اسناد دادگاه کانادا نشان میدهد که اداره مهاجرت این کشور در تاریخ پنجم بهمنماه ۱۴۰۲ حکم اخراج باقر اردشیرلاریجانی، برادر صادق و علی لاریجانی، از کانادا را با وجود داشتن اقامت دائم این کشور، صادر کرده است.
این اسناد نشان میدهد که اداره مهاجرت کانادا با درخواست تجدیدنظر باقر اردشیرلاریجانی مخالفت کرده است. بر اساس این اسناد، ادریس اردشیرلاریجانی، فرزند ۳۱ ساله او، شهروند کانادا است.
در ادامه کنار گذاشته شدن و اخراج استادان برخی دانشگاهها، رسول رسولیپور و سیدحسین سراجزاده، استادان دانشگاه خوارزمی به دلیل حمایت از دانشجویان معترض یا تفکرات مستقل، به صورت اجباری از کار بازنشسته شدند.
روزنامه اعتماد پنجشنبه ۱۴ تیرماه با انتشار گزارشی نوشت رسولیپور، استاد فلسفه دین دانشگاه خوارزمی که حدود پنج سال تا بازنشستگی فرصت داشت و سیدحسین سراجزاده، استاد جامعهشناسی دانشگاه خوارزمی، هفته اول تیرماه امسال وادار به کنارهگیری از تدریس شدهاند.
به نوشته اعتماد، سراجزاده از امضاکنندگان بیانیههای حمایت از دانشجویان معترض در پاییز ۱۴۰۱ و رسولیپور، از منتقدان سیاستهای آموزشی و یک استاد مستقل است.
کنار گذاشتن این استادان دانشگاه در حالی صورت گرفته که سخنگوی وزارت علوم، یک روز بعد از برگزاری مناظره تلویزیونی شامگاه دوشنبه میان مسعود پزشکیان و سعید جلیلی، نامزدهای جانشینی ابراهیم رئیسی برای ریاست جمهوری، با انتشار متنی نوشت: «اظهارات یکی از کاندیداها و ادعای اخراج و بازنشسته کردن اساتید به دلیل اعتراض، در دولت سیزدهم خلاف واقع است.»
وزارت بهداشت هم سهشنبه ۱۲ تیرماه با صدور اطلاعیهای اعلام کرد: «ادعای یکی از کاندیداهای محترم انتخابات در خصوص بازنشستگی اساتید دانشگاهها در دولت سیزدهم بر مبنای رویکردهای سیاسی، صراحتا خلاف واقع و در ادامه زنجیره اتهامزنی است.»
روزنامه اعتماد گزارش خود نوشته موج گسترده حذف استادان غیر همسو با تفکرات دولت سیزدهم، از نیمه دوم ۱۴۰۱ آغاز شد و صدها استاد که در حمایت از دانشجویان معترض به کشته شدن مهسا ژینا امینی کلاسهای درس خود را تعطیل کردند یا بیانیههایی خطاب به مسئولان نوشتند و بابت تاثیرات منفی تنگتر شدن حلقه آزادی بیان هشدار دادند، از زمستان ۱۴۰۱ با تبعات انتقادات خود مواجه شدند.
تعلیق از تدریس، قطع شدن حقوق ماهانه، حذف شدن از فهرست مدرسان دانشگاه، حذف شدن کد استادی، دریافت حکم بازنشستگی اجباری و پیش از موعد قانونی، متهم شدن به رکود علمی، تمدید نشدن قرارداد تدریس، انفصال از تدریس، احضار شدن به کمیته انضباطی برای پاسخ دادن به پروندههای تشکیل شده از سوی مسئولان حراست دانشگاهها، وادار شدن به امضای توبهنامه برای پس گرفتن حمایت خود از دانشجویان معترض، برخی از نمونههایی از فشار بر استادان معترض است که در گزارش اعتماد به آنها اشاره شده است.
اعتماد در گزارش خود با بیان اینکه به نظر میرسد در روزهای پایانی فعالیت دولت سیزدهم، مسئولان وزارت علوم و وزارت بهداشت میخواهند با شتاب هر چه بیشتر و به هر طریق ممکن، کارنامه خود را از هر لکه سیاهی پاکسازی کنند، نوشت: «هدفگذاری برای خالصسازی دانشگاهها با اسم رمز بازنشستگی، ناکارآمدی علمی، پایان قرارداد همکاری، رکود علمی، مهمترین لکههای این کارنامه نهچندان مفصل است.»
کارن ابرینیا، دبیر کانون صنفی استادان دانشگاه، اردیبهشتماه امسال در گفتوگو با وبسایت خبرآنلاین گفت سال ۱۴۰۲ برای دانشگاه سال خوبی نبود و انواع و اقسام محدودیتها و محرومیتها برای استادان ایجاد شد.
به گفته ابرینیا، این محدودیتها شامل حدود ۲۰۰ استاد دانشگاه شده و نزدیک به ۲۵ استاد از دانشگاه اخراج شدند.
وبسایت خبرآنلاین در بهمن ماه ۱۴۰۲ هم با انتشار یک اینفوگرافی گزارش داد روند اخراج استادان دانشگاه در دولت ابراهیم رئیسی همچنان ادامه دارد.
اعتراضات سراسری «زن، زندگی، آزادی» در ایران، با جان باختن مهسا ژینا امینی، زن ۲۲ ساله کُرد ایرانی در شهریور ۱۴۰۱ پس از دستگیری به دست عوامل گشت ارشاد آغاز شد.
این اعتراضات فورا به یک خیزش سراسری در ایران تبدیل شد و دانشجویان و استادان دانشگاه به صف معترضان پیوستند.
جمهوری اسلامی همزمان با سرکوب دانشجویان معترض، سرکوب استادان دانشگاه حامی دانشجویان معترض را نیز آغاز کرد.
شماری از چهرههای مدنی، دادخواهان و زندانیان سیاسی کنونی و سابق بر ضرورت تحریم انتخابات نمایشی پافشاری کردند. پیام سپیده قلیان و امیرسالار داودی، از زندان و در آستانه برگزاری دور دوم انتخابات زودهنگام ریاستجمهوری منتشر شد. فرهاد میثمی، احتمال رای دادن در دور دوم را تکذیب کرد.
دور نخست انتخابات چهاردهمین دوره ریاستجمهوری طبق آمارهای اعلام شده از سوی حکومت با مشارکت نکردن ۶۰ درصد ایرانیان واجد شرایط رای دادن، روز هشتم تیر برگزار شد و این رقابت میان مسعود پزشکیان و سعید جلیلی، به دور دوم کشیده شد.
پیامهایی از زندان درباره مرحله دوم
محمد نوریزاد، زندانی سیاسی محبوس در زندان اوین بر ضرورت تحریم انتخابات تاکید کرد.
نوریزاد که پس از چند هفته اجازه ملاقات با خانواده خود را یافته بود، در ارتباط با انتخابات به آنها گفت: «مردم ما هیولای جمهوری اسلامی را به خود واگذارند و صندوقهای رای را بر کله همین اهریمن و هیولای سرطانی بکوبند.»
امیرسالار داودی، وکیل محبوس در زندان اوین، پنجشنبه ۱۴ تیر در نامهای از زندان، انتخابات را «انتصابات» خواند و گفت در آن شرکت نکرده و نخواهد کرد.
این وکیل دادگستری زندانی، هماکنون پنجمین سال از دوران محکومیت ۱۰ ساله خود را در زندان اوین میگذراند، در پیام خود تاکید کرد: «نظام جمهوری اسلامی تا به امروز نشان داد خطی به جز دروغ و فریبکاری را طی نمیکند.»
داودی از بزنگاهی گفت که میان «به اصطلاح روشنفکران و داعیهداران تغییرات بنیادین، میان انتخاب کردن و نکردن جدل افتاده است» و ادامه داد: «من راهی را خواهم رفت که از ابتدا به دلیلش حکم گرفتم و محبوسم و آن چیزی نیست جز تغییر کل نظام و حاکمیت با تکیه بر قدرت مردم.»
سپیده قلیان، یکی دیگر از زندانیان سیاسی با انتشار پیامی از اوین، «رای ندادن» را در شرایط کنونی، «نوعی از مقاومت مدنی» خواند که به نبود مکانیسمهای دموکراتیک اعتراض میکند.
او شرکت در انتخابات نمایشی جمهوری اسلامی را فرصتی برای حکومت دانست تا تصاویر مشارکت را به عنوان «چهرهای از مشروعیت جعلی خود» به ویژه در مجامع بینالمللی به نمایش بگذارد.
این زندانی سیاسی تاکید کرد جمهوری اسلامی پس از سرکوبهای شدید و خونین مانند آنچه در جنبش «زن، زندگی، آزادی» گذشت، به دنبال مشروعیت جهانی است و برای همین پیام مهم تحریمکنندگان به جامعه جهانی درباره وضعیت اسفبار سیاسی و اجتماعی ایران، اهمیت ویژهای دارد.
قلیان پیام خود را با امید به «سرنگونی جمهوری اسلامی» تمام کرد.
اعتراض چهرههای مدنی و فعالان سیاسی
۱۱۰ معلم با اعلام حمایت از بیانیه اسماعیل عبدی و عزیز قاسمزاده، فعالان صنفی معلمان و زندانیان سیاسی پیشین، در خصوص تحریم انتخابات گفتند: «انتخابات زمین بازی فعالان صنفی و مدنی نیست.»
این معلمان تاکید کردند صرفنظر از نتیجه انتخابات «حق پیگیری مطالبات بر حق و قانونیمان را با تاکید بر همبستگی صنفی همچنان برای خود محفوظ میدانیم.»
محمود بهشتی لنگرودی، فعال صنفی معلمان و زندانی سیاسی پیشین هم اعلام کرد که در دور دوم انتخابات نیز شرکت نخواهد کرد.
محمدرضا فقیهی، وکیل دادگستری و زندانی سیاسی پیشین هم با تاکید بر تحریم انتخابات گفت رییسجمهوری همواره نقش «کارمند بیت رهبری» را ایفا کرده است.
فقیهی با اشاره به اینکه حضور در انتخابات برای تعیین چنین رییسجمهوری، «امری عبث، غیرمنطقی و بیفایده» است، گفت است: «با گفتن یک "نه" آشکار، شرکت در این نمایش مضحک را تحریم کنیم.»
جعفر پناهی، فیلمساز ایرانی و زندانی سیاسی سابق نیز پنجشنبه ۱۴ تیر در اینستاگرام خود با اشاره به اینکه تحریم انتخابات از سوی دستکم ۶۰ درصد مردم «شکستی تاریخی» است، نوشته این اتفاق، نظام را با «وحشت عدم مشروعیت» روبهرو کرده است.
این هنرمند منتقد همچنین با اشاره به تلاش حکومت برای بالا بردن آمار مشارکت در دور دوم انتخابات، گفت در چنین حالتی، جمهوری اسلامی فرصتی به دست میآورد تا با تجدید قوا و تقویت ساختارهای سرکوبش، با فشار بر مردم از طریق تحمیل سبک زندگی و «تحمیق افکار متحجرانه خود» در تار و پود جامعه، بر قدرتش بیفزاید.
پناهی شرکت نکردن در انتخابات را «سادهترین و کمهزینهترین» شکل از بروز مخالفت مدنی شهروندان با سیاستهای حکومت و راهی برای «تحقق آرمانهای دمکراسیخواهانه» توصیف کرد.
فرهاد میثمی، فعال مدنی و زندانی سیاسی پیشین، شامگاه چهارشنبه ۱۳ تیر با انتشار پستی در اینستاگرام، با «سراسر کذب» خواندن خبر شرکتش در انتخابات، نوشت: «من خود زنده و قادر به ابراز نظر و موضع هستم و نیاز به وکیل و وصی در چنین امر خطیری ندارم.»
واکنش میثمی به انتشار خبری درباره شرکتش در انتخابات ریاستجمهوری از سوی شماری از فعالان سیاسی اصلاحطلب مانند محمدرضا جلاییپور بود.
این فعال مدنی از این موضوع ابراز تاسف کرد و از منتشرکنندگان این «خبر مطلقا کذب» خواست فورا برای تکذیب و اصلاح آن اقدام کنند.
همزمان، ابوالفضل قدیانی، زندانی سیاسی پیشین پیامی منتشر کرد و گفت: «من در مرحله دوم این نمایش انتخاباتی نیز بر تحریم اصرار میورزم.»
او تاکید کرد: «گرهگشای کار این مرز و بوم، تغییر نظام استبداد دینی حاکم بر ایران به نظام جمهوری دموکراتیک سکولار با ایستادگی از طریق مقاومت مدنی و سیاسی است.»
مطهره گونهای، دانشجوی تبعیدی و از بازداشتشدگان اعتراضات سراسری هم با تاکید بر اینکه رای نمیدهد، در ایکس نوشت: «چون برای فردای بهتر، خط قرمز من کرامت انسانی و دفاع از حقوق شهروندی است نه منویات رهبری و مشی جمهوری اسلامی.»
او خطاب به مسعود پزشکیان، نماینده اصلاحطلبان گفت: «ای کاش خط قرمزتان، نه سیاستهای مستبدانه نظام و رهبری، که کرامت انسانی بود.»
گونهای تاکید کرد «فردای روشن» را مردمی میسازند که دیگر «دل در گروی این حکومت» ندارند.
گونهای که دبیر سیاسی پیشین انجمن اسلامی دانشگاه تهران است چهارشنبه ۱۳ تیر و ساعاتی پیش از انتشار این نامه سرگشاده، اعلام کرد به اتهام «فعالیت تبلیغی علیه نظام به نفع رسانههای ضد انقلاب» به یک سال حبس تعزیری محکوم شده است.
اعتراض دامنهدار خانوادههای دادخواه
شماری از خانوادههای دادخواه و شهروندان هم در رسانههای اجتماعی بر تحریم انتخابات ریاستجمهوری در دور دوم مانند دور نخست آن تاکید کردند.
دایه شریفه، مادر رامین حسینپناهی، زندانی سیاسی اعدام شده اعلام کرد: «ما مردم متحد میتوانیم بر دیکتاتور غلبه کنیم، بین ما و این جنایتکاران دریای از خون است. ما به جلادان فرزندانمان رای نخواهیم داد.»
این مادر دادخواه تاکید کرد: «در جمهوری اسلامی، هر رای یعنی یک گلوله برای شلیک به سینه فرزندانمان.»
البرز صادقی، از خانوادههای دادخواه سرنگونی هواپیمای اوکراینی در ایکس نوشت: «جلیلی و همفکرانش هواپیمای عزیزمان را موشکباران کردند، پزشکیان و همفکرانش دنبال علاج جنایت سپاه تروریستی پاسداران؛ کدام را انتخاب کنیم؟»
صادقی با استفاده از هشتگ «رای بی رای»، نوشت: «میان ما و شما دریایی خون فاصله است. نه به اصل حکومت تروریستی.»
امجد امینی، پدر مهسا ژینا امینی در یک استوری اینستاگرامی نوشت که او و خانوادهاش مبلغ هیچ کاندیدای خاصی نیستند و به «تحقق عدالت در آینده» امید چندانی ندارند.
هنگامه چوبین، مادر آرتین رحمانی، نوجوان کشتهشده هم در شبکه ایکس نوشت: «این شکاف عمیقی که بین ملت و حکومت به وجود آمده با این مناظرات مسخره و شعارهای پوشالی کاندیداها پر شدنی نیست.»
آرتین رحمانی، نوجوان ۱۷ سالهای بود که در جریان خیزش انقلابی با شلیک مستقیم نیروهای امنیتی در ایذه کشته شد.
در هفتههای گذشته دهها تن از اعضای خانوادههای شهروندانی که در طی بیش از چهار دهه اخیر به دست جمهوری اسلامی کشته شدند با انتشار مطالبی، انتخابات ریاستجمهوری را سیرک و نمایش خوانده و گفتهاند در آن مشارکت نخواهند کرد.
رعنا کورکور، خواهر مجاهد کورکور، زندانی معترض محکوم به اعدام، پنجشنبه ۱۴ تیرماه به دست ماموران امینی در تهران بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شده است.
نگار کورکور، خواهر دیگر مجاهد کورکور با اعلام این خبر در حساب ایکس خود نوشت: «طی تماسی که با خانواده داشتم اطلاع دادند امروز صبح ماموران امنیتی به منزل خواهرم در تهران هجوم بردند و رعنا را بازداشت کردهاند.»
او تاکید کرد که از نهاد بازداشتکننده و محلی که خواهرش در آنجا نگهداری میشود اطلاعی در دست ندارد.
جمهوری اسلامی در بیش از چهار دهه گذشته به طور مدام خانوادههای دادخواه را در تلاش برای ساکت کردن آنان و غلبه روایت حکومت در مورد قربانبان سرکوب، تحت فشار گذاشته است.
این فشارها در هفتههای گذشته و در بحبوحه برگزاری چهاردهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری برای جانشینی ابراهیم رئیسی شدت یافته است.
در یکی از آخرین موارد، مریم مهرابی، معلم ساکن اصفهان و خواهر محمود مهرابی زندانی سیاسی محکوم به اعدام، ۳۰ خردادماه به دست نیروهای امنیتی بازداشت شد.
نگار کورکور، ۱۰ تیرماه نیز با اشاره به بیخبری از برادرش، نوشت: «در ماههای گذشته چندین بار خانوادهام برای ملاقات به زندان شیبان اهواز رفتند اما مقامات اجازه ملاقات ندادند، دادستان ایذه گفته مجاهد ممنوعیت ملاقات و تماس دارد و ما چند هفته است که از او بیخبریم.»
حکم اعدام مجاهد کورکور، اوایل دیماه ۱۴۰۲ در شعبه ۳۹ دیوان عالی کشور تایید شد و پروندهاش از شعبه اول دادگاه انقلاب اهواز به دادگاه ایذه ارجاع شد.
سازمان عفو بینالملل ۱۶ دیماه ۱۴۰۲ با هشدار درباره اینکه پس از تایید حکم اعدام کورکور در دیوان عالی کشور، خطر اعدام قریبالوقوع این زندانی وجود دارد، از علی خامنهای و قوه قضاییه خواست فورا برنامه اعدام مجاهد کورکور را متوقف کرده و محکومیت او را لغو کنند.
عفو بینالملل همان زمان اعلام کرد حکم اعدام مجاهد کورکور در یک روند محاکمه کاملا ناعادلانه صادر شده و خاطرنشان کرد او در سلول انفرادی تحت بازداشت بوده و به صورت مداوم تحت شکنجه و بدرفتاری بوده است.
مجاهد کورکور از بازداشتشدگان خیزش انقلابی در ایذه است که ۲۹ آذر ۱۴۰۱ با حمله مسلحانه ماموران امنیتی و انتظامی به روستای پرسوراخ در اطراف ایذه بازداشت شد.
قوه قضاییه او را به عنوان «متهم اصلی» پرونده کشته شدن کیان پیرفلک معرفی کرده، اما خانواده کیان بارها به صراحت اعلام کردهاند قاتلان فرزندشان نیروهای حکومتی بودهاند.
از جمله، ماهمنیر مولاییراد، مادر این کودک ۱۰ ساله که با تاکید بر به رگبار بسته شدن خودرویشان از سوی ماموران امنیتی، عکسی از خود، دست در دست مادر مجاهد کورکور منتشر کرد.
میثم پیرفلک، پدر کیان هم که در جریان شلیک به خوردویشان به شدت مجروح شده، پس از اطلاعیه قوه قضاییه ویدیویی از خود منتشر و در آن اتهامات وارد شده به کورکور را رد کرد.
پوتین در جریان دیدار با محمد مخبر در حاشیه اجلاس کشورهای سازمان همکاری شانگهای در قزاقستان، گفت روابط ایران و روسیه دوستانه و سازنده است و ابراز اطمینان کرد این رابطه بدون توجه به نتیجه انتخابات در ایران تقویت خواهد شد.
ولادیمیر پوتین رییس جمهور روسیه در دیدار محمد مخبر سرپرست ریاست جمهوری ایران از «بررسی درخواست ایران» برای حضور به عنوان «عضو ناظر» در اتحادیه اقتصادی ارواسیا خبر داد و گفت: «ما به نوبه خود از آن حمایت خواهیم کرد، توافق تجارت آزاد بین اتحادیه اقتصادی اوراسیا و ایران به تقویت بیشتر روابط اقتصادی کمک خواهد کرد.»
در این دیدار که در روز دوم اجلاس شانگهای انجام شد، پوتین گفت تجارت این کشور با ایران در سال میلادی جاری نسبت به مدت مشابه در سال گذشته «۱۴ درصد افزایش» داشته است.
او گفت تعداد گردشگرانی که در این مدت از روسیه به ایران رفتند ۲۵ درصد افزایش یافته است.
پوتین تاکید کرد «رویکردهای» دو کشور در موضوعات کلیدی بینالمللی، عملا منطبق است: «ما خواستار ایجاد یک نظم جهانی چند قطبی، پیروی از همه اشکال قوانین بینالمللی و حفظ نقش مرکزی سازمان ملل متحد هستیم.»
اتحادیه اقتصادی اوراسیا
این اتحادیه که سال ۱۳۹۳ از سوی سه کشور روسیه، بلاروس و قزاقستان تاسیس شد، یک اتحادیه اقتصادی میاندولتی است که تا کنون قرقیزستان و ارمنستان به آن پیوستهاند.
دبیرکل اتحادیه اقتصادی اوراسیا، میخائیل میاسنیکوویچ سیاستمدار اهل بلاروس است.
در سالهای ۱۳۹۷ و ۱۴۰۱ ایران توافقنامههایی با این اتحادیه برای تجارت آزاد امضا کرد.
سازمان همکاری شانگهای
سازمان همکاری شانگهای که قرار است بستری برای همکاری در جریان رقابت امنیتی و اقتصادی با غرب باشد رسما در ۲۵ خرداد ۱۳۸۰ تاسیس شد. در اجلاس روز پنجشنبه ۱۴ تیر اعضای این سازمان بلاروس را به عنوان عضو دائم پذیرفتند تا در نهایت اعضای سازمان همکاری شانگهای به عدد ۱۰ برسد.
هماکنون چین، هند، ایران، روسیه، قزاقستان، قرقیزستان، ازبکستان، پاکستان و تاجیکستان و بلاروس اعضای رسمی و مغولستان عضو ناظر این سازمان است.
سال گذشته ایران برای نخستین بار بهعنوان عضو رسمی سازمان همکاری شانگهای در اجلاس این سازمان شرکت کرد و پیش از این تنها به عنوان عضو ناظر در نشستهای اجلاس شانگهای حاضر شده است.
ایران برای سالها به دلیل تحریمهای فصل هفتمی سازمان ملل امکان عضویت کامل در این سازمان را نداشت. با تصویب قطعنامه ۲۲۳۱ سازمان ملل پس از برجام، امکان عضویت ایران در این سازمان فراهم شد.
مواضع مخبر در اجلاس شانگهای
مخبر در نشست روز پنجشنبه سران سازمان همکاریهای شانگهای خواستار دلارزدایی از مناسبات تجاری کشورهای عضو این سازمان شد.
او پیشنهاد کرد کشورهای عضو سازمان، مناطق آزاد اقتصادی مشترک (FEZ) ایجاد کنند و موافقتنامههای تجاری ترجیحی منعقد کنند.
سرپرست ریاستجمهوری ایران همچنین از کشورهای عضو خواست با اتخاذ تدابیر موثر تلاش کنند به عملیات نظامی اسرائیل در نوار غزه پایان دهند.
دیدار مخبر و پوتین و حضور او در اجلاس شانگهای یک روز پیش از برگزاری دور دوم ریاست جمهوری ایران انجام شد.
در دور دوم انتخابات ریاست جمهوری ایران مسعود پزشکیان و سعید جلیلی با رویکردهای متضاد در سیاست خارجی با یکدیگر رقابت میکنند.
بررسی دو مناظره انتخاباتی بین مسعود پزشکیان و سعید جلیلی نشان میدهد پزشکیان در مناظره اول به طور میانگین در هر ۶/۵ دقیقه و در مناظره دوم در هر ۱۳/۳ دقیقه، یک حدیث از نهجالبلاغه یا آیه قرآن خواند. رقیب او، جلیلی، در مناظره اول سه بار و در مناظره دوم یک بار قرآن یا حدیث خواند.
خواندن احادیث و آیات به زبان عربی به وسیله پزشکیان، نامزد مورد حمایت اصلاحطلبان، از رقابتهای دور اول انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۳ مورد توجه مخاطبان قرار گرفت.
پزشکیان در مناظرههای دور دوم انتخابات که در روزهای ۱۱ و ۱۲ تیر برگزار شد، همین رویه را ادامه داد.
افراط او در این زمینه کار را به جایی رساند که رقیبش، جلیلی، خطاب به او گفت: «نکاتی که آقای پزشکیان فرمودند، از اینکه احادیثی میخوانند و متبرک میشود خوب است ولی این احادیث را امام جماعتها هم میخوانند.»
اصلاحطلبان برای پیروزی روی رایهای خاموش حساب باز کردند؛ جمعیتی که به طور مشخص با جمهوری اسلامی موافق نیستند. اصلیترین ویژگی جمهوری اسلامی، همانطور که از نامش پیداست، دخالت دین در سیاست است. با وجود این، نامزد مورد حمایت اصلاحات مدام در پاسخ به سوالات مجری برنامه از اقتصاد و فرهنگ گرفته تا سیاست داخلی و خارجی، از نهجالبلاغه و قرآن نقل قول کرد.
مناظره اول، هر ۶/۵ دقیقه یک حدیث و آیه
پزشکیان در دور اول مناظرات مجموعا حدود ۶۷ دقیقه صحبت کرد. در این ۶۷ دقیقه او پنج نقل قول از نهجالبلاغه، یک حدیث «غیر معتبر» و چهار آیه قرآن خواند. به عبارتی به طور میانگین، او حدودا هر شش و نیم دقیقه، یک حدیث یا آیه خواند.
عهدنامه با مالکاشتر- در دقیقه ۱۷ مناظره اول، پزشکیان بخشی از عهدنامه امام اول شیعیان با مالک اشتر را خواند که با «و إنما عماد الدين و جماع المسلمين» شروع میشود. در نقل قولی که پزشکیان مطرح کرد «تودههای مردم» به عنوان ساز و برگ مالک اشتر معرفی شده است.
محل فرود شیطان- دو دقیقه بعد، در دقیقه ۱۹ مناظره، پزشکیان این بار از سوره شعرا، آیههای ۲۲۱ و ۲۲۲ را نقل کرد. در این دو آیه آمده است شیاطین در بین دروغگویان فرود میآیند.
حق والی بر رعیت- دفعه بعد که نوبت به پزشکیان رسید، این بار در دقیقه ۳۶ مناظره، او از خطبه ۲۱۶ نهجالبلاغه نقل قول کرد. این بخش نهجالبلاغه به «حقوق میان والی و رعیت» اشاره کرده است.
حدیث نامعتبر- یک دقیقه و نیم بعد از خطبه نهجالبلاغه، پزشکیان سراغ حدیثی رفت که بخشی از مسلمانان آن را معتبر نمیدانند.
او در دقیقه ۳۷ به حدیث «الملك يبقى مع الكفر و لا يبقى مع الظلم» اشاره کرد.
نامه به مالک اشتر- در دقیقه ۴۳، وقتی دوباره نوبت پزشکیان شد، او باز گریزی به نهجالبلاغه زد و بخشی از نامه شماره ۵۳ امام اول شیعیان به مالک اشتر را خواند که درباره عهدنامهها و وفای به قول و قرار است.
ماجرای پیمان از پیامبران- یک دقیقه بعد و در دقیقه ۴۴ مناظره، پزشکیان سراغ قرآن رفت و آیههای هفتم و هشتم سوره احزاب را خواند. این دو آیه درباره قول گرفتن خدا از پیامبران و وعده عذاب برای کافران است.
موعظه- هنوز ۱۰ دقیقه از قرآن خواندن پزشکیان نگذشته بود که در دقیقه ۵۲، پزشکیان باز سراغ نهجالبلاغه رفت و خطبه ۱۰۵ آن را خواند.
این بخش از نهجالبلاغه درباره وظایف امام، از جمله موعظه کردن است.
هلاکت خودکامگان- حدود یک ساعت، پزشکیان حدیث و آیه جدیدی نخواند تا اینکه در دقیقه ۱۱۶ مناظره، گریزی به حکمت شماره ۱۶۱ نهجالبلاغه زد. بخشی که به هلاکت خودکامگان پرداخته است.
در راه خدا- پنج دقیقه بعد از نهجالبلاغه، پزشکیان سراغ آیه ۶۹ سوره عنکبوت رفت. آیهای که درباره پاداش خدا به کسانی است که به راه او رفتهاند.
امام خلق- دفعه بعد که تریبون به پزشکیان رسید، حول و حوش دقیقه ۱۴۰ مناظره، او دوباره سراغ قرآن رفت و این بار آیه ۱۲۴ سوره بقره را خواند.
در این آیه آمده است که «امامت خلق» پاداشی بوده که خدا به ابراهیم داده است.
مناظره دوم، هر ۱۳ دقیقه یک حدیث و آیه
در مناظره دوم، پزشکیان به طور میانگین در هر ۱۳/۳ دقیقه از صحبتهایش، یک حدیث یا آیه قرآن خواند.
او در این مناظره که ۱۲ تیر ۱۴۰۳ انجام شد، با آیه ۸۰ سوره اسرا صحبتهایش را آغاز کرد.
این آیه به صورت دعا، از خدا خواسته حجتی برای کمک به او بفرستد.
صدای مسلمانان را بشنوید- پزشکیان تا میانههای مناظره دوم و دقیقه ۸۱، آیه و حدیث جدیدی نخواند اما در این دقیقه، حدیثی خواند که در آن از مسلمانان خواسته شده به درخواست کمک از سوی دیگر مسلمانان پاسخ دهند.
توجه به امور مسلمین- بلافاصله پس از حدیث قبلی، او حدیث دیگری خواند. موضوع این حدیث مثل مورد قبل، درباره کمک و همیاری بین مسلمانان بود.
خدا چه کسی را رحمت میکند- دو دقیقه از حدیث قبلی نگذشته بود که این بار پزشکیان به حدیث دیگری از امام اول شیعیان پرداخت. موضوع این نقل قول درباره این بود که «خدا کسی را که بداند از کجا، در کجا و به کجاست، رحمت میکند».
گردنم را میگذارم- در اواخر مناظره، پزشکیان آخرین حدیث خود را از خطبه ۱۶ نهجالبلاغه خواند؛ «ذمتی بما اقول رهینه و انا به زعیم» که به فارسی یعنی: «آنچه مىگويم در عهده خویش مىدانم و خود آن را پایبندم.»
البته خود پزشکیان آن را اینطور ترجمه کرد: «گردنم را در مقابل حرفهایم گرو میگذارم.»
جلیلی چه کرد؟
جلیلی در مناظره اول، دو بار از قرآن گفت و یک حدیث نامعتبر هم ارائه کرد. او در مناظره دوم فقط یک بار به احادیثی پرداخت که پزشکیان روایت کرده بود.
جلیلی در دقیقه ۴۶ مناظره اول، بخشهایی از آیه ۲۹ سوره اعراف و آیه۲۷ سوره حدید را خواند.
او در دقیقه ۹۹ نیز اشارهای به آیه ۹۷ سوره نساء کرد.
در اواخر مناظره و دقیقه ۱۲۳ هم حدیث نامعتبر «الطرق الی الله بعدد انفاس الخلائق» را خواند که به معنی این است که راههای رسیدن به خدا به تعداد خلایق است.
قرآن خواندن و حدیث گفتن کسی مثل جلیلی عجیب نیست. عنوان پایاننامه دوره کارشناسی ارشد او «سیاست خارجی پیامبر اسلام» و رساله دکتریاش «بیان اندیشه سیاسی اسلام در قرآن» بوده است.
در رقابت این دو، این ظاهرا پزشکیان است که به دوران دهه ۶۰ بازگشته و آرمانش حکومت امام اول شیعیان است.
نامزد مورد حمایت اصلاحطلبان در آخرین مناظره رو به دوربین گفت: «امام من حضرت علی است و تا زنده هستم، همان ایده و روش را ادامه خواهم داد.»
این اشاره او چندان بیراه هم نیست. او وقتی در دانشگاه مسئولیت داشت، کلاسهای تفسیر نهجالبلاغه برگزار میکرد. علاقه او به امام اول شیعیان که حالا میخواهد دولتی بر پایه آموزههای او تشکیل دهد، شاید از زمانی آغاز شده که به گفته خودش حجاب اسلامی را الزامی کرد؛ آن هم زمانی که هنوز قانونی برای حجاب اسلامی در جمهوری اسلامی تصویب نشده بود.