حملات حوثی‌ها به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض، محکومیت چند کشور آسیا و اقیانوسیه را در پی داشت. کره جنوبی خواستار خروج شهروندانش از عربستان سعودی شد و استرالیا و تایلند درباره سفر از طریق این فرودگاه هشدار دادند.
وزارت خارجه کره جنوبی ۱۹ مهر با اشاره به تشدید درگیری‌ها با حوثی‌های یمن، به شهروندان این کشور در عربستان سعودی توصیه کرد از این کشور خارج شوند.
چو هیون، وزیر خارجه کره جنوبی، گفت آسیب مستقیم به زیرساخت‌های غیرنظامی، از جمله فرودگاه‌ها، و کشته و زخمی شدن شمار زیادی از افراد، بی‌ثباتی در خاورمیانه را افزایش داده است. او از نمایندگی‌های دیپلماتیک کشورش خواست تحولات منطقه و وضعیت تامین انرژی را به‌دقت زیر نظر بگیرند و به تغییرات سریع واکنش نشان دهند.
استرالیا و تایلند درباره رفت‌وآمد از فرودگاه ریاض هشدار دادند
دولت استرالیا توصیه‌های سفر به عربستان سعودی را به‌روزرسانی کرد و با اشاره به حوادث امنیتی مختل‌کننده فعالیت فرودگاه ملک خالد، از مسافران خواست به این فرودگاه نروند.
در این اطلاعیه تاکید شده است که مسافران پیش از تایید مجدد پرواز با شرکت هواپیمایی یا ارائه‌دهنده خدمات سفر، به سمت فرودگاه حرکت نکنند و مدت حضور خود در آن را به حداقل برسانند.
سفارت تایلند در ریاض نیز به شهروندانش توصیه کرد به‌طور موقت از سفر از طریق فرودگاه ملک خالد خودداری کنند. این سفارت از تایلندی‌های ساکن عربستان سعودی خواست تحولات را به‌دقت دنبال کنند، جز در موارد کاملا ضروری به مناطق پرخطر و محل‌های آسیب‌دیده از حملات نروند و دستورالعمل‌های ایمنی مقام‌های سعودی را رعایت کنند.
سفارت چین در عربستان سعودی اعلام کرد تاکنون گزارشی از کشته یا زخمی شدن شهروندان چینی در حمله به فرودگاه ریاض دریافت نکرده است. این سفارت از شهروندان و موسسات چینی خواست هوشیار باشند و رفت‌وآمدهای غیرضروری را کاهش دهند.
در بیانیه سفارت چین در وی‌چت همچنین به مسافران توصیه شد وضعیت پروازها را از شرکت‌های هواپیمایی پیگیری کنند. از شهروندانی که قصد دارند از طریق عربستان سعودی به مقصد دیگری بروند نیز خواسته شد با توجه به وضعیت هوانوردی این کشور، برنامه سفر خود را بازنگری کنند.
ژاپن خواستار توقف فوری تشدید تنش‌ها شد
توشیمیتسو موتگی، وزیر خارجه ژاپن، ضمن تسلیت به دولت عربستان سعودی و خانواده‌های قربانیان، مجموعه حملات حوثی‌ها را به‌شدت محکوم کرد و گفت حمله به غیرنظامیان و تاسیسات غیرنظامی «هرگز قابل‌تحمل نیست».
او از حوثی‌ها خواست فورا تشدید تنش‌ها در داخل و خارج یمن را متوقف کنند و بر اهمیت صلح و ثبات خاورمیانه برای جامعه بین‌المللی، از جمله از منظر امنیت انرژی، تاکید کرد.
موتگی گفت ژاپن در همکاری با کشورهای مرتبط، از جمله عربستان سعودی و یمن، تلاش‌های دیپلماتیک خود را برای کاهش تنش و برقراری ثبات ادامه می‌دهد و تدابیر لازم را برای حفاظت از شهروندان ژاپنی در خاورمیانه اتخاذ خواهد کرد.
وزارت خارجه هند نیز حملات مکرر روزهای اخیر به فرودگاه ملک خالد، از جمله حمله دهم اکتبر، برابر با ۱۸ مهر، را به‌شدت محکوم کرد و خواستار توقف فوری حملات به غیرنظامیان و زیرساخت‌های غیرنظامی شد. این وزارتخانه با ابراز همدردی با خانواده‌های قربانیان اعلام کرد در دفاع از حاکمیت عربستان سعودی، در کنار مردم و دولت این کشور می‌ایستد.
وینستون پیترز، وزیر خارجه نیوزیلند، نیز حملات اخیر حوثی‌ها به فرودگاه ریاض و دیگر نقاط عربستان سعودی را محکوم کرد. او با ابراز همدردی با خانواده‌های کشته‌شدگان و مجروحان گفت نیوزیلند در کنار مردم و دولت عربستان سعودی قرار دارد و حمله به غیرنظامیان و زیرساخت‌های غیرنظامی را به‌شدت نکوهش می‌کند.
مالزی بر گفت‌وگو و دیپلماسی تاکید کرد
وزارت خارجه مالزی نیز حملات مرگبار روز شنبه، دهم اکتبر، را به‌شدت محکوم کرد و بر همبستگی با عربستان سعودی و حمایت از تلاش‌های این کشور برای حفاظت از حاکمیت، تمامیت ارضی و امنیت ملی خود تاکید گذاشت.
این وزارتخانه با ابراز نگرانی شدید از گسترش درگیری‌ها، از همه طرف‌ها خواست به حقوق بین‌الملل احترام بگذارند و از طریق گفت‌وگو و دیپلماسی برای بازگرداندن صلح و ثبات پایدار به منطقه تلاش کنند.
زاکی محمد، سرپرست امور مسلمانان سنگاپور، نیز حملات به غیرنظامیان و زیرساخت‌های غیرنظامی را توجیه‌ناپذیر خواند و ابراز امیدواری کرد خشونت‌ها پایان یابد و صلح و ثبات در منطقه برقرار شود.
حملات به فرودگاه بین‌المللی ریاض که شنبه ۱۳ کشته و بیش از ۳۰۰ زخمی بر جای گذاشت، به تعطیلی فرودگاه و هشدار آمریکا درباره پرواز در حریم هوایی عربستان سعودی انجامید. هم‌زمان، وزیران خارجه عربستان سعودی و جمهوری اسلامی درباره کاهش تنش‌های منطقه گفت‌وگو کردند.
به گزارش رویترز، اداره هوانوردی فدرال آمریکا یکشنبه ۱۱ اکتبر، برابر ۱۹ مهر، از شرکت‌های هواپیمایی آمریکایی خواست هنگام پرواز به عربستان سعودی یا عبور از حریم هوایی این کشور احتیاط کنند. این نهاد فعالیت‌های نظامی جاری و اختلال در سامانه‌های ناوبری را از عوامل تهدید‌کننده ایمنی پروازها اعلام کرد.
این هشدار که تا ۱۰ دسامبر، برابر با ۱۹ آذر، اعتبار دارد، هواپیماهای ثبت‌شده در آمریکا را نیز شامل می‌شود. اداره هوانوردی فدرال تاکید کرد که خطر ممکن است هواپیماها را در تمامی ارتفاع‌ها و در مراحل عبور، ورود و خروج از فرودگاه تهدید کند.
فرودگاه ریاض از زمان حمله روز شنبه بسته است و دست‌کم تا ساعت پنج عصر دوشنبه به وقت شرق آمریکا بازگشایی نخواهد شد. مقام‌های سعودی از زخمی شدن شماری دیگر در حمله روز یکشنبه به این فرودگاه خبر دادند.
این حملات در حالی رخ داده که شرکت هواپیمایی دلتا قرار است از ۲۳ اکتبر، برابر با ۱ آبان، پروازهای مستقیم آتلانتا به ریاض را آغاز کند. اد باستین، مدیرعامل دلتا، هفته گذشته گفته بود ایمنی تعیین خواهد کرد که این برنامه اجرا شود یا نه.
ریاض و تهران درباره کاهش تنش گفت‌وگو کردند
خبرگزاری دولتی عربستان یکشنبه گزارش داد که وزیر خارجه این کشور با همتای ایرانی خود درباره تشدید درگیری‌های منطقه و تلاش‌ها برای کاهش تنش گفت‌وگو کرده است. این نخستین تماس علنی‌شده میان دو مقام از زمان تشدید حملات حوثی‌های همسو با حکومت ایران به عربستان سعودی بود.
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی نیز، بر اساس مطلب منتشرشده در حساب تلگرامی او، آمادگی تهران را برای کمک به تسهیل گفت‌وگو میان عربستان سعودی و یمن اعلام کرد.
حوثی‌های یمن طی هفته گذشته چندین بار به عربستان سعودی حمله کرده‌اند. حمله روز شنبه به فرودگاه ریاض مرگبارترین حمله در این کشور طی بیش از یک دهه گذشته بود.
بی‌پی حضور خود را لغو کرد؛ همایش انرژی آغاز شد
شرکت بی‌پی اعلام کرد به دلیل اختلال در سفرها، از حضور در کنگره انرژی شورای جهانی نفت در ریاض انصراف داده است. نام مگ اونیل، مدیرعامل این شرکت، در برنامه‌های پیشین همایش درج شده بود.
روزنامه فایننشال تایمز نیز به نقل از افراد مطلع گزارش داد که مدیران عامل اکسون‌موبیل، توتال‌انرژیز و شل از حضور در این رویداد انصراف داده‌اند. شل از اظهارنظر خودداری کرد و دو شرکت دیگر بلافاصله به درخواست رویترز برای اظهارنظر پاسخ ندادند.
با وجود این، وزارت انرژی عربستان سعودی اعلام کرد همایش پنج‌روزه روز یکشنبه طبق برنامه در مرکزی در حدود ۱۰ کیلومتری فرودگاه ریاض آغاز شده است.
در همین روز، عربستان سعودی از امضای سه تفاهم‌نامه با کویت، قطر و مصر برای تقویت همکاری‌های انرژی خبر داد. تفاهم‌نامه با قطر همکاری در حوزه نفت، گاز طبیعی و پتروشیمی، از جمله بررسی فرصت‌های توسعه خطوط لوله انتقال و صادرات، را در بر می‌گیرد.
بانک مرکزی سوریه نیز اعلام کرد نخستین اعتبار اسنادی خود در ۱۴ سال گذشته را برای تسهیل قرارداد تامین فرآورده‌های نفتی میان شرکت نفت سوریه و آرامکوی عربستان صادر کرده است. به گفته این بانک، معامله با هماهنگی یک بانک بزرگ آمریکایی انجام شده و مسیری برای تامین مالی واردات نفت و تسویه پرداخت‌ها از طریق نظام رسمی بانکی فراهم می‌کند.
هفت سناتور آمریکایی از دو حزب دموکرات و جمهوری‌خواه تصمیم دولت دونالد ترامپ برای اجازه واردات گازوئیل روسیه را مغایر قانون خواندند و خواستار لغو فوری آن شدند. این درخواست دو روز پس از اعلام توافق ترامپ با ولادیمیر پوتین برای عرضه گازوئیل به بازارهای آمریکا و جهان مطرح شد.
جین شاهین، عضو ارشد دموکرات کمیته روابط خارجی سنای آمریکا، و شش سناتور دیگر، یکشنبه ۱۹ مهر، در بیانیه‌ای مشترک گفتند کنگره در سال ۲۰۲۲ واردات انرژی از روسیه را به صراحت ممنوع کرده بود تا از تامین مالی جنگ پوتین علیه اوکراین با پول آمریکا جلوگیری کند.
آن‌ها تاکید کردند که موضع کنگره روشن بوده است: آمریکا نباید تا زمانی که روسیه به تجاوز خود علیه اوکراین و تهدید متحدان آمریکا در ناتو پایان نداده است، از این کشور نفت وارد کند.
امضاکنندگان بیانیه همچنین گفتند دولت ترامپ برخلاف الزامات قانونی، نه با کنگره مشورت کرده و نه توضیحی برای توجیه تصمیم خود ارائه داده است.
سوزان کالینز، لیزا مورکوفسکی، تام تیلیس و جان کرتیس، چهار سناتور جمهوری‌خواه، و ریچارد بلومنتال و ران وایدن، دو سناتور دموکرات، در کنار شاهین این بیانیه را امضا کردند.
این سناتورها گفتند: «در حالی که روسیه همچنان غیرنظامیان اوکراینی را می‌کشد، ایالات متحده نباید برای پوتین راه نجات مالی فراهم کند. دولت باید فورا از این تصمیم عقب‌نشینی کند.»
ترامپ کاهش قیمت سوخت را هدف توافق اعلام کرد
ترامپ جمعه ۱۷ مهر اعلام کرد در گفت‌وگویی «بسیار موفق» با پوتین توافق کرده است که روسیه فورا بیش از ۳۰۰ هزار تن گازوئیل به بازارهای آمریکا و جهان عرضه کند.
به گفته رییس‌جمهوری آمریکا، روسیه در ماه نوامبر ۵۰۰ هزار تن دیگر و بلافاصله پس از آن یک میلیون تن گازوئیل عرضه خواهد کرد. او عرضه محموله‌های بیشتر را به وضعیت پالایشگاه‌های روسیه وابسته دانست؛ تاسیساتی که در حملات اوکراین آسیب دیده‌اند.
وزارت خزانه‌داری آمریکا نیز جمعه مجوزی عمومی صادر کرد که واردات گازوئیل روسیه را تا هفتم آوریل ۲۰۲۷، برابر با ۱۸ فروردین ۱۴۰۶، مجاز می‌کند. این اقدام در حالی صورت گرفت که واشینگتن پیش‌تر شرکت‌های انرژی روسیه را به دلیل جنگ تمام‌عیار این کشور علیه اوکراین تحریم کرده بود.
ترامپ کاهش قیمت سوخت برای آمریکایی‌ها، به‌ویژه کشاورزان، دامداران و رانندگان کامیون، را بالاترین اولویت خود خوانده است. این تصمیم در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر [۱۲ آبان] اتخاذ شد؛ انتخاباتی که کنترل کنگره را تعیین خواهد کرد.
بر اساس آمار انجمن خودروی آمریکا که در گزارش رویترز آمده است، میانگین قیمت گازوئیل در آمریکا پنج‌شنبه ۱۶ مهر به ۶٫۲۸ دلار در هر گالن رسید و به بالاترین سطح تاریخی خود نزدیک شد. گازوئیل در حمل‌ونقل جاده‌ای، کشاورزی و گرمایش خانه‌ها کاربرد دارد و افزایش بهای آن می‌تواند هزینه کالاها و خدمات را بالا ببرد.
تحلیلگران درباره تاثیر پایدار توافق تردید دارند
پس از اعلام توافق، قیمت قراردادهای آتی گازوئیل آمریکا بیش از ۴.۸ درصد کاهش یافت و به ۴.۶۴ دلار در هر گالن رسید. با این حال، تحلیلگران درباره توان این توافق برای کاهش چشمگیر و پایدار قیمت‌ها ابراز تردید کردند.
محموله فوری ۳۰۰ هزار تنی معادل حدود ۲.۲۵ میلیون بشکه گازوئیل است. برای مقایسه، آمریکا روزانه حدود ۱.۵ میلیون بشکه گازوئیل صادر می‌کند.
روری جانستون، پژوهشگر بازار نفت و بنیان‌گذار «کامودیتی کانتکست»، اهمیت این توافق را ناچیز توصیف کرد و گفت روسیه در شرایطی که پالایشگاه‌هایش هدف حمله نباشند، معمولا گازوئیل بسیار بیشتری صادر می‌کند. جیم میچل، تحلیلگر شرکت مشاوره وود مکنزی، نیز گفت توافق راه‌حل مشکل نیست، اما منبع عرضه دیگری به بازاری اضافه می‌کند که با کمبود شدید روبه‌روست.
ولودیمیر زلنسکی، رییس‌جمهوری اوکراین، نیز از تصمیم ترامپ انتقاد کرد و گفت: «هدیه دادن به پوتین نه صلح به همراه خواهد آورد و نه منفعتی برای جهان متمدن.»
هم‌زمان با گزارش‌ها درباره آزمایش ده‌ها موشک بالستیک و پهپاد از سوی سپاه پاسداران، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، گفت در صورت آغاز دوباره جنگ با آمریکا، کابل‌ها، مراکز داده و مراکز هوش مصنوعی در منطقه در تیررس قرار می‌گیرند.
کانال ۱۴ اسرائیل یکشنبه ۱۹ مهر به‌نقل از گزارش‌های منتشرشده نوشت سپاه پاسداران برای نخستین بار از زمان آغاز عملیات «غرش شیران»، شلیک موشک‌های بالستیک را در آسمان ایران آزمایش کرده است.
این رسانه افزود در این آزمایش ۳۰ موشک بالستیک و هایپرسونیک شلیک شده و پهپادهای شاهد ۱۳۶ و توانایی‌های پدافند هوایی نیز آزمایش شده‌اند.
به نوشته کانال ۱۴، در یکی از گزارش‌ها همچنین به آزمایش جنگنده‌ها اشاره شده است.
کانال صابرین نیوز، نزدیک به سپاه پاسداران، نیز با انتشار دو ویدیو گزارش داد ظهر یکشنبه آثار و نشانه‌های شلیک موشک‌های بالستیک سوخت جامد در آسمان برخی شهرهای ایران مشاهده شده است.
این کانال نوشت نیروی هوافضای سپاه پاسداران در جریان این آزمایش بیش از ۳۰ فروند موشک از انواع «عماد و خیبر» را شلیک و آزمایش کرده و هم‌زمان آزمایش پهپادی در جنوب کشور انجام شده است.
بلومبرگ ۱۷ مهر به نقل از مقام‌های غربی گزارش داد جمهوری اسلامی با وجود حملات آمریکا و اسرائیل، توان تولید موشک و پهپاد و بازسازی ذخایر تسلیحاتی خود را حفظ کرده است.
با این حال، کاخ سفید این ارزیابی را رد کرد و گفت زیرساخت‌های تولید تسلیحات جمهوری اسلامی نابود شده‌اند.
رضا طالبی، روزنامه‌نگار، با اشاره به گزارش بلومبرگ درباره فعال ماندن کارخانه‌های موشکی جمهوری اسلامی به ایران‌اینترنشنال گفت با وجود فرسوده شدن توان نظامی ایران، بخش قابل توجهی از زیرساخت‌های موشکی بازسازی شده و گزارش‌های موجود با ارزیابی نابودی کامل توان موشکی جمهوری اسلامی سازگار نیست.
رضایی: مراکز داده و هوش مصنوعی در تیررس قرار می‌گیرند
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، در گفت‌وگویی تلویزیونی گفت جمهوری اسلامی در جنگ ۱۲ روزه تنها بخش کمی از توانایی‌های خود را به نمایش گذاشت و در جنگ ۴۰ روزه از امکانات بیشتری استفاده کرد.
او افزود در صورت آغاز دوباره جنگ، امکانات جدیدی وارد صحنه خواهد شد.
او با اشاره به امکانات آمریکا در غرب آسیا گفت: «ما هنوز این‌ها را جزو اهدافمان قرار نداده بودیم، ولی اگر جنگ شود، بسیاری از کابل‌ها و دیتاسنترها و مراکز هوش مصنوعی که از نظر ارزش مالی بسیار گران هستند، در تیررس قرار می‌گیرند.»
رضایی ارزش این زیرساخت‌ها را بیش از دو هزار میلیارد دلار اعلام کرد و گفت در صورت وقوع درگیری جدید، جمهوری اسلامی با برنامه گسترده‌تری با دشمن روبه‌رو خواهد شد.
روزنامه فرهیختگان، وابسته به دانشگاه آزاد و خبرگزاری تسنیم، نزدیک به سپاه پاسداران، نیز در پی اظهارات رضایی فهرستی از شرکت‌ها و تاسیسات امارات متحده عربی را با عنوان «اهداف احتمالی جدید ایران» منتشر کردند.
این فهرست شامل شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی و مراکز داده، از جمله «گروه ۴۲، خزنه دیتا سنترز، پرسایت، ای‌آی‌کیو و ام‌جی‌ایکس» و همچنین شرکت‌ها و تاسیسات حوزه انرژی، از جمله «شرکت ملی نفت ابوظبی، میدان نفتی زاکوم علیا و دولفین انرژی» است.
رضایی همچنین گفت آمریکا طی دو ماه گذشته از طریق پاکستان، قطر و عراق پیشنهادهایی به جمهوری اسلامی ارائه کرده و تهران نیز هفت شرط مطرح کرده است که تا زمان اجرای آن‌ها، نه تنگه هرمز به روی آمریکا باز خواهد شد و نه مذاکره‌ای انجام می‌شود.
به گفته رضایی، آمریکا برخی شروط را پذیرفته، اما پاسخ واشینگتن همچنان ناکافی است.
اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، یکشنبه ۱۹ مهر در گفت‌وگو با فاکس‌نیوز گفت ادامه محاصره و فشار اقتصادی برای چند ماه دیگر می‌تواند جمهوری اسلامی را وادار به عقب‌نشینی کند.
او افزود دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری ایالات متحده انتظار ندارد دست‌کم تا پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا درگیری نظامی تازه‌ای رخ دهد.
رضایی با بیان اینکه «دیپلماسی ما تغییر کرده و دیگر به دیپلماسی گذشته برنمی‌گردیم»، تاکید کرد جمهوری اسلامی مدیریت تنگه هرمز را در اختیار خواهد داشت و از این موضع کوتاه نخواهد آمد.
او همچنین گفت آمریکایی‌ها از شناورهای کوچک برای انتقال نفت به نفتکش‌های بزرگ‌تر در تنگه هرمز استفاده می‌کنند و افزود: «ما هم هر شب پنج یا شش فروند از این شناورها را هدف قرار می‌دهیم.»
حسن قشقاوی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس، نیز ۱۹ مهر گفت: «تا تحقق شرایط جمهوری اسلامی، محال است که تنگه هرمز باز شود» و افزود مدیریت تهران بر این آبراه روزبه‌روز مستحکم‌تر می‌شود.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، ۱۵ مهر گفت ترامپ توان موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی را به‌شدت کاهش داده و نیروی دریایی و هوایی آن را از بین برده است.
روبیو همچنین گفت: «تنگه هرمز باز است و میزان انتقال نفت از آن تقریبا به سطح پیش از آغاز جنگ رسیده است. ایران کنترل تنگه را کاملا از دست داده و اقتصاد ایران در آستانه وضعیتی بسیار وخیم قرار دارد.»
ائتلاف به رهبری عربستان سعودی در یمن نیز ۱۹ مهر اعلام کرد یک «پرتابه ناشناس» ترمینال شماره چهار فرودگاه بین‌المللی ریاض را هدف قرار داده است. حملات اخیر نگرانی سرمایه‌گذاران از تشدید تنش‌های منطقه‌ای را افزایش داد و باعث افت شاخص بیشتر بورس‌های کشورهای حوزه خلیج فارس شد.
این ائتلاف همچنین اعلام کرد پدافند هوایی یک موشک را در نزدیکی فرودگاه ریاض رهگیری کرده است.
شبکه المسیره، وابسته به حوثی‌ها، نیز از حمله عربستان سعودی به فرودگاه بین‌المللی صنعا خبر داد.
ساعاتی پیش از این حملات، حوثی‌های یمن بار دیگر به شرکت‌های هواپیمایی، کارکنان فرودگاه‌ها و مسافران درباره استفاده از فرودگاه‌ها و حریم هوایی عربستان سعودی هشدار دادند و اعلام کردند که این مناطق، به‌استثنای مکه و مدینه، در معرض حمله قرار دارند.
یحیی سریع، سخنگوی حوثی‌ها، عربستان سعودی را مسئول پیامدهای تلاش‌های ناموفق برای رهگیری حملات دانست و گفت این گروه تا دستیابی به اهداف خود، به اجرای معادله اعلام‌شده‌اش، یعنی «فرودگاه در برابر فرودگاه، محاصره در برابر محاصره و تشدید تنش در برابر تشدید تنش»، ادامه خواهد داد.
حمله اخیر حوثی‌های مورد حمایت جمهوری اسلامی، به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض دست‌کم ۱۲ کشته و بیش از ۳۰۰ زخمی بر جای گذاشت و بازار بورس کشورهای حاشیه خلیج فارس را تحت تاثیر قرار داد.
خبرگزاری رویترز یکشنبه ۱۹ مهر گزارش داد شاخص اصلی بورس عربستان سعودی که در آغاز معاملات افت بیشتری داشت، بخشی از افت خود را جبران کرد و در پایان با کاهش ۰.۲ درصدی به ۱۰ هزار و ۳۶۱ واحد رسید.
سهام بانک ملی عربستان سعودی، بزرگ‌ترین بانک این کشور از نظر دارایی، ۱.۱ درصد و سهام شرکت نفتی آرامکو ۰.۲ درصد کاهش یافتند.
در همین حال، شاخص اصلی بورس قطر برای چهارمین جلسه معاملاتی پیاپی کاهش یافت و با افت ۱.۵ درصدی به هشت هزار و ۸۷۵ واحد رسید. این پایین‌ترین سطح شاخص از مه ۲۰۲۰ تاکنون است. سهام بانک اسلامی قطر نیز ۱.۷ درصد کاهش یافت.
میلاد آذر، تحلیلگر بازار در شرکت ایکس‌تی‌بی خاورمیانه و شمال آفریقا (XTB MENA)، گفت خطرهای ژئوپلیتیکی همچنان بر بازارها تاثیر می‌گذارند و توقف مذاکرات آمریکا و ایران، همراه با گزارش‌هایی از افزایش دوباره تنش‌ها، تمایل سرمایه‌گذاران به پذیرش ریسک را کاهش داده است.
او افزود با ادامه حملات به نفتکش‌ها و اختلال در کشتیرانی در تنگه هرمز، انتظار می‌رود نگرانی سرمایه‌گذاران ادامه یابد.
در دیگر بازارهای حوزه خلیج فارس، شاخص بورس بحرین با کاهش ۰.۳ درصدی به هزار و ۸۹۰ واحد رسید، اما شاخص بورس عمان با رشد ۰.۳ درصدی به هفت هزار و ۸۴۲ واحد و شاخص بورس کویت با افزایش ۰.۱ درصدی به ۹ هزار و ۳۷ واحد رسیدند.
در خارج از حوزه خلیج فارس، شاخص ۳۰ شرکت بزرگ بورس مصر پس از یک روز معاملاتی تعطیل، با افت دو درصدی به ۵۲ هزار و ۲۰۷ واحد رسید.
سهام تمامی شرکت‌های حاضر در این شاخص کاهش یافت و سهام بانک تجاری بین‌المللی مصر نیز ۱.۶ درصد افت کرد.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، ۱۸ مهر گفت واشینگتن در حال بررسی مشارکت در حملات عربستان سعودی علیه حوثی‌هاست؛ اقدامی که می‌تواند دامنه درگیری‌های منطقه‌ای ناشی از جنگ آمریکا و اسرائیل با جمهوری اسلامی را گسترش دهد.
عربستان سعودی و دولت یمن مورد حمایت ریاض از اجرای صدها حمله به اهدافی در مناطق تحت کنترل حوثی‌ها خبر داده‌اند.
حوثی‌ها نیز گفته‌اند در این حملات غیرنظامیانی، از جمله زنان و کودکان، کشته شده‌اند؛ موضوعی که رویترز اعلام کرد نتوانسته است به‌طور مستقل تایید کند.
دفتر نخست‌وزیری اسرائیل یکشنبه ۱۹ مهر پیام بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر این کشور، را در محکومیت حمله حوثی‌ها به فرودگاه ریاض در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد.
نتانیاهو این حمله را «تروریستی» و «هولناک» خواند و گفت حمله‌ای را که ۱۲ کشته و صدها زخمی بر جای گذاشته است، به‌شدت محکوم می‌کند.
او تاکید کرد «تروریسم» افراد بی‌گناه را هدف قرار می‌دهد و در پی گسترش ترس و بی‌ثباتی است و باید با عزم و قاطعیت با آن مقابله کرد.
این حمله همچنین با محکومیت گسترده بین‌المللی روبه‌رو شد.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، آمریکا، اتحادیه اروپا، اتحادیه عرب و کشورهایی از جمله بریتانیا، ایتالیا، امارات متحده عربی، کانادا، پاکستان، عراق، اردن، قطر، بحرین، کویت و مصر نیز آن را محکوم کردند.
دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، یکشنبه ۱۹ مهر اعلام کرد که روسیه و اوکراین برای توقف حملات به تاسیسات انرژی یکدیگر به توافق رسیده‌اند، با این حال، ولودیمیر زلنسکی، رییس‌جمهوری اوکراین، در واکنش گفت از چنین توافقی اطلاع ندارد، اما کشورش آماده پذیرش آن است.
زلنسکی ساعتی پس از انتشار پیام ترامپ در شبکه اجتماعی تروث‌سوشیال، به اکسیوس گفت: «این خبر برای من تازه بود. اما اگر روس‌ها با آتش‌بس انرژی موافقت کنند، اوکراین نیز موافقت خواهد کرد.»
ترامپ صبح یکشنبه به‌وقت شرق آمریکا در پیامی در شبکه اجتماعی خود، تروث‌سوشیال نوشت: «از همین لحظه، آتش‌بس انرژی در جنگ میان روسیه و اوکراین برقرار است. هر دو طرف توافق کرده‌اند. آن را نقض نکنید!»
زلنسکی در واکنش به این پیام، به اکسیوس گفت: «: «اگر رییس‌جمهوری ترامپ درباره این توافق با پوتین مذاکره کرده است، لطفا به ما بگویید آتش‌بس چه زمانی آغاز می‌شود. ما آماده‌ایم و آن را می‌پذیریم.»
پیش از اظهارنظر زلنسکی، یک مقام ارشد اوکراینی نیز که به رییس‌جمهوری اوکراین نزدیک است، به خبرنگار روزنامه فایننشال تایمز گفت: «در حال حاضر، اوکراین هیچ اطلاعاتی در مورد آتش‌بس انرژی که ترامپ از آن خبر داد، ندارد. فقط همین الان، تیم‌های تعمیر ما در حال تلاش برای بازگرداندن برق و آب در کی‌یف هستند، این در حالی است که حملات روس‌ها که چند دقیقه پیش رخ داد، باعث این قطعی شده است. هیچ کس در مورد آتش‌بس چیزی نشنیده است.»
روسیه هنوز واکنشی به پیام دونالد ترامپ نشان نداده است.
ترامپ ماه گذشته نیز از دستیابی به توافقی مشابه برای توقف حملات به تاسیسات انرژی خبر داده بود، اما نه روسیه و نه اوکراین آن توافق را تایید نکردند و پس از آن، هر دو کشور به حملات علیه زیرساخت‌های انرژی یکدیگر ادامه دادند.
تشدید اختلاف ترامپ و زلنسکی بر سر نفت روسیه
اعلام آتش‌بس انرژی پس از چند روز افزایش تنش میان ترامپ و زلنسکی بر سر حملات اوکراین به پالایشگاه‌های نفت روسیه صورت گرفت.
ترامپ جمعه اعلام کرد که برای کاهش قیمت سوخت در بازارهای جهانی، با ولادیمیر پوتین بر سر تسهیل صادرات گازوئیل روسیه به توافق رسیده است.
این تصمیم که شامل کاهش موقت تحریم‌های صادرات گازوئیل روسیه می‌شود، با اعتراض شدید اوکراین مواجه شد.
انتقاد ترامپ از زلنسکی پس از آن شدت گرفت که اوکراین به حملات خود علیه پالایشگاه‌های نفت روسیه ادامه داد.
زلنسکی در واکنش به انتقادهای ترامپ گفت که مقصر دانستن اوکراین برای افزایش قیمت سوخت آسان است، در حالی که به‌گفته او، همه در جهان می‌دانند افزایش قیمت‌ها ناشی از جنگ در خاورمیانه است.
ترامپ شنبه نیز با انتقاد از زلنسکی و متهم کردن او به از دست دادن فرصت‌های پایان جنگ گفت که اوکراین باید رییس‌جمهوری خود را تغییر دهد.
رییس‌جمهوری آمریکا گفت: «فکر می‌کنم وقت آن رسیده است که اوکراین رییس‌جمهوری جدیدی داشته باشد.»
از خواست تغییر رییس‌جمهوری اوکراین تا حمایت از زلنسکی
ولودیمیر زلنسکی، رییس‌جمهوری اوکراین، در واکنش به اظهارات دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، برای تغییر رییس‌جمهوری اوکراین اعلام کرد که در صورت موافقت ولادیمیر پوتین با آتش‌بس کامل ۶۰ روزه، آماده برگزاری انتخابات در اوکراین است. هم‌زمان، آلمان و بریتانیا بر ادامه حمایت از دولت زلنسکی و حفظ فشار تحریمی بر روسیه تاکید کردند.
زلنسکی یکشنبه ۱۹ مهر در گفت‌وگو با برنامه «این هفته» شبکه ای‌بی‌سی آمریکا گفت: «لطفا به پوتین بگویید دو ماه، ۶۰ روز آتش‌بس کامل به ما بدهد؛ ۶۰ روز، و ما انتخابات را برگزار خواهیم کرد.»
این اظهارات یک روز پس از آن مطرح شد که ترامپ در کاخ سفید از زلنسکی انتقاد کرد و خواستار تغییر رییس‌جمهوری اوکراین شد.
ترامپ روز شنبه به خبرنگاران گفت: «فکر می‌کنم وقت آن رسیده است که اوکراین رییس‌جمهوری جدیدی داشته باشد.»
زلنسکی در پاسخ تاکید کرد که انتخاب رهبر اوکراین بر عهده مردم این کشور است، نه رئیس‌جمهوری آمریکا یا روسیه.
او با اشاره به اینکه پوتین نیز خواهان تغییر رهبری اوکراین است، گفت: «این به مردم اوکراین بستگی دارد.»
حمایت آلمان از زلنسکی
در پی درخواست ترامپ برای تغییر رییس‌جمهوری اوکراین، یوهان وادفول، وزیر امور خارجه آلمان، بار دیگر بر حمایت برلین از زلنسکی و دولت او تاکید کرد.
وادفول یکشنبه در نشست رهبران حزب دموکرات مسیحی آلمان، حزب محافظه‌کار فریدریش مرتس، صدراعظم این کشور، گفت آلمان همچنان در کنار اوکراین و دولت آن ایستاده است.
او تاکید کرد: «ما به‌طور کامل از رییس‌جمهوری اوکراین در انجام مسئولیت‌های دشوارش حمایت می‌کنیم.»
اظهارات وزیر امور خارجه آلمان نشان‌دهنده تشدید اختلاف میان برلین و واشینگتن بر سر سیاست در قبال روسیه و آینده رهبری اوکراین است.
آلمان که بزرگ‌ترین کمک‌کننده اروپایی به اوکراین محسوب می‌شود، شنبه اعلام کرده بود با وجود تصمیم دولت ترامپ برای لغو موقت تحریم‌های آمریکا علیه سوخت روسیه، تحریم‌های خود علیه مسکو را حفظ خواهد کرد.
وادفول که ماه گذشته در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک با سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، دیدار کرده بود، گفت حمایت از اوکراین و وادار کردن مسکو به بازگشت به مذاکرات صلح نیازمند «ثبات و شفافیت» در سیاست‌گذاری است.
او افزود: «ما به فشار کمتر نیاز نداریم؛ به فشار بیشتر بر پوتین نیاز داریم تا او آماده مذاکره شود.»
وزیر امور خارجه آلمان تاکید کرد: «این همان چیزی است که شرایط کنونی ایجاب می‌کند و دولت آلمان نیز بر همین موضع ایستاده است.»
بریتانیا: تحریم‌ها علیه روسیه را تشدید می‌کنیم
بریتانیا نیز در واکنش به تحولات اخیر بر ادامه حمایت از اوکراین تاکید کرد.
به گفته سخنگوی دفتر نخست‌وزیری بریتانیا، اندی برنهام، نخست‌وزیر این کشور، شنبه در گفت‌وگویی با زلنسکی به او اطمینان داد که لندن به تقویت تحریم‌ها علیه روسیه ادامه خواهد داد.
این موضع در حالی اعلام شد که دولت ترامپ برای افزایش عرضه سوخت در بازارهای جهانی، بخشی از محدودیت‌های صادرات فرآورده‌های نفتی روسیه را به‌طور موقت کنار گذاشته است.
در نتیجه این تحولات، اختلاف میان آمریکا و متحدان اروپایی آن درباره نحوه برخورد با مسکو آشکارتر شده است؛ واشینگتن از یک سو خواستار تغییر رهبری اوکراین شده و تحریم‌های سوخت روسیه را کاهش داده است، در حالی که آلمان و بریتانیا بر حمایت از زلنسکی و افزایش فشار بر پوتین تاکید دارند.
