مارک روبیو، گزینه پیشنهادی دونالد ترامپ برای وزارت خارجه آمریکا، در جلسه بررسی صلاحیتش در سنا با اشاره به اینکه روحانیون رادیکال حاکم در تهران، نماینده مردم آن سرزمین، تاریخش و دستاوردهایش برای بشریت نیستند، گفت در هیچ کشوری به اندازه ایران بین مردم و حاکمانش اختلاف وجود ندارد.
روبیو در جریان صحبتهایش که بخشی از آن به ایران اختصاص داشت، با اشاره به سابقه امتیازاتی که به ایران داده شده است، گفت «با هر امتیازی که به رژیم ایران بدهیم، باید پیشبینی کنیم که آنها همچون گذشته، از آن برای تجهیز سیستم تسلیحاتی خود و تلاش برای از سرگیری حمایت خود از حزبالله و سایر نهادهای مرتبط در منطقه استفاده خواهند کرد.»
وزیر خارجه پیشنهادی آمریکا در ادامه تاکید کرد که هدف جمهوری اسلامی «تبدیل شدن به قدرت مسلط منطقهای» است و این موضوع «با اقداماتی که آنها انجام دادهاند روشن است.»
روبیو با اشاره به اینکه جمهوری اسلامی اکنون در ضعیفترین وضعیت خود در تاریخ قرار دارد، گفت: «سامانههای پدافند هوایی آنها بهشدت آسیب دیده، هلال شیعی که در پی ایجادش بودند، بهسختی ضربه خورده و ناچار شدهاند از لبنان و سوریه خارج شوند.»
روبیو در ادامه با اشاره به آنچه «وضعیت اسفبار اقتصادی ایران» خواند، به بحران انرژی در ایران هم اشاره کرد و گفت: «اقتصاد آنها به هم ریخته است. آنها اکنون در برخی روزها شش، هشت، نه یا دوازده ساعت خاموشی (قطع برق) دارند. آنها در آستانه قطع یارانههای انرژی هستند که در آن کشور بسیار مهم است.»
او همچنین به برجام و مذاکرات اخیر اروپا با تهران اشاره کرد و یادآور شد که جمهوری اسلامی از چهار سال پیش بازرسیهای آژانس از تاسیسات خود را محدود کرده است.
روبیو گفت: «آنچه تحت هیچ شرایطی مجاز نیست، یک ایران مسلح به سلاح هستهای است. آنچه تحت هیچ شرایطی مجاز نیست، این است که جمهوری اسلامی منابع و توانایی لازم برای شروع مجدد و ادامه حمایت از تروریسم را داشته باشد.»
او گفت در حکومت فعلی ایران دو طرز فکر وجود دارد: «یک گروه میگویند مشکل داریم و باید آن را حل کنیم و گروه دیگر میگویند باید تلاش هستهای و رسیدن به بمب را به سرانجام برسانیم.»
روبیو با اشاره به اینکه ما باید برای برای هر دو سناریو آماده باشیم، گفت «ما با چشمانی باز برای هر ترتیباتی که امنیت و ثبات منطقه را فراهم کند، روی خوش نشان میدهیم.»
او همچنین به تهدیدهای جمهوری اسلامی علیه همسایگانش و بیثبات کردن منطقه اشاره کرد و گفت: «اینها افرادی هستند که در پنج سال گذشته فعالانه و آشکارا برای ترور رییسجمهور منتخب و چندین نفر از اعضای دولتهای قبلی برنامهریزی کردهاند.»
«دیپلماسی جسورانه» درباره جنگ اوکراین و چین
روبیو همچنین خواستار «دیپلماسی جسورانه» از سوی ایالات متحده برای پایان دادن به جنگ روسیه در اوکراین شد.
وزیر خارجه احتمالی آمریکا در جلسه سنا گفت: «این جنگ باید پایان یابد و این باید سیاست رسمی ایالات متحده باشد که ما میخواهیم جنگ پایان یابد.»
سناتور جمهوریخواه فعلی فلوریدا با اشاره یه اینکه هیچ راهی وجود ندارد که روسیه بتواند کل اوکراین را تصرف کند، گفت: «این منطقی نیست که باور کنیم کشوری به بزرگی اوکراین، هر چقدر هم که صلاحیت داشته باشد میتواند این افراد (روسها) را به جایی که روز قبل از حمله بودند، برگرداند.»
او در بحث چین هم با اشاره به اگر این کشور تصمیم به حمله به تایوان بگیرد، آمریکا باید به بهایی «بیش از حد گران» به این کشور برای چنین اقدامی تحمیل کند، گفت: «اگر تغییر بسیار شدیدی رخ ندهد، آمریکا باید تا پیش از پایان دهه کنونی به مسئله تهاجم چین به تایوان رسیدگی کند.»
دیگر سناتور فلوریدا، ریک اسکات، جمهوری خواه، در طول جلسه استماع از روبیو حمایت کرد و او را یک نامزد استثنایی برای این شغل خواند و گفت: «او با پرزیدنت ترامپ برای مجازات رژیمهای کمونیستی به خاطر جنایاتشان همکاری خواهد کرد.»
دونالد ترامپ چهارشنبه ۲۳ آبان، بهطور رسمی مارکو روبیو، سناتور جمهوریخواه ایالت فلوریدا را بهعنوان نامزد خود برای تصدی وزارت امور خارجه ایالات متحده معرفی کرد.
ترامپ، روبیو را دوستی واقعی برای متحدان آمریکا و مبارزی جسور علیه دشمنان ایالات متحده خواند.
در صورت تایید سنا، مارکو روبیو بزرگترین شبکه دیپلماتیک جهان را با بیش از ۵۵ هزار کارمند رهبری خواهد کرد و چهره آمریکا در خارج از کشور خواهد بود.
دیدگاههای روبیو درباره ایران در دوره فعالیت در سنا
این سناتور ایالت فلوریدا به خاطر اینکه در سالهای گذشته بارها علیه سیاستهای جمهوری اسلامی موضعگیری کرده است، برای ایرانیانی که سیاست آمریکا را پیگیری میکنند چهره آشنایی است.
روبیو، در فروردین ۱۳۹۴ خواستار رایگیری برای اصلاحیهای در کنگره آمریکا شد که در آن ایران را برای به رسمیت شناختن اسرائیل تحت فشار میگذاشت.
او در پاییز ۱۳۹۵ صدور مجوز پرداخت ۱/۷ میلیارد دلار به جمهوری اسلامی از سوی باراک اوباما رییسجمهوری وقت آمریکا را ایران را باجدهی به تهران توصیف کرد و گفت این اقدام خطر بیشتری برای آمریکاییهای خارج از کشور ایجاد میکند و گروگانگیران را تشویق میکند.
روبیو همچنین طرحی قانونی به کنگره ارائه داد که از جمهوری اسلامی خواست به وعده اعلام شده خود برای کمک به یافتن محل نگهداری رابرت لوینسون، مامور بازنشسته افبیآی که در اسفند ۱۳۸۵ پس از ورود به هتلی در جزیره کیش ایران ناپدید شد، عمل کند.
مخالفت با برجام
روبیو از منتقدان سرسخت برجام از ابتدا تا امروز بوده است و از آن با عباراتی همچون «چند تکه کاغذ» و «یک فاجعه آشکار» نامبرده است.
او خواستار افزایش تحریمها علیه جمهوری اسلامی تا زمان توقف برنامه غنیسازی اورانیوم بوده و در سالهای گذشته از احتمال اقدام نظامی برای جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای هم دفاع کرده است.
ابتکارات قانونگذاری علیه جمهوری اسلامی
در تابستان ۱۴۰۲، روبیو به همراه سناتور مگی حسن و جکی روزن، لایحهای به نام «قانون توقف مخفیکاری در فروش نفت ایران» (SHIP) را تهیه کرد.
این قانون به دنبال تحریم خریدهای غیرقانونی نفت ایران و پاسخگو کردن تسهیلکنندگان این معاملات است.
روبیو هنگام ارائه این قانون به کنگره گفته بود: «در حالی که رژیم تهران همچنان از طریق فروش نفت تحریمی، ثروتاندوزی میکند، باید اطمینان پیدا کنیم که تحریمهای آمریکا علیه تمامی افراد و نهادهای مرتبط با تجارت غیرقانونی نفت ایران به شدت اجرا میشود.»
اجرای تحریمها و مخالفت با سیاستهای بایدن در قبال ایران
در دی ماه ۱۴۰۲، روبیو یک گروه متشکل از سناتورهای جمهوریخواه و دموکرات در کنگره آمریکا را برای ترغیب دولت بایدن به اجرای قوانین موجود علیه فروش غیرقانونی نفت ایران از طریق تحریمها تشکیل داد.
این سناتورها تاکید کردند که اعمال دقیق تحریمهای نفتی ایران در شرایطی که گروههای وابسته به ایران به نیروهای آمریکایی در خاورمیانه حمله میکنند، حیاتی است.
روبیو بارها از سیاستهای دولت جو بایدن در قبال ایران انتقاد کرده و معتقد است که این سیاستها به تقویت مالی جمهوری اسلامی و حمایت آن از تروریسم منجر شده است.
او در تیر ۱۴۰۳ گفت: «در زمان ترامپ، جمهوری اسلامی ورشکسته بود، اما در زمان بایدن برای حمایت از تروریسم پول دارد.»
حدود ۶.۵ میلیون نفر در منطقه لسآنجلس در معرض خطر آتشسوزیهای شدید قرار دارند.
سازمان ملی هواشناسی چهارشنبه اعلام کرد که بادهایی با سرعت ۳۲ تا ۶۴ کیلومتر در ساعت و تندبادهایی شدید و همچنین کاهش رطوبت هوا برای این منطقه پیشبینی میشود.
همزمان به گفته دفتر پزشکی قانونی لسآنجلس، تعداد قربانیان آتشسوزی لسآنجلس تا سهشنبه با یک نفر افزایش به ۲۵ نفر رسید.
علاوه بر خسارتهای جانی، تخمین زده میشود که بیش از ۱۲ هزار سازه در نتیجه آتش آسیبدیده یا تخریبشدهاند.
در مناطقی که آتش از آنها عبور کرده، کل محلهها مسطح شده و خاکستر و آوار باقی مانده است و در بسیاری از خانهها چیزی از ساختمان باقی نمانده است.
وزش باد در سهشنبه کمتر از حد انتظار بود و به آتشنشانان اجازه داد تا آتشسوزیهای کوچکی را که در حال شعلهور شدن بودند، خاموش یا کنترل کنند و هیچ آتشسوزی بزرگی در منطقه پدید نیامد.
از زمان وقوع آتشسوزی در سهشنبه هفته گذشته، آتشنشانها به طور هوایی و زمینی و به صورت شبانهروزی در حال کار برای مهار آتش هستند.
در جنوب کالیفرنیا از ماه آوریل سال گذشته میلادی، با نبود باران، بادهایی که از بیابانها سرچشمه میگیرند، بر فراز تپهها میوزند و از درهها عبور میکنند و در شرایط فعلی موجب میشوند آتش گسترش بیشتری پیدا کند.
در هفتههای اخیر هم در واشینگتن، اختلافاتی میان جمهوریخواهان و دموکراتها بر سر کمکهای اضطراری بروز کرده است.
این آتشسوزی در حال حاضر پرهزینهترین آتشسوزی جنگلی از نظر خسارات بیمه دانسته شده است.
بر اساس برخی پیشبینیها، کل خسارت و زیان اقتصادی این آتشسوزیها بین ۲۵۰ تا ۲۷۵ میلیارد دلار تخمین زده میشود.
این رقم، آتشسوزیهای لسآنجلس را به پرهزینهترین بلای طبیعی در تاریخ ایالات متحده تبدیل میکند و از میزان خسارات طوفان کاترینا در سال ۲۰۰۵ نیز پیشی میگیرد.
سهشنبه ۱۸ دی، آتشسوزی از لسآنجلس آغاز و موجب سوختن بیش از یک هزار و ۲۰۰ هکتار زمین در منطقه پاسیفیک پالیسیدز، بین شهرکهای ساحلی سانتا مونیکا و مالیبو شد.
ناتان هاچمن، دادستان لسآنجلس، روز ۲۴ دی اعلام کرد ۱۰ نفر در ارتباط با این آتشسوزیها دستگیر شدهاند: ۹ نفر به اتهام سرقت از مناطق آسیبدیده و یک نفر دیگر به اتهام آتشافروزی.
عمدی بودن آتشسوزی کالیفرنیا از ابتدا یکی از فرضیههای جدی بوده است.
نیوسام فرماندار این ایالت پس از آتشسوزی و مشخص شدن ضعف دستگاههای مربوط در مقابله با بحران، شدیدا مورد انتقاد قرار گرفته است.
برخی از ساکنان لسآنجلس دادخواستی علیه اداره آب و برق لسآنجلس تنظیم کردند. آنها معتقدند این اداره در زمینه ذخیره آب کافی برای مقابله با آتشسوزی درست عمل نکرده است.
دولت جو بایدن، رییسجمهوری ایالات متحده که کارش به زودی به طور رسمی پایان خواهد یافت، تاکید کرده کمکهای مالی فوقالعادهای به کالیفرنیا خواهد کرد.
در همین حال، جمهوریخواهان که اکثریت کنگره را در اختیار دارند، مدیریت منابع آب و جنگلها را در دولت فعلی دموکرات و دولت ایالتی کالیفرنیا که در دست دموکراتهاست، به شدت مورد انتقاد قرار میدهند.
دو تن از دستیاران ترامپ که در مورد جنگ در اوکراین با رئیس جمهور منتخب گفتوگو کردهاند، به رویترز گفتند در حال بررسی یک جدول زمانی چند ماهه برای حل این مناقشه هستند.
آنان وعدههای پیشین مطرح شده در زمینه دستیابی هر چه سریعتر به توافق صلح را ترکیبی از شعارهای انتخاباتی و عدم ارزیابی دقیق از این جنگ و زمانی که برای تشکیل دولت جدید لازم است توصیف کردند.
کیت کلوگ ژنرال بازنشسته و نماینده جدید ترامپ در امور روسیه و اوکراین هفته گذشته در مصاحبهای با فاکسنیوز گفت که مایل است در عرض صد روز، «راهحلی» برای جنگ اوکراین داشته باشد که به گزارش رویترز، این زمانبندی «بسیار فراتر از جدول زمانی اولیه» ترامپ است.
جان هربست، سفیر سابق ایالات متحده در اوکراین که اکنون در اندیشکده شورای آتلانتیک در واشینگتن فعال است، به رویترز گفت که با این حال، حتی مهلت تمدید شده از سوی کلوگ «خیلی بسیار خوشبینانه» است.
هربست گفت: «برای اینکه این کار عملی شود، ترامپ باید پوتین را متقاعد کند که آشتیناپذیری برای او پیامد منفی دارد.»
از توافق در اولین روز تا توافق بدون ذکر زمان
ترامپ پیش از پیروزی در انتخابات اخیر آمریکا، بارها اعلام کرد که در اولین روز ریاست جمهوری خود، به توافقی بین اوکراین و روسیه خواهد رسید.
با این حال، در اواخر اکتبر، او یک تغییر ظریف در اظهارات خود ایجاد کرد و گفت که میتواند جنگ را «خیلی سریع» حل کند.
اما از زمان انتخابات تاکنون، ترامپ از مواضع پیشین خود عقبنشینی کرده و اغلب صرفا میگوید که مناقشه اوکراین را «حل» خواهد کرد، بدون آن که جدول زمانی خاصی ارائه کند.
همچنین رییسجمهور منتخب آمریکا گفته که پایان دادن به جنگ در اوکراین سختتر از دستیابی به آتشبس در غزه خواهد بود.
ترامپ در یک کنفرانس مطبوعاتی در ماه گذشته در پاسخ به سوالی درباره غزه گفت: «فکر میکنم، در واقع، وضعیت روسیه و اوکراین دشوارتر خواهد بود. من این را دشوارتر میبینم.»
سیگنالهای متفاوت روسیه
روسیه نیز سیگنالهای متفاوتی در مورد توافق صلح احتمالی با اوکراین ارسال و از گفتوگوهای مستقیم با دولت ترامپ استقبال کرده است. اما در عین حال برخی از ایدههای مطرح شده از سوی مشاوران ترامپ را غیرقابل اجرا دانسته است.
پیشتر واسیلی نبنزیا، سفیر روسیه در سازمان ملل متحد، گفته که طرحهای صلح ارائه شده از سوی مشاوران ترامپ «چیز جالبی نیست».
روسیه که در مورد جدول زمانی ارائه شده از سوی تیم ترامپ واکنشی نشان نداده، در ماههای اخیر دستاوردهای قابل توجهی در میدان نبرد داشته است.
در حالی که این دستاوردها هزینه زیادی از نظر مردان و تجهیزات جنگی برای روسیه داشته است، بسیاری از تحلیلگران استدلال میکنند پوتین قصد دارد تلاش کند کنترل مناطق بیشتری از اوکراین را به دست آورد تا دست بالا را در مذاکرات صلح داشته باشد.
در حالی که خطوط دقیق طرح صلح ترامپ هنوز مشخص نیست، مشاورانش عموما از لغو روند عضویت احتمالی اوکراین در ناتو، دستکم برای آیندهای قابل پیشبینی، و متوقف کردن جنگ در خطوط نبرد کنونی حمایت میکنند.
اکثر مشاوران بلندپایه ترامپ همچنین از دادن تضمین امنیتی ملموس به اوکراین مانند ایجاد یک منطقه غیرنظامی تحت گشتزنی توسط نیروهای اروپایی حمایت میکنند.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، پیشتر با گفتن اینکه «جوان سوری چیزی برای از دست دادن ندارد، وعده «سر برآوردن یک مجموعه شرافتمند قوی در سوریه» را داده بود.
حدود یک ماه پس از سقوط بشار اسد، گروهی در این کشور به نام «جبهه مقاومت اسلامی در سوریه» با انتشار بیانیهای اعلام موجودیت کرد. این گروه هدف خود را «حفاظت از مردم سوریه و بیرون راندن اسرائیل از خاک این کشور» اعلام کرده است.
بیانیه اعلام موجودیت این حزب در وبسایت حزب سوسیال ناسیونالیست سوریه منتشر شده است. این حزب، یک جنبش سکولار قدیمی با شاخههایی در لبنان و عراق است. این حزب حامی اسد به شمار میرفت و با حزبالله لبنان متحد است و به عنوان بخشی از محور حامی جمهوری اسلامی شناخته میشود.
اسد، یکی از مهمترین متحدان جمهوری اسلامی در منطقه و کشورهای عربی بود. سوریه در زمان اسد، با موقعیت خاص خود در همسایگی اسرائیل و لبنان، در دشمنی جمهوری اسلامی با اسرائیل همسو بود.
۲۱ آذرماه ۱۴۰۳، چند روز پس از سقوط اسد، علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی در یک سخنرانی وعده داد: «مناطق تصرفشده سوریه به وسیله جوانان غیور سوری آزاد خواهد شد.»
پس از این سخنرانی ، ۳۰ آذرماه، احمد الشرع، معروف به محمد جولانی، فرمانده گروه تحریر شام، اعلام کرد مخالفان با ساقط کردن حکومت بشار اسد، پروژه جمهوری اسلامی در منطقه را ۴۰ سال به عقب بازگرداندند.
چند روز بعد، دوم دیماه، خامنهای دوباره درباره سوریه صحبت کرد و اینبار وعده «سر برآوردن یک مجموعه شرافتمند قوی در سوریه» را داد.
اکنون گروه جدید «جبهه مقاومت اسلامی در سوریه» در حالی با هدف «بیرون راندن اسرائیل از جنوب سوریه» اعلام موجودیت کرده، که گروه تحریر الشام و حاکمان جدید دمشق، از ابراز مواضع خصمانه علیه اسرائیل پرهیز کرده و گفتهاند با اسرائیل کاری ندارند.
از طرفی، جمهوری اسلامی تنها کشوری است که کنسولگری آن در دمشق مورد حمله قرار گرفت و هنوز روابط دیپلماتیک عادی با سوریه پس از اسد برقرار نکرده است.
موسسه تحقیقاتی آلما در اسرائیل در تحلیل خود با بررسی سوابق و عملکرد حزب سوسیال ناسیونالیست سوریه، همچنین آرام گروه جدید که به شکل واضحی شبیه به آرم سایر گروههای نیابتی جمهوری اسلامی نظیر حزب الله لبنان و حزب الله عراق و… است احتمال داده که گروه جدید تحت نفوذ جمهوری اسلامی و حزبالله لبنان فعالیت میکند و بخشی از تلاشهای جمهوری اسلامی برای ایجاد زیرساختهای محلی در جنوب سوریه به منظور مقابله با اسرائیل باشد.