعنوان یکی از چالشهای کلیدی در تصمیمگیریهای سیاسی و نظامی اسرائیل تلقی میشود.
ابهام در خصوص واکنش حماس به گسترش عملیات ارتش اسرائیل
پایگاه خبری واینت ۲۳ شهریور به نقل از مقامهای اسرائیلی نوشت همچنان ابهامهایی در مورد نحوه واکنش حماس به پیشروی ارتش اسرائیل تا نزدیکی محلهای احتمالی نگهداری گروگانها وجود دارد.
واینت افزود ارتش اسرائیل مناطقی را بهعنوان نقاط حساس شناسایی کرده که مستلزم احتیاط ویژه هستند و به همین دلیل، با بهرهگیری از اطلاعات میدانی، تاکتیکهایی را بهمنظور کاهش خطرات برای گروگانها همزمان با پیشبرد عملیات نظامی در نظر گرفته است.
خبرگزاری رویترز ۲۳ شهریور گزارش داد اسرائیل خواستار آن است که غیرنظامیان فلسطینی پیش از اعزام گستردهتر نیروهای زمینی ارتش، شهر غزه را ترک کنند.
طبق برآورد این خبرگزاری، تاکنون دهها هزار نفر از شهر خارج شدهاند، اما همچنان صدها هزار تن در این منطقه باقی ماندهاند. در مقابل، حماس از مردم خواسته است در محل سکونت خود بمانند.
نظامیان اسرائیلی در هفتههای گذشته در دستکم چهار حومه شرقی غزه عملیات انجام دادهاند و اکنون در حال پیشروی به سمت مرکز و مناطق غربی این باریکه هستند؛ مناطقی که بخش عمدهای از آوارگان در آن پناه گرفتهاند.
بسیاری از ساکنان غزه از ترک این منطقه خودداری میکنند و میگویند در جنوب - منطقهای که اسرائیل آن را «منطقه بشردوستانه» نامیده است - نه فضای کافی برای اسکان وجود دارد و نه شرایط امنیتی لازم فراهم است.
رویترز به نقل از برخی ساکنان غزه گزارش داد آنان بهدلیل محدودیتهای مالی قادر به ترک منطقه نیستند و گروهی دیگر نیز امیدوارند نشست آتی سران کشورهای عربی و اسلامی اسرائیل را برای توقف عملیات نظامی خود تحت فشار قرار دهد.
قطر قرار است دوشنبه ۲۴ شهریور میزبان نشست اضطراری عربی-اسلامی برای بررسی گامهای بعدی در مورد غزه باشد.
این در حالی است که وزیر خارجه آمریکا نیز راهی اسرائیل شده تا در خصوص آینده غزه، طرح الحاق کرانه باختری و همچنین تحولات منطقهای اخیر، از جمله حمله اسرائیل به سران حماس در دوحه، گفتوگو کند.
روبیو گفته واشینگتن قصد دارد در خصوص آزادی گروگان باقیمانده در نوار غزه و همچنین موضوع بازسازی این منطقه وارد گفتوگو شود.
طبق آخرین برآوردهای مقامهای اسرائیلی، حدود ۲۰ گروگان دیگر در غزه در اسارت به سر میبرند و پیکر حدود ۲۸ گروگان نیز در اختیار حماس قرار دارد.
روبیو تا سهشنبه ۲۵ شهریور در اسرائیل خواهد ماند.
