روبیو: ایران میتواند مواد هستهای غنیشده را از خارج کشور تامین کند
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، گفت سخنان استیون ویتکاف، نماینده ویژه دونالد ترامپ مبنی بر این که ایران تنها مجاز به غنیسازی ۳.۶۷ درصدی خواهد بود - «همانطور که خودش نیز بعدا مشخص کرد» - مربوط به مواد غنیسازیشدهای است که ایران تنها میتواند وارد کشور کند، نه اینکه اقدام به غنیسازی در این سطح کند.
او تاکید کرد: «اگر ایران خواهان برنامهای هستهای با اهداف غیرنظامی است، میتواند مانند بسیاری دیگر از کشورها آن را داشته باشد. بهعبارت دیگر، ایران میتواند مواد هستهای غنیشده را از خارج از کشور وارد کند.»
به گفته روبیو، ترامپ مصمم است از دستیابی ایران به سلاح هستهای جلوگیری کند و ترجیح میدهد این هدف از طریق مذاکره محقق شود.
او در مصاحبه با یک پادکست گفت: «ما خواهان جنگ نیستیم و نمیخواهیم شاهد جنگ باشیم. ترامپ رییسجمهوری نیست که با وعده آغاز جنگها به قدرت رسیده باشد و همانطور که بهروشنی گفته، ایران نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند.»
روبیو گفت ترامپ استفاده از تمام گزینهها را برای جلوگیری از تسلیحاتی شدن برنامه هستهای ایران برای خود محفوظ میداند و افزود: «اما او ترجیح میدهد نیازی به توسل به زور نظامی نباشد؛ نه از سوی ما و نه هیچکس دیگر. او ترجیح میدهد این مساله از طریق مذاکره حل شود.»
او همچنین از ویتکاف حمایت کرد و گفت: «ما مذاکرهکنندگان خوبی داریم.»
روبیو در ادامه افزود که ایران آمادگی خود را برای گفتوگو نشان داده است: «ما قرار است با آنها گفتوگو کنیم.»
به گفته وزیر خارجه آمریکا، هرگونه اقدام نظامی در این مرحله، چه از سوی آمریکا و چه از سوی دیگران علیه ایران، میتواند باعث شعلهور شدن یک درگیری گستردهتر شود.
روبیو یادآوری کرد که ایران میلیاردها دلار صرف توسعه تواناییهای نظامی خود کرده است و افزود: «آنها تسلیحاتی مانند پهپادها و تجهیزات مشابه توسعه دادهاند که اکنون برای نمونه، در اوکراین در حال استفادهاند.»
در حالیکه قرار است مذاکرات میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده «بهصورت غیرمستقیم و با وساطت عمان»، روز شنبه ادامه پیدا کند، اظهارات و تحرکات بازیگران منطقهای و بینالمللی، ابعاد امنیتی و دیپلماتیک این گفتوگوها را وارد مرحلهای حساس کرده است.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی با تایید به تعویق افتادن مذاکرات فنی از چهارشنبه به شنبه، اعلام کرد این گفتوگوها «در سطح کارشناسی و به صورت غیرمستقیم»، میان هیاتهای ایرانی و آمریکایی با میانجیگری عمان برگزار خواهد شد.
همزمان، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرد تهران موافقت کرده است تیمی فنی از آژانس برای گفتوگو درباره بازگرداندن نظارت دوربینها به تاسیسات هستهای، در روزهای آینده وارد ایران شود.
او تاکید کرد میزان فعلی نظارت آژانس بر برنامه هستهای جمهوری اسلامی «کافی نیست» و نسبت به تاسیسات زیرزمینی جدید ایران ابراز نگرانی کرد.
موسسه علوم و امنیت بینالملل نیز با انتشار تصاویری ماهوارهای، گزارش داد که ایران در حال احداث محوطهای امنیتی در اطراف دو تونل عمیق در کوههای اطراف مجتمع نطنز است؛ پروژهای که احتمالا با هدف انتقال بخشهایی از فعالیتهای حساس غنیسازی به زیر زمین صورت میگیرد.
در واکنش، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، بار دیگر تاکید کرد که این کشور اجازه نخواهد داد ایران به سلاح هستهای دست یابد.
دفتر نخستوزیری اسرائیل همچنین از برگزاری نشست اضطراری کابینه امنیتی با محوریت ایران در شامگاه سهشنبه خبر داد.
در واشینگتن، وزیر خارجه دولت دونالد ترامپ اظهار داشت رییسجمهوری آمریکا ترجیح میدهد برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای، نیازی به توسل به اقدام نظامی نباشد.
مارکو روبیو افزود اگر تهران به دنبال برنامهای صلحآمیز است، میتواند مانند سایر کشورها، اورانیوم مورد نیاز را وارد کند.
همزمان، وزارت خزانهداری آمریکا یک تاجر الانجی ایرانی به نام اسدالله امامجمعه و شبکهای از شرکتهای وابسته به او را به اتهام دور زدن تحریمها و تامین مالی برنامههای هستهای و تسلیحاتی جمهوری اسلامی تحریم کرد.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، در سفر به پکن، ضمن توصیف چین و روسیه به عنوان «دو شریک راهبردی»، اعلام کرد این کشورها باید از جزییات گفتوگوهای هستهای با آمریکا مطلع باشند.
او همچنین تاکید کرد اگر خواسته اصلی آمریکا این باشد که ایران سلاح هستهای نداشته باشد، این هدف «قابل دسترس» است.
وانگ یی، وزیر خارجه چین نیز با رد تحریمها و توسل به زور علیه ایران، از گفتوگوی تهران با تمامی طرفها از جمله آمریکا، حمایت کرد و خواستار راهحل دیپلماتیک شد.
در همین حال، یک مقام آمریکایی به پایگاه خبری اکسیوس گفت استیو ویتکاف، نماینده ویژه ترامپ که پیش از نخستین دور مذاکرات با تهران به مسکو رفته بود، بار دیگر روز جمعه با ولادیمیر پوتین، رییسجمهوری روسیه، دیدار خواهد کرد.
از سوی دیگر، منابع ایراناینترنشنال فاش کردند که علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی در پیامی محرمانه به رییسجمهوری چین اعلام کرده است نتیجه مذاکرات با آمریکا هرچه باشد، تهران به روابط راهبردی با پکن پایبند خواهد ماند.
در فضای پرتنش کنونی، سخنگوی کاخ سفید تاکید کرده است در گفتوگوی اخیر ترامپ و نتانیاهو درباره ایران، دو طرف بر مواضع مشترک و بدون اختلاف نظر تاکید کردهاند.
ترامپ نیز گفته این گفتوگو «بسیار خوب» پیش رفت.
همزمان با این تحرکات دیپلماتیک، رییس سازمان انرژی اتمی ایران هشدار داد هرگونه حمله نظامی به تاسیسات هستهای ایران، «نقض تعهدات بینالمللی» است و «پیامدهایی جهانی» خواهد داشت.
جان فترمن، سناتور دموکرات آمریکایی از ایالت پنسیلوانیا، در گفتوگو با واشینگتن فریبیکن از دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا، خواست پیش از دور سوم مذاکرات با جمهوری اسلامی، تاسیسات هستهای آن را هدف بمباران قرار داده و نابود کند.
فترمن در گفتوگو با واشینگتن فری بیکن که شامگاه چهارشنبه منتشر شد، گفت: «شما هرگز نمیتوانید با چنین حکومتی که دهههاست منطقه را بیثبات کرده، وارد مذاکره شوید، و من معتقدم اکنون فرصت فوقالعادهای برای انجام این کار، هدف قرار دادن و نابود کردن تاسیسات هستهای ایران، داریم.»
او با انتقاد از کارشناسان سیاست خارجی که هشدار میدهند حمله نظامی به ایران میتواند به جنگی منطقهای منجر شود گفت: «یادتان باشد، همه این کارشناسان بهاصطلاح خبره، اشتباه میکردند.»
او با اشاره به گروههای نیابتی جمهوری اسلامی افزود: «در نهایت دیدیم که نیروهای نیابتی ایران، حتی توان جنگیدن هم ندارند. حماس که واقعا فقط یک مشت موشدزد تونلنشین با موشکهای قراضه در پشت یک وانت تویوتا هستند. حوثیها هم عملا بیاثر شدهاند. پس چه مانده؟ ایران مانده با تاسیسات هستهای که کاملا برای تولید سلاح طراحی شدهاند.»
اظهارات فترمن در حالی بیان میشود که دولت ترامپ با وجود اعلام سیاست فشار حداکثری و خروج از برجام در دوره نخست خود، در ماههای اخیر بهدنبال راهی برای توافقی جدید با تهران بوده و مذاکراتی غیرمستقیم با جمهوری اسلامی داشته است.
این مذاکرات با پیامهای متناقض از سوی مقامات دولت همراه بوده است؛ از جمله اظهارات فرستاده دولت در امور خاورمیانه، استیو ویتکاف، درباره احتمال حفظ سطح محدودی از غنیسازی توسط ایران که بلافاصله پس گرفته شد.
فترمن با انتقاد شدید از این رویکرد گفت: «سالها پیش کاملا میفهمیدم چرا ترامپ از توافق اوباما خارج شد. اما امروز نمیفهمم چرا او با این رژیم بیمار مذاکره میکند. تنها مذاکرهای که باید با آنها داشت، با بمبهای ۳۰هزار پوندی و ارتش اسرائیل است.» او تیم مذاکرهکننده دولت را «غیربرجسته و کاملا گیج» توصیف کرد.
دفاع وزیر خارجه آمریکا از مذاکرات هستهای
در مقابل، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، از این گفتوگوها دفاع کرده و گفته است: «ایرانیها نشان دادهاند مایل به گفتوگو هستند. ما هم با آنها صحبت میکنیم. اگر امکان توافق باشد، ما هر تلاشی برای رسیدن به راهحل صلحآمیز انجام میدهیم.»
روبیو همچنین تلاش کرده ابهامات درباره موضع آمریکا در قبال غنیسازی را برطرف کند و گفته «منظور از اجازه غنیسازی، صرفا واردات اورانیوم غنیشده برای برنامه داخلی صلحآمیز است.»
رویکرد تندتر نسبت به ایران، از سوی برخی جناحهای انزواطلب در حزب ترامپ نیز با انتقاد مواجه شده و آنها نسبت به احتمال وقوع جنگ آشکار با ایران هشدار دادهاند.
با این حال، فترمن با رد این نگرانیها گفت: «این قرار نیست تبدیل به جنگ جهانی سوم شود، بلکه پذیرش این واقعیت است که ما هیچگاه فرصت بهتری نخواهیم داشت.»
هفته گذشته نیز نیویورک تایمز گزارش داد که اسرائیل از ترامپ خواسته در حمله به تاسیسات هستهای ایران با آنها همکاری کند.
دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا، چهارشنبه با امضای هفت فرمان اجرایی، مجموعهای از سیاستهای دولت پیشین در حوزه آموزش را لغو و دستور کار تازهای را برای بازطراحی نظام آموزشی کشور صادر کرد.
رویترز در گزارشی که شامگاه چهارشنبه منتشر کرد، نوشته این فرامین موضوعاتی گسترده از جمله نظم و انضباط در مدارس، هوش مصنوعی، کمکهای مالی خارجی به دانشگاهها، دانشگاههای تاریخی سیاهپوستان و برنامههای کارآموزی را شامل میشوند.
یکی از مهمترین این فرامین، حذف ابزار «تاثیر نابرابر» از مقررات «فصل ششم» حقوق مدنی است. این ابزار که برای شناسایی تبعیضهای ناخواسته و مبتنی بر داده به کار میرفت، مدتهاست مورد انتقاد محافظهکاران قرار دارد.
ترامپ با بیان اینکه این رویکرد به حقوق مدنی آسیب میزند، تاکید کرد که در دولت او، شهروندان بر اساس قانون و به عنوان افراد مستقل برابر خواهند بود، نه بر اساس ویژگیهای غیرقابل تغییرشان.
حامیان «تاثیر نابرابر» معتقدند اثبات نیت تبعیض دشوار است و این ابزار برای شناسایی الگوهای تبعیض ضروری است. اما منتقدان استدلال میکنند که برای اثبات تبعیض باید نیت تبعیضآمیز اثبات شود و استفاده از دادهها ممکن است به سهمیهبندیهای نژادی منجر شود.
در همین راستا، وزارت آموزش در حال بازنگری توافقات حقوق مدنی با مناطق آموزشی است که ممکن است صرفا بر اساس تفاوتهای آماری منعقد شده باشند.
فرامین حوزه آموزش عالی
در حوزه آموزش عالی، ترامپ فرمانی را برای بازنگری در نظام اعتبارسنجی دانشگاهها امضا کرد. نهادهای اعتباردهی که صلاحیت دانشگاهها برای دریافت کمکهزینههای فدرال را تایید میکنند، هر چند سال یکبار وضعیت مالی، عملکرد و دستاوردهای دانشجویان را ارزیابی میکنند و برخی نیز به تنوع جمعیت دانشجویی توجه دارند.
محافظهکاران این ارزیابیها، بهویژه در زمینه تنوع را تبعیضآمیز میدانند.
رویترز میگوید فرمان جدید به وزیر آموزش دستور میدهد در صورتی که نهادهای اعتباردهی به تنوع نژادی توجه کنند، وزارتخانه آموزش شناسایی رسمی آنها را لغو یا معلق کند.
بر اساس این فرمان، اعتباردهی باید بر «نتایج دانشجویی» فارغ از نژاد، قومیت یا جنسیت تمرکز یابد.
منتقدان مانند رابرت شایرمن از بنیاد سنتری، این فرمان را «کوتهبینانه و مخرب» خوانده و آن را دخالت در امور دانشگاهی و تهدیدی برای استقلال نهادهای آموزشی دانستهاند.
در مقابل، جیسون آلتمایر، رییس اتحادیه دانشگاهها و موسسات آموزش حرفهای، از این فرمان به عنوان گامی برای «پاداش دادن به کیفیت موسسات و نتایج دانشجویی» استقبال کرد. این فرمان همچنین ورود نهادهای جدید اعتباردهی را تسهیل میکند.
فرمانهای دیگر شامل تقویت نظارت بر کمکهای مالی خارجی به دانشگاهها و تاکید بر قطع کمکهزینههای دولتی در صورت عدم تبعیت، حمایت از استفاده از هوش مصنوعی در مدارس، ایجاد فرصتهای بیشتر کارآموزی، و تقویت دانشگاههای تاریخی سیاهپوستان است.
کاخ سفید اعلام کرد دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا، به شدت با جریمههای اتحادیه اروپا علیه شرکتهای اپل و متا مخالف است و آن را «شکل جدیدی از اخاذی اقتصادی» میداند که ایالات متحده تحمل نخواهد کرد.
دولت ترامپ پیشتر تهدید کرده بود در صورت اعمال جریمه علیه شرکتهای آمریکایی، تعرفههایی علیه کشورهای اروپایی وضع خواهد کرد.
کمیسیون اروپا، چهارشنبه، اپل را به پرداخت ۵۰۰ میلیون یورو و متا را به پرداخت ۲۰۰ میلیون یورو جریمه محکوم کرد.
این جریمهها، نتیجه تحقیقات یکساله کمیسیون اروپا بود تا مشخص کند آیا این شرکتها به مفاد «قانون بازارهای دیجیتال» پایبند هستند یا خیر.
این نخستین مجازاتهایی بود که تحت قوانین جدید اتحادیه اروپا موسوم به «قانون بازارهای دیجیتال» (DMA) و با هدف مهار قدرت شرکتهای بزرگ فناوری و فراهم کردن فضای رقابتی برای رقبای کوچکتر اعمال شد.
به گزارش رویترز، کارشناسان معتقدند که اتحادیه اروپا، با وجود نگرانی از واکنش تلافیجویانه دولت ترامپ، با اتخاذ جریمههایی نسبتا متعادل و تمرکز بر پایبندی به قانون بهجای اعمال سنگینترین مجازاتها، تلاش کرده موازنهای میان اجرای قانون و ملاحظات سیاسی برقرار کند.
پیام روشن اتحادیه اروپا
ترزا ریبرا، رییس بخش رقابت اتحادیه اروپا، در واکنش به این اقدامات گفت: «ما با اتکا به قوانین شفاف و قابل پیشبینی، اقداماتی قاطع اما متعادل علیه این دو شرکت انجام دادهایم. همه شرکتهایی که در بازار اروپا فعالیت میکنند، باید به قوانین ما احترام بگذارند».
از سوی دیگر، برخی نمایندگان پارلمان اروپا هشدار دادهاند که در صورت عدم قاطعیت در اجرای مقررات، سیاست رقابتی اتحادیه اروپا زیر سوال خواهد رفت.
آنها در همین چارچوب، خواستار ادامه تحقیقات علیه گوگل در حوزه فناوری تبلیغات و همچنین بررسی فعالیت شبکه اجتماعی ایکس متعلق به ایلان ماسک شدهاند.
جریمه اپل: محدودیت بر توسعهدهندگان و کاربران
اتحادیه اروپا اپل را به دلیل اعمال محدودیتهای فنی و تجاری که مانع هدایت کاربران از سوی توسعهدهندگان به گزینههای خرید ارزانتر خارج از فروشگاه اپ استور (App Store) میشود، جریمه کرد.
کمیسیون اروپا اعلام کرد که این سیاست اپل، رقابتپذیری در بازار اپلیکیشنها را مختل کرده و باعث افزایش هزینهها برای مصرفکنندگان شده است.
همچنین اپل به دلیل سختگیری در موضوع سایدلودینگ، یعنی نصب اپلیکیشن از منابعی بهجز فروشگاه رسمی اپل، مورد انتقاد قرار گرفت.
شرایطی همچون وضع «هزینه فناوریهای اصلی اپل» برای توسعهدهندگان، یکی دیگر از مواردی بود که بهعنوان بازدارنده از استفاده مسیرهای جایگزین توصیف شد. با این حال، اتحادیه اروپا پرونده مربوط به مرورگرهای آیفون را پس از پذیرش برخی اصلاحات از سوی اپل، مختومه اعلام کرد.
اپل در واکنش به این تصمیم اعلام کرد که به آن اعتراض خواهد کرد. این شرکت در بیانیهای رسمی، اقدامات اتحادیه اروپا را ناعادلانه و مضر برای امنیت و حریم خصوصی کاربران دانست و افزود که مقررات جدید، شرکت را وادار میکند فناوریهای اختصاصی خود را به رایگان واگذار کند.
جریمه متا: مدل «پرداخت یا رضایت» در تبلیغات هدفمند
در مورد متا، کمیسیون اروپا اعلام کرد که مدل «پرداخت یا رضایت» که از نوامبر ۲۰۲۳ معرفی شده بود، ناقض مقررات «قانون بازارهای دیجیتال» بوده است.
بر اساس این مدل، کاربران فیسبوک و اینستاگرام باید بین استفاده رایگان با پذیرش ردیابی تبلیغاتی، یا استفاده بدون تبلیغ با پرداخت هزینه، یکی را انتخاب کنند.
هرچند متا در نوامبر ۲۰۲۴ این مدل را اصلاح کرد تا از دادههای شخصی کمتری برای تبلیغات استفاده کند، اما کمیسیون تاکید کرد که در دوره اولیه، این مدل ناقض حقوق کاربران بوده است.
متا اکنون در حال مذاکره با اتحادیه اروپا برای اطمینان از سازگاری مدل اصلاحشده با مقررات جدید این اتحادیه است.
جوئل کاپلان، معاون ارشد متا در امور جهانی، در بیانیهای اعلام کرد که اتحادیه اروپا تلاش دارد شرکتهای موفق آمریکایی را به عقب براند، در حالیکه استانداردهای متفاوتی را برای شرکتهای اروپایی و چینی اعمال میکند.
او هشدار داد که این تصمیم عملا معادل اعمال تعرفهای چند میلیارد دلاری بر متا است.
مصطفی پورمحمدی، رییس پیشین سازمان بازرسی کل کشور، درباره «تخلف، سوءاستفاده و فساد» در پرونده کرسنت در وزارت نفت گفت: «محسنی اژهای هم با این فساد برخورد و متخلفان را مجازات کرده است اما قراداد، غیر فساد در پرونده، بینالمللی و مرتبط با منافع ملی است.»
او افزود: «نباید قرارداد را به خاطر یک عده مفسد که میخواهیم مجازات کنیم، پشت گوش بیندازیم و معطل کنیم و خسارات عظیم بر کشور وارد سازیم.»
پرونده مربوط به قرارداد کرسنت یکی از سیاسیترین و جنجالیترین پروندههای صنعت نفت و گاز ایران در دوران جمهوری اسلامی است.
این قرارداد برای فروش روزانه معادل ۵۰۰ میلیون فوت مکعب گاز ترش میدان نفتی سلمان در سال ۱۳۸۱ و در زمان وزارت بیژن نامدار زنگنه در دولت هفتم (خاتمی) بین شرکت کرسنت پترولیوم و شرکت ملی نفت ایران منعقد شد اما در یکی از دادگاههای مربوط به قرارداد کرسنت، ایران به دلیل پایبند نماندن به این قرارداد به پرداخت ۶۰۷ میلیون دلار غرامت به شرکت کرسنت پترولیوم محکوم شد.
