۶۰ درصد موارد سرطان کبد قابل پیشگیری است
کمیسیون لنست اعلام کرد کنترل چاقی، کاهش مصرف الکل و گسترش واکسیناسیون هپاتیت می‌تواند جلوی سه‌پنجم موارد سرطان کبد را بگیرد.
کمیسیون لنست اعلام کرد کنترل چاقی، کاهش مصرف الکل و گسترش واکسیناسیون هپاتیت می‌تواند جلوی سه‌پنجم موارد سرطان کبد را بگیرد.
کمیسیون لنست در تحقیق گسترده‌ای که در روز جهانی هپاتیت منتشر شد، هشدار داد تعداد مبتلایان به سرطان کبد تا سال ۲۰۵۰ از ۸۷۰ هزار نفر به یک میلیون و ۵۲۰ هزار نفر خواهد رسید.
این در حالی است که مرگ و میر ناشی از این بیماری از ۷۶۰ هزار نفر در سال ۲۰۲۲ به یک میلیون و ۳۷۰ هزار نفر در سال ۲۰۵۰ افزایش خواهد یافت.
کمیسیون لنست گروهی از کارشناسان و پژوهشگران بین‌المللی است که به ابتکار نشریه پزشکی معتبر لنست برای بررسی مسائل مهم سلامت جهانی و ارائه راهکارهای سیاستی تشکیل شده است.
جیان ژو، پژوهشگر دانشگاه فودان چین و سرپرست این مطالعه، سرطان کبد را یکی از دشوارترین انواع سرطان برای درمان توصیف کرد و گفت نرخ بقای پنج‌ساله بیماران مبتلا تنها بین پنج تا ۳۰ درصد است.
سرطان کبد در حال حاضر ششمین سرطان شایع جهان و سومین عامل مرگ ناشی از سرطان محسوب می‌شود.
بیش از ۴۰ درصد موارد جهانی این بیماری در چین رخ می‌دهد که علت آن، نرخ بالای عفونت هپاتیت بی در این کشور است.
کبد چرب؛ تهدید نوظهور
بیماری کبد چرب مرتبط با اختلال متابولیک که پیش از این با نام کبد چرب غیر الکلی شناخته می‌شد، سریع‌ترین عامل رشد سرطان کبد در جهان است.
این بیماری که با تجمع چربی در کبد همراه است، دست‌کم یک‌سوم جمعیت جهان را درگیر کرده است.
محققان پیش‌بینی کردند سهم این بیماری در ایجاد سرطان کبد از هشت درصد در سال ۲۰۲۲ به ۱۱ درصد در سال ۲۰۵۰ افزایش خواهد یافت.
تنها ۲۰ تا ۳۰ درصد مبتلایان به کبد چرب به شکل شدیدتر آن دچار می‌شوند که می‌تواند منجر به سرطان شود.
هاشم السراج، محقق دانشگاه بیلور آمریکا و یکی از نویسندگان این تحقیق، گفت: «زمانی تصور می‌شد سرطان کبد بیشتر در بیماران مبتلا به هپاتیت ویروسی یا بیماری کبد مرتبط با الکل رخ دهد، اما امروزه افزایش چاقی عامل خطر فزاینده‌ای برای این سرطان است.»
نقش کلیدی الکل و هپاتیت
الکل دومین عامل ابتلا به سرطان کبد است که سهم آن از ۱۹ درصد در سال ۲۰۲۲ به ۲۱ درصد در سال ۲۰۵۰ خواهد رسید.
در مقابل، هپاتیت بی و سی که در حال حاضر اصلی‌ترین عوامل این سرطان هستند، سهم نسبتا کمتری خواهند داشت.
محققان پیش‌بینی کردند سهم هپاتیت بی از ۳۹ درصد به ۳۷ درصد و هپاتیت سی از ۲۹ درصد به ۲۶ درصد کاهش یابد.
با این حال، این دو ویروس همچنان علل اصلی سرطان کبد در سال ۲۰۵۰ باقی خواهند ماند.
واکسیناسیون در بدو تولد بهترین راه پیشگیری از هپاتیت بی است، اما پوشش واکسن در کشورهای فقیر، به‌ویژه آفریقای جنوب صحرا، پایین است.
انتظار می‌رود بدون افزایش نرخ واکسیناسیون، هپاتیت بی بین سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۳۰، حدود ۱۷ میلیون نفر را به کام مرگ بکشاند.
راهکارهای پیشگیری
کمیسیون لنست چندین توصیه کلیدی ارائه کرد که اجرای آن‌ها می‌تواند بروز سرطان کبد را سالانه دو تا پنج درصد کاهش دهد.
این اقدامات شامل تقویت واکسیناسیون، غربالگری عمومی، افزایش قیمت مشروبات الکلی، اعمال مالیات بر شکر و نصب برچسب‌های هشداردهنده است.
به گفته مت هور، استاد هپاتولوژی در دانشگاه کمبریج، ژاپن با اجرای سیاست‌های پیشگیرانه و بهبود تشخیص زودهنگام، موفق به کاهش نرخ مرگ و میر شده است.
دانشمندان بریتانیایی مطالعه‌ای برای بررسی این موضوع آغاز کرده‌اند که آیا آلودگی هوا می‌تواند باعث زوال عقل شود؟ این پژوهش، می‌تواند به توسعه داروهای جدیدی برای مقابله با پیشرفت بیماری‌هایی مانند آلزایمر منجر شود.
گاردین روز یک‌شنبه ۲۹ مهر در گزارشی نوشت دانشمندان بریتانیایی در آستانه راه‌اندازی پروژه تحقیقاتی چشمگیری هستند که نشان می‌دهد هوایی که تنفس می‌کنیم چگونه می‌تواند بر مغز ما تاثیر بگذارد.
به گفته دانشمندان، این تحقیق برای درک یک مشکل پزشکی مهم، یعنی چگونگی تاثیر آلودگی هوا بر بروز زوال عقل، حیاتی است.
در سال‌های اخیر، دانشمندان دریافتند که آلودگی هوا یکی از خطرناک‌ترین تهدیدها برای سلامت انسان است و نشان داده‌اند که این آلودگی در بروز سرطان، بیماری‌های قلبی، دیابت و بسیاری از مشکلات بهداشتی دیگر نقش دارد.
اکنون دانشمندان در موسسه فرانسیس کریک (Francis Crick) قرار است به بررسی ارتباط آلودگی هوا با پدیده زوال عصبی بپردازند.
این پروژه تحقیقاتی با عنوان «سرعت» (Rapid) که از سوی خیریه «مقابله با زوال عقل» تامین مالی شده است، از روز دوشنبه ۳۰ مهر به‌طور رسمی آغاز خواهد شد.
ذرات کوچک آلاینده چطور منجر به زوال عقل می‌شوند؟
پروژه سرعت شامل بررسی دقیق فرآیندهایی است که ذرات کوچک آلاینده می‌توانند منجر به زوال عقل شوند.
این تحقیق می‌تواند بینشی کلی درباره چگونگی تاثیر ذرات معلق در هوا بر بروز بیماری‌ها ارائه دهد و همچنین به توسعه داروهای جدید برای مقابله با پیشرفت شرایطی مانند بیماری آلزایمر کمک کند.
پروفسور چارلز سوانتون، معاون مدیر بالینی موسسه کرک و از مدیران این پروژه گفت: «آلودگی هوا معمولا با زوال عقل مرتبط نیست. با این حال، اپیدمیولوژیست‌ها به‌تازگی دریافته‌اند که ذرات موجود در هوا کاملا با خطر بیماری‌های نورودژنراتیو (زوال عصبی) مرتبط هستند.»
او افزود: «ما می‌خواهیم دقیقا بفهمیم که چگونه ذرات ریز در هوا می‌توانند تاثیرات عمیقی بر مغز ما داشته باشند و از این دانش برای توسعه داروهای جدیدی برای درمان زوال عقل استفاده کنیم.»
یک نوع کلیدی از آلودگی هوا، شامل معلق‌های ریز ذرات جامد و قطرات مایع است.
این ذرات از اگزوز خودروها و کامیون‌ها، کارخانه‌ها، گرد و غبار، گرده‌ها، آتش‌فشان‌ها، آتش‌سوزی‌های جنگلی و منابع دیگر تولید می‌شوند و به‌عنوان ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری یا به‌طور ساده PM2/5 شناخته می‌شوند.
این ذرات دارای قطری کمتر از ۲.۵ میلیونیم متر هستند که حدود ۳۰ برابر نازک‌تر از موی انسان است و به‌قدری کوچک‌اند که می‌توانند به عمق بدن انسان نفوذ کنند.
در مورد زوال عقل، پی‌ام۲.۵ها هنگام تنفس و از طریق پیاز بویایی (olfactory bulb) وارد مغز می‌شوند.
پیاز بویایی یک ساختار عصبی در مغز است که در بالای حفره بینی قرار دارد و سیگنال‌های بویایی را از گیرنده‌های موجود در بینی دریافت کرده و پردازش می‌کند. این بخش، نقش مهمی در درک و تشخیص بوها دارد.
به گفته پروفسور سوانتون، به نظر می‌رسد که پی‌ام۲.۵ها در مغز، از سوی سلول‌های ایمنی در سیستم عصبی مرکزی جذب می‌شوند و پس از آن است که احتمالا زوال عصبی آغاز می‌شود.
با این حال، این که این فرآیند چگونه پیش می‌رود و منجر به زوال عقل می‌شود، هنوز روشن نیست.
درک دقیق این فرایند، یکی از اهداف اصلی پروژه سرعت است تا بفهمیم چگونه پی‌ام۲.۵ها موجب تشکیل توده‌هایی در بافت مغز می‌شوند که نشانه مشخص بیماری آلزایمر است.
سونیا گاندی، رییس آزمایشگاه زیست‌شناسی زوال عصبی در موسسه کرک و دانشگاه کالج لندن گفت: «ما شواهد خوبی از ارتباط بین قرارگیری در معرض ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری و بیماری‌های مغزی مانند آلزایمر و پارکینسون داریم. اما هنوز نمی‌دانیم که آیا این ذرات واقعا زوال عصبی را به‌طور مستقیم تحریک می‌کنند یا تنها فرایندی را که در افراد آسیب‌پذیر در حال وقوع است، تسریع می‌کنند.»
پژوهشگران موسسه کرک بر این باورند که آلودگی هوا از طریق سه مکانیسم مختلف می‌تواند باعث زوال عقل شود؛ بر اساس یکی از این مکانیسم‌ها، ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری ممکن است به‌طور مستقیم فرآیند تجمع پروتئین‌ها را در مغز تسریع کنند و باعث بروز آلزایمر شوند.
به عبارت دیگر، ممکن است ورود ذرات معلق با توانایی مغز در پاکسازی توده‌های پروتئینی تداخل ایجاد کند.
به بیانی ساده، این ذرات ۲.۵ میکرومتری با سیستم پاکسازی سلول‌های بدن تداخل دارند و باعث می‌شوند حذف پروتئین‌های عامل بیماری‌هایی مانند آلزایمر، دشوارتر شود.
سومین نظریه این است که پی‌ام۲.۵ها به وسیله سلول‌های ایمنی مغز به نام میکروگلیا جذب و احتمالا باعث می‌شوند که این سلول‌ها، واکنشی التهابی را ایجاد و آغاز زوال عقل را تسریع کنند.
پژوهشگران برای تشخیص اینکه کدام مکانیسم در بروز زوال عقل نقش دارد، بر آزمایش‌های درون‌کشتگاهی روی سلول‌های بنیادی انسانی و همچنین مدل‌های حیوانی تمرکز خواهند کرد.
سونیا گاندی در همین زمینه گفت: «زمانی که این مکانیسم‌ها را با جزییات بیشتری درک کنیم، می‌توانیم از این دانش برای توسعه درمان‌هایی استفاده کنیم که تاثیر آلودگی‌های هوا را کاهش دهند.»
او اظهار امیدواری کرد که شاید روزی، بتوانیم از اثرات محیط بر بیماری‌های مغزی پیشگیری کنیم.
یافته‌های یک پژوهش جدید با موضوع تغییرات آب و هوایی نشان داد که قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض دمای شدید با افت شناختی، بیماری‌های کلیوی و سرطان پوست مرتبط است و امواج گرما می‌تواند مشکلات سلامت روان و شیوع بیماری‌های عفونی را تشدید کند.
این تحقیق که از سوی پژوهشگران دانشگاه بریستول بریتانیا انجام شد، شامل نظرات دانشمندان برجسته آب و هوا، هواشناسان و پزشکان بهداشت عمومی است.
بر اساس یافته‌های این پژوهش، قرار گرفتن طولانی‌مدت در دمای شدید ارتباط مستقیمی با زوال شناختی، بیماری کلیوی، سرطان پوست و گسترش بیماری‌های عفونی دارد.
دان میچل، نویسنده اصلی این پژوهش، اعلام کرد محققان از برخی «پیوندهای قوی» میان این بیماری‌ها و امواج گرما آگاه هستند و این امر «موجب نگرانی قابل توجهی» شده است.
سخنگوی دانشگاه بریستول گفت: «در حالی که تاثیر منفی تغییرات آب و هوایی بر سلامت قلب و ریه به طور گسترده‌ای شناخته شده، این تحقیق تصویر جامع‌تری از پیامدهای مرتبط ارائه می‌دهد.»
کارشناسان دریافتند که «تکرار و افزایش تغییرات آب و هوایی، مانند موج گرما و سیل، مشکلات سلامت روانی و گسترش بیماری‌های عفونی را تشدید می‌کند.»
زنگ خطر بیماری‌های پنهان
این مطالعه همچنین نشان می‌دهد که قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض گرما می‌تواند خواب را مختل کند که این امر با زوال شناختی، بیماری آلزایمر و زوال عقل مرتبط است.
هوای سرد نیز ممکن است منجر به صدمات جسمی، مانند زمین خوردن یا تضعیف سلامت روانی، از جمله گوشه‌گیری شود و درد مفاصل و بی‌تحرکی را بر اثر نشستن و دراز کشیدن بیش از حد افزایش دهد.
میچل، استاد علوم آب و هوا در دانشگاه بریستول گفت: «این تحقیق عمدتا عوارض بالقوه بسیار جدی ناشی از قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض تغییرات آب و هوایی را نشان می‌دهد که تاکنون در ارزیابی‌های مشابه به آن پرداخته نشده است.»
او افزود که اطلاعات کافی در مورد اینکه چگونه دماهای گرم‌تر یا سیل مداوم ممکن است با بیماری‌های مختلف مرتبط باشد، وجود ندارد.
با این حال، این پژوهشگر تاکید کرد که فشار گرمایی مداوم و چندساله احتمالا بیماری‌های زمینه‌ای مانند بیماری‌های کلیوی را تشدید می‌کند اما برای تعیین اثرات بلندمدت آن، باید تحقیقات بیشتری انجام شود.
میچل ادامه داد: «با استفاده از نمونه بریتانیا ما زمینه را برای تجزیه و تحلیل کامل و جهانی ارتباط میان تغییرات آب و هوایی و سلامت فراهم کرده‌ایم.»
یونیس لو، یکی دیگر از نویسندگان این تحقیق گفت که گام‌های بعدی شامل تجزیه و تحلیل داده‌های بلندمدت بیشتر در کنار «عوامل دیگری است که در طول زمان بر سلامتی تاثیر می‌گذارند».
تغییرات اقلیمی ناشی از تغییر درازمدت میانگین دمای زمین است که شرایط آب و هوایی را عوض می‌کند.
در طول یک دهه گذشته، دمای زمین به طور متوسط حدود ۱.۲ درجه سانتیگراد گرم‌تر از اواخر قرن ۱۹ بوده است.
اکنون تایید شده که گرمایش جهانی در دوره ۱۲ ماهه بین فوریه ۲۰۲۳ تا ژانویه ۲۰۲۴ از ۱.۵ درجه سانتیگراد فراتر رفته است.
پیامدهای افزایش دما که به دلیل تغییرات آب و هوایی ناشی از فعالیت‌های انسان رخ داده، با پدیده ال‌نینو تشدید و باعث شده سال ۲۰۲۳ گرم‌ترین سال ثبت شده در تاریخ باشد.