جان بولتون: سیاست ترامپ درباره ایران دچار آشفتگی است
جان بولتون، مشاور امنیت ملی کاخ سفید در دور پیشین ریاستجمهوری دونالد ترامپ، به ایراناینترنشنال گفت سیاست دولت ترامپ درباره ایران دچار آشفتگی است و هیچ استراتژی منسجمی ندارد.
بولتون با اشاره به قصد چهلوهفتمین رییسجمهوری آمریکا برای به توافق رسیدن با جمهوری اسلامی، گفت: «اینکه ترامپ میخواهد درباره هر چیزی با هر کسی مذاکره کند، خطر دارد. این ایده که او فکر میکند بهترین معاملهگر جهان است، باید آمریکا را نگران کند زیرا او واقعا نمیداند چه چیزهایی در خطر هستند.»
او افزود: «جمهوری اسلامی به دنبال جایگزین کردن یک توافق هستهای دیگر است تا از فشار تحریمها خلاص شود و به دنبال ساخت سلاح هستهای برود.»
ترامپ، چهارشنبه ۱۷ بهمن در پستی در شبکه اجتماعی خود، تروثسوشال، تاکید کرد که ترجیح میدهد «توافق صلح هستهای معتبری» با تهران امضا کند که به ایران اجازه دهد بدون دستیابی به سلاح هستهای، «بهطور صلحآمیز» رشد کند و شکوفا شود.
با این حال بولتون در مصاحبه با ایراناینترنشنال ابراز امیدواری کرد ترامپ «همانگونه که در دوره اول ریاستجمهوری خود فریب جمهوری اسلامی را نخورد»، در این دوره نیز تحت تاثیر تضمینهای آنان قرار نگیرد.
در ماههای گذشته مقامات دولت مسعود پزشکیان بارها از مذاکره با آمریکا سخن گفتهاند و در مقابل نزدیکان علی خامنهای، از جمله حسین شریعتمداری، مدیر مسئول روزنامه کیهان، به مطرحکنندگان این موضوع حمله کردهاند.
رهبر جمهوری اسلامی، ۱۹ بهمن در دیدار با فرماندهان و کارکنان نیروی هوایی و پدافند هوایی ارتش، بار دیگر ضمن مخالفت با مذاکره با آمریکا، گفت که چنین مذاکراتی «هیچ تاثیری در حل مشکلات کشور ندارد» و «مذاکره کردن عاقلانه، هوشمندانه و شرافتمندانه نیست».
وزارت خارجه آمریکا در پاسخ به پرسش ایراناینترنشنال در واکنش به اظهارات خامنهای، اعلام کرد، اگر حکومت ایران خواهان توافق نباشد، موضع رییسجمهور روشن است: ایران همچنان تحت رژیم فشار حداکثری احیا شده باقی خواهد ماند.
شریعتمداری تکرار کرد: حامیان مذاکره یا احمق هستند یا خائن
شریعتمداری در شماره روز شنبه روزنامه کیهان، با اشاره به سخنان خامنهای نوشت که اگر مطرح کنندگان موضوع مذاکره با آمریکا «خسارت سنگین» این موضوع را درک نمیکنند، «به علت درک و شعور اندک نمیتوانند و نباید در مسئولیتهای نظام حضور داشته باشند».
او افزود: «[اگر آنان] با وجود اطلاع از فاجعهبار بودن مذاکره با آمریکا، کماکان بر انجام آن اصرار میورزند، آیا اصرارشان غیر از خیانت میتواند نام دیگری داشته باشد؟»
نماینده خامنهای در روزنامه کیهان تاکید کرد «کسانی که این روزها، ساز بدصدای مذاکره با آمریکا را کوک کردهاند»، یا «احمق» هستند یا «خائن» و «در هر دو حالت، شایستگی حضور در مسئولیتهای کلیدی نظام را ندارند».
فضائلی: مذاکره بیخاصیتترین و زیانبارترین راه برای حل مشکلات اقتصادی است
مهدی فضائلی، عضو دفتر حفظ و نشر آثار خامنهای، در یادداشتی در شماره شنبه ۲۰ بهمن روزنامه خراسان، ضمن تکرار حرفهای رهبر جمهوری اسلامی، گفت که تجویز کنندگان مذاکره -به عنوان تنها درمانگر مشکلات اقتصادی کشور- «سریعترین، سادهترین و در عینحال بیخاصیتترین و حتی زیانبارترین راهحل» را تکرار و القا میکنند.
دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، سهشنبه ۱۶ بهمن دستورالعملی «بسیار سختگیرانه» برای از سرگیری سیاست فشار حداکثری علیه جمهوری اسلامی و به صفر رساندن صادرات نفت ایران امضا کرد و گفت که جمهوریاسلامی دیگر نباید بتواند به کشورهای دیگر نفت بفروشد.
دقایقی پس از امضای این فرمان، نرخ دلار در ایران با حدود هزار تومان افزایش، از مرز ۸۵ هزار تومان گذشت.
با وجود این تاثیر مشهود، فضائلی تاکید کرد که «مشکلات اقتصادی ریشه در تحریم ندارد» اما: «عدهای برای این مشکل اقتصاد راهحل مذاکره با آمریکا را پیشنهاد میکنند و اصرار دارند که از این طریق مشکل حل خواهد شد.»
او افزود که «تجویز نادرست» نه تنها به درمان ختم نمیشود، بلکه گاهی ممکن است «به هلاکت بیمار» نیز بینجامد.
این موضع در حالی بیان شد که حسن روحانی، رییسجمهوری اسبق ایران، در آخرین نشست دورهای با وزرای دولت خود، هشدارهایی درباره مواجهه با ترامپ و خطرات ناشی از تصمیمگیریهای اشتباه مطرح کرده است.
روحانی تاکید کرده که جمهوری اسلامی ایران در وضعیت حساسی قرار دارد و تنها یک خطا میتواند همه چیز را از بین ببرد.
دونالد ترامپ، رییسجمهور آمریکا با صدور فرمانهای اجرایی در حال تلاش برای تغییر بنیادی بسیاری از سیاستهای داخلی ایالات متحده در حوزههای گوناگون است. شماری از این فرمانها در دادگاهها به چالش کشیده شدهاند و تاکنون اجرای پنج مورد از آنها به حکم قضات فدرال متوقف شدهاند.
این فرمانها، حوزههای متنوعی از مهاجرت تا ساختار ادرات فدرال، مسائل اقلیتهای جنسی و جسنیتی را شامل میشود.
در ادامه بر اساس گزارش واشینگتنپست به شکل موردی، فرمانهایی را که در دادگاهها به چالش کشیده شده و وضعیت حقوقی آنها را بررسی میکنیم.
فرمانهای اجرایی حوزه مهاجرت
شهروندی بر اساس تولد
ترامپ با صدور فرمانی اجرایی به نهادهای دولتی ایالات متحده دستور داد صدور اسناد شهروندی برای نوزادانی را که در ایالات متحده از مهاجران غیرقانونی و یا از اتباع خارجی با ویزاهای موقت متولد میشوند، متوقف کنند.
بر اساس فرمان ترامپ، تنها باید برای نوزادانی مدارک شهروندی صادر میشد که دستکم یکی از والدین آنها شهروند ایالات متحده باشند یا کارت سبز اقامت دائم آمریکا را داشته باشند.
دو قاضی فدرال در دو شکایت جداگانه اجرای این فرمان را متوقف کردهاند. یکی از آنها در حکم خود نوشته است این فرمان «با متن صریح قانون اساسی در تضاد است.»
گروههای مدنی این فرمان ترامپ را با استدلال تضاد آن با بندی از متمم چهاردهم قانون اساسی که به تمامی افراد متولدشده در خاک ایالات متحده تابعیت میدهد، در دستکم شش پرونده فدرال به چالش کشیدهاند.
ترامپ در واکنش به دو حکم قضات فدرال در سیاتل و مریلند، که اجرای فرمان او را در سراسر کشور تا زمان ادامه دادرسی متوقف میکند، درخواست تجدیدنظر داده است. توقف پروندههای پناهجویی
ترامپ با صدور فرمانی اجرایی، در مرز جنوبی ایالات متحده حالت اضطراری اعلام کرد و به قدرت اجرایی استناد کرد که به گفته او این امکان را میدهد پذیرش خارجیهایی را که او برای منافع ایالات متحده «زیانبار» تشخیص دهد، معلق کند.
بر اساس این فرمان، پرونده و درخواست کسانی که پس از ورود غیرقانونی به خاک آمریکا درخواست پناهندگی میدهند، دیگر بررسی نمی شود و فرد متقاضی از خاک آمریکا اخراج میشود.
گروههای مدنی حامی مهاجران، ادعای دولت ترامپ درباره «تهاجم» در مرز آمریکا-مکزیک را به چالش کشیدهاند.
آنها میگویند دولت با این اقدام، قوانین فدرال چندین دههای و معاهدات بینالمللی را که به هر کسی که پایش به خاک ایالات متحده برسد اجازه میدهد برای حمایت بشردوستانه درخواست پناهندگی بدهد، نقض میکند.
این پرونده در یکی دادگاه فدرال در واشنگتن دی.سی در حال رسیدگی است و قاضی هنوز حکمی در مورد آن صادر نکرده است.
اخراج فوری و بدون دادرسی مهاجران غیرقانونی
دولت ترامپ، با صدور فرمانی محدوده اخراج فوری مهاجرانی را که نمیتوانند نشان دهند بیش از دو سال در ایالات متحده اقامت داشتهاند، گسترش داد.
گروههای مدافع حقوق مدنی میگویند این قانون، حقوق فدرال و حمایتهای ناشی از دادرسی عادلانه را نقض میکند، زیرا به نهادهای اجرایی اختیار گستردهای میدهد تا افراد را بدون آنکه فرصت حضور در مقابل قاضی مهاجرت داشته باشند، اخراج کنند.
این پرونده در یکی دادگاه فدرال در واشنگتن دی.سی در حال رسیدگی است و قاضی هنوز حکمی در مورد آن صادر نکرده است.
هزینههای فدرال
فرمان تعلیق کمکها و وامهای فدرال
به دستور ترامپ، دفتر مدیریت و بودجه در دولت، پرداخته کمکها و وامهای فدرال به ارزش تریلیونها دلار را متوقف کرد تا ابتدا بررسی کند که آیا این هزینهها با اولویتهای دولت ترامپ سازگار است یا خیر.
این اقدام موجب هرجومرج، بلاتکلیفی و اختلال زیادی در ارائه خدمات عمومی در سطح فدرال و ایالتی شد و پس از شکایت قضایی از دولت، به حکم قضات فدرال، اجرای آن متوقف شد.
ایالتها و سازمانهای غیرانتفاعی استدلال میکنند که اقدام دفتر مدیریت و بودجه در دولت، قانون نحوه تصویب مقررات در نهادهای دولتی را نقض میکند.
قضات فدرال در واشنگتن دی.سی و رودآیلند دستورهای منع موقت علیه این دستور صادر کردند و پیش از آنکه قابلیت اجرا پیدا کند، متوقف شد.
تغییرات در نیروی کار فدرال
لغو حفاظتهای شغلی برای کارمندان دولت
ترامپ با صدور فرمانی، حفاظتهای شغلی دهها هزار نفر از کارکنان دولت را حذف کرد، اقدامی که به دولت اجازه میدهد احتمالا مشاغل را کاهش دهد و کنترل بیشتری بر نیروی کار فدرال داشته باشد.
اتحادیهها و سایر گروههای کارکنان بخش عمومی میگویند اقدام ترامپ، قوانین تصویبشده در کنگره در مورد نحوه استخدام و اخراج کارکنان دولت را نقض میکند.
شکایتی برای لغو این فرمان در دادگاه فدرال در واشنگتن دی.سی ثبت شده است، اما قاضی هنوز وقت رسیدگی را مشخص نکرده و حکمی هم صادر نشده است.
پیشنهاد استعفا و بازخریدی به کارمندان فدرال
دولت ترامپ به کارمندان فدرال پیشنهاد داده که در صورت موافقت با استعفا، بدون حضور در محل کار و بدون انجام هیچ کاری، تا تاریخ ۳۰ سپتامبر حقوق دریافت کنند.
یک اتحادیه کارکنان فدرال میگوید این پیشنهاد غیرقانونی است چون دولت پیش از تخصیص بودجه از سوی کنگره، نمیتواند متعهد به پرداخت حقوق به کارکنان شود.
یک قاضی فدرال در ماساچوست مهلت ۱۸ بهمن برای پذیرش این پیشنهاد از سوی کارکنان دولت را به تعویق انداخت و جلسه بعدی رسیدگی را برای ۲۲ بهمن تعیین کرد.
برکناری کمیسیونرها بدون علت موجه
دولت ترامپ گوین ویلوکس، عضو دموکرات هیات ملی روابط کار و همچنین اعضای دموکرات کمیسیون فرصتهای شغلی برابر را که آنها را «افراطی چپ» نامید، برکنار کرد.
ویلوکس مدعی است ترامپ با این کار قانون تاسیس هیات ملی روابط کار را که میگوید اعضا فقط به «دلیل موجه» قابل برکناری هستند، نقض کرده است.
این افراد برای بازگشت به کار شکایتی در دادگاه فدرال در واشنگتن دی.سی ثبت کردهاند، اما قاضی دادگاه هنوز در این مورد اعلام نظر نکرده است.
انحلال آژانس توسعه بینالمللی آمریکا
دولت ترامپ اعلام کرد که قصد دارد آژانس توسعه بینالمللی ایالات متحده را که مسئول ارائه کمکهای بینالمللی است، منحل کند.
مقامات دولت ترامپ، بودجه این نهاد را مسدود کرده، دستور توقف فعالیتها را صادر نمودهاند و گفتهاند که ببیش از ۹ هزار نفر از حدود ۱۰هزار نیروی این آژانس به مرخصی اداری فرستاده خواهند شد.
گروههایی که نمایندگی کارکنان حوزه کمکهای خارجی را بر عهده دارند، میگویند تنها کنگره اختیار انحلال آژانس توسعه بینالمللی ایالات متحده را دارد.
آنها میگویند اقدامات دولت ترامپ باعث ایجاد فاجعههای انسانی در خارج از کشور شده است. یک قاضی فدرال در واشنگتن دی.سی با صدور حکمی بهطور موقت مانع از آن شد که دولت ترامپ بیش از ۲۰۰۰ نفر از کارکنان این آژانس را به مرخصی بفرستد.
مسائل مرتبط با گروههای تراجنسیتی
انتقال زندانیان ترانسجندر
ترامپ با صدور یک فرمان اجرایی، دستور داد زندانیان تراجنسیتی زن به زندانهای مردان منتقل شده و مراقبتها و خدمات پزشکی مرتبط با تغییر جنسیت برای زندانیان متوقف شود.
برای توقف این فرمان، پروندههایی در واشنگتن دی.سی و ماساچوست مطرح شده است و استدلال شده در صورت انتقال این زنان به زندان مردان، آنها با خطر جدی آزار، سواستفاده و تعرض جنسی روبهرو میشوند.
یک قاضی فدرال در واشنگتن دی.سی بهطور موقت اداره زندانهای فدرال را از اجرای این دستور منع کرد، چرا که تشخیص داد این انتقال ممکن است حق این زنان را برای در امان ماندن از مجازات بیرحمانه و غیرمعمول که در قانون اساسی تضمین شده است، نقض کند.
ممنوعیت حضور افراد ترنسجندر در ارتش
ترامپ به ارتش دستور داد سیاست مربوط به نیروهای تراجنسیتی را اصلاح کند و ادعا کرد هویتهای جنسی آنان با «تعهد یک سرباز به سبک زندگی شریف، صادقانه و منضبط» در تضاد است.
گروههای حقوقی که نمایندگی اعضای تراجنسیتی فعال در خدمت سربازی و همچنین سربازان پیشین متقاضی بازگشت به خدمت را دارند، این دستور را به چالش کشیدهاند. آنها میگویند این سیاست تبعیضآمیز است و مفاد برابری در قانون اساسی را نقض میکند.
این پروندهها در دادگاههای فدرال در واشنگتن دی.سی و ایالت واشنگتن در جریان است، اما قضات هنوز در مورد آن رای صارد نکردهاند.
ممنوعیت ارائه خدمات برای بازتائید جنسیت در کودکان
ترامپ فرمانی اجرایی صادر کرد که دولت فدرال فقط دو جنس «مذکر و مونث» را رسما به رسمیت میشناسند و دستور داد حمایت فدرال از ارائهدهندگان خدمات بازتائید جنسیت برای افراد زیر ۱۹ سال متوقف شود.
افراد تراجنسیتی خردسال، سه ایالت و گروههای مدنی حامی افراد الجیبیتیکیوپلاس، خانوادهها و ارائهدهندگان خدمات درمانی دادخواستی علیه این دستورات تنظیم کردهاند.
آنها میگویند قطع بودجه برای این خدمات به دستور ترامپ غیرقانونی است، زیرا کنترل بودجه فدرال در اختیار کنگره است، نه رییسجمهور.
این پرونده در یک دادگاه فدرال در مریلند در جریان است، اما هنوز حکمی درباره آن صادر نشده است.
پروندههای وزارت کارآمدی دولت
چالش قانونی بودن تاسیس این وزارت
ترامپ بهعنوان تلاشی برای کاهش هزینهها، ادارهای به نام وزارت کارآمدی دولت ایجاد کرد که ایلان ماسک هدایت آن را بر عهده دارد.
اتحادیههای فدرال و گروههای مدافع منافع عمومی چندین شکایت علیه این وزارت تازه و فعالیتهای آن مطرح کردهاند و میگویند وزارت کارآمدی دولت قوانین شفافیت، اطلاعرسانی و استخدام را نقض کرده است.
دادگاه فدرال در واشنگتن دی.سی هنوز در مورد هیچکدام از این پروندهها اقدامی نکرده است.
دسترسی وزارت کارآمدی دولت به اطلاعات شخصی آمریکاییها
وزارت کارآمدی دولت به پایگاههای داده در وزارتخانههای خزانهداری، آموزش و کار دسترسی پیدا کرده است، پایگاههایی که شامل اطلاعات حساس درباره مردم آمریکا از جمله شمارههای تامین اجتماعی، تاریخ تولد و تراکنشهای مالی آنهاست.
اتحادیهها، دانشجویان و گروههای مدافع منافع عمومی استدلال میکنند دولت با اجازه دادن به اداره کارآمدی دولت برای دسترسی به پایگاههای داده، قوانین حریم خصوصی را نقض کرده است.
یک دادگاه فدرال در واشنگتن دی.سی دسترسی به پایگاه داده را موقتا به کارکنان وزارت خزانهداری محدود کرده است، که شامل یک نیروی وابسته به وزارت کارآمدی هم میشود.
اما بر اساس حکم دادگاه، نیروهای وابسته به وزارت کارآمدی نمیتوانند پایگاه داده را دستکاری کنند.
وزارت کار هم موافقت کرده است که تا پیش از رسیدگی به این شکایت در دادگاه، هیچ اطلاعاتی در اختیار وزارت کارآمدی قرار ندهد. پرونده مربوط به وزارت آموزش همچنان در جریان است.
وزارت خارجه آمریکا در پاسخ به پرسش ایراناینترنشنال درباره موضع واشینگتن در رابطه با اظهارات علی خامنهای که مذاکره با آمریکا را غیرعاقلانه خوانده بود، گفت اگر حکومت ایران خواهان توافق نباشد، موضع رییسجمهور روشن است: ایران همچنان تحت رژیم فشار حداکثری احیاشده باقی خواهد ماند.
سخنگوی وزارت خارجه ایالات متحده به ایران اینترنشنال گفت «رییسجمهور ترامپ بهصراحت اعلام کرده است که ایالات متحده مصمم است مانع دستیابی ایران به سلاح هستهای شود و تمایل خود را برای گفتوگو بر سر توافقی با ایران ابراز کرده است.»
این اظهارات در واکنش به سخنان روز جمعه علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، مطرح شد که بهصراحت احتمال مذاکره با ایالات متحده را رد کرد. این موضع خامنهای خوشبینی ترامپ و همچنین دولت پزشکیان برای دستیابی به یک توافق هستهای را تضعیف میکند.
رهبر جمهوری اسلامی صبح جمعه در دیدار با فرماندهان و کارکنان نیروی هوایی و پدافند هوایی ارتش، ضمن مخالفت با مذاکره با آمریکا، گفت که چنین مذاکراتی «هیچ تاثیری در حل مشکلات کشور ندارد» و «مذاکره کردن عاقلانه، هوشمندانه و شرافتمندانه نیست.»
ترامپ سهشنبه گذشته سیاست موسوم به «فشار حداکثری» بر ایران را که در دوره اول ریاستجمهوریاش اجرا شده بود، بار دیگر برقرار کرد، اما گفت ترجیح میدهد یک توافق به دست آید. مسعود پزشکیان، رییسجمهور ایران هم پیشتر بهطور علنی تمایل خود به گفتوگو با آمریکا را ابراز کرده است.
علی خامنهای، که به مناسبت روز نیروی هوایی در ایران و در سالگرد دیدار افسران ارتش با روحالله خمینی در ۱۹ بهمن ۱۳۵۷ سخن میگفت، با تاکید بر اینکه «مذاکره با آمریکا هیچ تاثیری در رفع مشکلات کشور ندارد»، گفت: «این را باید ما درست بفهمیم؛ اینجور به ما وانمود نکنند که اگر نشستیم پشت میز مذاکره با آن دولت، فلان مشکل یا فلان مشکل حل میشود. خیر؛ از مذاکره با آمریکا هیچ مشکلی حل نمیشود.»
این موضع خامنهای، که همیشه گفته است به مذاکره با آمریکا خوشبین نیست، تندترین اظهارنظر او در این رابطه از زمان بازگشت ترامپ به قدرت است که به روشنی گفت «مذاکره کردن عاقلانه نیست، هوشمندانه نیست، شرافتمندانه نیست.»
صحبتهای رهبر جمهوری اسلامی پس از آن مطرح شد که دونالد ترامپ با لحنی آشتیجویانه درباره ایران صحبت کرد و در عین امضای فرمان احیای فشار حداکثری گفت: «من واقعا میخواهم صلح ببینم... (اما) ایران نمیتواند سلاح هستهای داشته باشد.»
مقامات استانداری ۲۵ استان کشور اعلام کردند به علت برودت هوا و آنچه «ناترازی انرژی» خوانده شده همه مدارس، دانشگاهها و ادارات روز شنبه تعطیل خواهند بود. همزمان، استانداریهای استان خوزستان و بوشهر هم به دلیل آلودگی هوا و گردوغبار، مراکز آموزشی و ادرای را تعطیل کردهاند.
در ۲۵ استان تهران، البرز، اصفهان، فارس، گیلان، مازندران، گلستان، سمنان، لرستان، ایلام، مرکزی، چهارمحالوبختیاری، همدان، کرمانشاه، کُردستان، زنجان، اردبیل، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، قزوین، کرمان، قُم، خراسان رضوی، خُراسان شمالی، خُراسان جنوبی، علت این تعطیلیها برودت هوا، یخبندان، بارش برف و ناترازی انرژی عنوان شده است.
در تقریبا تمام اطلاعیههای صادرشده از سوی استانداریهای این استانها به مساله ناترازی انرژی به عنوان علت تعطیلیها اشاره شده است.
پیش از این هم در ۲۵ آذر، مدارس تهران و بسیاری از استانهای ایران به دلایلی از جمله بارش برف و باران و کاهش دما، مدیریت انرژی، آلودگی هوا و ریزگردها، تعطیل و نیمهتعطیل اعلام شدند.
روز بعد از آن هم در ۲۶ آذر ، مدارس، دانشگاهها و ادارات بسیاری از استانها بازهم به دلیل «کاهش دما» و «مدیریت انرژی»، تعطیل و نیمهتعطیل اعلام شدند. این وضعیت به دنبال سرمای شدید در برخی مناطق کشور و در فاصله شش روز تا آغاز زمستان رخ داد.
در آن زمان، جبران ناترازی انرژی، مدیریت مصرف انرژی، جلوگیری از قطع گاز مشترکان خانگی و حفظ سلامت شهروندان، از جمله دلایلی بود که برای این تعطیلیها عنوان شد. دلایلی که در بیانیههای اخیر استانداریها هم تکرار شده است.
ادعای کذب پرمصرف بودن مشترکان در ایران
بیشتر خبرگزاریها گزارش داده بودند مصرف گاز در ایران با کاهش دمای هوا و ورود سامانههای سرمایشی جدید به سطح بیسابقهای رسیده و این روند مصرف باعث ایجاد افت فشار گاز در برخی استانها شده است.
دولت در تلاش برای مدیریت این بحران، خواستار کاهش حداقل دو درجه از دمای سیستمهای گرمایشی شده است.
پزشکیان، اول بهمن ماه، در همایشی به نام «همایش ملی روز هوای پاک»، با اشاره به وعده پرسر و صدای دولتش درباره ممنوعیت مازوتسوزی در نیروگاهها گفت: «قرار بود مازوت اصلا سوزانده نشود و گیر کردیم و اگر نمیسوزاندیم میبایست گاز منازل را قطع میکردیم، چون مصرف ما چندین برابر مصرف در خارج از کشور است.»
جمهوری اسلامی در سالهای اخیر و به طور خاص از ابتدای سال ۱۴۰۳، با زنجیره بحران انرژی مواجه شده است. زنجیره بحرانی که مقامات جمهوری اسلامی آن را «ناترازی» میخوانند و تقصیر آن را به گردن پرمصرف بودن شهروندان میاندازند.
بر اساس آمارهای موجود، سرانه مصرف انواع انرژی ایرانیان در سال ۲۰۲۲ میلادی، ۴۰ کیلووات ساعت بوده است. این سرانه در قطر ۲۲۶ کیلووات ساعت، در امارات متحده عربی ۱۵۰ کیلووات ساعت، در عربستان سعودی ۸۳ کیلووات ساعت و در روسیه ۶۰ کیلووات ساعت بوده است.
در بین کشورهای غربی نیز سرانه مصرف انواع انرژی مردم آمریکا، ۷۷ کیلووات ساعت، مردم نروژ ۱۰۱ کیلووات ساعت و مردم ایسلند ۱۶۷ کیلووات ساعت است.
درباره برق هم به طور خاص، سرانه مصرف ایرانیان ۳/۶ هزار کیلووات ساعت در سال است؛ این عدد برای قطر ۱۸/۹، برای امارات ۱۷/۲، برای عربستان سعودی ۱۰/۸، برای روسیه ۷/۱، برای آمریکا ۱۲/۴، برای نروژ ۲۲/۴ و برای ایسلند ۴۹/۷ هزار کیلووات ساعت در سال است.
بنابراین، اظهارات پزشکیان راجع به «چند برابر» بودن مصرف ایرانیان، بر اساس آمارهای موجود، ادعایی نامعتبر و بیاساس است.
چه تابستان، چه زمستان؛ کشور در بحران
شهروندان ایرانی تابستان ۱۴۰۳ را به دلیل ناتوانی شبکه تولید و توزیع برق کشور در تامین برق مورد نیاز، در خاموشیهای سراسری سپری کردند. اکنون در آستانه زمستان، جمهوری اسلامی در تامین گاز شهروندان ناتوان شده است.
در پاییز هم دولت به دلیل آنچه «توقف مازوتسوزی» نیروگاهها با هدف کاهش آلودگی هوا عنوان کرد، خاموشیهایی را به شهروندان ایران تحمیل کرد.
این ادعای دولت در حالی مطرح شد که از ۱۴۰ نیروگاه حرارتی کشور، تنها ۱۴ نیروگاه امکان مازوتسوزی دارند. با وجود این تصمیم، تهران و برخی از کلانشهرها همچنان از آلودگی هوا رنج میبرند.
پیش از این تعطیلیها به دلیل کمبود گاز، دولت مسعود پزشکیان طی مصوبه ۲۰ آبان هیات وزیران، وزارت نفت را مکلف کرد تعرفههای قبلی را طوری دستکاری کند که دولت درآمد بیشتری از محل بهای گاز مصرفکنندگان خانگی داشته باشد.
به گزارش رویترز، یک قاضی فدرال منطقه واشینگتن جمعه اعلام کرد قصد دارد حکمی «محدود» صادر کند و بهطور موقت برخی اقدامات دولت ترامپ برای انحلال آژانس توسعه بینالمللی ایالات متحده (USAID) را متوقف کند. او همچنین گفت ۲۲۰۰ کارمند این آژانس فعلا به مرخصی اداری فرستاده نخواهند شد.
کارل نیکولز، قاضی دادگاه منطقهای در واشینگتن که در نخستین دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ به این سمت منصوب شد، این تصمیم را در جریان رسیدگی به شکایت بزرگترین اتحادیه کارمندان دولت فدرال و یک انجمن کارکنان خدمات خارجی اعلام کرد.
این دو نهاد در تلاش هستند با طرح این دعوا در دادگاه فدرال از اجرای تصمیم دولت ترامپ برای بستهشدن آژانس توسعه بینالمللی آمریکا جلوگیری کنند.
نیکولز گفت متن مکتوب این حکم را تا ساعاتی بعد در پایان روز جمعه صادر خواهد کرد. او ظاهرا تمایل چندانی نشان نداد که دیگر درخواستهای اتحادیهها برای بازگشایی ساختمانهای توسعه بینالمللی آمریکا و بازگرداندن بودجه کمکها و قراردادهای این آژانس را بپذیرد.
دولت ترامپ در اطلاعیهای که پنجشنبه برای کارکنان این آژانس ارسال شد، اعلام کرد از مجموع بیش از ۱۰ هزار کارمند این سازمان در سراسر جهان، تنها ۶۱۱ نفر را بهعنوان نیروی ضروری برای برنامههای توسعه بینالمللی آمریکا حفظ خواهد کرد.
کارلا گیلبراید، وکیل اتحادیهها، در جلسه دادگاه گفت: «این کاهش عمده نیرو، بستن دفاتر و جابهجایی اجباری این افراد، همگی فراتر از اختیارات قوه مجریه و در تضاد با اصل تفکیک قوا است.»
برت شومیت، نماینده وزارت دادگستری، در این جلسه به قاضی نیکولز گفت که طبق برنامه دولت، حدود ۲۲۰۰ نفر از کارکنان آژانس توسعه بینالمللی آمریکا به مرخصی با حقوق فرستاده خواهند شد و ۵۰۰ نفر از آنها هم تاکنون در مرخصی قرار گرفتهاند. به گفته این وکیل دولتی: «رییسجمهور معتقد است در آژانس توسعه بینالمللی آمریکا فساد و کلاهبرداری وجود دارد.»
قاضی در ادامه گفت فرمانش مانع از آن میشود که این ۲۲۰۰ کارمند بلافاصله به مرخصی اداری فرستاده شوند. همچنین جابهجایی و بازگرداندن برخی از کارمندان بخشهای بشردوستانه که در خارج از ایالات متحده مستقر هستند، موقتا متوقف خواهد شد.
ترامپ روز جمعه در شبکه تروث سوشال خود با نوشتن پستی، بدون ارائه هیچ مدرکی، آژانس توسعه بینالمللی آمریکا را به فساد و صرف پول بهصورت متقلبانه متهم کرد.
ترامپ در پست خود نوشت: «آژانس توسعه بینالمللی آمریکا دارد چپهای رادیکال را دیوانه میکند، و هیچ کاری هم از دستشان برنمیآید، چون شیوهای که پول خرج شده، که بخش زیادی از آن متقلبانه بوده، کاملا توضیحناپذیر است. فساد به سطحی رسیده که کمتر سابقه داشته است. تعطیلش کنید!»
ترامپ ساعاتی پس از مراسم تحلیفش در ۲ بهمن، دستور داد تمام کمکهای خارجی آمریکا متوقف شود تا اطمینان حاصل شود هزینهکردن آنها با سیاست «اول آمریکا»ی او سازگارند.
به نوشته رویترز، از زمان صدور این فرمان، آژانس توسعه بینالمللی آمریکا که میلیاردها دلار کمک بشردوستانه ایالات متحده را در سراسر جهان توزیع میکند، دچار آشفتگی شده است.
پس از صدور این فرمان اجرایی، وزارت خارجه دستور توقف کار این آژانس در سراسر جهان را صادر کرد و عملا تمام کمکهای خارجی بهجز کمکهای اضطراری غذایی متوقف شد.
این اقدام موجب شد برنامههای آژانس توسعه بینالمللی آمریکا، نهادی که ارائه کمکهای حیاتی در سراسر جهان را پوشش میدهد، تقریبا به بنبست برسد. کارشناسان هشدار دادند که این کار جان انسانها را در معرض خطر قرار میدهد.
به گزارش رویترز، فرایند تضعیف این آژانس را ایلان ماسک، ثروتمندترین فرد جهان و از متحدان نزدیک ترامپ، هدایت میکند. ماسک مسئول تلاش رییسجمهور برای کوچکسازی بوروکراسی فدرال است.
در سال مالی ۲۰۲۳، آژانس توسعه بینالمللی آمریکا، ۷۲ میلیارد دلار کمک به سراسر جهان اختصاص داد. این کمکها از حوزه بهداشت زنان در مناطق درگیر جنگ گرفته تا تامین آب پاکیزه، درمان اچآیوی/ایدز، امنیت انرژی و مبارزه با فساد را شامل میشود.
در سال ۲۰۲۴، آمریکا ۴۲ درصد از کل کمکهای بشردوستانه ثبتشدهی سازمان ملل متحد را تامین کرد. با این حال، این رقم کمتر از یک درصد از کل بودجه ایالات متحده را تشکیل میدهد.
غزاله شارمهد، دختر جمشید شارمهد، به نقل از مقامات آلمانی تایید کرد که پیکر پدرش از ایران به آلمان منتقل شده است. او برلین را متهم کرد که از جمهوری اسلامی «دستور میگیرد».
غزاله شارمهد شامگاه جمعه ۱۹ بهمن در گفتوگو با ایراناینترنشنال، با انتقاد از سیاستهای دولت آلمان در قبال جمهوری اسلامی گفت: «آلمان نوکر جمهوری اسلامی است و از تهران دستور میگیرد.»
غزاله شارمهد پنجشنبه ۱۸ بهمن، با انتشار پیامی در شبکه ایکس از رسیدن پیکر پدرش به آلمان خبر داده بود.
جمشید شارمهد، شهروند ۶۹ ساله متولد ایران با تابعیت آلمانی، دو دهه ساکن آمریکا بود و ۱۱ مرداد ۱۳۹۹ در جریان سفری از آلمان به هند، پس از یک توقف سه روزه در امارات متحده عربی، به دست ماموران جمهوری اسلامی در دبی ربوده و به ایران منتقل شد.
خبرگزاری میزان هفتم آبان در گزارشی درباره شارمهد نوشت: «با حکم دادگاه صالح محکوم و در تاریخ هفت آبان ۱۴۰۳ به سزای اعمالش رسید.»
غزاله شارمهد که ساکن کالیفرنیاست، همچنین به ایران اینترنشنال گفت که البته هنوز برای احراز هویت نیاز به کالبدشکافی است و این کار هفته آینده انجام خواهد شد.
او افزود که پس از احراز هویت، روند قضایی شکایت از جمهوری اسلامی را در آلمان آغاز خواهد کرد.
خبرگزاری دانشجو، وابسته به بسیج دانشجویی، ۱۷بهمن گزارش داده بود که جمهوری اسلامی پیکر جمشید شارمهد را در چارچوب «رویههای قضایی و دیپلماتیک» به آلمان تحویل داده است.
ارگان خبری وابسته به بسیج با اشاره به اینکه روند انتقال پیکر شارمهد به آلمان، در پاسخ به تقاضای خانواده او صورت گرفت، در گزارش خود نوشت او پیش از اجرای حکم اعدام در زندان درگذشت.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، ۲۱ آبان درباره انتقال پیکر شارمهد گفت که اگر درخواستی برای انتقال جسد او باشد، با توجه به قوانین داخلی ایران انجام خواهد شد.
غزاله شارمهد در گفتوگو با ایراناینترنشنال همچنین به فشار وزارت امور خارجه آلمان برای جلوگیری از حضور شاهزاده رضا پهلوی در کنفرانس امنیتی مونیخ اشاره و برلین را متهم کرد که از جمهوری اسلامی دستور میگیرد.
ایراناینترنشنال مطلع شده است که کنفرانس امنیتی مونیخ دعوت خود را از شاهزاده رضا پهلوی برای حضور در نشستی که هفته آینده برگزار می شود، با فشار وزارت امور خارجه آلمان پس گرفته بود.
وزارت امور خارجه آلمان نقش خود را در این مسئله تکذیب کرده است.
شاهزاده رضا پهلوی پنجشنبه، ۱۸ بهمن، اعلام کرده بود که کنفرانس امنیتی مونیخ دعوتش را از او برای حضور در کنفرانس پس گرفته است.
او نوشت: «در برلین تصمیم گرفته شد برای رضایت جمهوری اسلامی، مردم ایران کنار گذاشته شوند و صدایشان خاموش شود.»
پس از انتشار این پست و واکنشهایی که برانگیخت، کنفرانس امنیتی مونیخ جمعه ۱۹ بهمن، دعوت خود از شاهزاده رضا پهلوی را تجدید کرد.
غزاله شارمهد حوادث اخیر در آلمان در ارتباط با جمهوری اسلامی و مخالفان جمهوری اسلامی را به هم مرتبط دانست و گفت: «به طرق مختلفی میخواهند کارشان را با جمهوری اسلامی ادامه بدهند و صدای مردم ایران خفه شود.»
کریم سجادپور، تحلیلگر امور ایران، سال گذشته در مصاحبه ای با وبسایت آسو گفته بود که کنفرانس امنیتی مونیخ در سال ۲۰۲۳ نیز تحت فشار بود تا دعوت خود را از شاهزاده پهلوی پس بگیرد.
روابط جمهوری اسلامی و آلمان در سال گذشته درگیر تنشهای متعددی بوده است.