جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، پس از انتقاد از شیوه مذاکره جمهوری اسلامی گفت همه برگهای برنده در مذاکرات با تهران در اختیار ایالات متحده قرار دارد اما روند استفاده همزمان از مشوق و فشار به زمان نیاز دارد.
او سهشنبه ۹ تیر در گفتوگو با شبکه فاکس گفت: «من واقعا معتقدم ایالات متحده، صرفنظر از اینکه مذاکرات در نهایت به کجا برسد، در موقعیت بسیار خوبی قرار دارد.»
معاون رییسجمهوری آمریکا گفت: «اگر مذاکرات موفقیتآمیز باشد، که بدیهی است ما میخواهیم موفق شود، با ایرانی روبهرو خواهیم بود که برای همیشه دگرگون شده است؛ ایرانی که دیگر از تروریسم و بیثباتی منطقهای حمایت مالی نمیکند، برای همیشه از هرگونه جاهطلبی برای دستیابی به سلاح هستهای دست کشیده است و در نتیجه، دوباره به اقتصاد جهانی بازمیگردد. این یک نتیجه عالی برای مردم آمریکا و همچنین نتیجهای عالی برای کل منطقه خواهد بود.»
ونس افزود: «اما اگر از سوی دیگر ایرانیها رفتار مناسبی نداشته باشند، اگر در مذاکرات امتیازاتی را که ما باید ببینیم ندهند، باز هم برنامه هستهای آنها نابود شده است، توان نظامی متعارف آنها نیز نابود شده است و ایالات متحده همچنان در مقایسه با ایران در موقعیت بسیار قدرتمندتری قرار دارد.»
معاون رییسجمهوری آمریکا گفت: «بنابراین، از نگاه من همه برگهای برنده در این مذاکرات در اختیار ماست. بدیهی است که میخواهیم مذاکرات موفق شود، اما حتی اگر هم موفق نشود، ما ماموریت اصلی خود را انجام دادهایم؛ یعنی اطمینان حاصل کردهایم که ایران هرگز به سلاح هستهای دست پیدا نکند. به عبارت دیگر، این یک نتیجه برد-برد برای مردم آمریکا است.»
ونس پیشتر روز سهشنبه از اظهارات و اقدامات مقامهای جمهوری اسلامی در جریان مذاکرات دوحه انتقاد کرده و گفته بود:«یکی از چیزهایی که درباره ایرانیها برایم هم جالب و هم آزاردهنده است این است که میگویند نه، هیچ گفتوگوی صلحی در جریان نیست، اما در همان حال مذاکرات فنی میان واشینگتن و تهران درباره توافق صلح در حال انجام است. این یک تاکتیک مذاکره یا شگرد ایرانی است که من آن را درک نمیکنم.»
معاون رییسجمهوری آمریکا در بخش دیگری از گفتوگوی خود با شبکه فاکس، به اختلافات داخلی در میان رهبران باقیمانده جمهوری اسلامی پرداخت و گفت: «آنچه امروز مشاهده میکنید، نشاندهنده کشمکش واقعی در درون ساختار حاکمیتی ایران است. افرادی در داخل این ساختار وجود دارند که به این نتیجه رسیدهاند شیوهای که طی ۳۷ سال گذشته عمل کردهاند، اشتباه بوده است و میخواهند صفحه جدیدی را آغاز کنند. در عین حال، مقاومتهایی نیز وجود دارد؛ برخی از تندروهای قدیمی و برخی از عناصر رادیکال قدیمی نمیخواهند رفتار خود را تغییر دهند.»
او افزود: بخشی از کاری که ما در این مذاکرات انجام میدهیم، این است که ببینیم آنها واقعا تا چه اندازه جدی هستند. اگر جدی باشند، نباید فقط حرفهای درست بزنند؛ بلکه باید امتیازهای واقعی بدهند.»
ونس گفت: «بنابراین، چه رییسجمهوری باشد، چه من و چه هر فرد دیگری که در مذاکرات حضور دارد، ما بسیار کمتر به حرفهایی که ایرانیها میزنند اهمیت میدهیم و بسیار بیشتر به اقداماتی که انجام میدهند توجه میکنیم. ما برخی نشانههای مثبت را میبینیم و البته برخی نشانههای منفی را نیز مشاهده میکنیم.»
او افزود: «آنچه رییسجمهوری به ما گفته این است که روی این موضوع کار کنید، ببینید مذاکرات به کجا میرسد و اگر در نهایت به یک راهحل موفق دیپلماتیک منجر نشود، ما همچنان گزینههای فراوانی در اختیار داریم و در عین حال، تاکنون نیز دستاوردهای بسیار مهمی برای مردم آمریکا به دست آوردهایم.»
استفاده تهران از اهرم تنگه هرمز، مشکل بزرگ ترامپ
در همین حال، روزنامه واشینگتنپست سهشنبه ۹ تیر در گزارشی نوشت که استفاده جمهوری اسلامی از اهرم تنگه هرمز، تلاش ترامپ برای دستیابی به توافق را با مشکل روبهرو کرده است.
بهنوشته واشینگتنپست، رییسجمهوری آمریکا مصمم است قیمت بنزین را کاهش دهد و به یک توافق هستهای با تهران دست یابد، اما جمهوری اسلامی انگیزه چندانی برای واگذاری قدرت تازه بهدستآمده خود در کنترل تردد کشتیها در تنگه هرمز ندارد.
در این گزارش تاکید شده در حالی که جمهوری اسلامی و آمریکا در روزهای اخیر حملات محدودی را علیه یکدیگر انجام دادند، اما هر دو طرف بهروشنی نشان دادند که مشتاقاند از بازگشت به یک درگیری تمامعیار جلوگیری کنند. اما آنچه کمتر روشن شده، این است که آیا اکنون زمان مناسبی برای دستیابی به توافقی جهت پایان دادن به خصومتها فرا رسیده است یا خیر.
در حالی که نزدیک به دو هفته از آغاز مهلت ۶۰ روزه برای مذاکره بر سر توافقی که برنامه هستهای ایران را محدود کند، گذشته است، مذاکرهکنندگان ارشد آمریکا و جمهوری اسلامی قرار بود سهشنبه ۹ تیر راهی قطر شوند.
دونالد ترامپ دوشنبه ۸ تیر اعلام کرد که به درخواست تهران نشستی در قطر برگزار خواهد شد، اما اندکی پس از انتشار این خبر از سوی ترامپ اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، اعلام کرد که برنامهای برای دیدار مستقیم با آمریکاییها در این هفته وجود ندارد و بار دیگر روند مذاکرات در هالهای از ابهام فرو رفت.
ترامپ بهروشنی اعلام کرده است که در حال حاضر تمرکز اصلی او بر قیمت بنزین است. او از کاهش قیمت نفت خام تمجید کرده است؛ کاهشی که از زمان امضای توافق با جمهوری اسلامی در ۲۸ خرداد، تا حدی به او فرصت تنفس داده است. با این حال، او همزمان از این موضوع شکایت کرده که قیمت بنزین همگام با کاهش قیمت نفت پایین نیامده است.
واشینگتنپست در گزارش خود افزوده در حالی که بازارهای نفت همچنان در کانون توجه قرار دارند، ترامپ نشان داده که حاضر است اجازه دهد مذاکرات مسیر خود را طی کند. اما چالش اصلی تیم آمریکایی همچنان بدون تغییر باقی مانده است: جمهوری اسلامی، با وجود آنکه طی هفتهها حملات شدید هوایی آمریکا و اسرائیل آسیب دیده است، از جنگ با اهرمهای جدیدی خارج شده و انگیزه آشکاری برای چشمپوشی از آنها ندارد.
تهران به جای ورود جدی به مذاکره درباره محدودیتهای اساسی برنامه هستهای خود، بر دستاوردی تمرکز کرده است که در نتیجه ماهها درگیری به دست آورده است: توانایی کنترل تردد کشتیها از تنگه هرمز؛ چیزی که زمانی صرفا یک تهدید لفظی بود، اما اکنون به قدرتی اثباتشده تبدیل شده است. جمهوری اسلامی توانسته است با هزینهای اندک، از طریق مینگذاری و استفاده از پهپادهای ارزانقیمت علیه نفتکشهایی که ۲۰ درصد نفت جهان را جابهجا میکنند، این آبراه را ببندد.
بهنوشته واشینگتنپست با توجه به اینکه تندروهای ایرانی تمایل چندانی برای از بین بردن ذخایر اورانیوم با غنای بالای خود یا پذیرش دیگر خواستههای مهم آمریکا نشان ندادهاند، بسیاری از دیپلماتها و تحلیلگران نسبت به امکان دستیابی به توافق در مهلت ۶۰ روزه، یا حتی در آینده نزدیک، تردید دارند.
بهگفته دیپلماتهایی که این روند را دنبال میکنند، جمهوری اسلامی نشان داده است که بستن تنگه برایش بسیار آسانتر از آن است که ارتش آمریکا بتواند آن را باز نگه دارد.
این مقام دولت آمریکا که نامش اعلام نشده، سهشنبه ۹ تیر به این روزنامه گفت حکومت ایران هنوز هیچ بخشی از شش میلیارد دلار داراییهای مسدودشدهای را که آمریکا در ازای پیشرفت در اجرای یادداشت تفاهم آمریکا و جمهوری اسلامی وعده داده بود آزاد نکرده است؛ موضوعی که همزمان با بازگشت ایران به میز مذاکرات در قطر مطرح شده است.
او افزود: «هیچیک از داراییهای مسدودشده آزاد نشده است و تا زمانی که ایران الزامات تعیینشده در یادداشت تفاهم را برآورده نکند، هیچیک از این داراییها آزاد نخواهد شد. هیچ چیز رایگان داده نمیشود و همه چیز به تحقق شاخصهای مشخص وابسته است.»
این مقام آمریکایی افزود در حالی که جمهوری اسلامی استدلال کرده است این منابع مالی باید یکجا در اختیارش قرار گیرد، آمریکا قصد دارد همزمان با پیشرفت مذاکرات و اقدام عملی تهران در حوزههای کلیدی این مبالغ را بهصورت تدریجی و مرحلهای و مستقیما به فروشندگان و نه رهبران حکومت ایران پرداخت کند.
او گفت: «ایران این مذاکرات را با این مطالبه آغاز کرد که بهمحض امضای این یادداشت تفاهم، داراییها و منابع مالی مسدودشده خود را دریافت کند. ما این درخواست را رد کردیم و آنها در نهایت پذیرفتند که تا زمانی که به تعهدات خود عمل نکنند، هیچ پولی دریافت نخواهند کرد.»
اظهارات این مقام آمریکایی درباره آزاد نشدن داراییهای مسدودشده ایران که در قطر نگهداری میشود، همزمان با ورود استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان ویژه آمریکا، به دوحه منتشر شد.
این در حالی است که هیاتی از ایران دوشنبه راهی قطر شد تا درباره نحوه دسترسی به این داراییهای مسدودشده گفتوگو کند.
جمهوری اسلامی دوشنبه ۸ تیر با قاطعیت گزارشها مبنی بر بازگشت به مذاکره با آمریکاییها در هفته جاری را رد کرد، اما جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، سهشنبه گفت این موضع ظاهرا ناشی از تفاوت در برداشت تهران از ساختار مذاکرات است.
در حالی که تیمهای فنی آمریکا و جمهوری اسلامی چهارشنبه ۱۰ تیر با میانجیگری قطر دیدار خواهند کرد، این دیدارها به صورت جداگانه انجام میشود و مذاکرات نیز به شکل غیرمستقیم پیش خواهد رفت.
ونس گفت: «یکی از چیزهایی که درباره ایرانیها برای من هم جالب و هم ناامیدکننده است این است که میگویند: "نه، نه. هیچ گفتوگوی صلحی در جریان نیست، اما گفتوگوهای فنی میان آمریکا و ایران درباره توافقهای صلح وجود دارد. من میگویم، بسیار خب، این ظاهرا یک تاکتیک مذاکره ایرانی و یک شیوه بیان ایرانی است که من آن را درک نمیکنم.»
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی سهشنبه اعلام کرد که تیم مذاکرهکننده این کشور بر نحوه آزادسازی داراییهای مسدودشده تمرکز خواهد کرد؛ داراییهایی که به گفته مقامهای آمریکایی، تنها پس از آنکه تهران به شاخصهای تعیینشده دست یابد، آزاد خواهند شد.
این مقام آمریکایی همچنین به نیویورکپست گفت: «همزمان با اینکه ایران تنگه هرمز را دوباره باز کند، دریافت عوارض عبور را متوقف کند و به سایر شاخصهای تعیینشده برسد، خواهد توانست بهصورت مرحلهای از کاهش محدودیتها بهرهمند شود. اگر آنها یادداشت تفاهم را اجرا کنند، آنگاه میتوانند برای خریدهای بشردوستانه کالاهای آمریکایی به بخشی از داراییهای مسدودشده خود دسترسی پیدا کنند.»
بهگفته مقامهای آمریکایی، این کمک بهدلیل وضعیت بسیار نامناسب اقتصاد ایران ضروری است؛ وضعیتی که فشار مضاعفی بر رهبری سیاسی تهران وارد کرده است.
یک مقام آمریکایی دیگر نیز دوشنبه به نیویورکپست گفته بود: «حکومت ایران میداند که باید در برابر مردم خود پاسخگو باشد و به همین دلیل پذیرفته است که در ازای دریافت کمکهای بشردوستانه، شاخصهای تعیینشده از سوی ما را برآورده کند.»
او افزود: «مردم ایران شایسته صلح و امنیت هستند. اقتصاد آنها در حال سقوط آزاد است و در نتیجه سوءمدیریت دولت خود با کمبود شدید مواد غذایی و افزایش قیمتها روبهرو هستند.»
وبسایت آمریکایی اکسیوس سهشنبه ۹ تیر نوشت این ابهام از آنجا ناشی میشود که واشینگتن همزمان دو مسیر دیپلماتیک را دنبال میکند؛ مسیری با محوریت تهران که با مشارکت جیدی ونس، معاون رییسجمهوری آمریکا، پیش رفته و مسیری دیگر با تمرکز بر لبنان و اسرائیل که مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده، هدایت آن را بر عهده داشته است.
به نوشته این وبسایت، این روندها در قالب سه توافق دنبال شدهاند: یادداشت تفاهم ۲۷ خرداد میان واشینگتن و تهران، توافق ۳۱ خرداد که ونس در سوئیس با جمهوری اسلامی درباره لبنان به دست آورد و چارچوب توافقی که با هدایت روبیو، جمعه پنجم تیر میان اسرائیل و لبنان امضا شد.
اکسیوس افزود موفقیت مذاکرات تهران و واشینگتن، که به بازگشت ثبات نسبی به بازارهای جهانی نفت کمک کرد، تا حد زیادی به توانایی ترامپ در ایجاد توازن میان این دو مسیر و مدیریت منافع متضاد جمهوری اسلامی، اسرائیل و لبنان بستگی دارد.
بر اساس این گزارش، در مسیر روبیو، طرفها برای جلوگیری از دخالت جمهوری اسلامی در لبنان تلاش کردهاند. اما توافقی که ونس با تهران درباره لبنان پیش برده، برای جمهوری اسلامی نقشی در روند آتشبس میان اسرائیل و حزبالله در نظر گرفته شده است.
اکسیوس نوشت این تفاوت رویکرد، مذاکرهکنندگان اسرائیلی و لبنانی را درباره موضع واقعی واشینگتن دچار ابهام کرد. به همین دلیل، آنها هفته گذشته از میانجیهای آمریکایی خواستند روشن کنند کدامیک از این دو مسیر، سیاست رسمی دولت ترامپ را بازتاب میدهد.
همزمان، یک مقام کاخ سفید به سیانان گفت جرد کوشنر، نماینده ویژه ترامپ، سهشنبه برای دیدار با شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر و دیگر میانجیها به دوحه میرود.
سیانان نوشت کوشنر در شکلدهی سیاست خاورمیانهای دولت ترامپ، از جمله پیشبرد «پیمان ابراهیم»، نقش مهمی داشته است.
ماجد الانصاری، سخنگوی وزارت خارجه قطر نیز برگزاری نشست در سطح عالی میان مقامهای آمریکایی و جمهوری اسلامی را رد کرد و گفت کوشنر و استیو ویتکاف برای گفتوگو با میانجیها به قطر سفر میکنند.
اختلاف بر سر نقش جمهوری اسلامی در لبنان
یادداشت تفاهم ۱۴ بندی تهران-واشینگتن بهطور ضمنی خروج اسرائیل از لبنان را بخشی از توافق نهایی دو طرف میداند، اما در توافق امضاشده میان اسرائیل و لبنان، نیروهای اسرائیلی باید طی چند مرحله و مشروط به خلع سلاح حزبالله از لبنان خارج شوند.
حزبالله و متحدانش توافقی را که با هدایت روبیو به دست آمده، بیاعتبار اعلام کرده و خواستار پایبندی طرفها به یادداشت تفاهم آمریکا و جمهوری اسلامی شدهاند که ونس در امضای آن نقش داشت. با این حال، مقامهای آمریکایی میگویند این دو توافق با یکدیگر در تعارض نیستند.
به گفته یک مقام ارشد آمریکایی، یادداشت تفاهم تهران-واشینتگتن بر «حاکمیت لبنان» تاکید دارد و توافق امضاشده میان اسرائیل و لبنان نیز با همین اصل سازگار است، زیرا دولت لبنان آن را امضا کرده است.
در همین حال، اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی، گفت پایان جنگ در لبنان «تعهد آمریکا» است و واشینگتن باید اسرائیل را نیز به اجرای آن وادار کند.
در سوی دیگر، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، سهشنبه خطاب به نیروهای ارتش این کشور گفت حزبالله «مهمترین حلقه محور جمهوری اسلامی در لبنان» است و اکنون تنها هشت درصد از موشکها و راکتهای آن باقی مانده است.
او افزود با اقدامات ارتش اسرائیل، به جمهوری اسلامی و حزبالله گفته شد «اینجا جایی برای شما نیست» و این یک ضربه سنگین به محور جمهوری اسلامی است.
در بخش دیگری از گزارش اکسیوس آمده است ونس و روبیو در جریان بررسیهای داخلی دولت درباره یادداشت تفاهم ۲۷ خرداد دیدگاههای متفاوتی داشتند.
به نوشته این وبسایت، ونس از توافق با جمهوری اسلامی برای پایان جنگ، بازگشایی تنگه هرمز و کمک به ثبات اقتصاد آمریکا حمایت میکرد، در حالی که روبیو نسبت به این یادداشت تفاهم و احتمال دستیابی به یک توافق جامع هستهای تردید داشت.
با این حال، مقامهای دولت آمریکا به اکسیوس تاکید کردند میان ونس و روبیو اختلافی وجود ندارد و هر دو هماهنگ با یکدیگر و در چارچوب سیاستهای ترامپ عمل میکنند.
یکی از مشاوران دولت نیز گفت ونس و روبیو را نباید «دو روی یک سکه» دانست، بلکه آنها بیشتر شبیه «ابزارهای متفاوت یک چاقوی سوئیسی» هستند و این ترامپ است که تصمیم میگیرد در هر مقطع از کدام ابزار استفاده کند.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که رایزنیهای دیپلماتیک درباره جمهوری اسلامی و لبنان همچنان ادامه دارد و مقامهای آمریکایی بر هماهنگی مسیرهای مختلف مذاکرات تاکید میکنند.
در سرمقاله روزنامه واشینگتنپست گفته شده است که دونالد ترامپ در جریان جنگ ایران رفتار مناسبی با کنگره نداشته است، اما این دلیلی کافی نیست که درخواست پنتاگون برای دریافت یک بودجه تکمیلی ۶۷ میلیارد دلاری رد شود.
وزارت جنگ آمریکا از کنگره خواسته است که از جمله برای تامین هزینههای جنگ ایران و تامین مهمات مصرفشده درخواست یک بودجه تکمیلی ۶۷ میلیارد دلاری کرده که کنگره فعلا آن را تصویب نکرده است.
بهنوشته شورای سردبیری روزنامه واشینگتنپست، نمایندگان هر دو حزب حق دارند از این نکته خشمگین باشند که ترامپ هرگز حمایت افکار عمومی را برای ورود کشور به جنگ جلب نکرد و هرگز در پی دریافت مجوز کنگره برنیامد.
مجلس نمایندگان و سنای تحت کنترل جمهوریخواهان هر دو قطعنامهای بر اساس قانون اختیارات جنگی تصویب کردند تا به اقدام نظامی دولت ترامپ پایان دهند، اما کاخ سفید اختیار آنها برای انجام این کار را رد میکند. دولت همچنین از ارائه نسخهای از یادداشت تفاهم با حکومت ایران به قانونگذاران خودداری کرد و آن را تا یک روز پس از امضای ترامپ در اختیار آنان قرار نداد.
قانون اساسی اختیار کنترل بودجه، و همچنین اعلام جنگ، را به کنگره داده است. بهنوشته شورای سردبیری واشینگتنپست این فرصت مناسبی است تا امتیازاتی از دولت گرفته شود. در عین حال، نیروهای مسلح در نهایت برای تامین مالی عملیات جاری و جبران ذخایر تسلیحاتی کاهشیافته به این پول نیاز دارند. اگر رأیگیری پیش رو به همهپرسی موافقت یا مخالفت درباره کل جنگ ایران تبدیل شود، این بودجه تصویب نخواهد شد و ارتش برای درگیری بعدی آمادگی کمتری خواهد داشت.
در سرمقاله واشینگنتنپست تاکید شده است بحران بودجهای که در پیش است، هماکنون نگرانی فرماندهان ارشد نظامی را برانگیخته است. دریاسالار داریل کادل، فرمانده عملیات نیروی دریایی، ماه گذشته به مجلس نمایندگان هشدار داد که در صورت تزریق نشدن منابع مالی، نیروی دریایی بهزودی ناچار خواهد شد برنامههای پایهای آمادگی، مانند آموزش و رزمایشها، را محدود کند.
با این حال، منصوبان سیاسی پنتاگون نیز در تعامل با کنگره کمکی به خود نکردهاند. پیت هگست، وزیر دفاع، این ماه گفت گزارشها درباره کاهش ذخایر مهمات «ساختگی» است و ذخایر «فقط در حال افزایش است». اما واقعیت این است که برای افزایش تولید، به بودجه نیاز است.
درخواست وزارت دفاع شامل ۲۱ میلیارد دلار برای مهمات، ۲.۴ میلیارد دلار برای پهپادها، ۵.۱ میلیارد دلار برای امنیت سایبری و سامانههای خودکار، و ۱۷.۳ میلیارد دلار برای عملیات نظامی است.
بهنوشته شورای سردبیری واشینگتنپست رهبران دموکرات این بودجه تکمیلی را به منزله صدور یک «چک سفید» برای اشتباهات رییسجمهوری در قبال جمهوری اسلامی توصیف کردهاند. نمایندگان عادی دموکرات که پس از نتایج اخیر انتخابات مقدماتی محتاطتر شدهاند، نگراناند که رأی مثبت آنها به هر بودجهای به منزله حمایت ضمنی از جنگ تعبیر شود. برخی دیگر نیز تمایلی ندارند بدون تعیین محدودیتهای مشخص درباره نحوه هزینهکرد، پول بیشتری در اختیار رئیسجمهور قرار دهند.
چاک شومر، رهبر اقلیت سنا از حزب دموکرات، گفت ترامپ میخواهد «روی خسارتها سرپوش بگذارد». برندن بویل، نماینده دموکرات پنسیلوانیا، گفت رییسجمهوری تلاش میکند «مالیاتدهندگان را وادار کند همچنان هزینه جنگ بیپروا و نسنجیده او را بپردازند». کریس کونز، سناتور دموکرات از ایالت دلاویر، نیز گفت کاخ سفید هنوز میلیاردها دلاری را که برای کمک به اوکراین تخصیص یافته بود، هزینه نکرده است.
شورای سردبیری واشینگتنپست در پایان سرمقاله خود تاکید کرده است که برای رسیدن به ۶۰ رأی در سنا، کاخ سفید باید حمایت شماری از سناتورهای دموکرات را جلب کند و این امر مستلزم مذاکراتی با حسن نیت از سوی هر دو طرف و همچنین شفافیت بسیار بیشتری از جانب دولت ترامپ خواهد بود.
این نشست یک هفته پس از آن برگزار شد که دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، یادداشتتفاهمی با جمهوری اسلامی را امضا کرد که با انتقادهای گستردهای در آمریکا مواجه شده است.
اعضای مجلس نمایندگان در این نشست که بهصورت تلفنی برگزار شد، گفتند که اگرچه دموکراتها برخی از تندترین پرسشها را مطرح کردند، اما این نمایندهای جمهوریخواه بود که از مقامهای دولت درباره سرنوشت ذخایر اورانیوم با غنای نزدیک به درجه تسلیحاتی ایران سوال کرد و رویکرد کاخ سفید را به پرسش گرفت.
دو نفر که برای بیان محتوای این نشست خصوصی خواستند نامشان فاش نشود، به نشریه پولیتیکو گفتند که ویتکاف و روبیو در پاسخ همان سخنانی را تکرار کردند که پیشتر در جلسات محرمانه به گروهی از قانونگذاران گفته بودند از جمله اینکه هدف نهایی دولت، مذاکره برای دستیابی به توافقی است که ایران را از نگهداری اورانیوم با غنای بالا منع کند.
بهگفته این افراد، تفاهمنامهای که ترامپ اوایل این ماه امضا کرد، صرفا برای آغاز این مذاکرات طراحی شده بود.
ویتکاف همچنین گفت تیم فنی مسئول این بخش از مذاکرات، از سوئیس راهی قطر شده است؛ جایی که قرار است سهشنبه مذاکرات جدیدی میان مقامات آمریکایی و جمهوری اسلامی برگزار شود؛ هرچند تهران برگزاری چنین دیداری را از بنیان تکذیب کرده است.
در همین حال، دموکراتها از دولت خواستند جزئیات بیشتری درباره منافع اقتصادی احتمالی جمهوری اسلامی در چارچوب این تفاهمنامه ارائه کند؛ از جمله درآمد حاصل از فروش نفتی که پیشتر تحت تحریم قرار داشت.
بهگفته دو نفر دیگر که در نشست مجلس نمایندگان حضور داشتند، دبی واسرمن شولتز، نماینده دموکرات فلوریدا، درباره لغو تحریمهای نفتی با روبیو و ویتکاف وارد بحث شد اما در نهایت، مقامهای دولت این گفتوگو را متوقف کردند و تماس تلفنی پایان یافت.
بهگزارش پولیتیکو در بخش دیگری از جلسه مادلین دین، نماینده دموکرات پنسیلوانیا، نگرانیهایی درباره منافع تجاری ویتکاف در خاورمیانه همزمان با نقش او در مذاکرات با جمهوری اسلامی مطرح کرد اما روبیو در پاسخ با لحنی تند از ویتکاف دفاع کرد.
براساس این گزارش، روبیو و ویتکاف در نشست تلفنی با اعضای مجلس نمایندگان همچنین تلاش کردند نگرانیها درباره روند کند بازگشایی تنگه هرمزرا کاهش دهند.
هر دو مقام گفتند که هنوز عملیات بیشتری برای پاکسازی مینهای دریایی لازم است.
ویتکاف نیز اظهار داشت که حکومت ایران با حمله پهپادی به یک کشتی در آخر هفته، مفاد توافقی را که ترامپ امضا کرده بود، نقض کرده است.
آنها همچنین تلاش کردند به قانونگذاران اطمینان دهند که جمهوری اسلامی تاکنون هیچ پولی در چارچوب این تفاهمنامه دریافت نکرده است؛ بهویژه هیچ پولی که بهطور مستقیم از منابع آمریکایی تامین شده باشد.
مقامهای دولت پیشتر نیز در جلسات محدودتر تاکید کرده بودند که صندوق بازسازی ایران شامل هیچگونه منابع مالی آمریکا نخواهد بود.
در نشست جداگانهای که دوشنبه با حضور تمامی سناتورها برگزار شد چاک شومر، رهبر اقلیت دموکرات در سنا، نیز از روبیو و ویتکاف درباره تحریمهای نفتی سوال کرد.
او پس از پایان جلسه در بیانیهای گفت: «آنها تایید کردند که حکومت ایران میلیاردها دلار درآمد نفتی به دست خواهد آورد، در حالی که همچنان اهرم خطرناک خود بر تنگه هرمز را حفظ میکند.»
شومر افزود: «اگر این دفاعیه دولت در جلسات پشت درهای بسته بوده باشد، روبیو باید آن را تحت سوگند، بهصورت علنی و در برابر کمیته روابط خارجی سنا مطرح کند.»
او همچنین این جلسه توجیهی را «دیرهنگام، ناکافی و فاقد جزئیات» توصیف کرد.
یکی از مقامهای دولت آمریکا که نخواست نامش فاش شود، در گفتوگو با پلیتیکو با برداشت شومر مخالفت کرد.
او گفت شومر پیشتر نیز در قالب نشست گروهی رهبران ارشد امنیت ملی درباره این توافق توجیه شده بود و در نشست روز دوشنبه سنا نیز فرصت داشت چند سوال تکمیلی مطرح کند.
با این حال استیو دینز، سناتور جمهوریخواه ایالت مونتانا، نیز درباره جلسه توجیهی سنا گفت: «بخش زیادی از آنچه امروز شنیدم، همان مطالبی بود که هفته گذشته در ضیافت شام در اقامتگاه جیدی ونس، معاون رییسجمهوری، شنیده بودم.»
همزمان با این دو رویداد، بعدازظهر دوشنبه، گروه دیگری از مقامهای کاخ سفید نیز در جلسهای محرمانه در ساختمان کنگره، رهبران ارشد کنگره و روسای کمیتههای کلیدی را در جریان جزئیات قرار دادند.
دولت ترامپ با تردیدها و انتقادهای دوحزبی درباره چندین بخش از تفاهمنامه روبهرو شده است؛ بهویژه درباره لغو تحریمهای نفتی و همچنین صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری بازسازی ایران که بسیاری از جمهوریخواهان سنا را نگران ساخته که به تقویت توان نظامی جمهوری اسلامی و گروههای نیابتی آن در منطقه منجر شود.
