مرتضی حاجیآقامیری، رییس کمیسیون فرش اتاق بازرگانی میگوید ارزش صادرات فرش ایران از ۴۲۶ میلیون دلار در سال ۱۳۹۶ به کمتر از ۴۰ میلیون دلار در سال ۱۴۰۲ سقوط کرده است. این موضوع نشان میدهد که صادرات فرش ایران در طی هفت سال گذشته بیش از ۱۰ برابر کاهش یافته است.
رییس کمیسیون فرش، هنر و صنایع دستی اتاق بازرگانی ایران روز یکشنبه ۲۷ آبان در گفتوگو با خبرگزاری ایلنا اعلام کرد که امروز بازار جهانی فرش در اختیار هندوستان قرار دارد و هندیها توانستهاند آمریکا را به عنوان بازاری که مقصد ۴۴ درصد صادرات فرش جهان است در اختیار بگیرند.
حاجیآقامیری با ارائه شرحی از چالشهای پیش روی صنعت فرش ایران از تحریمهای بینالمللی و سیاستهای نادرستی که در کشور اتخاذ میشود، به عنوان اصلیترین عوال انزوای فرش ایران در بازارهای جهانی نام برد.
این مقام اتاق بازرگانی با بیان اینکه در سال ۱۳۹۶ ارزش صادرات فرش ایران ۴۲۶ میلیون دلار بود و در سال ۱۴۰۲ به ۳۹.۷ میلیون دلار سقوط کرد، خاطرنشان کرد که فرش در سال ۱۳۷۳ سهمی ۴۴ درصدی از کل صادرات غیرنفتی ایران داشت.
حامد چمنرخ، نایبرییس اتحادیه تولیدکنندگان فرش دستباف، در فروردین امسال اعلام کرد که در شرایط فعلی صادرات فرش دستباف «عملا صفر» است.
او همان زمان گفت: «بلافاصله بعد از تحریمهای نفتی و موشکی سومین تحریم مربوط به فرش دستباف بود.»
اکنون، حاجیآقامیری از وجود آییننامه اجرایی امور گمرکی به عنوان عامل از بین رفتن امکان بازگرداندن فرشهای ایرانی که قیمتهایشان در بازارهای خارجی شکسته شده است، نام برد و گفت که این فرشها را میتوان پس از بازگشت به ایران تعمیر کرد و در بازارهای جدید عرضه کرد.
عضو کمیسیون فرش اتاق بازرگانی در خصوص اجرا نشدن بیمه اجتماعی برای قالیبافان و شاغلین صنایع دستی شناسهدار نیز گفت که این موضع سبب شده حداقل حقوق به این افراد اختصاص پیدا نکند.
او اضافه کرد که این رخدادها باعث از بین رفتن اشتغال دو میلیون نفری در کشور و کاهش تولید و صادرات در صنعت فرش دستباف ایران شده است.
حاجیآقامیری از ترکیه و افغانستان به عنوان برخی رقبای ایران در بازار جهانی فرش یاد کرد و گفت فرشهای افغانستان به صورت قاچاق به ایران وارد و با کیفیت و قیمتی پایینتر در بازار عرضه میشود.
پیش از این در آبان ۱۴۰۲ احد عظیمزاده، عضو اتاق بازرگانی ایران با بیان اینکه صادرات فرش ایران قبل از انقلاب، ۶۷ درصد میزان تولید بود، گفت این روند بعد از انقلاب سیر نزولی داشت و به نیم درصد تولید رسید.
او همان زمان گفت که دولت روند صادرات فرش ایرانی را «فلج» کرده است.
در مرداد ۱۴۰۲ نیز فرحناز رافع، رییس مرکز ملی فرش ایران گفت که بعد از تحریمها، هند جای ایران را در بازار جهانی فرش دستباف گرفت.
رافع، همان زمان از وضع قانون رفع تعهد ارزی از سال ۹۷، تحریم فرش دستباف ایرانی و تعلیق کارت بازرگانی برای بازرگانان، به عنوان دلایل کاهش کاهش رسمی آمار صادرات رسمی فرش دستباف ایران نام برد.
این روزنامه در گزارش خود که روز شنبه ۲۶ آبان منتشر شد، نوشت هدف از سیاست فشار حداکثری ترامپ، «ورشکستگی» جمهوری اسلامی در مسیر تامین مالی نیروهای نیابتی خود در منطقه و تولید تسلیحات هستهای است.
فایننشال تایمز به نقل از افراد نزدیک به تیم انتقال قدرت در آمریکا افزود تیم سیاست خارجی ترامپ به محض آغاز فعالیت خود در ژانویه، به دنبال تشدید تحریمها علیه جمهوری اسلامی، از جمله صادرات نفت خام ایران، خواهد بود.
یک کارشناس امنیت ملی که از روند انتقال قدرت به ترامپ آگاه است، گفت: «او مصمم است که راهبرد فشار حداکثری را برای ورشکستگی ایران در اسرع وقت برقرار کند.»
فایننشال تایمز نوشت این طرح نشانگر تغییر در سیاست خارجی ایالات متحده همزمان با آشفتگی در خاورمیانه پس از حمله هفتم اکتبر حماس است. این حمله موجی از درگیریهای منطقهای را برانگیخت و جنگی را که پیش از آن میان اسرائیل و جمهوری اسلامی در سایه بود، آشکار ساخت.
ترامپ در جریان کارزار انتخاباتی خود اعلام کرد خواهان دستیابی به توافق با حکومت ایران است. او در ماه سپتامبر گفت «ما باید به توافق برسیم» زیرا تحقق نیافتن چنین موضوعی، عواقب سنگینی در پی خواهد داشت.
به گزارش فایننشال تایمز، افرادی که با تفکرات ترامپ آشنا هستند، میگویند از تاکتیک فشار حداکثری برای وادار کردن جمهوری اسلامی به مذاکره با ایالات متحده استفاده میشود، اما کارشناسان معتقدند این روند، طولانی خواهد بود.
ترامپ در دوره اول ریاستجمهوری خود، توافق هستهای قدرتهای جهانی با ایران را کنار گذاشت و در چارچوب کارزار فشار حداکثری صدها تحریم علیه جمهوری اسلامی اعمال کرد.
در پاسخ به این سیاست، تهران فعالیتهای هستهای خود را افزایش داد و اکنون میزان غنیسازی اورانیوم در ایران نزدیک به سطح مورد نیاز برای ساخت تسلیحات اتمی است.
تحریمها در دولت بایدن پابرجا ماندند، اما تحلیلگران میگویند دولت بایدن از آن جا که به دنبال احیای توافق هستهای با ایران و کاهش بحران بود، تحریمها را بهدقت اجرا نکرد.
طبق گزارش اداره اطلاعات انرژی ایالات متحده، صادرات نفت خام ایران در چهار سال گذشته بیش از سه برابر شده و از ۴۰۰ هزار بشکه در روز در سال ۲۰۲۰، کمترین میزان صادرات ایران، به بیش از ۱.۵ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۲۴ رسیده است.
بر اساس این گزارش، تقریبا تمام محمولههای نفت خام ایران به چین صادر میشود.
به گفته منابع آگاه، تیم انتقالی ترامپ در حال تنظیم برخی دستورات اجرایی است که او میتواند در اولین روز حضورش در کاخ سفید علیه تهران صادر کند، از جمله افزودن تحریمهای جدید علیه صادرات نفت ایران.
باب مکنالی، رییس شرکت مشاوره راپیدانانرژی و مشاور سابق انرژی در دولت جورج دبلیو بوش، به فایننشال تایمز گفت: «اگر مقامات دولت جدید ترامپ واقعا بخواهند، میتوانند میزان صادرات نفت ایران را به چند ۱۰۰ هزار بشکه در روز برگردانند.»
او افزود: «این منبع اصلی درآمد جمهوری اسلامی است و اقتصاد این کشور در حال حاضر بسیار شکنندهتر از قبل است. آنها در انزوایی بسیار بدتر از دوره اول ترامپ هستند و این وضعیت بسیار بدی برایشان خواهد بود.»
مشاوران ترامپ از او خواستهاند که بهسرعت در مورد تهران اقدام کند و یکی از افراد آشنا با این طرح خبر داد که ترامپ به صراحت گفته «ما برای اجرای تحریمهای ایران بسیار جدی برخورد میکنیم».
مایک والتز، مشاور امنیت ملی جدید ترامپ، زمانی که عضو مجلس نمایندگان آمریکا بود، به تصویب قانونی کمک کرد که تحریمهای ثانویه را بر خرید نفت خام ایران از سوی چین اعمال میکرد. این لایحه در سنا تصویب نشده است.
افراد آگاه از روند دوره انتقالی در آمریکا گفتند کارزار فشار حداکثری با هدف جلوگیری از درآمدهای جمهوری اسلامی و تامین مالی گروههای نیابتی در منطقه طراحی شده، اما در نهایت هدف این است که تهران را به مذاکره برای یک توافق هستهای جدید و تغییر سیاستهای منطقهای خود وادار کند.
جمهوری اسلامی از گروههای شبهنظامی در سراسر منطقه که طی سال گذشته اسرائیل را هدف قرار دادهاند، حمایت میکند. اسرائیل و جمهوری اسلامی همچنین در ماههای اخیر اقدام به حملات موشکی مستقیم علیه یکدیگر کردند.
فایننشال تایمز به نقل از یک کارشناس امنیت ملی آمریکا نوشت: «ما امیدواریم که این انگیزهای باشد تا آنها را به موافقت با مذاکراتی همراه با حسننیت بکشانیم و روابط تهران-واشینگتن را تثبیت و حتی روزی آن را عادی کنیم.»
هنوز ترامپ و تیم او در خصوص سیاست مشخص دولت آتی ایالات متحده در قبال جمهوری اسلامی اظهار نظر نکردهاند.
پیشتر عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، خطاب به مقامهای آمریکا گفت به جای فشار حداکثری، «عقلانیت حداکثری» را آزمایش کنند.
عراقچی همچنین روز ۲۴ آبان پس از گفتوگو با رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت تهران مایل است «بر اساس منافع ملی و حقوق مسلم خود مذاکره کند، اما حاضر نیست تحت فشار و ارعاب مذاکره کند».
فایننشال تایمز افزود در این شرایط، حتی اگر هر دو طرف مایل به گفتوگو باشند، شانس پیشرفت مذاکرات، اندک به نظر میرسد.
کریم سجادپور، عضو ارشد بنیاد کارنگی برای صلح بینالمللی، به این روزنامه گفت: «تصور یک توافق هستهای یا منطقهای که هم برای نخستوزیر اسرائیل و هم برای رهبر جمهوری اسلامی قابل قبول باشد، دشوار است.»