معادله خطرناک بازدارندگی میان اسرائیل و جمهوری اسلامی

آستین روز پنج‌شنبه با یوآو گالانت، وزیر دفاع اسرائیل، درباره تحولات منطقه و واکنش احتمالی جمهوری اسلامی به حمله دمشق گفت‌وگو کرد.

پنتاگون با صدور بیانیه‌ای درباره این گفت‌وگو اعلام کرد دو طرف در مورد «تعهد آهنین» ایالات متحده به امنیت اسرائیل در برابر تهدیدات ایران و نیروهای نیابتی‌اش تبادل نظر کردند.

در بیانیه وزارت دفاع آمریکا آمده است آستین با تکرار پیام صریح پیشین جو بایدن، رییس‌جمهوری ایالات متحده به بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، به گالانت اطمینان داد که «اسرائیل می‌تواند برای دفاع از خود در برابر حملات ایران، از حمایت کامل ایالات متحده مطمئن باشد».

روز گذشته وب‌سایت اینترسپت گزارش داد جمهوری اسلامی تهدید کرده است اگر آمریکا در برابر هر گونه اقدام تلافی‌جویانه ایران در واکنش به حمله به دمشق به اسرائیل در دفاع از خود کمک کند، به نیروهای آمریکا در منطقه حمله خواهد کرد.

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی در سخنرانی روز عید فطر درباره حمله دمشق اعلام کرد که اسرائیل باید «تنبیه» شود.

دوشنبه هفته گذشته، کنسولگری ایران در دمشق هدف حمله قرار گرفت و چندین فرمانده ارشد و پرسنل نیروی قدس از جمله فرمانده ارشد این نیرو در حوزه سوریه و لبنان کشته شدند.

اسرائیل رسما مسوولیت این حمله را بر عهده نگرفته و اعلام کرده است به هر حمله‌ای از سوی ایران پاسخ مستقیم خواهد داد.

وزیر دفاع اسرائیل در این زمینه به همتای آمریکایی خود گفت: «حمله مستقیم ایران مستلزم پاسخ مناسب اسرائیل به ایران است.»

در ادامه بیانیه وزارت دفاع آمریکا آمده است دیدار ژنرال مایکل کوریلا، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا در منطقه (سنتکام) از اسرائیل جلو افتاده تا بتواند با رهبری نظامی اسرائیل دیدار و درباره «تهدیدات امنیتی فعلی» گفت‌وگو کند.

کوریلا که در ماه‌های اخیر به طور منظم به اسرائیل سفر کرده، روز پنج‌شنبه وارد اسرائیل شد.

رسانه‌ها خبر دادند سفر او به اسرائیل برای گفت‌و‌گو درباره تهدید جمهوری اسلامی به حمله تلافی‌جویانه انجام شده است.

روزنامه وال‌استریت ژورنال روز پنج‌شنبه گزارش داد اسرائیل برای حمله مستقیم از سوی ایران در ۲۴ تا ۴۸ ساعت آینده آماده می‌شود.

این روزنامه به نقل از یک منبع آگاه افزود تهران هنوز در این زمینه تصمیمی نگرفته است.

در روزهای اخیر، گزارش‌های اطلاعاتی ایالات متحده نشان داده‌اند حمله به منافع اسرائیل از سوی ایران یا نیروهای نیابتی‌اش ممکن است قریب‌الوقوع باشد.

منابع آگاه گفته‌اند به نظر می‌رسد این حمله می‌تواند در داخل مرزهای اسرائیل به وقوع بپیوندد.

یک مقام آمریکایی که از این موضوع مطلع است، به وال‌استریت ژورنال گفت گزارش‌های اطلاعاتی جدید آمریکا نشان می‌دهند به جای دیگر کشورها، حمله احتمالی ایران «احتمالا در خاک اسرائیل» باشد.

سفارت آمریکا در اسرائیل روز پنج‌شنبه اعلام کرد کارمندان این سفارت و اعضای خانواده‌های آنان تا اطلاع ثانوی از هر گونه سفر شخصی به خارج از مرکز اسرائیل منع خواهند شد.

حساب ایکس وزارت امور خارجه نیوزیلند، روز جمعه در ارتباط با حمله احتمالی تلافی‌جویانه جمهوری اسلامی به اسرائیل نوشت: «نیوزیلند نگران گزارش‌هایی است که نشان می‌دهند ایران در حال برنامه‌ریزی برای حمله تلافی‌جویانه علیه اسرائیل است.»

وزارت امور خارجه نیوزیلند افزود: «ما قویا از بازیگران منطقه‌ای می‌خواهیم حداکثر خویشتن‌داری را به خرج دهند و از تشدید تنش اجتناب کنند.»

کشورهای دیگری چون روسیه و آلمان نیز از جمهوری اسلامی خواسته‌اند در این زمینه خویشتن‌داری کند.

وزیر امور خارجه استرالیا نیز در تماسی تلفنی از حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی خواست تا تهران از نفوذ خود در منطقه برای ارتقای ثبات استفاده کند و باعث تشدید تنش نشود.

انفجار مرکز همیاری یهودیان در بوئنوس‌آیرس در ۲۷ تیر ۱۳۷۳ (۱۸ ژوییه ۱۹۹۴) موجب کشته شدن ۸۵ نفر و زخمی شدن ۳۰۰ نفر از شهروندان یهودی‌تبار آرژانتینی شد و مرگ‌بارترین حمله تاریخ آرژانتین را رقم زد.

در حکمی که روز پنج‌شنبه منتشر شد، دادگاه تجدیدنظر آرژانتین، ایران و گروه لبنانی تحت حمایتش، حزب‌الله را مسوول این بمب‌گذاری دانست و گفت که این حمله در انتقام از عقب‌نشینی آرژانتین از توافق همکاری هسته‌ای با تهران صورت گرفت.

دادگاه آرژانتین با تایید نقش «سیاسی و استراتژیک» جمهوری اسلامی در بمب‌گذاری، راه را برای خانواده‌های قربانیان هموار کرد تا علیه جمهوری اسلامی شکایت کنند.

در سه دهه گذشته، ایران کسانی را که در این پرونده در آرژانتین محکوم شده‌اند تحویل نداده و حکم بازداشت آنان که از سوی اینترپل صادر شده، به جایی نرسیده است.

‌اکبر هاشمی رفسنجانی (رییس‌جمهوری وقت)، علی‌اکبر ولایتی (وزیر امور خارجه وقت)، علی فلاحیان (وزیر اطلاعات وقت)، محسن رضایی (فرمانده وقت کل سپاه پاسداران)، احمدرضا اصغری (دبیر سوم پیشین سفارت جمهوری اسلامی در آرژانتین)، احمد وحیدی (فرمانده وقت نیروی قدس سپاه)، محسن ربانی (رایزن فرهنگی پیشین جمهوری اسلامی در آرژانتین) و عماد مغنیه (رییس وقت ستاد عملیات ویژه حزب‌الله لبنان) از متهمان این پرونده هستند که از میان آنان هاشمی درگذشته و مغنیه کشته شده است.

در حکم دادگاه تجدیدنظر آرژانتین آمده است: «اهمیت این نقض‌های شدید حقوق بشر برای جامعه بین‌الملل به‌عنوان یک کل، موجب وظیفه یک دولت برای ارائه حمایت قضایی می‌شود».

این حکم، بمب‌گذاری در مرکز همیاری یهودیان آرژانتین را «جنایت علیه بشریت» توصیف کرده است.

خبرگزاری آسوشیتدپرس نوشت تصمیم دادگاه تجدیدنظر آرژانتین در این پرونده غیرمترقبه نبوده است.

قوه قضاییه آرژانتین مدت‌هاست ایران را عامل این حمله می‌داند و روابط بین دو کشور به‌ویژه پس از شکست یک تحقیقات مشترک، تیره شده است.

ایران دخالت خود را در این انفجار رد کرده است.

حزب‌الله لبنان، گروهی که اکنون درگیر با اسرائیل در مرز لبنان و اسرائیل است، هنوز به این حکم واکنشی نشان نداده است.

دادگاه ضمن مشخص کردن نقش مقامات ارشد جمهوری اسلامی و فرماندهان سپاه پاسداران در این حمله، اعلام کرد ایران این بمب‌گذاری‌ را در واکنش به لغو سه قرارداد با آرژانتین که می‌توانست تهران را در اواسط دهه ۱۹۸۰ از فن‌آوری هسته‌ای برخوردار کند، طراحی کرد.

نتیجه‌گیری در این زمینه بر اساس گزارش‌های اطلاعاتی محرمانه صورت گرفته است.

تحقیقات گذشته در مورد بمب‌گذاری آمیا نه تنها علیه مقامات ایرانی بود بلکه علیه دو رییس‌جمهوری پیشین آرژانتین نیز کیفرخواست‌هایی صادر شد.

در سال ۱۳۹۳، جسد آلبرتو نیسمان که رییس‌جمهوری آرژانتین را به سرپوش گذاشتن بر این پرونده متهم کرده بود یک روز پیش از ارائه گزارش او به پارلمان آرژانتین، در آپارتمانش در بوئنوس‌آیرس کشف شد.

آسوشیتدپرس نوشت طی سال‌های گذشته، شاهدان این پرونده تهدید شده یا رشوه دریافت کرده‌اند.

حکم روز پنج‌شنبه، چند ماه قبل از سی‌امین سالگرد انفجار آمیا صادر شد.

آرژانتین به مناسبت بیست‌وپنجمین سالگرد این حمله، حزب‌الله را در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار داد و دارایی‌های مالی این گروه را مسدود کرد.

حدود ۲۳۰ هزار یهودی در آرژانتین زندگی می‌کنند و نمایندگان آنان حکم روز پنج‌شنبه را «تاریخی» توصیف کردند.

به نوشته آسوشیتدپرس، برای بستگان کسانی که در بمب‌گذاری‌ آمیا کشته شدند این حکم تنها یک یادآوری دردناک بود زیرا این پرونده همچنان باز است.

کاظم صدیقی، به دلیل افشای فساد مالی و زمین‌خواری خود و فرزندانش در اسفند ماه سال گذشته به چهره‌ای جنجالی تبدیل شد.

با وجود آنکه در فساد مالی و زمین‌خواری او تردیدی نبود، با این حال، حضور او در مراسم رسمی دیدار با علی خامنه‌ای نشانی از آن بود که رهبر جمهوری اسلامی همچنان بی‌تفاوت به نظر مردم و قوانین از او حمایت می‌کند.

انتشار اطلاعیه شورای سیاستگذاری ائمه جمعه، واکنش گسترده مردم و فعالان سیاسی و مدنی در ایران را برانگیخته است.

کاظم صدیقی، امام جمعه موقت تهران و رییس ستاد امر به معروف و نهی از منکر، پس از آنکه ناچار به پذیرش تخلف خود شد، آن‌چه رخ داده را غفلت خواند و از خدا و رهبر جمهوری اسلامی عذرخواهی کرد. او فاش شدن این فساد را به «بوق‌های رسانه‌ای دشمن» نسبت داد.

علیرضا پناهیان، از سخنرانان دفتر علی خامنه‌ای نیز روز شنبه ۱۸ فروردین، در یک برنامه تلویزیونی پیامبر اسلام را «گوشت‌تلخ» و امام اول شیعیان را «خشن» خواند.

در حالی که شماری از شهروندان ایرانی به اتهام سب‌النبی یا دشنام دادن به پیامبر اسلام بازداشت و حتی اعدام شده‌اند، هیچ اقدامی علیه علیرضا پناهیان صورت نگرفت.

در سال‌های اخیر، پرونده‌های متعددی از فساد نیروهای نزدیک و وفادار به علی خامنه‌ای منتشر شده، اما هیچ یک از آنان تحت پیگرد قانونی قرار نگرفته‌اند.

فلسطینی‌ها که از سال ۲۰۱۲ به عنوان عضو ناظر در سازمان ملل متحد پذیرفته شدند، سال‌ها برای به دست آوردن عضویت کامل که به منزله به رسمیت شناختن کشور فلسطین است، تلاش کرده‌اند.

هر درخواستی برای عضویت در سازمان ملل باید ابتدا به تصویب شورای امنیت برسد، جایی که متحد اسرائیل، ایالات متحده در آن حق وتو دارد.

پس از تصویب درخواست عضویت در سازمان ملل متحد در شورای امنیت، مجمع عمومی نیز باید این درخواست را تایید کند.

به نوشته تایمز، ارتش اسرائیل که این مکاتبات را در جریان جنگ غزه کشف کرده، آنها را به‌طور انحصاری به این روزنامه نشان داده است.

ارتش اسرائیل معتقد است که این نامه‌ها شواهد قانع‌کننده‌ای از مجموعه‌ای پیچیده از پرداخت‌ها را در اختیار می‌گذارد که ثابت می‌کند جمهوری اسلامی چگونه به حمایت مالی از گروه حماس دست زده است.

در یکی از این نامه‌ها که مروان عیسی، فرمانده شاخه نظامی حماس در غزه با نام مستعار ابوالبراء به یحیی سنوار، رهبر این گروه در غزه نوشته است، جزییات دریافت حداقل ۲۲۲ میلیون دلار از جمهوری اسلامی ذکر شده است.

در پی حمله ماه گذشته اسرائیل به منطقه‌ای در نزدیکی اردوگاه نصیرات در مرکز غزه، گزارش شد که مروان عیسی کشته شده است. آمریکا و اسرائیل این گزارش‌ها را تایید کرده‌اند.

اسرائیل همچنین تاکید کرده که یحیی سنوار را نیز خواهد کشت و او را پس از حمله هفت اکتبر گروه حماس به اسرائیل، باید یک مرده متحرک انگاشت.

در نامه اول که در سال ۲۰۲۰ نوشته شده، پرداخت‌های جمهوری اسلامی به صورت ماهانه ضبط شده است. پرداخت‌های ثبت شده در این نامه از جولای ۲۰۱۴ شروع شده است؛ زمانی که حماس درگیر جنگ قبلی خود در آن زمان با اسرائیل بود.

طبق این نامه، در فاصله این شش سال، جمهوری اسلامی در مجموع ۱۵۴ میلیون دلار به حماس پرداخته است. در زیر این نامه نحوه تخصیص این مبلغ مشخص شده و بر اساس آن همه مبالغ به صورت نقدی در اختیار یحیی سنوار قرار گرفته است، به جز یک مورد که مبلغ پرداخت‌شده در اختیار فردی به نام ابوالعابد گذاشته شده که گمان می‌رود کسی جز اسماعیل هنیه، رییس دفتر سیاسی حماس نباشد که در دوحه پایتخت قطر زندگی می‌کند.

نامه دوم در نوامبر ۲۰۲۱ نوشته و اینگونه آغاز شده است:« به نام خداوند بخشاینده. به برادر عزیزم ابو ابراهیم. خدا او را حفظ کند...»

به نظر می‌رسد ابو ابراهیم همان یحیی سنوار باشد. در این نامه، جزییات پرداخت‌های جمهوری اسلامی به حماس، به دنبالی جنگی که در همان سال حماس با نام «عملیات شمشیر قدس» علیه اسرائیل انجام داد، ثبت شده است.

پس از این جنگ، جمهوری اسلامی در بزرگ‌ترین پرداخت یک جای خود، مبلغ ۵۸ میلیون دلار به حماس پرداخت و پس از آن در دو نوبت دیگر، هر بار پنج میلیون دلار دیگر به این گروه داد.

به نوشته روزنامه تایمز لندن، اعتقاد بر این است که این پول از ایران به بیروت فرستاده و در آنجا از سوی افسران سپاه پاسداران به افراد حماس داده شده است.

مروان عیسی در این نامه از سعید ایزدی، با نام حاج رمضان یاد کرده است. فرمانده مستقیم او تا هفته گذشته، محمدرضا زاهدی فرمانده سپاه در سوریه و لبنان بود.

زاهدی و شش افسر بلندپایه سپاه پاسداران، هفته گذشته در روز ۱۳ فروردین در حمله اسرائیل به کنسولگری جمهوری اسلامی در دمشق کشته شدند.

جمهوری اسلامی هنوز به این حمله واکنشی نشان نداده است.

به نوشته تایمز، هدف این حمله این بود که به تهران نشان داده شود که دیگر نمی‌تواند پشت نیروهای نیابتی خود پنهان شود.

سرویس‌های اطلاعاتی در غرب و منطقه بر این باورند که جمهوری اسلامی دست به حمله تلافی‌جویانه خواهد زد اما با این پرسش مواجه است که آیا این حمله را همچون گذشته از طریق یکی از نیروهای نیابتی خود انجام دهد یا در اقدامی بی‌سابقهبه‌طور مستقیم به اهداف اسرائیلی حمله کند.

پس از آنکه منابع اطلاعاتی ایالات متحده در روز چهارشنبه حمله جمهوری اسلامی یا گروه‌های نیابتی آن را قریب‌الوقوع خواندند، بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر اسرائیل، روز پنج‌شنبه در بازدید از یک پایگاه هوایی گفت که این کشور علاوه بر غزه، خود را برای سناریوها در مناطق دیگر نیز آماده می‌کند.

او گفت: «هر کس به ما ضربه بزند، ما نیز به او ضربه می‌زنیم. آماده‌ایم همه نیازهای امنیتی اسرائیل را در زمینه دفاع و حمله برآورده کنیم.»

افسران اطلاعاتی اسرائیل معتقدند زاهدی پول‌ها را به صالح العاروری، رهبر نظامی حماس دربیروت می‌داد که در ماه ژانویه در حمله دیگری از سوی اسرائیل کشته شد. این مبالغ سپس از طریق شبکه‌ای از صرافان با استفاده از حساب‌های ارز دیجیتال یا سیستمی از اعتبارات به معامله‌گران در غزه رسانده می‌شد و در نهایت آنها پول را به مروان عیسی یا نمایندگان او تحویل می‌دادند.

محمد سرور، یکی از صرافان لبنانی که گفته می‌شود در این ماجرا نقش داشته است، به همراه چند نفر دیگر که گفته شده آنها هم در تامین مالی تروریسم سهیم بوده‌اند هم کشته شدند.

ارتش اسرائیل روز پنج‌شنبه، ۲۳ فروردین، نیز خبر داد که یکی از مهره‌های کلیدی حماس به نام ناصر یعقوب جابر نصر که به روند تامین مالی این گروه کمک می‌کرده، در عملیات اسرائیل در رفح کشته شده است.

حماس از حمایت جمهوری اسلامی برخوردار است، اما در مقایسه با حزب‌الله که توسط جمهوری اسلامی تاسیس شد، استقلال بیشتری دارد.

به نوشته تایمز، اما جهاد اسلامی فلسطین به‌طور کامل از سوی تهران اداره می‌شود.

به نوشته این روزنامه، سازمان‌های اطلاعاتی اسرائیل معتقدند که جمهوری اسلامی از قبل در جریان حمله غافلگیرانه حماس به اسرائیل در روز هفتم اکتبر نبوده است.

بنیانگذار حماس، احمد یاسین که از پیروان جنبش اخوان المسلمین مصر بود و با جمهوری اسلامی هم ارتباط داشت اما حتی پس از دیدار با روح‌الله خمینی در تهران، ترجیح داد پولی از جمهوری اسلامی نپذیرد، اما به نوشته تایمز، رهبران حماس نسبت به آن زمان، مسیر خود را تغییر داده‌اند و صدها میلیون دلار از تهران گرفته‌اند.

ایرانیان و حتی دیدار مقام معظم رهبریآیت الله خمینی در تهران ترجیح داد ایرانی را نپذیردمنابع مالی. رهبران حماس از زمان یاسین تغییر مسیر داده اند.

به نوشته تایمز، گروه در آن زمان، فراز و نشیب‌هایی داشت. مثلا خالد مشعل،رئیس سابق دفتر سیاسی حماس، در سال ۲۰۱۲و در پی سرکوب خونین قیام‌ها علیه رژیم بشار اسد که در جریان آن بسیاری از اعضای اخوان‌المسلمین در سوریه کشته شدند، تصمیم گرفت دفتر حماس در دمشق را ببندد و از جمهوری اسلامی فاصله بگیرد.

به نوشته این روزنامه،برای سال‌ها در مورد اینکه آیا باید روابط با جمهوری اسلامی و سوریه مجددا از سرگرفته شود یا نه، اختلاف نظرهای عمیقی در رهبر حماس وجود داشت.

اکنون این نامه‌ها نشان می‌دهند که دست‌کم از سال ۲۰۱۴ به این سو، روابط حماس با تهران دوباره برقرار شده و این گروه از جمهوری اسلامی کمک‌های مالی دریافت کرده است.

به باور سرویس‌های اطلاعاتی اسرائیل، این واقعیتی مسلم است که دلیل این پرداخت‌ها، جنگ هفت هفته‌ای حماس علیه اسرائیل در سال ۲۰۱۴ بوده است.

در سال‌های ۲۰۱۷ و ۲۰۱۸ ظاهرا پرداختی صورت نگرفته است که دلیل آن یا می‌تواند این باشد که در آن سال‌ها، حماس به جای مقابله مستقیم با اسرائیل، بر بازسازی غزه متمرکز شده بودو یا اینکه اختلافات مدام بین اعضای ارشد حماس بر سر روابط این گروه با جمهوری اسلامی بار دیگر اوج گرفته بود.

با این همه، افزایش کمک‌های مالی پس از جنگ ۱۲ روزه حماس علیه اسرائیل در سال ۲۰۲۱ می‌تواند نشانه قدردانی و تشویق جمهوری اسلامی باشد.

سرویس‌های اطلاعاتی اسرائیل بر این باورند که کمک‌های مالی جمهوری اسلامی به حماس حداقل تا هفت اکتبر ۲۰۲۳ ادامه داشته و به حماس کمک کرده است که زرادخانه تسلیحاتی خود غنی‌تر کند.