دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، چهارشنبه ۲۴ تیر در نشست «دفاع و نوآوری پنسیلوانیا»، درباره جمهوری اسلامی گفت: «دوست ندارم ضربالاجل تعیین کنم؛ اما آنها بهتر است رفتار درستی داشته باشند.»
سایت حقوقبشری هرانا چهارشنبه ۲۴ تیر به نقل از یک منبع مطلع نزدیک به خانواده خوشکار گزارش داد خانواده او حدود ساعت هشت صبح از اجرای حکم اعدامش مطلع شدند.
بهگفته این منبع، مسئولان زندان از تحویل پیکر خوشکار به خانواده خودداری کردند و آن را حدود ساعت ۱۱ به سردخانه بهشتزهرای تهران انتقال دادند.
همچنین به خانواده اعلام شده است برای مشاهده و تحویل پیکر، صبح ۲۵ تیر حدود ساعت ۹ به بهشتزهرا مراجعه کنند.
این منبع افزود خوشکار ۲۰ تیر به سوئیت ۳۵ زندان قزلحصار منتقل شده بود و خانوادهاش ۲۱ تیر آخرین ملاقات را با او انجام دادند.
به گفته این منبع، خانواده خوشکار با درخواست اعطای مهلتی یکماهه و برگزاری جلسهای برای جلب رضایت خانواده مقتول، در تلاش برای توقف اجرای حکم بودند، اما این تلاشها به نتیجه نرسید. با وجود وعده مقامهای مسئول برای برگزاری این جلسه، در نهایت هیچ اقدامی در این زمینه صورت نگرفت.
هرانا همچنین گزارش داد سحرگاه چهارشنبه، همزمان با اجرای حکم خوشکار، حکم اعدام چهار زندانی دیگر نیز که با اتهام «قتل» به اعدام محکوم شده بودند، در زندان قزلحصار کرج اجرا شد.
این وبسایت حقوقبشری هویت یکی از این زندانیان را عباس نثاری اعلام کرد و نوشت هویت سه زندانی دیگر همچنان در دست بررسی است.
روزنامه همشهری نیز جزئیاتی درباره پرونده چهار زندانی دیگر اعدامشده در قزلحصار منتشر کرد.
ابهامها در پرونده و صدور حکم اعدام
هرانا نوشت دادگاه انقلاب خوشکار را با اتهام «محاربه از طریق حمل و استفاده از سلاح» و قتل یک عضو بسیج به اعدام محکوم کرده بود.
وکیل او پیشتر با اشاره به ابهامهای پرونده گفته بود محل وقوع قتل که دادگاه به آن استناد کرده، دوربین مداربسته نداشته و ادله کافی برای اثبات اتهامها نیز وجود نداشته است.
ایراناینترنشنال پیشتر در گزارشی درباره افراد در معرض خطر اعدام در ارتباط با اعتراضات «زن، زندگی، آزادی»، نسبت به خطر اجرای حکم خوشکار هشدار داده و او را در فهرست معترضان محکوم به اعدام معرفی کرده بود.
کانون حقوق بشر ایران نیز ۲۴ تیر ضمن تایید خبر اعدام این زندانی سیاسی، گزارش داد منابع نزدیک به پرونده از اعتراف اجباری، شکنجه، محرومیت خوشکار از وکیل منتخب و ابهامهای جدی در روند دادرسی او خبر دادهاند.
بر اساس این گزارش، خوشکار در دوران بازداشت تحت فشارهای شدید جسمی و روانی قرار داشت و برای پذیرش مسئولیت قتل یکی از نیروهای بسیج شکنجه شده بود.
این سایت حقوقبشری افزود ماموران امنیتی برادر کوچکتر او را بازداشت کرده و با تهدید به «تعرض جنسی» علیه او، خوشکار را برای اعتراف تحت فشار قرار داده بودند.
به نوشته کانون حقوق بشر ایران، وکیل خوشکار تسخیری بود و او بدون دسترسی آزادانه به وکیل منتخب و بدون برخورداری از امکان دفاع موثر محاکمه شد.
این گزارش همچنین تاکید کرد رسیدگی به پرونده بهصورت علنی و شفاف انجام نشد و خوشکار فرصت کافی برای دفاع از خود نداشت.
بازداشت در جریان اعتراضات ۱۴۰۱
خوشکار ۲۰ آبان ۱۴۰۱، حدود یک ماه پس از کشته شدن سلمان امیراحمدی، از نیروهای بسیج، در جریان اعتراضات محله فلاح تهران بازداشت و اواخر آذر همان سال با اتهام «قتل عمد» به زندان رجاییشهر منتقل شد.
پس از تعطیلی زندان رجاییشهر، او به زندان قزلحصار کرج انتقال یافت و تا زمان اجرای حکم در این زندان نگهداری میشد.
طی یک سال گذشته، بهویژه پس از اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ و جنگهای ۱۲ روزه و ۴۰ روزه، صدور، تایید و اجرای حکم اعدام علیه زندانیان سیاسی در ایران بهطور چشمگیری افزایش یافته است.
علی صالحی، دادستان تهران، ۲۳ تیر گفت پروندههای مرتبط با اعتراضات دی ۱۴۰۴ و جنگهای ۱۲ و ۴۰ روزه در شعب ویژه رسیدگی شده و برای متهمان آنها مجازاتهایی از جمله حبس و اعدام صادر و در مواردی اجرا شده است.
دستگاه قضایی جمهوری اسلامی تنها از ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ تاکنون دستکم ۴۸ زندانی سیاسی را اعدام کرده و برای صدها نفر دیگر نیز حکم اعدام، حبسهای سنگین و مصادره اموال صادر کرده است.
این روند نگرانیها درباره محاکمههای شتابزده و افزایش خطر برای بازداشتشدگان پروندههای تازه را تشدید کرده و اعتراضهای گستردهای را در داخل و خارج از ایران به دنبال داشته است.
حملات آمریکا به اهدافی در خاک ایران صبح و میانه روز چهارشنبه ادامه یافت و چندین نقطه در جنوب و جنوب شرق کشور هدف قرار گرفت.
سنتکام حدود ۱۴:۳۰ چهارشنبه از آغاز موج تازهای از حملات علیه جمهوری اسلامی خبر داد و حدود ساعت ۱۶:۳۰ اعلام کرد این دور از حملات را تکمیل کرده است. بهگفته سنتکام، در این حملات مراکز ذخیرهسازی و پرتاب موشکهای کروز در جزیره تنب بزرگ هدف قرار گرفت.
سنتکام در این بیانیه تاکید کرد این حملات توانایی جمهوری اسلامی برای حمله به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز را بیش از پیش کاهش داده است.
طبق بیانیه ۱۴:۳۰ سنتکام این دور حملات با هدف تضعیف بیشتر توان نظامی جمهوری اسلامی برای حمله به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز طراحی شده بود.
استانداری هرمزگان اعلام کرد در این موج حملات نقطهای در جزیره هنگام هدف پرتابههای آمریکا قرار گرفته است.
در روزهای اخیر، تنشها در منطقه بهدنبال حملات سپاه پاسداران به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز بالا گرفته است.
رییسجمهوری آمریکا ۱۷ تیر حملات حکومت ایران را ناقض تفاهمنامه اسلامآباد خواند و از پایان آتشبس با جمهوری اسلامی خبر داد.
ترامپ همچنین ۱۹ تیر در نامهای به کنگره اعلام کرد ارتش ایالات متحده از ۱۶ تیر عملیات «دفاعی» تازهای را علیه اهداف نظامی در ایران آغاز کرده است.
موج نخست حملات: هفت ساعت حمله به سواحل جنوبی
موج نخست حملات چهارشنبه از آخرین ساعات روز سهشنبه آغاز شد. سنتکام اعلام کرده بود نیروهای آمریکا در منطقه از ساعت ۲۲:۳۰ به وقت تهران موج جدیدی از حملات علیه اهداف نظامی جمهوری اسلامی را آغاز کردهاند.
هدف این موج حملات تضعیف بیشتر توانمندیهایی اعلام شد که جمهوری اسلامی برای حمله به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز از آنها استفاده میکند. این فرماندهی همچنین گفت این حملات در حالی آغاز شد که نیروهای آمریکایی برای ازسرگیری محاصره دریایی بنادر و مناطق ساحلی ایران آماده میشوند.
یک ساعت پس از شروع این دور از درگیریها، ارتش آمریکا محاصره دریایی کشتیهایی را که به مقصد یا از مبدا بندرها و مناطق ساحلی ایران تردد میکنند، از سر گرفت.
بهگفته سنتکام، بیش از ۲۰ ناو جنگی نیروی دریایی آمریکا و صدها هواپیمای نظامی این کشور در سراسر خاورمیانه در عملیات محاصره دریایی شرکت دارند.
سنتکام بامداد چهارشنبه اعلام کرد دور جدید حملات خود را ساعت ۱۰ شب به وقت شرق آمریکا در ۱۴ ژوئیه، برابر با حوالی ۵:۳۰ بامداد چهارشنبه به وقت ایران، به پایان رسانده است.
بهگفته این فرماندهی، عملیات هفت ساعت طول کشید و در جریان آن دهها هدف نظامی در نزدیکی تنگه هرمز و مناطق ساحلی ایران با جنگندهها، پهپادها و شناورهای نیروی دریایی آمریکا هدف حملات دقیق قرار گرفتند.
این اهداف، بر اساس اعلام سنتکام، شامل سایتهای موشکی و پهپادی، توانمندیهای دریایی و سامانههای دفاع ساحلی جمهوری اسلامی بود. ارتش آمریکا گفت هدف از این حملات، کاهش توان تهران برای تهدید کشتیرانی تجاری و خدمه غیرنظامی در تنگه هرمز بوده است.
رسانههای حکومتی و مقامهای محلی از هدف قرار گرفتن چند نقطه در جنوب و جنوب شرق ایران خبر دادند. استانداری هرمزگان اعلام کرد سهشنبه، حوالی ۱۱ شب، نقطهای در اطراف بندرعباس و نقطهای در اطراف سیریک هدف پرتابههای آمریکا قرار گرفتند، اما در این حملات مصدومیت غیرنظامی یا خسارت به زیرساختهای مسکونی و تجاری گزارش نشد.
در سیستان و بلوچستان، گزارشهایی از شنیده شدن چند صدای انفجار در بمپور و چابهار منتشر شد. اداره کل بنادر و دریانوردی سیستان و بلوچستان اعلام کرد در پی حملات شامگاه سهشنبه آمریکا به بندر چابهار، مرکز کنترل ترافیک دریایی این بندر هدف قرار گرفت.
بر اساس این اطلاعیه، برج مراقبت دریایی بندر کلانتری چابهار، اسکلهها و سایر تجهیزات دچار آسیب نشدهاند و عملیات تخلیه و بارگیری پس از بررسیهای اولیه از سر گرفته خواهد شد. رسانههای ایران گفتهاند برج مراقبت دریایی چابهار برای دومین بار طی روزهای اخیر هدف موشکهای آمریکایی قرار گرفته است.
در شهرستان بمپور، حمله به پادگان تیپ ۳۸۸ نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی به کشته شدن دستکم هفت نفر انجامید. روابط عمومی نیروی زمینی ارتش اعلام کرد هفت نفر از کارکنان پایور و وظیفه این پادگان جان باخته و شماری دیگر مجروح شدهاند. وبسایت حالوش نیز به نقل از منابع محلی گزارش داد دستکم ۵۰ مجروح به مراکز درمانی منتقل شدهاند و حال هفت نفر از آنان وخیم است.
در همان بازه شبانه، خبرگزاری فارس از اصابت پرتابههای آمریکایی به یک سوله در شهرستان دهلران خبر داد. همچنین گزارشهایی در شبکههای اجتماعی از حمله هوایی آمریکا به تبریز منتشر شد، اما رسانههای حکومتی هنوز جزئیاتی درباره اهداف یا خسارات احتمالی آن اعلام نکردهاند. در بوشهر نیز خبرگزاری مهر از فعال شدن پدافند هوایی در نزدیکی نیروگاه اتمی خبر داد و فرماندار بوشهر گفت علت آن در دست بررسی است.
حمله به کشورهای خلیج فارس
همزمان با حملات آمریکا، جمهوری اسلامی نیز حملات خود به اهداف منطقهای و پایگاههای مرتبط با آمریکا را ادامه داد. روابط عمومی ارتش جمهوری اسلامی اعلام کرد در «مرحله هفتم عملیات صاعقه»، پایگاه الازرق در اردن را با پهپادهای انهدامی هدف قرار داده است.
ارتش جمهوری اسلامی گفت محل استقرار جنگندههای اف-۱۸، ساختمان اسکان و یک سوله بزرگ تجهیزات ارتش آمریکا در این پایگاه هدف حمله قرار گرفته است. در این بیانیه آمده است ارتش از زمان آنچه «نقض آتشبس» خوانده، شش مرحله عملیات پهپادی علیه پایگاهها و مراکز ارتش آمریکا در منطقه انجام داده است.
هرچند جمهوری اسلامی اصرار دارد که در این حملات مواضع نظامی مرتبط با ایالات متحده را هدف میگیرد، چند کشور منطقه از رهگیری یا آسیب ناشی از حملات ایران در مناطق شهری خبر دادند.
وزارت دفاع کویت اعلام کرد چهار نفر از نیروهای نیروی دریایی این کشور در پی حمله جمهوری اسلامی به یک شناور زخمی شدهاند. به گفته این وزارتخانه، جمهوری اسلامی سهشنبه یک موشک بالستیک، پنج موشک کروز و ۳۳ پهپاد به سمت کویت شلیک کرده که همه آنها با سامانههای پدافندی رهگیری و منهدم شدهاند.
وزارت دفاع کویت گفت حملات جمهوری اسلامی علاوه بر اهداف نظامی، زیرساختهای غیرنظامی را نیز هدف قرار داده است. به گفته این نهاد، بقایای موشکها و پهپادهای رهگیریشده در نقاط مختلف کشور سقوط کرده و خساراتی بر جای گذاشته است.
بامداد چهارشنبه نیز وزارت دفاع کویت اعلام کرد یگانهای پدافند هوایی این کشور در حال مقابله با یک حمله پهپادی هستند. همزمان، رسانههای عربی از شنیده شدن صدای انفجارهای شدید در خاک کویت خبر دادند. ستاد کل ارتش کویت اعلام کرد این صداها ناشی از تلاش سامانههای پدافندی برای مقابله با حمله بوده است.
در بحرین نیز بار دیگر آژیر خطر به صدا درآمد. ارتش بحرین بعدتر اعلام کرد صبح چهارشنبه چند موشک و پهپاد جمهوری اسلامی را رهگیری و منهدم کرده است. ارتش بحرین تاکید کرد استفاده از موشکها و پهپادها برای هدف قرار دادن غیرنظامیان و اموال خصوصی، نقض آشکار قوانین بینالمللی بشردوستانه است.
تنگه هرمز، خطرناکتر از همیشه
تشدید درگیریها بر تردد کشتیها در تنگه هرمز نیز اثر گذاشته است. دادههای کپلر، شرکت تحلیل دادههای بازار کالاها و حملونقل دریایی، نشان میدهد سهشنبه در مجموع تنها ۱۷ کشتی تجاری از تنگه هرمز عبور کردند که فقط ۱۰ فروند از آنها در حال خروج از خلیج فارس بودند.
بر اساس این دادهها، همه کشتیهای خروجی، بهجز یک فروند، یا از «مسیر تاریک» استفاده کردند و هنگام عبور از تنگه، سامانه موقعیتیاب خود را خاموش کردند، یا از مسیر ایران عبور کردند؛ مسیری که به گفته کپلر عبور از آن نیازمند مجوز قبلی تهران است. کپلر اعلام کرد برخی کشتیها احتمالا تلاش کردهاند پیش از اجرای دوباره محاصره دریایی آمریکا، از خلیج فارس خارج شوند.
بلومبرگ نیز گزارش داد دو نفتکش حامل نفت ایران، در اقدامی غیرمعمول، مقصد خود را به کراچی تغییر دادهاند. این اقدام ممکن است نشانه تلاش این نفتکشها برای یافتن محلی امن همزمان با اجرای محاصره دریایی آمریکا باشد. این دو نفتکش پیش از ازسرگیری محاصره دریایی ایران از خلیج فارس خارج شده بودند.
سنتکام عصر چهارشنبه اعلام کرد از زمان ازسرگیری محاصره دریایی بندرهای ایران، دو کشتی تجاری که قصد عبور از این محاصره را داشتند، از سوی نیروهای آمریکایی به تغییر مسیر وادار شدهاند. این فرماندهی افزود نیروهای ارتش آمریکا همچنان در حالت آمادهباش قرار دارند و برای اجرای کامل محاصره هوشیار و آماده اقدام هستند.
جمهوری اسلامی، تندتر از قبل
در کنار تحولات میدانی، اظهارات مقامهای جمهوری اسلامی نیز از تندتر شدن مواضع رسمی اعلامشده حکایت دارد.
منوچهر متکی، نماینده تهران در مجلس، در یک برنامه تلویزیونی گفت پایگاههایی در منطقه که از آنها به خاک ایران حمله میشود، «اهداف مشروع» هستند و باید یکی از آنها از سوی جمهوری اسلامی تصرف شود.
او خواستار حمله زمینی به پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه شد و گفت باید «هزاران سرباز آمریکایی» اسیر و به ایران منتقل شوند.
محمدحسین صفار هرندی، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، نیز گفت «قصاص» تنها بخشی از خونخواهی است و «انتقام» به آن محدود نمیشود. او افزود آزادی قدس نیز بخشی از این انتقام است.
صفار هرندی همچنین گفت مطالبه اجرای پیام مجتبی خامنهای باید با پرهیز از اهانت به مسئولان همراه باشد و حمله یا نسبت دادن وابستگی به آنان درست نیست.
در بیانیهای که چهارشنبه ۲۴ تیر منتشر شد، کارشناسان سازمان ملل اعلام کردند ۲۰ خانواده ساکن این مجموعه تنها دو هفته فرصت داشتند خانههایشان را ترک کنند و به رهبران کلیسا نیز هشدار داده شده بود که در صورت سرپیچی، بازداشت خواهند شد.
بهگفته آنان، آخرین ساکن این مجموعه ۲۱ تیر آنجا را ترک کرد و اکنون نگرانیها درباره احتمال تخریب آن افزایش یافته است.
۱۹ تیر نیز سازمان ماده ۱۸ گزارش داده بود روند تخلیه اجباری این مجموعه تقریبا به پایان رسیده و به همه خانوادههای باقیمانده دستور داده شده است محل را ترک کنند.
این سازمان همچنین نسبت به احتمال تخریب یا تغییر کاربری مجموعه کلیسای سنت پیتر هشدار داده بود.
کارشناسان سازمان ملل تاکید کردند تخلیه اجباری با حقوق بینالمللی بشر سازگار نیست و اعضای اقلیتهای دینی و قومی بهرسمیتشناختهشده را در معرض بیخانمانی قرار میدهد.
به گفته آنان، مجموعه کلیسای سنت پیتر در مرکز تهران، با وسعتی حدود چهار هکتار، صرفا یک ملک نبوده، بلکه خانه، مدرسه و محل عبادت ساکنان آن بهشمار میرفته است.
این مجموعه شامل ساختمان کلیسا، دو مدرسه، خانههای مسکونی و دفترهای انجمن کتاب مقدس و شورای کلیساهای انجیلی ایران بود؛ شورایی که مالک زمین است.
بر اساس این بیانیه، دادگاه انقلاب در سال ۱۳۷۷ حکم انتقال این مجموعه به ستاد اجرایی فرمان امام، نهاد زیر نظر دفتر رهبر جمهوری اسلامی را صادر کرد. این حکم بعدها مانع ثبت دوباره شورای کلیساهای انجیلی ایران شد، هرچند اعضای شورا تنها در سال ۱۳۸۷ از وجود آن مطلع شدند.
کارشناسان سازمان ملل مصادره این مجموعه و اخراج ساکنان آن را بخشی از روندی طولانی علیه جامعه مسیحیان ایران، بهویژه مسیحیان فارسیزبان، دانستند و به تعطیلی کلیسای پروتستان آشوری تبریز در سال ۱۳۹۸ و تخریب کلیسای پروتستان مشهد در خرداد سال جاری نیز اشاره کردند.
در این بیانیه آمده است زمانی حدود ۵۰ کلیسای پروتستان در ایران فعالیت میکردند که بیشتر آنها مراسم مذهبی را به زبان فارسی برگزار میکردند، اما اکنون عملا هیچیک از آنها به زبان فارسی مراسم برگزار نمیکند؛ زیرا یا تعطیل شدهاند یا ناچار شدهاند برگزاری مراسم به زبان فارسی را متوقف کنند.
همچنین سه کلیسای انگلیکان در تهران، اصفهان و شیراز که اجازه برگزاری مراسم به زبان فارسی داشتند، از زمان همهگیری کرونا تاکنون اجازه بازگشایی نیافتهاند.
کلیسای پطرس مقدس که در سال ۱۸۷۲ ساخته شده، از قدیمیترین کلیساهای پروتستان ایران است. به گفته مسئولان کلیسا، روند تصرف تدریجی این مجموعه از سالهای پس از انقلاب آغاز شده است.
هیات تحریریه نیویورکپست ۱۲ تیر در سرمقالهای مصادره کلیسای سنت پیتر و اخراج ساکنان آن را نشانه تداوم سیاست جمهوری اسلامی در سرکوب اقلیتهای مذهبی دانسته و نوشته بود این اقدام با ادعاهای مطرحشده درباره تغییر رویکرد حکومت ایران همخوانی ندارد.
کشیش ساسان توسلی، الهیدان و از رهبران کلیسای فارسیزبان، هشتم تیر به ایراناینترنشنال گفته بود سپاه پاسداران در حال مصادره زمین و کلیسای انجیلی پطرس مقدس، یکی از قدیمیترین کلیساهای تهران، است. او از جامعه بینالمللی خواسته بود برای جلوگیری از این اقدام مداخله کند.
کارشناسان سازمان ملل افزودند آزادی دین یا باور شامل حق عبادت جمعی با دیگران، عبادت به زبان خود و حفظ اماکن عبادی است و با مصادره یک کلیسا، جامعه مسیحی نهتنها یک ساختمان، بلکه محل عبادت و زندگی جمعی خود را از دست میدهد.
آنها همچنین اعلام کردند علاوه بر تعطیلی و مصادره کلیساها، مسیحیان در ایران همچنان با بازداشت، زندان و بدرفتاری مواجهاند. به گفته کارشناسان، دستکم ۷۹ مسیحی که بیشتر آنها نوکیش مسیحی هستند، در بازداشت یا زندان بهسر میبرند و برخی نیز تحت شکنجه به اعتراف وادار شدهاند.
در این بیانیه به پرونده محمد نیکبخت، نوکیش مسیحی نیز اشاره شده است که اسفند ۱۴۰۴ در خانهاش در گلپایگان بازداشت و مورد ضربوشتم قرار گرفت و از آن زمان بدون امکان تماس با بیرون در زندان دستگرد اصفهان نگهداری میشود. خانواده او نیز هیچ اطلاعی درباره وضعیت حقوقیاش ندارند و او به وکیل دسترسی ندارد.
کارشناسان سازمان ملل از مقامهای جمهوری اسلامی خواستند به ساکنان و اعضای این کلیسا اجازه بازگشت دهند، به تهدید و ارعاب جامعه مسیحی پایان دهند و همه افرادی را که بهطور خودسرانه بازداشت شدهاند، آزاد کنند.
آنها همچنین اعلام کردند برای روشن شدن این موضوعات با دولت جمهوری اسلامی در تماس هستند.
