۲۰ سال پس از حمله آمریکا به عراق: اشیای باستانی و عتیقه‌جات عراق از کجا سر درآورده‌اند؟

ورود به موزه ملی عراق در قلب بغداد، پایتخت، قدم نهادن در دالان تاریخی هزاران ساله است.

پشت دروازه‌های موزه، میراث هزاران ساله بین‌النهرین با اشیایی بازمانده از سومریان، آشوریان، بابلیان و اکدیان جا خوش کرده است.

مجسمه‌های موزه شگفت‌آورند اما تنها بخش کوچکی از میراث باستانی عراق‌اند که سال‌هاست قربانی غارت و نابودی شده است؛ اما به نظر می‌رسد دولت عراق مصمم است وضعیت را بهبود بخشد.

پس از حمله آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳ شمار زیادی از اشیای باستانی، هم از موزه‌هایی مثل موزه ملی عراق و هم از سایت‌های باستان‌شناسی در سراسر کشور به سرقت رفتند.

بسیاری از عتیقه‌جات در عراق نیز با سر بر آوردن داعش نابود و گم شدند.

حکیم الشمری، از مقام‌های وزارت فرهنگ عراق، گفت تلاش‌ها برای پیدا کردن آثار باستانی مسروقه ادامه دارد و برنامه این است که این میراث تحت توافق‌های بین‌المللی مبنی بر بازگرداندن آثار فرهنگی، به عراق بازگردانده شود.

بنا بر آمار و ارقامی که الشمری ارائه داده، دولت عراق در سال‌های اخیر موفق شده حدود ۱۷ هزار تکه از این اشیای باستانی را از ایالات متحده و ۳۶۴ تکه از آن‌ها را از لبنان به عراق بازگرداند.

او شمار آثار به یغما رفته را هزاران مورد عنوان کرد و گفت که باقی این دست اشیا هم باید از فرانسه، آلمان، ایتالیا، بلژیک، مصر، عربستان سعودی، کویت، اردن و ایران به عراق بازگردانده شوند.

دولت عراق اخیرا از بازگشت شماری از این عتیقه‌جات از ایالات متحده خبر داد که اشیایی تاریخی، متعلق به دوره تمدن بابل‌اند.

موفقیت نسبی

حیدر فرحان، استاد فلسفه باستان‌شناسی در دانشگاه بغداد، گفت که موفقیت دولت عراق در بازگرداندن شماری از این آثار باستانی و اقدامات دولت این کشور در مذاکره درباره عتیقه‌جات به سرقت رفته اگرچه قابل تحسین است اما بسیاری از این اشیای تاریخی هنوز به عراق بازنگشته‌اند و تلاش‌ها در این زمینه، هم‌راستای انتظارات از دولت عراق نبوده و موفقیت به دست آمده تنها موفقیتی نسبی است.

او با انتقاد از این که آمار و ارقام دقیقی از اشیای باستانی به سرقت رفته وجود ندارد گفت که ارقام منتشر شده درباره اشیای مسروقه صحیح نیست و با سیاهه و فهرست دارایی خود موزه‌ ملی عراق نمی‌خواند.

وزارت امور خارجه عراق مسوولیت برگرداندن اشیا باستانی کشور از سراسر جهان را بر عهده دارد.

فواد حسین، وزیر امور خارجه عراق پیش‌تر از بازگشت حدود ۱۸ هزار تکه عتیقه‌جات به عراق خبر داده و اظهار امیدواری کرده بود با همکاری و هماهنگی بین‌المللی، تمام این اشیای باستانی مسروقه به عراق بازگردانده شود.