سرهنگ دوم الف.، ناوبر جت جنگی ارتش اسراییل، شرکت در عملیات طلوع شیران را «بهترین» تجربه‌اش در نیروی هوایی اسراییل توصیف می‌کند و می‌گوید: «انتظار چنین موفقیتی را نداشتم. از واکنش ایران شگفت‌زده بودیم. انتظار داشتیم پس از بازگشت اسراییل را زیر حمله ببینیم، اما هیچ اتفاقی نیفتاد.»
رسانه تخصصیِ نظامی وار زون (War Zone) با این نیرویِ دروزی ارتش اسراییل گفت‌وگو کرده است. این مصاحبه که از معدود گفت‌وگوهای عمومیِ منتشر شده از درون ارتش این کشور است، به ابعاد تاکتیکی، روانی و راهبردی عملیات‌های هوایی اسراییل طی سه سال گذشته پرداخته است.
درباره سرهنگ دوم الف. چه می‌دانیم؟
طبق قواعد ارتش اسراییل، نام دقیق مصاحبه‌شونده منتشر نشده و در کل گفت‌وگو با عنوان سرهنگ الف. خطاب قرار گرفته است. نخستین ماموریت نظامی او در لباس ارتش اسراییل حمله به ساختمان محل ذخیره موشک‌ها حزب‌الله در جریان جنگ دوم لبنان در سال ۲۰۰۶ بود.
در جنگ ۱۲ روزه اسراییل و آمریکا با جمهوری اسلامی نیز دو بار به فاصله یک هفته بر فراز ایران پرواز کرد.
او با اشاره به سال‌ها تمرین و آموزش سخت‌گیرانه برای پیاده کردن این حمله می‌گوید: «این عملیات در آینده در دانشگاه‌های نظامی دنیا تدریس خواهد شد.»
سرهنگ دوم الف. متخصص ناوبری در هواپیماهای اِف-۱۶آی (F-16I) است و از زمان پذیرش در نیروی هوایی اسراییل تنها روی کار با این هواپیما متمرکز بوده است.
هواپیمای اِف-۱۶ آی با نام عبری سوفا، به معنای طوفان، یک جت جنگنده دوسرنشینه با دو خدمه است؛ دو خلبان که یکی هواپیما را به پرواز در می‌آورد و مسئول پرواز و هدایت فیزیکی هواپیماست و دیگری ناوبر یا افسر مسوول رهگیری و هدایت است.
در ادامه بخش‌هایی از گفت‌وگوی رسانه وار زون با سرهنگ دوم الف. را می‌خوانید:
در کدام موج از حملات به ایران شرکت داشتید و چه جاهایی را هدف گرفتید؟
نمی‌توانم درباره اهداف چیزی بگویم. اهداف حمله در روز اول را دیده‌اید، پس می‌توانید حدس بزنید چه چیزی را زدیم.
وقتی وارد حریم هوایی ایران شدید و می‌دانستید قرار است هدف را بزنید، چه احساسی داشتید؟
حس ورود به یک قلمرو ناشناخته. ما اطلاعات را داشتیم. بارها تمرین کرده و آموزش‌ها درباره آنچه طرف مقابل دارد و خطرهایی که قرار است با آن‌ها مواجه شویم را مرور کرده بودیم. اما وقتی در موج اول هستید، دارید به سوی ناشناخته پرواز می‌کنید. شما نمی‌دانید آن‌جا دقیقا چه چیزی در انتظارتان است. وقتی به مرز رسیدیم و از آن عبور کردیم، شاهد حملات اولیه هواپیماهای دیگر بودیم. احساسم این بود که «الان وقتش است». این همان لحظه‌ای است که مدت‌ها برایش تمرین کرده‌ای و حالا وقت موفقیت در ماموریت اصلی است. کاملا متمرکز بودم. به هیچ چیز دیگری فکر نمی‌کردم. درست وقتی که راهی بازگشت به سمت غرب شدیم و دیدیم که همه هواپیماهای دیگر از اسراییل در حال بازگشت هستند، احساسم باورنکردنی بود؛ حس موفقیت و قدرت، اینکه داریم کاری تاریخی انجام می‌دهیم.
آیا در طول پرواز هدف پدافندها قرار گرفتید؟
اصلا. حتی یک موشک ضدهوایی هم به سمت ما شلیک نشد. فقط به سمت پهپادها آتش گشودند، ولی علیه جنگنده‌های سرنشین‌دار حتی یک بار هم شلیک نکردند.
آیا در جریان حمله موشکی بالستیک ایران در سال ۲۰۲۴ در پایگاه‌هایی بودید که هدف قرار گرفتند؟
برخی پایگاه‌ها مورد اصابت قرار گرفتند، ولی به کمک سامانه دفاع هوایی یکپارچه ما آسیب زیادی به پایگاه‌ها وارد نشد. این سامانه عملکرد بسیار خوبی در برابر تمام آن موشک‌ها داشت، بنابراین خسارت بسیار بسیار اندک بود. حین یکی از آن حمله‌ها من در آن پایگاه حضور داشتم. خیلی هم ترسناک نبود، چون متاسفانه ما در اسراییل به صدای آژیرها عادت داریم. وقتی آژیر به صدا در می‌آید، به محل امن می‌رویم. صدای برخورد موشک را شنیدیم اما آن‌قدر هم نزدیک نبود که ترسناک باشد. به نظر من آن‌ها (ایرانی‌ها) فکر می‌کردند قرار است آسیب بسیار بیشتری وارد کنند، خیلی بیشتر.
موشک‌های بالستیک پرتاب‌شونده از هوا تا چه اندازه برای نیروی هوایی اسراییل، به‌ویژه برای اِف-۱۶ آی اهمیت پیدا کرده‌اند؟
بسیار مهم‌اند. این تسلیحات ما را بسیار منعطف‌تر می‌کنند، چون می‌توانیم اهداف را در فاصله‌های دور مورد اصابت قرار دهیم. به نظر من بدون این موشک‌ها، از نظر راهبردی و تاکتیکی نمی‌توانیم برتری‌مان را در برابر تمام پهپادهایی که از سمت شرق یا کشورهای دشمن می‌آیند، حفظ کنیم. بنابراین بله، این‌ها قطعا بسیار مهم هستند.
آیا این تسلیحات در حملات به ایران نقش داشتند؟
بله.
می‌توانید جزییاتی ارائه دهید؟
نه چندان زیاد.
فکر می‌کنید دوباره مجبور به پرواز بر فراز ایران می‌شوید؟
به نظرم نه، چون فکر نمی‌کنم در چند سال آینده کاری درباره برنامه اتمی‌شان انجام دهند. اما در خاورمیانه، هیچ‌چیز قطعی نیست.
هواپیماها و خدمه چگونه در قالب یک گروه پروازی با هم همکاری می‌کنند؟
ما یک شبکه داریم که از طریق آن با یکدیگر در ارتباطیم. می‌توانیم اطلاعات را در گروه پروازی‌مان که معمولا چهار فروند هواپیماست ببینیم. حتی می‌توانیم تمام جزییاتی که در هواپیماهای دیگر گروه‌مان رخ می‌دهد را روی نقشه ببینیم؛ مثلا اگر هواپیمای دیگر روی هدفی قفل کند، من می‌توانم ببینم و هدف دیگری را که هم‌بال من نگرفته، انتخاب کنم. ولی به نظر من آنچه اِف-۱۶ آی را از دیگر نیروهای هوایی متمایز می‌کند تمرینات مداوم ماست. ما نمی‌توانیم اشتباه کنیم و به همین دلیل باید در عالی‌ترین و حرفه‌ای‌ترین سطح باشیم. مرتب ویدیو تمرین‌هایمان را تماشا و کارمان را بازبینی می‌کنیم.
نقشِ ناوبر در اِف-۱۶ آی چیست؟
ما «اپراتور سیستم تسلیحاتی» نیستیم، ناوبر هستیم. اگر ماموریت تهاجمی باشد، بیشتر تصمیم‌های حیاتی را ناوبر می‌گیرد؛ هدف را انتخاب می‌کند، روی آن قفل می‌کند، بررسی می‌کند که در گروه پروازی کدام مسیر برای حمله بهتر است و تصمیم می‌گیرد که چگونه این کار را انجام دهند. اما در نبردهای هوا به هوا علیه هواپیماها یا ماموریت‌های دیگر که شامل حمله زمینی نیست، خلبان فرماندهی را بر عهده دارد و ناوبر مسئول دفاع از هر هواپیما و کل گروه پروازی و همچنین مسئول به‌کارگیری سلاح‌ها، یعنی موشک‌ها و بمب‌هاست.
تعامل اِف-۱۶۱ با دیگر جنگنده‌ها چگونه است، به‌ویژه اِف-۱۵ آی و جنگنده‌های پنهان‌کار اِف-۳۵آی چطور است؟
در جنگ علیه ایران، ما شاهد هماهنگی میان تمام هواپیماها بودیم. بیشتر ماموریت‌های اِف-۳۵ در حوزه اطلاعاتی بود. آن‌ها اطلاعات فراوانی در اختیار ما قرار می‌دهند که هواپیماهایی مانند اِف-۱۶ها در اختیار ندارند. اِف-۳۵ها تجهیزات زیادی دارند که به آن‌ها کمک می‌کند تشخیص دهند چه نوع موشک‌هایی به سمت ما شلیک می‌شود. آن‌ها می‌توانند به اِف-۱۶ آی هشدار دهند که مراقب باش، با این نوع موشک مواجه خواهی شد یا با نوع دیگری. بعد از اینکه ما این اطلاعات را دریافت می‌کنیم، ماموریت حمله خود را انجام می‌دهیم که دقیق‌تر و خاص‌تر می‌شود. کاری که ما در ساختار پروازی‌مان انجام می‌دهیم این است که اجازه می‌دهیم اِف-۳۵ ابتدا پرواز کند، ببیند چه خبر است، اطلاعات و داده‌ها را جمع‌آوری و به ما منتقل کند، بعد از دریافت این اطلاعات حمله می‌کنیم. نمی‌توانم جزییات دقیقی بگویم چون محرمانه است، دارم کلی صحبت می‌کنم.
حملات هوایی اسراییل، به‌ویژه در غزه، بسیار جنجال‌برانگیز بوده‌اند، غیرنظامی‌های بسیاری در نتیجه این عملیات کشته شده‌اند. در این باره چه فکر می‌کنید؟ هنگام حمله به مناطقی مانند غزه چه در ذهن‌تان می‌گذرد؟
اول از همه، باور دارم که این جنگ موجه است. ما تا حد امکان تلاش می‌کنیم به غیرنظامیان در نوار غزه آسیبی نرسانیم، حتی کارهایی می‌کنیم که ممکن است به ماموریت لطمه بزند. مثلا پیش از حمله به غیرنظامیان پیام‌هایی می‌فرستیم تا قبل از حمله ساختمان را ترک کنند. این کار ممکن است باعث شود که تروریست‌ها هم تخلیه کند، ولی ما نمی‌خواهیم هیچ غیرنظامی‌ای در حملات ما آسیب ببیند. متاسفانه، تروریست‌ها از شهروندان به‌عنوان سپر انسانی استفاده می‌کنند و به‌جای آن‌که مانند ما از غیرنظامیان محافظت کنند، پشت غیرنظامی‌ها پنهان می‌شوند. بنابراین وقتی ما به تروریست‌ها حمله می‌کنیم، متاسفانه غیرنظامیان هم آسیب می‌بینند
ولی این حملات مکان‌هایی مانند نهادهای مذهبی، مدارس و دیگر مکان‌های محل تجمع غیرنظامیان را هم هدف قرار داده‌اند. شما به‌عنوان ناوبر این عملیات در این‌باره چطور فکر می‌کنید؟
ما این کار را به‌طور عمد انجام نمی‌دهیم. به مسجدها و مدرسه‌ها حمله می‌کنیم چون در آن‌ها فعالیت‌های تروریستی در جریان است. آن‌ها واقعا نیروهای تروریستی‌شان را در چنین مکان‌هایی سازمان‌دهی می‌کنند. بنابراین اگر ما بخواهیم از شهروندان خودمان محافظت کنیم، از نیروهای‌مان در میدان محافظت کنیم، باید آن‌ها را هدف قرار دهیم.
دانشمندان بریتانیایی مطالعه‌ای برای بررسی این موضوع آغاز کرده‌اند که آیا آلودگی هوا می‌تواند باعث زوال عقل شود؟ این پژوهش، می‌تواند به توسعه داروهای جدیدی برای مقابله با پیشرفت بیماری‌هایی مانند آلزایمر منجر شود.
گاردین روز یک‌شنبه ۲۹ مهر در گزارشی نوشت دانشمندان بریتانیایی در آستانه راه‌اندازی پروژه تحقیقاتی چشمگیری هستند که نشان می‌دهد هوایی که تنفس می‌کنیم چگونه می‌تواند بر مغز ما تاثیر بگذارد.
به گفته دانشمندان، این تحقیق برای درک یک مشکل پزشکی مهم، یعنی چگونگی تاثیر آلودگی هوا بر بروز زوال عقل، حیاتی است.
در سال‌های اخیر، دانشمندان دریافتند که آلودگی هوا یکی از خطرناک‌ترین تهدیدها برای سلامت انسان است و نشان داده‌اند که این آلودگی در بروز سرطان، بیماری‌های قلبی، دیابت و بسیاری از مشکلات بهداشتی دیگر نقش دارد.
اکنون دانشمندان در موسسه فرانسیس کریک (Francis Crick) قرار است به بررسی ارتباط آلودگی هوا با پدیده زوال عصبی بپردازند.
این پروژه تحقیقاتی با عنوان «سرعت» (Rapid) که از سوی خیریه «مقابله با زوال عقل» تامین مالی شده است، از روز دوشنبه ۳۰ مهر به‌طور رسمی آغاز خواهد شد.
ذرات کوچک آلاینده چطور منجر به زوال عقل می‌شوند؟
پروژه سرعت شامل بررسی دقیق فرآیندهایی است که ذرات کوچک آلاینده می‌توانند منجر به زوال عقل شوند.
این تحقیق می‌تواند بینشی کلی درباره چگونگی تاثیر ذرات معلق در هوا بر بروز بیماری‌ها ارائه دهد و همچنین به توسعه داروهای جدید برای مقابله با پیشرفت شرایطی مانند بیماری آلزایمر کمک کند.
پروفسور چارلز سوانتون، معاون مدیر بالینی موسسه کرک و از مدیران این پروژه گفت: «آلودگی هوا معمولا با زوال عقل مرتبط نیست. با این حال، اپیدمیولوژیست‌ها به‌تازگی دریافته‌اند که ذرات موجود در هوا کاملا با خطر بیماری‌های نورودژنراتیو (زوال عصبی) مرتبط هستند.»
او افزود: «ما می‌خواهیم دقیقا بفهمیم که چگونه ذرات ریز در هوا می‌توانند تاثیرات عمیقی بر مغز ما داشته باشند و از این دانش برای توسعه داروهای جدیدی برای درمان زوال عقل استفاده کنیم.»
یک نوع کلیدی از آلودگی هوا، شامل معلق‌های ریز ذرات جامد و قطرات مایع است.
این ذرات از اگزوز خودروها و کامیون‌ها، کارخانه‌ها، گرد و غبار، گرده‌ها، آتش‌فشان‌ها، آتش‌سوزی‌های جنگلی و منابع دیگر تولید می‌شوند و به‌عنوان ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری یا به‌طور ساده PM2/5 شناخته می‌شوند.
این ذرات دارای قطری کمتر از ۲.۵ میلیونیم متر هستند که حدود ۳۰ برابر نازک‌تر از موی انسان است و به‌قدری کوچک‌اند که می‌توانند به عمق بدن انسان نفوذ کنند.
در مورد زوال عقل، پی‌ام۲.۵ها هنگام تنفس و از طریق پیاز بویایی (olfactory bulb) وارد مغز می‌شوند.
پیاز بویایی یک ساختار عصبی در مغز است که در بالای حفره بینی قرار دارد و سیگنال‌های بویایی را از گیرنده‌های موجود در بینی دریافت کرده و پردازش می‌کند. این بخش، نقش مهمی در درک و تشخیص بوها دارد.
به گفته پروفسور سوانتون، به نظر می‌رسد که پی‌ام۲.۵ها در مغز، از سوی سلول‌های ایمنی در سیستم عصبی مرکزی جذب می‌شوند و پس از آن است که احتمالا زوال عصبی آغاز می‌شود.
با این حال، این که این فرآیند چگونه پیش می‌رود و منجر به زوال عقل می‌شود، هنوز روشن نیست.
درک دقیق این فرایند، یکی از اهداف اصلی پروژه سرعت است تا بفهمیم چگونه پی‌ام۲.۵ها موجب تشکیل توده‌هایی در بافت مغز می‌شوند که نشانه مشخص بیماری آلزایمر است.
سونیا گاندی، رییس آزمایشگاه زیست‌شناسی زوال عصبی در موسسه کرک و دانشگاه کالج لندن گفت: «ما شواهد خوبی از ارتباط بین قرارگیری در معرض ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری و بیماری‌های مغزی مانند آلزایمر و پارکینسون داریم. اما هنوز نمی‌دانیم که آیا این ذرات واقعا زوال عصبی را به‌طور مستقیم تحریک می‌کنند یا تنها فرایندی را که در افراد آسیب‌پذیر در حال وقوع است، تسریع می‌کنند.»
پژوهشگران موسسه کرک بر این باورند که آلودگی هوا از طریق سه مکانیسم مختلف می‌تواند باعث زوال عقل شود؛ بر اساس یکی از این مکانیسم‌ها، ذرات معلق ۲.۵ میکرومتری ممکن است به‌طور مستقیم فرآیند تجمع پروتئین‌ها را در مغز تسریع کنند و باعث بروز آلزایمر شوند.
به عبارت دیگر، ممکن است ورود ذرات معلق با توانایی مغز در پاکسازی توده‌های پروتئینی تداخل ایجاد کند.
به بیانی ساده، این ذرات ۲.۵ میکرومتری با سیستم پاکسازی سلول‌های بدن تداخل دارند و باعث می‌شوند حذف پروتئین‌های عامل بیماری‌هایی مانند آلزایمر، دشوارتر شود.
سومین نظریه این است که پی‌ام۲.۵ها به وسیله سلول‌های ایمنی مغز به نام میکروگلیا جذب و احتمالا باعث می‌شوند که این سلول‌ها، واکنشی التهابی را ایجاد و آغاز زوال عقل را تسریع کنند.
پژوهشگران برای تشخیص اینکه کدام مکانیسم در بروز زوال عقل نقش دارد، بر آزمایش‌های درون‌کشتگاهی روی سلول‌های بنیادی انسانی و همچنین مدل‌های حیوانی تمرکز خواهند کرد.
سونیا گاندی در همین زمینه گفت: «زمانی که این مکانیسم‌ها را با جزییات بیشتری درک کنیم، می‌توانیم از این دانش برای توسعه درمان‌هایی استفاده کنیم که تاثیر آلودگی‌های هوا را کاهش دهند.»
او اظهار امیدواری کرد که شاید روزی، بتوانیم از اثرات محیط بر بیماری‌های مغزی پیشگیری کنیم.
یافته‌های یک پژوهش جدید با موضوع تغییرات آب و هوایی نشان داد که قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض دمای شدید با افت شناختی، بیماری‌های کلیوی و سرطان پوست مرتبط است و امواج گرما می‌تواند مشکلات سلامت روان و شیوع بیماری‌های عفونی را تشدید کند.
این تحقیق که از سوی پژوهشگران دانشگاه بریستول بریتانیا انجام شد، شامل نظرات دانشمندان برجسته آب و هوا، هواشناسان و پزشکان بهداشت عمومی است.
بر اساس یافته‌های این پژوهش، قرار گرفتن طولانی‌مدت در دمای شدید ارتباط مستقیمی با زوال شناختی، بیماری کلیوی، سرطان پوست و گسترش بیماری‌های عفونی دارد.
دان میچل، نویسنده اصلی این پژوهش، اعلام کرد محققان از برخی «پیوندهای قوی» میان این بیماری‌ها و امواج گرما آگاه هستند و این امر «موجب نگرانی قابل توجهی» شده است.
سخنگوی دانشگاه بریستول گفت: «در حالی که تاثیر منفی تغییرات آب و هوایی بر سلامت قلب و ریه به طور گسترده‌ای شناخته شده، این تحقیق تصویر جامع‌تری از پیامدهای مرتبط ارائه می‌دهد.»
کارشناسان دریافتند که «تکرار و افزایش تغییرات آب و هوایی، مانند موج گرما و سیل، مشکلات سلامت روانی و گسترش بیماری‌های عفونی را تشدید می‌کند.»
زنگ خطر بیماری‌های پنهان
این مطالعه همچنین نشان می‌دهد که قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض گرما می‌تواند خواب را مختل کند که این امر با زوال شناختی، بیماری آلزایمر و زوال عقل مرتبط است.
هوای سرد نیز ممکن است منجر به صدمات جسمی، مانند زمین خوردن یا تضعیف سلامت روانی، از جمله گوشه‌گیری شود و درد مفاصل و بی‌تحرکی را بر اثر نشستن و دراز کشیدن بیش از حد افزایش دهد.
میچل، استاد علوم آب و هوا در دانشگاه بریستول گفت: «این تحقیق عمدتا عوارض بالقوه بسیار جدی ناشی از قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض تغییرات آب و هوایی را نشان می‌دهد که تاکنون در ارزیابی‌های مشابه به آن پرداخته نشده است.»
او افزود که اطلاعات کافی در مورد اینکه چگونه دماهای گرم‌تر یا سیل مداوم ممکن است با بیماری‌های مختلف مرتبط باشد، وجود ندارد.
با این حال، این پژوهشگر تاکید کرد که فشار گرمایی مداوم و چندساله احتمالا بیماری‌های زمینه‌ای مانند بیماری‌های کلیوی را تشدید می‌کند اما برای تعیین اثرات بلندمدت آن، باید تحقیقات بیشتری انجام شود.
میچل ادامه داد: «با استفاده از نمونه بریتانیا ما زمینه را برای تجزیه و تحلیل کامل و جهانی ارتباط میان تغییرات آب و هوایی و سلامت فراهم کرده‌ایم.»
یونیس لو، یکی دیگر از نویسندگان این تحقیق گفت که گام‌های بعدی شامل تجزیه و تحلیل داده‌های بلندمدت بیشتر در کنار «عوامل دیگری است که در طول زمان بر سلامتی تاثیر می‌گذارند».
تغییرات اقلیمی ناشی از تغییر درازمدت میانگین دمای زمین است که شرایط آب و هوایی را عوض می‌کند.
در طول یک دهه گذشته، دمای زمین به طور متوسط حدود ۱.۲ درجه سانتیگراد گرم‌تر از اواخر قرن ۱۹ بوده است.
اکنون تایید شده که گرمایش جهانی در دوره ۱۲ ماهه بین فوریه ۲۰۲۳ تا ژانویه ۲۰۲۴ از ۱.۵ درجه سانتیگراد فراتر رفته است.
پیامدهای افزایش دما که به دلیل تغییرات آب و هوایی ناشی از فعالیت‌های انسان رخ داده، با پدیده ال‌نینو تشدید و باعث شده سال ۲۰۲۳ گرم‌ترین سال ثبت شده در تاریخ باشد.