وال استریت ژورنال به نقل از مقامهای آمریکا و عربستان سعودی گزارش داد کاخ سفید به دنبال یک توافق دیپلماتیک در ماههای آینده است که در جریان آن از اسرائیل میخواهد در ازای عادیسازی روابطش با عربستان سعودی، متعهد شود که کشور مستقل فلسطین را به رسمیت بشناسد.
به نوشته وال استریت ژورنال، به عنوان انگیزهای برای به رسمیت شناختن اسرائیل، کاخ سفید به عربستان سعودی یک رابطه دفاعی رسمیتر با واشینگتن، کمک برای دستیابی به انرژی هستهای غیرنظامی و تلاش مجدد برای تشکیل کشور فلسطین را پیشنهاد میکند.
به نوشته این روزنامه، مقامهای آمریکایی میگویند در مراحل نهایی مذاکره بر سر این پیشنهادها هستند.
این تلاش با میانجیگری ایالات متحده، دستاوردی را برای اسرائیل به همراه خواهد داشت که مدتها است به دنبال آن بوده است: یک توافق تاریخی برای عادیسازی روابط با ریاض، قدرتمندترین همسایه عرب اسرائیل.
همکاری در رهگیری موشکهای جمهوری اسلامی؛ یک نقطه عطف
مقامهای آمریکایی میگویند همکاری موفقیتآمیز چند کشور برای سرنگونی موشکها و پهپادهای جمهوری اسلامی در حمله شنبه شب به اسرائیل، باید این موضوع را برای اسرائیل روشن کرده باشد که امنیت این کشور در برابر تهدیدات جمهوری اسلامی را میتوان از طریق نزدیکی بیشتر با عربستان سعودی افزایش داد.
براساس گزارشها، آمریکا، بریتانیا، فرانسه، اردن، عربستان سعودی و امارات متحده عربی با اسرائیل برای رهگیری و انهدام پهپادها و موشکهای جمهوری اسلامی حمله کردهاند.
نعیم قاسم، نایب رییس حزبالله لبنان در اشاره به کمک اردن، عربستان سعودی و امارات در دفع حملههای جمهوری اسلامی به اسرائیل، گفت: «حمایت از اسرائیل فارغ از هر توجیهی که داشته باشد، برازنده هیچ کشور عربی نبود و مردم این کشورها آنها را برای چنین تصمیمی پاسخگو خواهند کرد.»
شانسی برای کارزار انتخاباتی بایدن
به نوشته وال استریت ژورنال، تلاش برای عادیسازی روابط عربستان سعودی و اسرائیل، شانس موفقیت دیپلماتیک قابل توجهی را در میانه کارزار انتخاباتی جو بایدن برای انتخابات ریاست جمهوری امسال را فراهم میکند و دامنه توافقنامه ابراهیم را گسترش میدهد که رقیب جمهوریخواه او، دونالد ترامپ در زمان ریاست جمهوری امضا کرد. این توافقنامه منجر به عادیسازی روابط بین اسرائیل با مراکش، بحرین و امارات متحده عربی شد.
مقامهای آمریکایی و اسرائیلی اما میگویند متقاعد کردن بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، برای پذیرش مذاکرات برای تاسیس یک کشور فلسطینی همچنان یک مانع دشوار است، زیرا اعضای دست راستی دولت او و بسیاری از مردم اسرائیل با تشکیل کشور فلسطین پس از حمله مرگبار هفت اکتبر حماس به اسرائیل مخالف هستند.
رهبران عربستان سعودی برای دههها گفتهاند که تشکیل کشور فلسطین در اولویت برنامههای آنها است و دیپلماتهای ارشد آن نیز گفتهاند ایجاد راهی برای تحقق راهحل دو کشوری بخشی از قیمت عادیسازی آنها است.
به نوشته وال استریت ژورنال، مقامهای سعودی گفتند اکنون بهطور خصوصی به ایالات متحده نشان دادهاند که ممکن است تضمینهای شفاهی اسرائیل برای شرکت در مذاکرات جدید برای تشکیل کشور فلسطین را بپذیرند تا بتوانند بر سر دیگر بخشهای همکاری گسترده امنیتی خود با آمریکا به توافق برسند.
مقامهای عربستان سعودی به این روزنامه گفتند که یک توافق با میانجیگری ایالات متحده ممکن است به اسرائیل در استراتژی خروج احتمالی از غزه پس از پایان یافتن درگیریها کمک کند.
ایالات متحده طرحی را برای پس از جنگ ترسیم کرده است که در آن برای تامین امنیت غزه از نیروهای کشورهای عربی استفاده شود.
آمریکا روز پنجشنبه قطعنامهای را در شورای امنیت سازمان ملل وتو کرد که راه را برای عضویت کامل فلسطین در سازمان ملل هموار میکرد.
ودانت پاتل، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا، تصویب این قطعنامه را اقدامی زودهنگام خواند و گفت: «این اقدام برای مردم فلسطین مایه تشکیل یک کشور نخواهد شد.»
جلوگیری از نفوذ چین و انزوای بیشتر جمهوری اسلامی
مقامهای آمریکایی نیز به وال استریت ژورنال گفتند که هدف دیگر از گفتگوها با عربستان سعودی، محدود کردن نفوذ چین در منطقه و انزوای بیشتر جمهوری اسلامی از طریق نزدیک کردن ریاض به اسرائیل، نزدیکترین متحد واشینگتن در منطقه است.
برای سعودی ها، گرفتن تعهدات دفاعی ملموستر از سوی ایالات متحده یک هدف مهم است. به گفته یک مقام آمریکایی، کمک پنتاگون به ریاض در تقویت دفاع این کشور در برابر موشکها و پهپادهای ایرانی، زمینهای برای یک توافق بالقوه است، اما جزئیات مذاکرات در مورد کمکهای دفاعی و هستهای علنی نشده است.
آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا، در جریان سفر خود به جده در ۲۰ مارس، پس از دیدار و مذاکره با محمد بن سلمان ، ولیعهد عربستان سعودی، بر سر عادیسازی روابط عربستان و اسرائیل گفت:«پیشرفت خوب و واقعی است. من نمیتوانم چارچوب زمانی برای آن تعیین کنم، اما فکر میکنم به نقطهای نزدیک میشویم که توافقهایی داشته باشیم.»
جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی ایالات متحده، اوایل ماه جاری برای سفر به عربستان سعودی برنامه ریزی کرده بود، اما این سفر به دلیل شکستگی دنده او در یک تصادف جزئی، لغو شد.
تلاش قبلی کاخ سفید برای رسیدن به یک توافق دیپلماتیک با تهاجم اسرائیل به غزه پس از حمله حماس در ماه اکتبر از مسیر خارج شد.
مقامهای عربی میگویند که آتشبس موقت در غزه باعث میشود سعودیها بتوانند راحتتر در این مسیر حرکت کنند، اما گفتگوهای جداگانه در مورد توقف جنگ و مبادله گروگانهای حماس با فلسطینیهای زندانی در اسرائیل با مشکل مواجه شده است.
اسرائیل همچنین مصمم است به عملیات نظامی علیه حماس در رفح، در جنوب غزه که بیش از یک میلیون فلسطینی به آنجا پناه بردهاند، ادامه دهد.
سالیوان روز پنجشنبه با وزیر امور استراتژیک اسرائیل، ران درمر، و تزاچی هانگبی، رئیس شورای امنیت ملی و دو تن از نزدیکترین مشاوران نتانیاهو، در مورد نگرانیهای ایالات متحده در مورد عملیات رفح و تلاشها برای تقویت دفاع اسرائیل گفتگو کرد.
دولت بایدن، بهصورت علنی از اسرائیل خواسته است که از عملیات زمینی بزرگ در رفح خودداری کند، زیرا بیم آن میرود که این عملیات به غیرنظامیان آسیب برساند و اسرائیل را در افکار بینالمللی منزویتر کند.
نتانیاهو استدلال کرده است که بدون نابودی کامل حماس، هیچ طرحی برای غزه پس از جنگ وجود ندارد. او همچنین گفته است که پس از شکست حماس، شانس عادیسازی روابط با عربستان سعودی بهبود خواهد یافت.
ایده کشور فلسطینی و موافقان و مخالفان اسرائیلی
نتانیاهو با این استدلال که تشکیل کشور فلسطین امنیت اسرائیل را تضعیف میکند، به شدت با این امر مخالفت کرده است. او در ماه ژانویه گفت که اسرائیل باید کنترل امنیتی غزه و کرانه باختری را برای آینده قابل پیشبینی در دست داشته باشد.
با این همه، نتانیاهو در دوران نخستوزیری خود چند بار تحت فشار واشینگتن، مخالفتش را با تشکیل کشور فلسطین کاهش داده است. انجام چنین کاری، نیازمند سازماندهی مجدد ائتلافی در میان احزاب راست افراطی است که به شدت با ایده تشکیل کشور فلسطین مخالف هستند.
بنی گانتز، یکی از اعضای کابینه جنگی سه نفره اسرائیل و رقیب بنیامین نتانیاهو، سرسختترین طرفدار در داخل دولت اسرائیل برای عادیسازی روابط با عربستان سعودی است. اکثر نظرسنجیها نشان میدهد که گانتز محبوبترین رهبر امروز اسرائیل است.
گانتز در بیانیهای در ابتدای این ماه گفت که توافق عادیسازی روابط با عربستان سعودی و همچنین بهرهمندی از ائتلافی از کشورهای عربی میانهرو برای تامین امنیت غزه «در دسترس است».
یه نوشته وال استریت ژورنال، اسرائیل و عربستان سعودی در حال حاضر بهطور مخفیانه در مورد مسائل امنیتی و دیگر مسائل همکاری میکنند.
گانتز گفت که جمهوری اسلامی برای راه انداختن یک جنگ منطقهای تلاش میکند و به رسمیت شناختن رسمی دیپلماتیک اسرائیل از سوی عربستان به ایجاد اتحاد علیه جمهوری اسلامی کمک میکند.
بسیاری از رهبران اسرائیل، حتی آنهایی که پیش از این از راهحل تشکیل دو کشور حمایت میکردند، پس از حمله هفت اکتبر نگران هستند که موافقت با تشکیل یک کشور فلسطینی در حال حاضر به عنوان پاداشی به حماس برای حمله مرگبارش به اسرائیل تلقی شود.
بر اساس یک نظرسنجی اخیر از افکار عمومی در ژانویه، ۵۹ درصد از یهودیان اسرائیلی با توافقی که منجر به تشکیل کشور فلسطین شود مخالفند، حتی اگر چنین کاری به امضای توافقنامه صلح با کشورهای عربی منجر شود.
موج پهپادها و موشکهایی که شنبه ۲۵ فروردین از ایران راهی اسرائیل شد، اولین حمله مستقیم جمهوری اسلامی از خاک ایران به اسرائیل بود.
آرِون برگمن، محقق علوم سیاسی و کارشناس مسائل امنیتی خاورمیانه در کینگز کالج لندن به نیویورک تایمز گفت این اولین باری است که جمهوری اسلامی مستقیما اسرائیل را از داخل خاک خود هدف حمله قرار میدهد.
او این حمله را یک «رویداد تاریخی» خواند.
پیش از این حمله جمهوری اسلامی از نیروهای نیابتی خود برای ضربه زدن به منافع اسرائیل استفاده میکرد و ترور هدفمند رهبران نظامی و دانشمندان هستهای جمهوری اسلامی، بخش مهمی از استراتژی اسرائیل علیه تهران بود.
تاریخچهای مختصر از جنگ در سایه اسرائیل و جمهوری اسلامی
جمهوری اسلامی و اسرائیل برای رسیدن به سطح کنونی درگیریها، راه کموبیش درازی را طی کردند.
- ژانویه ۲۰۲۰ (دی ماه ۱۳۹۸): اسرائیل با رضایت از ترور قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران در حمله هواپیماهای بدون سرنشین آمریکایی در بغداد استقبال کرد.
جمهوری اسلامی در پاسخ به ترور سلیمانی، با رگبار موشک به دو پایگاه آمریکا در عراق که محل استقرار سربازان آمریکایی است حمله کرد.
مقامهای آمریکایی گفتند سلیمانی طراح فعالیتهای بیثبات کننده جمهوری اسلامی در سراسر خاورمیانه و متهم به برنامهریزی حملات علیه سفارتخانههای آمریکا و اهداف اسرائیلی بوده است.
- سالهای ۲۰۲۱-۲۰۲۲ (۱۳۹۹-۱۴۰۰): به گفته مقامات اسرائیلی در ژوییه ۲۰۲۱ (مرداد ماه ۱۴۰۰)، یک نفتکش تحت مدیریت یک شرکت کشتیرانی متعلق به اسرائیل در سواحل عمان هدف حمله قرار گرفت و دو خدمه آن کشته شدند.
این مقامات گفتند به نظر میرسد این حمله به وسیله پهپادهای جمهوری اسلامی انجام شده باشد.
هر چند جمهوری اسلامی مسئولیت این حمله را بر عهده نگرفت، یک شبکه تلویزیونی دولتی آن را پاسخی به حمله اسرائیل در سوریه توصیف کرد.
- نوامبر ۲۰۲۱ (آبان ماه ۱۴۰۰): اسرائیل محسن فخریزاده، دانشمند ارشد هستهای جمهوری اسلامی را کشت و در می ۲۰۲۲ (خرداد ماه ۱۴۰۱) حسن صیاد خدایی، از فرماندهان سپاه پاسداران را ترور کرد.
- دسامبر ۲۰۲۳ (آذر ماه ۱۴۰۲): پس از آغاز بمباران غزه از سوی اسرائیل در پاسخ به حملات هفتم اکتبر حماس، شبهنظامیان مورد حمایت جمهوری اسلامی حملات خود را به اسرائیل افزایش دادند.
اواخر سال گذشته میلادی، تهران اسرائیل را متهم به کشتن یک شخصیت بلندپایه نظامی، سرلشکر سید رضی موسوی در حمله موشکی به سوریه کرد.
رضی موسوی یکی از مشاوران ارشد سپاه پاسداران و از نزدیکان قاسم سلیمانی بود.
گفته میشود او در نظارت بر ارسال تسلیحات برای حزبالله لبنان نقش داشت.
اسرائیل از اظهار نظر رسمی و مستقیم در مورد اینکه آیا مسئولیتی در قبال کشته شدن موسوی داشته یا خیر، خودداری کرد.
- ژانویه ۲۰۲۴ (دی ماه ۱۴۰۲): انفجاری در حومه بیروت منجر به کشته شدن صالح العاروری، از رهبران حماس، به همراه دو فرمانده شاخه نظامی این گروه شد.
این اولین ترور یک مقام ارشد حماس در خارج از کرانه باختری و غزه در سالهای اخیر بود.
مقامات حماس، لبنان و ایالات متحده این حمله را به اسرائیل نسبت دادند اما اسرائیل به صورت رسمی دخالت در آن را تایید نکرد.
حزبالله که از حمایت جمهوری اسلامی برخوردار است، پس از مرگ العاروری حملات خود به اسرائیل را افزایش داد.
در مقابل ارتش اسرائیل با هدف قرار دادن حزبالله، تعدادی از فرماندهان این گروه را کشت.
- اواخر ژانویه ۲۰۲۴ (بهمن ماه ۱۴۰۲): جمهوری اسلامی، اسرائیل را متهم به حمله هوایی به دمشق کرد که طی آن چندین تن از نظامیان ارشد سپاه پاسداران کشته شدند.
- مارس و آوریل ۲۰۲۴ (اسفند ۱۴۰۲ و فرودین ۱۴۰۳): حمله هواپیمای بدون سرنشین اسرائیل به خودرویی در جنوب لبنان منجر به کشته شدن حداقل یک نفر شد.
ارتش اسرائیل اعلام کرد در این حمله معاون فرمانده یگان موشکی حزبالله کشته شده است.
حزبالله مرگ فردی به نام علی عبدالحسن نعیم را تایید کرد اما جزییات بیشتری ارائه نداد.
در همان روز، اسرائیل در یکی از سنگینترین حملات هوایی این کشور در سالهای اخیر، مناطقی در نزدیکی حلب در شمال سوریه را مورد هدف قرار داد.
به گفته دیدهبان حقوق بشر سوریه، یک سازمان غیردولتی مستقر در بریتانیا که جنگ داخلی سوریه را رصد و اطلاعرسانی میکند، در این حملات ۳۶ سرباز سوری، هفت جنگجوی حزبالله و یک سوری از شبهنظامیان طرفدار جمهوری اسلامی کشته شدند.
ارتش اسرائیل مسئولیت این حملات را بر عهده نگرفت اما یوآو گالانت، وزیر دفاع این کشور، در رسانههای اجتماعی نوشت: «ما حزبالله را در هر جایی که قصد عملیات داشته باشد تعقیب میکنیم و فشار و سرعت حملات را افزایش خواهیم داد.»
سه روز بعد، هواپیماهای جنگی اسرائیل به ساختمان کنسولگری جمهوری اسلامی در دمشق حمله کردند و دو فرمانده ارشد و پنج افسر سپاه پاسداران را کشت.