نواف احمد جابر الصباح، امیر کویت، روز شنبه ۲۵ آذر در سن ۸۶ سالگی درگذشت. او شانزدهمین امیر کویت و ششمین امیر این کشور پس از استقلال بود که از اواخر ماه گذشته در بیمارستان بستری شده بود. شیخ مشعل، برادر نانتی او و ولیعهد پیشین، بهعنوان امیر جدید کویت معرفی شد.
مشعل احمد جابر الصباح تا پیش از رسیدن به مقام امیری کویت در سن ۸۳ سالگی، مسنترین ولیعهد جهان بود.
دولت و امارت نواف احمد جابر الصباح بسیار کوتاه و حدود سه سال بود. او زمانی به این منصب رسید که بیماری کویید-۱۹ همهگیر شده بود.
به گزارش رسانههای مختلف از جمله خبرگزاری رویترز، از سال ۲۰۲۱ که امیر کویت به دلیل بیماری بسیاری از وظایف خود را تحویل داد، شیخ مشعل عملا اداره این کشور را بر عهده داشت.
عزای عمومی در کویت و ادای احترام رهبران جهان
کویت در پی مرگ نواف احمد جابر الصباح ۴۰ روز عزای عمومی و سه روز تعطیلی رسمی اعلام کرد.
رهبران جهان به شیخ نواف ادای احترام کردند و به جانشین او شیخ مشعل، خاندان صباح و مردم کویت تسلیت گفتند.
ریشی سوناک، نخستوزیر بریتانیا، در بیانیهای از شیخ نواف بهعنوان «دوست بزرگ بریتانیا» یاد کرد و گفت که از شنیدن خبر درگذشت او متاسف شده است.
شیخ محمد بن زاید، رییس امارات متحده عربی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که شیخ نواف رهبری خردمند بود و نقشی مهم در تقویت روابط دو کشور داشت.
شیخ نواف در سپتامبر ۲۰۲۰ پس از مرگ برادرش شیخ صباح، امیر کویت شد.
شیخ صباح بیش از یک دهه حکومت کرد و بیش از ۵۰ سال بر سیاست خارجی دولت تاثیر گذاشت.
روابط کویت با ایران در دوره شیخ نواف و پیشبینی آینده
دیپلماتها، شیخ نواف را با وجود بنبست و روابط تنشآمیز بین دولت و مجلس منتخب در دوران حکومتش، به عنوان یک اجماعساز میشناختند. این وضعیت، مانع از اصلاحات اساسی ساختاری در این کشور نفتخیز خلیج فارس شده بود.
در ماههای اخیر نزدیکی بین دولت و مجلس برقرار شده بود.
کویت بهعنوان هفتمین کشور دارای ذخایر بزرگ نفتی جهان، با عربستان سعودی و عراق هممرز است و با ایران مرز آبی دارد.
در جنگ هشت ساله ایران و عراق، شیخ نواف وزیر کشور کویت بود و در این دوره به حمایت از صدام پرداخت.
سال ۱۹۹۰ عراق به این کشور حمله و آن را اشغال کرد. شیخ نواف هنگام حمله عراق، وزیر دفاع و مسوول نیروهای مسلح و پشتیبانی کویت بود.
این رویداد منجر به اولین جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ شد. زمانی که آمریکا و سایر کشورها عراق را شکست دادند و کویت را آزاد کردند.
به گفته ناظران، کویت همیشه سیاستی محافظهکارانه و بر پایه مماشات با ایران داشته و رابطهاش در تعادل با تهران و ریاض بوده است.
شیخ مشعل، امیر جدید کویت نیز به عنوان یک مسوول امنیتی که همیشه با ایران سر و کار داشته، به مماشات با جمهوری اسلامی معروف است و حتی به همین دلیل هدف انتقادهایی قرار گرفته است.
ایران و کویت در سه دهه گذشته هیچ وقت وارد چالشی جدی با یکدیگر نشدهاند اما اکنون پروندههای مهمی بین دو کشور از جمله درباره میدان گازی آرش باز است.
کویت و عربستان سعودی خود را مالک انحصاری ذخایر میدان گازی مشترک الدره (آرش) در خلیج فارس میدانند.
از زمان امیری شیخ نواف در سال ۲۰۲۰، او سیاستی خارجی را ادامه داد که بر تعادل رابطه با کشورهای همسایه استوار بود.
در داخل کشور، هشت دولت در دوران حکومت او تشکیل شد.
آینده سیاست داخلی کویت زیر سایه روابط طوفانی دولت و مجلس
بر اساس قانون اساسی کویت، ولیعهد بهطور خودکار امیر میشود اما تنها پس از ادای سوگند در پارلمان، بهطور رسمی قدرت را در دست میگیرد.
امیر جدید تا یک سال فرصت دارد وارث خود را تعیین کند.
رویترز در گزارشی نوشت تحلیلگران و دیپلماتها معتقدند شیخ نواف و ولیعهدش شیخ مشعل، ظاهرا هر دو مایل بودند کویت را بیش از همه به عربستان سعودی بهعنوان قدرت منطقهای نزدیک و با آن هماهنگ کنند.
همزمان نسل جوانتری از خاندان حاکم کویت به دنبال اعمال نفوذ و تلاش برای کسب موفقیت هستند. اینگونه مبارزات جناحی در خانواده صباح اغلب در پارلمان آشکار میشود زیرا مدعیان جانشینی، سرمایه سیاسی و پایگاه داخلی خود را در آنجا میسازند.
شیخ نواف قبل از واگذاری بیشتر وظایف قانونی خود به وارث منتخبش تلاش کرد تا در سیاست داخلی تنشزدایی کند. او این هدف را با اقداماتی چون «صدور فرمان عفو برای مخالفانش» پیش گرفت.
با وجود این تلاشها، بنبست سیاسی کویت ادامه یافت، شیخ مشعل در تلاش برای پایان دادن به اختلافات، مجلس را منحل کرد و خواستار برگزاری انتخابات زودهنگام در ماه ژوئن شد.
فعالیت احزاب پارلمانی در کویت ممنوع است اما این کشور از نظر سیاسی یکی از لیبرالترین کشورهای منطقه به شمار میرود.
این کشور میزبان بحثهای سیاسی پرشور و قدرتمندترین مجلس قانونگذاری منتخب در منطقه است که طیف متنوعی از سنیها، شیعیان، لیبرالها و ... در آن نماینده دارند.
واکنشها به مرگ سه تن از ربودهشدگان به دست حماس که به وسیله سربازان ارتش اسرائیل در نوار غزه کشته شدند همچنان ادامه دارد. بر اساس تحقیقات اولیه ارتش اسرائیل، این سه نفر در زمان تیراندازی پیراهنی به تن نداشتند و یکی از آنها پرچم سفیدی حمل میکرده است.
به گزارش خبرنگار ایراناینترنشنال در اسرائیل، خانوادههای گروگانهای اسیر حماس با برگزاری تجمعی در تلآویو خواستار اقدام فوری دولت اسرائیل برای آزادی این افراد شدند.
ارتش اسرائیل روز جمعه ۲۴ آذر خبر داد نظامیان این کشور با تیراندازی به سوی سه جوان گروگان گرفته شده به دست حماس در منطقه شجاعیه در نوار غزه، آنها را کشتند.
سربازان اسرائیلی با دیدن این سه مردِ در حال فرار گمان کرده بودند آنها از شبهنظامیان حماس یا از بمبگذاران انتحاری این گروه هستند.
یکی از گروگانهای کشته شده یک عرب مسلمان شهروند اسرائیل و دو تن دیگر یهودی بودند و همگی آنها کمتر از ۳۰ سال داشتند.
رسانههای اسرائیلی نام این سه نفر را یوتام حیم، سامر طلالقه و آلون لولو شمریز اعلام کردند.
رادیو فردا نوشت شمریز فرزند یک مرد ایرانیزاده ساکن جنوب اسرائیل بود.
حیم روبینشتاین، سخنگوی خانوادههای گروگانهای حماس با انتقاد از دولت اسرائیل گفت پس از این حادثه مرگبار، هیچ تماسی از سوی کابینه جنگ این کشور با خانوادهها گرفته نشده است.
به گزارش وبسایت خبری تایمز اسرائیل، روبینشتاین افزود کابینه جنگ اسرائیل مشخص نکرده برای جلوگیری از وقوع رخدادهای مشابه، چه ساز و کاری در پیش خواهد گرفت.
شبکه خبری فرانس۲۴ گزارش داد ارتش اسرائیل تحقیقات خود را درباره نحوه کشته شدن این سه نفر آغاز کرده است.
ارتش اسرائیل مسوولیت این اتفاق مرگبار را پذیرفت و وعده داد «از درسهای به دست آمده از این رخداد در عملیات آینده خود در نوار غزه» بهره گیرد.
روزنامه هاآرتص نوشت یکی از گروگانها پیش از تیراندازی به زبان عبری درخواست کمک کرده است.
به دنبال کشته شدن سه تن از گروگانهای اسیر حماس، فشارها بر بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل برای توافق مجدد با این گروه و آزاد شدن اسیران باقیمانده در نوار غزه شدت گرفته است.
منتقدان دولت و ارتش اسرائیل میگویند کشته شدن این افراد نشان میدهد سربازان اسرائیلی برای مواجهه احتمالی با گروگانهای به اسارت گرفته شده در نوار غزه آمادگی نداشتند.
گروهی دیگر از منتقدان معتقدند دولت اسرائیل راهبرد مشخصی را در جنگ غزه دنبال نمیکند.
شبکه خبری الجزیره نوشت بر اساس برخی گزارشها، محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر و دیوید بارنیا، رییس موساد برای از سرگیری مذاکرات بر سر آزادی گروگانهای حماس با یکدیگر دیدار کردند.
این در حالی است که نتانیاهو روز ۱۱ آذر و تنها یک روز پس از پایان آتشبس موقت در منطقه، به هیات مذاکرهکننده اسرائیلی در قطر دستور داده بود گفتوگوها را برای آزادی گروگانهای حماس متوقف کنند و به اسرائیل بازگردند.
شبهنظامیان حماس با حمله به اسرائیل در روز ۱۵ مهر (هفتم اکتبر)، بیش از هزار و ۲۰۰ تن را کشتند و حدود ۲۵۰ نفر را گروگان گرفتند.
در جریان برقراری آتشبس موقت در منطقه، ۱۰۵ تن از گروگانها، شامل ۸۱ اسرائیلی، ۲۳ تایلندی و یک فیلیپینی آزاد شدند.
پیشبینی میشود بیش از ۱۳۰ نفر دیگر همچنان در نوار غزه در اسارت به سر ببرند.
روزنامه نیویورک تایمز گزارش داد مقامهای اسرائیلی از دستکم پنج سال گذشته، از شبکه تامین مالی حماس اطلاع داشتهاند اما برای مسدود کردن آن اقدامی نکردهاند.
بر اساس این گزارش، در سال ۲۰۱۸ در کامپیوتر متعلق به یکی از مقامهای ارشد حماس مدارکی کشف شد که نشان میداد این گروه چگونه از شرکتهای تابعه خود برای کسب حدود ۵۰۰ میلیون دلار استفاده میکند.
در میان عناصر این شبکه تامین مالی، میتوان به معادن، مرغداریها، شرکتهای جادهسازی در سودان، آسمانخراشهای دوقلو در امارات متحده عربی و بنگاههای معاملات ملکی در الجزایر و ترکیه اشاره کرد.
نیویورک تایمز نوشت مقامهای اسرائیلی و آمریکایی به جزییات این شبکه دسترسی داشتند اما اقدامی برای بر هم زدن آن نکردند.