حسین سلامی، فرمانده کل سپاه پاسداران، در دیدار با خانواده روحالله عجمیان، بسیجی کشتهشده در اعتراضات کرج گفت: «ما به جز آرامش، آسایش، رفاه، پیشرفت، عزت و امنیت ملت ایران، آرزوی دیگری در دل نداریم.» پرونده عجمیان دارای ۱۵ متهم است که برای دستکم پنج نفر حکم اعدام صادر شده است
رییس کل بانک مرکزی پس از سقفشکنیهای پی در پی قیمت دلار و بیثباتی در بازار ارز ایران طی هفتههای اخیر، تغییر کرد. رسانههای ایران در شرایطی از پذیرفته شدن استعفای علی صالحآبادی خبر دادند که او در روزهای گذشته بارها برکناری و قهر خود را تکذیب کرده بود.
روز پنجشنبه هشتم دی، هیات دولت جمهوری اسلامی به ریاست ابراهیم رئیسی، محمدرضا فرزین را که پیش از این رییس بانک ملی بود، بهعنوان رییس کل جدید بانک مرکزی انتخاب کرد و به او دستور داد تا نرخ ارز را «مدیریت» کند.
هنگامی که صالحآبادی در مهر ماه سال گذشته ریاست بانک مرکزی را بر عهده گرفت، دلار آمریکا حدود ۲۷ هزار تومان بود اما او امروز بانک مرکزی را با دلار ۴۳ هزار تومانی به جانشین خود تحویل داد.
در روزهای پایانی آذر ماه، معاون ارزی بانک مرکزی نیز با هدف کنترل نوسانات بازار ارز برکنار شده بود اما از زمان روی کار آمدن معاون جدید، دلاری که در کانال ۳۸ هزار تومان بود، پنج هزار تومان هم گرانتر شد.
با آغاز خیزش انقلابی ایرانیان علیه جمهوری اسلامی و اعمال تحریمهای جدید بینالمللی، از اوایل سال جاری، ریال ایران حدود نیمی از ارزش خود را در برابر دلار آمریکا از دست داد.
این در حالی است که مقامات جمهوری اسلامی در روزهای گذشته واکنشی انفعالی نسبت به افزایش روزبهروز قیمت ارز نشان داده و دلیل آن را جو روانی، فضای رسانهای و التهابات کشور دانستند.
ابراهیم رئیسی، رییس دولت هم امروز در جلسه هیات دولت، تقصیر گرانی، تورم و افزایش قیمت ارز را بر گردن «دشمن و تلاش همهجانبه آن برای ایجاد بیثباتی در کشور» انداخت.
همزمان با رکوردهای جدید دلار و طلا در بازارهای ایران اما مرکز آمار از ثبت رکورد تورم حدود ۶۷ درصدی برای گروه «خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات» خبر داد.
نرخ کلی تورم هم در ۱۲ ماه منتهی به آذر ماه سال ۱۴۰۱، برای کل کشور عدد ۴۵ درصد است.
رضا فاطمی امین، وزیر صنعت، معدن و تجارت (صمت) نیز از افزایش قیمت خودرو به دلیل افزایش قیمت دلار خبر داد.
پیش از این، صندوق بینالمللی پول پیشبینی کرده بود اگر کسری بودجه و کاهش ارزش پول ملی در اقتصاد ایران ادامهدار باشد، رشد تورم برای دو سال آینده تداوم خواهد یافت.
جمعی از روانپزشکان در نامهای خطاب به غلامحسین محسنی اژهای، رییس قوه قضاییه جمهوری اسلامی، از او خواستند شورایی از روانپزشکان معتبر تشکیل شود تا تمام سوابق و مدارک بیماری محمد قبادلو، معترض محکوم به اعدام را بررسی و با او، خانواده و پزشکان قبلیاش مصاحبه کند.
این روانپزشکان تاکید کردند بررسی مستقل وضعیت روانی این زندانی سیاسی میتواند قوه قضاییه را «در رسیدن به حکمی مبتنی بر موازین علمی و مستندات بالینی، منطبق بر واقع و عادلانه، یاری کند».
در نامه این روانپزشکان که در وبسایت اعتمادآنلاین منتشر شده، آمده است: «با توجه به پیچیدگی تشخیصهای روانپزشکی به ویژه اختلالات دورهای مانند اختلال دوقطبی و اختلال شخصیت مرزی و با توجه به اختلاف نظر پزشکان مختلف در مورد وضعیت روانی آقای محمد قبادلو شامل قوای شناختی و قوه تمیز او به خصوص در حین ارتکاب عمل انتسابی، ما روانپزشکان امضاکننده زیر بررسی دقیقتر ایشان از نظر روانپزشکی را از جنابعالی درخواست مینماییم.»
در ادامه این نامه آمده است: «پیشنهاد میکنیم بدین منظور شورایی از روانپزشکان معتبر و شناختهشده تشکیل شود تا با بررسی تمام سوابق و مدارک بیماری، مصاحبه با بیمار، خانواده و پزشکان قبلی وی، آن قوه محترم را در رسیدن به حکمی مبتنی بر موازین علمی و مستندات بالینی، منطبق بر واقع و عادلانه، یاری کند.»
علی احمدی ابهری، استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران، همایون امینی، استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران، حبیبالله خزائی، استاد دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، آفرین رحیمی موقر، استاد دانشگاه علوم پزشکی تهران، مریم رسولیان، استاد دانشگاه علوم پزشکی ایران و میر شعبانی، استاد دانشگاه علوم پزشکی ایران از امضاکنندگان این نامه هستند.
پیش از این یک منبع آگاه به ایراناینترنشنال از نگرانی خانواده محمد قبادلو پس از تایید حکم اعدام او در دیوان عالی کشور خبر داد و گفت آنها به شدت نگران اجرای قریبالوقوع این حکم در تعطیلات کریسمس هستند.
به گفته این منبع، تقاضای بررسی وضعیت او با ارجاع به بیماری دو قطبی، بدون هیچ شفافیتی رد شده است.
روز چهارشنبه، ماراما ديويدسون، رهبر مشترک حزب سبزها در پارلمان نيوزيلند و كفيل سياسى محمد قبادلو اعلام کرد: «اعدام محمدقبادلو به طرز غمانگیزی نزدیک است و ما به عنوان حامیان سیاسی، دوباره صدای خود را به شکل دستهجمعی بلند میکنیم تا برای محافظت از جان او و جلوگیری از مرگش هر چه در توان داریم انجام دهیم.»
محمد قبادلو به اتهام «افساد فی الارض، تخریب و اقدام علیه امنیت ملی کشور و وارد کردن خسارت به افراد و اموال عمومی» به اعدام محکوم شده و دیوان عالی کشور این حکم را تایید کرده است.
دادگاه قبادلو هفتم آبان به ریاست ابوالقاسم صلواتی و بدون حضور وکیل برگزار شد و پس از آن هم وکیلان او امکان دسترسی به پرونده را نداشتهاند.
دادگاه بدوی در حالی او را به قتل یک پلیس و مجروح کردن پنج مامور دیگر در تصادف با ماموران گارد ویژه متهم کرده که به گفته وکیلش، اتهام قتل از طریق «زیر گرفتن» به شدت مورد تردید است.
در پی بازداشت عبدالناصر قادری، از علمای اهل سنت تایباد، گروهی از جوانان سنی و شیعه این شهر برای تجمعی اعتراضی در روز جمعه نهم دی در محل مسجد جامع مالکالملک فراخوان دادند.
روز سهشنبه ششم دی، عبدالناصر قادری پس از احضار و مراجعه به اداره اطلاعات تایباد بازداشت شد و از محل نگهداری او اطلاعی در دست نیست.
جوانان سنی و شیعه شهرستان تایباد در فراخوان خود به ۴۳ سال رنج مردم مرزنشین تایباد از محرومیتها و تبعیضها اشاره کردند و نوشتند در این سالها هیچگاه بهخاطر مسائل اقتصادی به خیابان نیامدند بلکه همواره «با صبر و قناعت زخم خود را التیام بخشیدهاند» اما امروز مساله تغییر کرده و دیگر در مطالبات خود ساکت نخواهند نشست.
در این فراخوان بر ضرورت حمایت از «علمایی که به دلیل حمایت از ملت، گرفتار ظلم دستگاههای امنیتی شدهاند» از راه تجمع در روز جمعه تاکید شده است.
علاوه بر تایباد، جمعی از شهروندان اهل سنت در زاهدان و گلستان هم در حمایت از مولانا عبدالحمید، مولانا گرگیج و مولانا عبدالناصر قادری برای تجمع روز جمعه فراخوان دادند.
جزییاتی از دلایل بازداشت عبدالناصر قادری منتشر نشده است اما برخی منابع دلیل احضار این روحانی اهل سنت را بیانیه دوم دی ماه شورای علمای شهرستان تایباد دانستهاند.
در این بیانیه (پیام ویدیویی)، شورای علمای اهل سنت شهرستان تایباد در استان خراسان رضوی با اشاره به اعتصابها و اعتراضات ۱۰۰ روز اخیر، شکلگیری خیزش انقلابی ایرانیان را به دلیل «ظلم و تبعیض، نابرابری و بیعدالتی، اختلاس و فشارهای طاقتفرسای سیاسی و اقتصادی در سطوح مختلف، سلب آزادیهای شرعی و قانونی، فیلترینگ فضای مجازی و ...» دانستند.
این شورا ضمن اعلام حمایت از مطالبات و مواضع عبدالحمید اسماعیلزهی، امام جمعه اهل سنت زاهدان و «مردود» خواندن هر گونه خشونت نسبت به معترضان، از مقامات جمهوری اسلامی خواست تا «از اعدامهای عجولانه و محارب قرار دادن کسانی که مرتکب قتل و ارعاب نشدهاند، شدیدا اجتناب کنند».
علمای دینی اهل سنت شهرستان تایباد همچنین سرکوب و اعدام معترضان را محکوم کرده و خواهان آزادی زندانیان سیاسی اعم از علما، روزنامهنگاران، دانشجویان و دیگر اقشار شده بودند.
در هفتههای گذشته و در جریان خیزش انقلابی، تعدادی از ائمه جماعات و علمای اهل سنت نیز به دلیل مواضع خود در همراهی با مردم، احضار و بازداشت شدهاند.
روز ۲۱ آذر ماموستا سیفالله حسینی، روحانی اهل سنت و امام جماعت شهر جوانرود، به دست نیروهای حکومتی بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شد.
مولوی عبدالغفار نقشبندی، امام جمعه راسک هم که به دلیل تایید خبر تجاوز فرمانده انتظامی چابهار به یک دختر ۱۵ ساله بلوچ به دادگاه ویژه روحانیت احضار شده بود، اواخر آذر بازداشت شد.
سفیر پیشین ایران در بریتانیا اعلام کرد دولت ابراهیم رئیسی میگوید آمریکا پیامهای خوب میدهد و میخواهد به برجام برگردد در حالی که آمریکا میگوید اولویتش تغییر کرده است. این سفیر پیشین جمهوری اسلامی گفت: «این یعنی آمریکاییها دست بالا را گرفتهاند تا حداکثر امتیاز را بگیرند.»
جلال ساداتیان روز پنجشنبه هشتم دی به رسانههای ایران گفت: «ما مدتهاست به همان برجام ۲۰۱۵ هم راضی شدهایم و دنبال همان هستیم اما به همان هم نمیتوانیم دسترسی پیدا کنیم.»
او گفت: «این که این سیاست خارجی را رئیسی و وزارتخارجه دارند تایید میکنند یا از جای دیگری تدوین میشود، هر کدام که هست اشکالاتی دارد. اینها نتوانستهاند مسائل را بهخوبی ساماندهی و مدیریت و منافع کشور را تامین کنند.»
مذاکرات احیای برجام از چند ماه پیش متوقف شده و دولت آمریکا اعلام کرده که به دلیل سرکوب خیزش سراسری علیه جمهوری اسلامی، این مذاکرات از اولویت کاخ سفید خارج شده است.
همچنین کریستوفر برگر، سخنگوی وزارت امور خارجه آلمان نیز به تازگی گفته است: «تمرکز اصلی برلین در حال حاضر حمایت از مردم ایران است نه عجله برای آغاز مجدد مذاکرات برجام.»
این دیپلمات پیشین جمهوری اسلامی نمره سیاست خارجی دولت ابراهیم رئیسی را «۲ با ارفاق» توصیف کرد و گفت: «همین دو نمره هم، چون دلم برای [حسین] امیرعبداللهیان سوخت.»
او همچنین درباره سیاست نزدیکی به شرق جمهوری اسلامی گفت: «ما روابط با روسیه و چین را استراتژیک میخوانیم اما آنها حداکثر میگویند ما روابط خوبی با ایران داریم. این روابط خوب و تحسینشده با روابط استراتژیک مد نظر ما متفاوت است.»
ساداتیان گفت: «هنوز آثار و نتایجی را که از عضویت و همراهی در پیمان همکاریهای شانگهای انتظار داشتیم شاهد نیستیم. در سفر شی جینپینگ به عربستان هم دیدیم که نتیجه این روابط چه شد.»
سفیر پیشین جمهوری اسلامی در بریتانیا در ادامه گفت: «اگر توازن در روابط با اروپا، آمریکا، چین و روسیه و همچنین سایر قدرتهای بزرگ مثل هند و برزیل برقرار میشد، آنوقت در جایگاهی قرار میگرفتیم که آن جایگاه را نمیتوانند بهراحتی خدشهدار کنند.»
او سیاست جمهوری اسلامی در قبال طالبان را نیز زیر سوال برد و گفت: «الان گفته میشود بیش از شش میلیون پناهجوی افغان در ایران است. اینها به سمت ایران سرازیر شدهاند در حالی که طالبان سهمیه آب هیرمند ما را نمیدهد. این چه تعاملی است که با افغانستان کردیم؟ هنوز این دولت به رسمیت شناخته نشده و اینطور دارد با ما رفتار میکند.»
مقامهای جمهوری اسلامی بارها وعده دادهاند که حقآبه ایران از رودخانه هیرمند را از افغانستان خواهند گرفت اما هنوز این وعده محقق نشده است.
پس از تهدیدات آمریکا برای مجازات عراق به دلیل انجام معاملات پنهانی با ایران و همچنین کاهش ارزش دینار، وکیلِ نخستوزیر عراق از مصطفی مخیف، رییس بانک مرکزی این کشور در دادگاه فدرال عراق شکایت کرد و خواستار برکناری او از سمتش شد.
این اقدام همچنین پس از افشای تعاملات پنهانی بانکهای عراقی با ایران انجام شد.
روز سهشنبه نیز محمد شیاع السودانی، نخستوزیر عراق، رییس بانک مرکزی را احضار کرده و خواستار انجام اقدامات برای جلوگیری از کاهش قیمت دینار شده بود.
با وجود افزایش درآمد فروش نفت عراق، ارزش دینار این کشور در مقابل دلار حدود هشت درصد کاهش یافته است.
برخی از تحلیلگران و نمایندگان سابق پارلمان، یکی از دلایل این موضوع را تهدیدات آمریکا برای مجازات عراق به دلیل انتقال دلار به ایران ذکر کردهاند.
پیش از این مثنی امین، عضو پارلمان عراق، به ایراناینترنشنال گفته بود آمریکا با تایید این که مبلغ قابل توجهی دلار از عراق وارد ایران شده، از بانک مرکزی عراق خواست همه بانکهای این کشور را که به صورت پنهانی با ایران معامله میکنند، مجازات کند.
او تاکید کرده بود آمریکا علاوه بر مساله قاچاق دلار به ایران، در ارتباط با یک توافق چهار میلیارد دلاری بین جمهوری اسلامی و عراق، به بغداد هشدار داده است.
چند هفته گذشته نیز یکی از رسانههای نزدیک به جریان مقتدی صدر گزارش داده بود در سفر اخیر نخستوزیر عراق به ایران، تحت یک توافق مبهم، چهار میلیارد دلار به ایران داده شده است.
به گفته مثنی امین، علاوه بر ایران، مبالغ بالایی دلار از عراق به سوریه و لبنان نیز ارسال شده است.
همچنین عراق در سال ۲۰۲۲ معادل نیم میلیون دلار نفت را به صورت بلاعوض به لبنان ارسال کرده است.
روز دوشنبه نیز یک منبع آگاه به ایراناینترنشنال گفته بود آمریکا در حال بررسی گزارشهایی است که نشان میدهد با وجود تحریمها، ایران و عراق بر پایه دلار با یکدیگر معامله میکنند.
به موجب تحریمهای آمریکا، هر گونه معامله ایران و عراق باید بر مبنای دینار صورت گیرد و استفاده از دلار آمریکا در این معاملات به دلیل تحریمها ممنوع است.