اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، با اشاره به انتخاب علی لاریجانی بهعنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی گفت موضوع برنامه هستهای همیشه زیر نظر این شورا بوده است. او همچنین وضعیت کنونی با آژانس بینالمللی انرژی اتمی را «خاص و پیچیده» توصیف کرد.
بقایی دوشنبه ۲۰ مرداد در نشستی خبری گفت در جریان سفر معاون رافائل گروسی، دبیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، به ایران قرار است در مورد نحوه تعامل و همکاریهای آینده با این نهاد گفتوگو شود.
او افزود وزارت خارجه بهعنوان «متولی» مذاکرات، برنامه هستهای و تصمیمات مرتبط با آن را همواره با «هماهنگی و به نوعی زیر نظر» شورای عالی امنیت ملی پیش برده است.
سخنگوی وزارت خارجه اظهار امیدواری کرد با حضور لاریجانی، کار در حوزه دیپلماسی به «همان شکل و به خوبی و فعالانه» ادامه پیدا کند.
اهداف سفر لاریجانی به عراق و لبنان
لاریجانی ۱۴ مرداد با حکم مسعود پزشکیان بهعنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی منصوب شد. او بین سالهای ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۶ نیز همین سمت را بر عهده داشت.
او ۲۰ مرداد در نخستین سفر خارجی خود پس از انتصاب به این سمت و در بحبوحه فشارها برای خلع سلاح گروههای نیابتی جمهوری اسلامی، راهی عراق شد و سپس قرار است با سفر به بیروت، با مقامهای لبنانی دیدار کند.
بقایی هدف از سفر لاریجانی به عراق را نهایی کردن تفاهم امنیتی میان دو کشور خواند و افزود: «طبیعتا مشورت و رایزنی در مورد تحولات منطقه با هدف بررسی موضوعاتی که ممکن است امنیت هر یک از دو کشور را تحت تاثیر قرار دهد، در دستور کار خواهد بود.»
به گفته او، سفر لاریجانی به لبنان نیز در راستای تلاش جمهوری اسلامی برای کمک به «صیانت از صلح و امنیت» در منطقه غرب آسیا انجام میگیرد.
چشمانداز مذاکرات با اروپا و آمریکا
بقایی در ادامه نشست خبری خود، به موضوع مذاکرات هستهای با کشورهای غربی پرداخت و گفت روند مذاکرات با اروپا متوقف نشده است و در نشست استانبول، طرفین توافق کردند این گفتوگوها ادامه یابد.
او افزود تنها در خصوص زمان و مکان برگزاری دور بعدی تصمیمگیری نشده، اما تهران همچنان با تروئیکای اروپایی برای تعیین جزییات نشست آینده در ارتباط است.
علاوه بر نامشخص بودن سرنوشت مذاکرات جمهوری اسلامی با بریتانیا، آلمان و فرانسه درباره مکانیسم ماشه، آینده گفتوگوهای مستقیم یا غیرمستقیم با آمریکا نیز در هالهای از ابهام قرار داد.
بقائی بار دیگر تاکید کرد تهران هیچ اعتمادی به واشینگتن ندارد و درباره مذاکره با آمریکا تاکنون هیچ تصمیمی اتخاذ نشده است.
بقایی با تاکید بر اینکه «گفتوگوها از طریق واسطهها ادامه دارد»، افزود تهران هرگاه لازم باشد، پیامهای خود را از طریق دفتر حفاظت منافع آمریکا یا کشورهایی که طی یک سال گذشته در تبادل پیام نقش داشتهاند، منتقل میکند.
۱۹ مرداد، عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، میزبانی نروژ برای دور بعدی مذاکرات تهران و واشینگتن را تایید نکرد و گفت در خصوص مذاکره با آمریکا هنوز چیزی قطعی نشده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی در بخشی از نشست خبری خود اعلام کرد تهران بهطور رسمی از حدود یک ماه پیش به عضویت کنوانسیون پالرمو درآمده است.
بقایی گفت پس از تایید عضویت ایران در کنوانسیون مقابله با جرایم سازمانیافته فراملی از سوی «مراجع ذیصلاح»، سند الحاق جمهوری اسلامی به پالرمو ۱۵ مرداد نزد دبیرکل سازمان ملل متحد تودیع شد.
پارسا دوشنبه ۲۰ مرداد در یک نشست خبری گفت: «میانگین تراکم دانشآموزی در تهران ۳۳ نفر و میانگین کشوری ۲۶ نفر است. برای رسیدن به نُرم استاندارد، بیش از هفت هزار کلاس درس نیاز داریم.»
او افزود: «۸۰۴ مدرسه داریم که نیازمند تخریب و بازسازی هستند، اما این به این معنا نیست که این مدارس استفاده نمیشوند و یا قابلیت استفاده ندارند؛ سازمان نوسازی استحکام بنای اینها را تایید کرده و نسبت به مقاوم سازی برخی اینها اقدام شده، اما در بلندمدت ما نیازمند تخریب و بازسازی اینها هستیم.»
وعده کلاسهای خلوتتر با «اخراج اتباع»
مدیرکل آموزش و پرورش تهران در ادامه نشست خبری خود گفت هماکنون حدود ۶۰ هزار دانشآموز «اتباع» تحت پوشش آموزش و پرورش پایتخت قرار دارند.
به گفته پارسا، ثبتنام این دانشآموزان بر اساس دستورالعمل ابلاغشده از ۱۵ مرداد آغاز شده و تا پایان شهریور ادامه خواهد داشت و مدیران مدارس تنها مجاز به ثبتنام دانشآموزانی هستند که مدارک هویتی معتبر و مورد تایید وزارت کشور را ارائه کنند.
او افزود در صورت کاهش تعداد دانشآموزان «اتباع» نسبت به سال گذشته، تراکم کلاسها «بهطور قطع» کاهش خواهد یافت.
با آغاز ثبتنام مدارس برای سال تحصیلی جدید، تغییرات در آییننامه وزارت آموزش و پرورش هزاران دانشآموز افغانستانی از جمله کودکانی را که در ایران به دنیا آمده یا سالها در مدارس ایران درس خواندهاند، با خطر محرومیت از تحصیل روبهرو کرده است.
روزنامه شرق ۱۱ مرداد گزارش داد دانشآموزان مهاجر افغانستانی حتی با وجود داشتن سوابق تحصیلی یا مدارک اقامتی معتبر، از ثبتنام در مدارس بازماندهاند و مسئولان برخی مدرسهها بهصراحت اعلام کردهاند که مهاجران را نمیپذیرند.
شرق این تغییر را نتیجه آییننامهای دانسته که روندهای ثبتنام را سختتر، مدارک معتبر را محدودتر و امکان ثبتنام دانشآموزان فاقد مدارک را حذف کرده است.
وعده برخورد با شهریههای نجومی
مدیرکل آموزش و پرورش تهران همچنین به تخلفات مدارس در زمان ثبتنام اشاره کرد و گفت: «تخلفات گسترده نیست، اما وجود دارد و با گزارش هرگونه تخلف حتما برخورد میکنیم.»
او با تاکید بر اینکه بیشترین تخلفات مربوط به دریافت شهریه اضافی در مدارس دولتی و غیردولتی است، افزود یکی از آرای جلسه اخیر شورای نظارت بر مدارس، «برگشت اصل شهریه مازاد» به دانشآموزان و خانوادههای آنها بوده است.
پیشتر در ۱۷ مرداد، احمد محمودزاده، رییس سازمان مدارس غیردولتی ایران، اعلام کرد سقف شهریه این مدارس در سال تحصیلی جدید برای متوسطه دوم، ۱۴۵ میلیون تومان، برای متوسطه اول ۹۵ میلیون و برای دوره ابتدایی ۹۱ میلیون تومان تعیین شده است. این مبالغ شامل هزینههایی مانند غذا، لباس فرم و سرویس رفتوآمد نمیشود.
او گفت: «هزینههای دیگر از جمله خدمات آموزشگاهی، غذا، ایابوذهاب و لباس فرم جزو شهریه رسمی نیستند و باید در حد متعارف و مطابق با نرخ تنظیم بازار دریافت شوند.»
محسن رضایی، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت هرگونه تلاش برای انسداد مسیر تجاری و عبوری ایران به روسیه و اروپا از طریق گذرگاه زنگزور، «محکوم به شکست» است.
او بدون اشاره به اقدامات احتمالی جمهوری اسلامی افزود این «خوابی است که به کابوسی برای طراحان آن تبدیل خواهد شد».
کاخ سفید ۱۷ مرداد میزبان الهام علیاف، رییسجمهوری آذربایجان و نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، برای امضای پیمان صلح بود تا به گفته دونالد ترامپ، دو طرف به تمام درگیریها پایان دهند، تجارت، سفر و روابط دیپلماتیک را آغاز کنند و به حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر احترام بگذارند.
بر اساس این توافق، نام دالان زنگزور به «مسیر ترانزیتی دونالد ترامپ برای صلح و شکوفایی بینالمللی» تغییر مییابد و آمریکا بهمدت ۹۹ سال آن را اجاره خواهد کرد.
علی باقری کنی، عضو شورای راهبردی روابط خارجی، پیشتر در مصاحبه با صدا و سیما تهدید کرده بود جمهوری اسلامی بهراحتی از موضوع زنگزور نمیگذرد.
انتقاد روزنامه اطلاعات از «نمکنشناسی» آذربایجان و ارمنستان
روزنامه اطلاعات ۲۰ مرداد در یادداشتی نوشت جمهوری اسلامی از «مولفههای قدرت قابل توجه» برخوردار است و در برابر آسیب احتمالی به منافع سیاسی و اقتصادی خود دست روی دست نخواهد گذاشت.
اطلاعات دیدار علیاف و پاشینیان با ترامپ و صحبت از بهرهبرداری دالان زنگزور از سوی یک شرکت آمریکایی را «نگرانکننده» خواند.
به گفته این روزنامه، حضور این شرکت آمریکایی-ارمنی در زنگزور عملا میتواند آمریکاییها را بهطور غیرمستقیم همسایه شمالی ایران کند.
در بخشی از این یادداشت آمده است: «اقدام ارمنستان و بهویژه آذربایجان که همواره باید مرهون کمکهای غیرقابل انکار ایران باشد، نوعی نمکنشناسی به حساب میآید که توجیهی برای آن نمیتوان داشت.»
دالان زنگزور جمهوری آذربایجان را از طریق خاک ارمنستان به منطقه خودمختار نخجوان متصل میکندو مرز مشترک ایران و ارمنستان را از بین میبرد. به همین دلیل، جمهوری اسلامی در ماههای گذشته بهشدت با ساخت چنین کریدوری مخالفت کرده است.
حمله کیهان به کوچکنمایی اهمیت دالان زنگزور
باوجود ابراز خشم برخی مقامهای حکومت نسبت به توافق ۹۹ ساله آمریکا، ارمنستان و آذربایجان درباره کریدور زنگزور، پزشکیان ۱۹ مرداد گفت در مورد اهمیت این مسیر «بزرگنمایی» شده است.
او افزود «همه» خواستههای جمهوری اسلامی در رابطه با این مسیر، مراعات شدهاند.
روزنامه کیهان که زیر نظر نماینده علی خامنهای اداره میشود، ۲۰ مرداد در یادداشتی به این سخنان واکنش نشان داد و نوشت «این نگاه که کریدورها در رابطه با همسایگان، از مسائل جزیی و شاید کماهمیت است»، صحیح نیست.
کیهان تاکید کرد ایجاد کریدور زنگزور زمینهای برای هممرز شدن ایران و اسرائیل در مرزهای شمال، شمالغرب و غرب کشور فراهم خواهد کرد.
به گفته نویسنده یادداشت، این منطقه اکنون به آوردگاه قدرتهای جهانی و برخی تسویه حسابهای آنها، از جمله آمریکا با روسیه و قدرتهای منطقهای، برای بازتعریف یک نظم ژئوپلیتیکی و امنیتی جدید در منطقه تبدیل شده است.
بر اساس این یادداشت، جنگ سه ساله اوکراین باعث «غفلت» روسیه و از دست رفتن حوزههای نفوذش در سوریه پس از سقوط حکومت بشار اسد و همچنین منطقه قفقاز پس از جنگ اخیر قرهباغ شد.
نویسنده یادداشت افزود روسیه بهدلیل تحریمهای غرب درک درستی نسبت به این کریدور و حضور آمریکا و ناتو «بیخ گوش خود» ندارد و به آن بهعنوان جایگزین مسیری برای ارتباط تجاری خود نگاه میکند.
او افزود با تقویت نقش ناتو در قفقاز جنوبی و حضور دائمی آنها در این منطقه، دسترسی به اروپا از طریق دریای سیاه از سوی ترکیه و ناتو مسدود میشود، «رنگینکمانی ضدایرانی» شکل میگیرد و جمهوری اسلامی را در تنگنای امنیتی قرار میدهد.
پزشکیان در سخنان خود تاکید کرده بود چارچوب تمامیت ارضی، بسته نشدن راه ایران به طرف اروپا یا شمال و «همه آنچه در نگاه نظام بوده»، در توافق ارمنستان و آذربایجان دیده شده است و تنها دغدغه این است که «یک شرکت آمریکایی میخواهد این راه را بزند».
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، نیز ۱۹ مرداد گفت دالان زنگزور دیگر «صرفا یک جاده ترانزیتی» با بهرهبرداری یک شرکت ارمنستانی-آمریکایی است که تحت قوانین ارمنستان به ثبت میرسد.
ریابکوف دوشنبه ۲۰ مرداد در مصاحبه با شبکه دولتی «روسیه-یک» گفت: «وقتی تعلیق اعلام شد، بهوضوح مشخص کردیم که این تصمیم تنها شامل استقرار میشود و اشارهای به توقف فعالیتهای تحقیق و توسعه نشده است.»
او افزود: «بنابراین از این بازه زمانی برای توسعه سامانههای مربوطه و ایجاد یک زرادخانه قابل توجه در این حوزه استفاده شد. تا جایی که من میدانم، اکنون چنین زرادخانهای را در اختیار داریم.»
پیمان منع موشکهای هستهای میانبرد در سال ۱۹۸۷ میان میخائیل گورباچف، رهبر وقت اتحاد جماهیر شوروی، و رونالد ریگان، رییسجمهوری وقت آمریکا، امضا شد.
این پیمان با هدف حذف کامل موشکهای زمینپایه با برد ۵۰۰ تا ۵۵۰۰ کیلومتر منعقد شد و در زمان خود نشانهای از کاهش تنش میان دو ابرقدرت به شمار میرفت، اما با گذر زمان و وخامت روابط فروپاشید.
ایالات متحده در سال ۲۰۱۹ و در دوره نخست ریاستجمهوری دونالد ترامپ از این پیمان خارج شد و دلیل آن را نقض مفاد توافق از سوی روسیه اعلام کرد؛ اتهامی که مسکو آن را نپذیرفته است.
وزارت امور خارجه روسیه ۱۳ مرداد اعلام کرد مسکو دیگر خود را متعهد به اجرای پیمان تعلیق استقرار موشکهای هستهای کوتاهبرد و میانبرد نمیداند.
در آن زمان دمیتری مدودف، معاون شورای امنیت ملی روسیه و رییسجمهوری پیشین این کشور، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، کشورهای عضو ناتو را مسئول این تصمیم مسکو دانست.
او در این پیام نوشت: «بیانیه وزارت امور خارجه روسیه درباره خروج از توافق تعلیق استقرار موشکهای کوتاهبرد و میانبرد، نتیجه سیاست ضدروسی کشورهای عضو ناتو است.»
مدودف افزود: «این یک واقعیت جدید است که تمام مخالفان ما باید آن را جدی بگیرند. منتظر اقدامات بیشتر باشید.»
پیشتر در تیرماه ۱۴۰۳، ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، با اشاره به اقدام ایالات متحده در انتقال محمولههای موشکی به دانمارک و فیلپین اعلام کرده بود مسکو ممکن است تولید موشکهای میانبرد و کوتاهبرد با قابلیت حمل کلاهک هستهای را از سر بگیرد.
او گفته بود تعیین مکان استقرار این موشکها تصمیمی است که در مراحل بعدی اتخاذ خواهد شد.
