حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه جمهوری اسلامی با بیان اینکه «همبستگی ایرانیان خارج از کشور خیلی قوی نیست»، گفت: «زمانی که با ایرانیان دیدار داریم یک اعتراض دارند و میگویند چرا یارانه ما را قطع کردهاید. حق ما از نفت است و این یارانه را بر اساس قانون موظفید به ما بدهید.»
او افزود: «براساس آمار رسمی تعداد ایرانیان خارج از کشور چهار و نیم میلیون نفر و براساس آمار غیررسمی هفت میلیون نفر است.»
گروهی از فعالان زنان در تهران با برگزاری تجمعهایی با پلاکارد «سپیده رشنو کجاست» خواهان روشن شدن وضعیت این زن بازداشتی مخالف حجاب اجباری شدند و همچنین پلاکاردهایی در محکومیت سیاستهای جمعیتی حکومت در دست گرفتند.
بر اساس گزارش کانال تلگرامی اتحادیه آزاد کارگران ایران، این تجمعها روز دوشنبه ۲۴ مرداد د چند نقطه از شهر تهران برگزار شد.
در این گزارش آمده که «زنان با در دست داشتن تراکتهایی به ادامه دستگیریها و همچنین سیاستهای ضدانسانی و زنستیرانهحاکمیت در خصوص کنترل بدن زنان و فرزندآوری اجباری اعتراض کردند.»
سر دادن شعار برای آزادی سپیده رشنو در حالی است که این زن معترض به حجاب اجباری هفتههاست در بازداشت به سر میبرد و گزارشهایی از ضرب و شتم او پیش از اعترافگیری اجباری منتشر شده است. تصاویر او هنگام پخش اعترافها هم آثار آسیبدیدگی روی چهرهاش را نشان میداد.
پیشتر نیز جمعی از کاربران در کارزاری با هشتگ «سپیده کجاست» نسبت به ادامه بازداشت و بیخبری از این زن معترض به حجاب اجباری، اعتراض کردند.
همچنین فعالان زن روز دوشنبه در تجمعهای خود در تراکتهایی ممنوعیت سقط جنین، محرومیت زنان از غربالگری و ابزار پیشگیری از بارداری را به شدت محکوم کردند.
به گزارش کانال تلگرامی اتحادیه آزاد کارگران ایران، این فعالان زن معترض «زنان محروم جامعه را اولین قربانیان این سیاستها دانستند» و اعلام کردند «جامعه فقر زده رفاه میخواهد و نه فرزند بیشتر».
طی کمتر از یک سال گذشته، ابلاغ قانون جدید جمهوری اسلامی برای افزایش جمعیت موسوم به قانون «حمایت از خانواده و جوانی جمعیت» از سوی ابراهیم رئیسی، موجی از مخالفتهای داخلی و بینالمللی را به دنبال داشته است.
پیشتر کارشناسان حقوق بشر سازمان ملل تاکید کردند: «پیامدهای این قانون برای حق سلامتی زنان و دختران فلجکننده خواهد بود و نشاندهنده یک چرخش هشداردهنده و قهقرایی است.»
با این حال، بهرام عیناللهی، وزیر بهداشت جمهوری اسلامی به تازگی جوانی جمعیت را «مهمترین بحران کشور» خواند و گفت: «باید همه دستگاهها به آن ورود کنند و اشاعه فرهنگ فرزندآوری را با همه ابزارهای تبلیغی و حمایتی در دستور کار قرار دهیم.»
ناصر کنعانی سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی در نشست خبری خود اعلام کرد که پیشرفتهایی در مذاکرات احیای برجام حاصل شده اما رسیدن به توافق معطوف به تامین برخی دیگر از انتظارات ایران است.
کنعانی در نشست روز دوشنبه ۲۴ مرداد خود بار دیگر موضع پرتکرار مقامهای جمهوری اسلامی مبنی بر در دسترس بودن توافق را به زبان آورد و گفت: «ما به توافق نزدیک هستیم اما مشروط به اینکه خطوط قرمز ایران رعایت و منافع اصلی کشور تامین شود.»
او افزود: «انتظارات دیگری از طرف مقابل داریم و معتقد هستیم که باید تمام منافع ایران تامین شود.»
سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی درباره جزییات انتظارات ایران از غرب توضیحی نداد اما پیشتر رسانههای غرب اعلام کرده بودند که ایران از خواسته خود برای خروج سپاه از لیست تروریستی وزارت خارجه آمریکا کوتاه آمده ولی در عین حال خواهان آن است که در صورت توافق، پرونده سه سایت هستهای مشکوک از سوی آژانس بینالمللی انرژی اتمی بسته شود.
جوزپ بورل مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا که میانجی گفتوگوها بوده و متن کنونی توافق احیای برجام به ابتکار او تهیه شده بعد از آخرین دور مذاکرات تاکید کرد که این متن نهایی است و دیگر مذاکره تازهای درباره محتوای آن انجام نخواهد شد.
ایالات متحده آمریکا از این متن استقبال کرده و آمادگی خود را برای پذیرش آن اعلام کرده است هر چند که فشارها بر کاخ سفید بعد از افشای برنامه ترور جان بولتون مشاور امنیت ملی آمریکا در دولت ترامپ و حمله به سلمان رشدی افزایش یافته است.
گزارشهای متعدد حاکی از ارتباط هادی مطر عامل حمله به سلمان رشدی با جمهوری اسلامی است و مقامهای جمهوری اسلامی هم نه فقط این حمله را محکوم نکردهاند بلکه به شیوههای گوناگون از آن حمایت هم کردهاند.
تکذیب ارتباط با عامل حمله به سلمان رشدی
سخنگوی وزارت خارجه هم در نشست خبری خود با پیروی از همین رویه، سلمان رشدی و حامیان آن را به دلیل این حمله شایسته سرزنش خواند هر چند که ارتباط جمهوری اسلامی با عامل حمله را تکذیب کرد.
کنعانی گفت: «محکوم کردن اقدام ضارب و تطهیر اقدامات اهانت کننده، نشان دهنده یک رفتار متناقض است.»
او افزود که «کسی حق ندارد ایران را در قضیه سلمان رشدی محکوم کند».
پایگاه خبری وایس یکشنبه ۲۳ مرداد به نقل از مقامهای اطلاعاتی گزارش داده بود هادی مطر، جوان ۲۴ سالهای که به اتهام حمله به سلمان رشدی بازداشت شده، از طریق شبکههای اجتماعی تماسهای مستقیمی با اعضای نیروی قدس سپاه پاسداران داشته است.
خبرگزاری دولتی سوریه از حملات همزمان اسرائیل علیه مواضعی در طرطوس و حومه دمشق خبر داد و گفت سه نظامی در این حملات کشته شدند؛ کانالهای تلگرامی وابسته به سپاه پاسداران کشته شدن یکی از اعضای ارشد سپاه در این حملات را تکذیب کردهاند.
به نوشته خبرگزاری دولتی سانا، حملات موشکی اسرائیل ساعت ۲۰:۵۰ شامگاه یکشنبه انجام شد؛ اسرائیل به روال گذشته، درباره این خبر اظهار نظری رسمی نکرده است.
سانا به نقل از ارتش سوریه نوشت در جریان این دو حمله همزمان، چند فروند موشک از سمت جنوب شرقی بیروت به سوی حومه دمشق شلیک شد و از سمت دریا نیز موشکهایی به سمت جنوب طرطوس پرتاب شد.
ارتش سوریه از ساقط شدن شماری از موشکها توسط پدافند هوایی خبر داده و در عین حال گفته است این حملات موجب کشته شدن سه نظامی، جراحت سه نفر دیگر و وقوع خسارات مادی شد.
دیدهبان حقوق بشر سوریه نیز با اشاره به سه کشته و دو زخمی گزارش داده مواضعی که هدف قرار گرفت پایگاههای مورد استفاده نیروهای وابسته به جمهوری اسلامی بوده است.
به گزارش این نهاد که در لندن مستقر است، یکی از این هدفها پایگاه هوایی و راداری است که در روستای ابوعفصه، در پنج کیلومتری جنوب طرطوس و در هشت کیلومتری پایگاه روسیه، واقع شده است.
بنابر همین گزارش، حملات شامگاه یکشنبه نوزدهمین حمله اسرائیل به خاک سوریه در سال جاری میلادی (۲۰۲۲) محسوب میشود.
برخی رسانهها گزارش دادند که یکی از سه نفری که در حملات طرطوس کشته شده، از نیروهای ایران بوده است.
کانالهای تلگرامی وابسته به سپاه پاسداران نیز خبر کشته شدن «یک سردار ارشد سپاه پاسداران در سوریه» را تکذیب کردند.
آنتونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا، با اشاره به «نیروهای مخرب» که در پی تضعیف آزادی بیان هستند، اقدام رسانههای دولتی ایران در تمجید از سوء قصد به جان سلمان رشدی را نفرتانگیز خواند.
بلینکن در بیانیهای که شامگاه یکشنبه ۲۳ مرداد در وبسایت وزارت خارجه آمریکا منتشر شد، حمله علیه سلمان رشدی را «شنیع» خواند.
او تاکید کرد سلمان رشدی نه تنها یک غول ادبیات، بلکه فردی است که همواره برای حق آزادی بیان، آزادی مذهب و عقیده، و آزادی رسانه در جهان ایستادگی کرده است.
بلینکن نوشت: همزمان که تحقیق مقامهای مجری قانون درباره این حمله ادامه دارد، من نیز به نیروهای مخربی که در پی تضعیف این حقوق هستند میاندیشم.
به نوشته او، «مشخصا، نهادهای دولتی ایران چند نسل است که به خشونت علیه سلمان رشدی دامن زدهاند، و در روزهای اخیر نیز رسانههای وابسته به دولت ایران از اقدام به قتل او تمجید کردهاند. این نفرتانگیز است.»
مقامهای جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران تاکنون واکنشی رسمی به سوء قصد علیه سلمان رشدی نشان ندادهاند اما رسانههای حکومتی از این سوء قصد اظهار شادمانی کردهاند.
هواداری علنی هادی مطر از جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران در شبکههای اجتماعی پیشتر آشکار شده بود اما پایگاه خبری وایس شامگاه یکشنبه به نقل از مقامهای اطلاعاتی در اروپا و خاورمیانه گزارش داد که او با سپاه قدس ارتباط مستقیم داشته است.
با این حال آنتونی بلینکن در بیانیه خود به گزارشها درباره ارتباط هادی مطر با نیروی قدس سپاه پاسداران اشارهای نکرد.
سلمان رشدی روز جمعه در آغاز برنامهای فرهنگی در ایالت نیویورک هدف حمله با چاقو قرار گرفت و به بیمارستان منتقل شد. ظفر رشدی، فرزند این نویسنده انگلیسی-هندی، درباره آخرین وضعیت پدرش گفت که دستگاه تنفس مصنوعی از او جدا شده و او قادر به حرف زدن است.
هادی مطر، ۲۴ ساله و آمریکایی لبنانیتبار، به تلاش برای قتل سلمان رشدی متهم شده است.
سیلوانا فردوس، مادر هادی مطر، در گفتوگو با نشریه بریتانیایی دیلیمیل گفت فرزندش پس از سفری که در سال ۲۰۱۸ به خاورمیانه داشت حالتی درونگرا پیدا کرد و خود را در زیرزمین خانهشان در ایالت نیوجرسی حبس میکرد.
ماموران افبیآی از این زیرزمین و وسایل هادی مطر در آن، از جمله یک کامپیوتر، یک پلیاستیشن، کتابها، چاقوها و وسایل تیز کردن چاقو، بازرسی کردهاند.
روحالله خمینی در ۲۵ بهمن ۶۷ فتوای قتل سلمان رشدی را صادر کرد و علی خامنهای نیز در سال ۸۳ فتوای خمینی را غیرقابل تغییر خواند.
رابین رایت، نویسنده و روزنامهنگار آمریکایی، در مقالهای که در نیویورکر منتشر شد نوشت: احمد خمینی اوایل دهه ۱۹۹۰ در تهران به من گفت که پدرش آیات شیطانی را نخوانده بود.
به نوشته رایت، فتوای خمینی علیه سلمان رشدی در راستای اقدامات قبلی او یعنی بهرهبرداری از یک موضوع خاص برای انحراف توجه عمومی از موضوعاتی دیگر بود.
چند سال پس از کنار گذاشته شدن لایحه «نظام روزنامهنگاری» در دولت پیشین، وزیر ارشاد دولت رئیسی از تصویب اولیه این لایحه خبر داده است؛ شماری از روزنامهنگاران درباره تشدید محدودیتها در صورت تصویب نهایی چنین لایحهای اظهار نگرانی کردهاند.
محمدمهدی اسماعیلی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، روز یکشنبه ۲۳ مرداد در حاشیه همایشی در تالار وحدت اعلام کرد که «لایحه جامع روزنامهنگاری» در کمیسیون فرهنگی دولت تصویب شد و در نوبت طرح در هیات وزیران قرار گرفته است.
او در مصاحبه با روزنامه اطلاعات نیز گفت پس از سه ماه بررسی لایحهای که چند سال قبل تدوین شده بود، این لایحه سرانجام در کمیسیون فرهنگی به تصویب رسید.
اسماعیلی بدون اشاره به جزییات مفاد این لایحه گفت: این لایحه ۶۷ ماده دارد و به فعالیت فعالان عرصه رسانه، به ویژه روزنامهنگاران، «چارچوب قانونی میدهد».
لایحهای که دولت حسن روحانی در سال ۹۳ تدوین کرده بود نیز ۶۷ ماده داشت و روشن نیست که لایحه فعلی چه شباهتها یا اختلافاتی با آن دارد.
اقدام دولت رئیسی با اظهار نگرانی شماری از روزنامهنگاران روبهرو شده است.
از جمله سعید ارکانزاده، روزنامهنگار، در توییتر خود نوشت دولت رئیسی برای تبلیغ لایحه جدید بر معیشت روزنامهنگاران تاکید میکند اما جنبههای آزادی بیان و آزادی رسانه در آن روشن نیست.
برخی دیگر از روزنامهنگاران این لایحه را «فاجعه» خواندند یا از «تعیین صلاحیت برای حرف زدن» سخن گفتند.
سحر آزاد، روزنامهنگار، نیز نوشت برنامه کلیشان در تمام عرصههای فرهنگ همین بوده است که «اول بی جانش کنند، بعد هم تیر خلاص را بزنند».
جمهوری اسلامی در طول چهار دهه گذشته در قعر جدولهای مربوط به ازادی رسانهها و آزادی بیان در جهان بوده است و در برخی سالها نیز عنوان بزرگترین زندان روزنامهنگاران را به خود اختصاص داده است.
بر اساس آخرین گزارش سازمان گزارشگران بدون مرز، در جدول ردهبندی ۱۸۰ کشور جهان درباره شاخص آزادی رسانهها، ایران در رتبه ۱۷۸ قرار دارد.